بدون خلاصۀ ویرایش
جز (جایگزینی متن - ' لیکن ' به ' لکن ') |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }} | |||
{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | |||
== مقدمه == | == مقدمه == | ||
یکی از روشهای [[دعوت]] در همه [[ادیان الهی]] استفاده از [[تمثیل]] و [[تشبیه]] به امور محسوس و ملموس است. در دستهای از [[آیات]] کسانی به [[لال]](بکم) بودن در برابر حقایق [[تشبیه]] شده و ساکت و بیتفاوت بودن، کنایه از بیزبانی [[مذمت]] شده است. حال منظور از آن لال بودن، انسانهایی است که ندای [[حق]] را نمیشنوند و به آن پاسخ نمیدهند. این گروه چند دسته هستند، عدهای همانند بهایم کر و لال و کور هستند، یا مدّعی [[ایمان]] هستند، در صورت عدم [[التزام]] به [[اطاعت از خدا]] و [[پیامبر]] همچون بدترین جنبندگان کر و لال و فاقد [[تعقل]] توصیف شدهاند. | |||
#{{متن قرآن|صُمٌّ بُكْمٌ عُمْيٌ فَهُمْ لَا يَرْجِعُونَ}}<ref>«کرند، لالند، نابینایند پس (به سوی حق) باز نمیگردند» سوره بقره، آیه ۱۸.</ref>. | #{{متن قرآن|صُمٌّ بُكْمٌ عُمْيٌ فَهُمْ لَا يَرْجِعُونَ}}<ref>«کرند، لالند، نابینایند پس (به سوی حق) باز نمیگردند» سوره بقره، آیه ۱۸.</ref>. | ||
#{{متن قرآن|وَمَثَلُ الَّذِينَ كَفَرُوا كَمَثَلِ الَّذِي يَنْعِقُ بِمَا لَا يَسْمَعُ إِلَّا دُعَاءً وَنِدَاءً صُمٌّ بُكْمٌ عُمْيٌ فَهُمْ لَا يَعْقِلُونَ}}<ref>«و داستان کافران، چون داستان کسی است که حیوانی را بانگ میکند که جز فراخواندن و آوایی نمیشنود؛ (اینان) کرند، لالند، نابینایند، از اینرو خرد نمیورزند» سوره بقره، آیه ۱۷۱.</ref>. '''نکته''': {{متن قرآن|وَمَثَلُ الَّذِينَ كَفَرُوا كَمَثَلِ الَّذِي يَنْعِقُ بِمَا لَا يَسْمَعُ إِلَّا دُعَاءً وَنِدَاءً صُمٌّ بُكْمٌ عُمْيٌ فَهُمْ لَا يَعْقِلُونَ}} این [[آیه]] [[تمثیل]] کوتاه و سریعی برای نمایاندن حد دریافت آن [[آدم]] نمایان و [[پیروان]] گامهای [[شیطان]] و گذشتگان [[نادان]] است. - اگر {{متن قرآن|الَّذِي يَنْعِقُ}}- اشاره به چوپان و کنایه از دریافت بانگ [[رهبران]] و [[پیمبران]] باشد، [[تمثیل]] از [[کافران]] [[چشم]] و گوش بسته، در مجموع این مثل است - نه [[تشبیه]] [[فرد]] به [[فرد]] و جمع به جمع: مثل آنان در تأثیر و دریافت نداء و [[دعوت]] [[پیمبران]] و [[رهبران]] - چون [[چوپانی]] است که همی بانگ “هی هی” زند به گوسفندی که جز [[خواندن]] و راندن و بانگی نمیشنود - از بانگ [[پیمبران]] و یا نداء [[قرآن]] جز نعیقی در نمییابد - سوق به آب و علف نه محتوا و مقاصد [[برتر]]- مگر گوسفند از هی هی چوپان بیش از این میفهمد و نیات و مقاصد چوپان را در مییابد که میخواهد از گرگش برهاند یا به سوی مذبحش میراند؟. ظاهر این است که [[تمثیل]] مجموع [[کافران]] از تابع و متبوع {{متن قرآن|الَّذِينَ كَفَرُوا}} به مجموع چوپان و گوسفندان یا غرابان {{متن قرآن|الَّذِي يَنْعِقُ}} است: آن [[کافران]] متبوع و تابع در تفاهم و گفتگوی میان خود چون غرابهای سیاهند که به همنوع یا جفت خود بانگ میدهند، و جز [[دعاء]] و ندایی در میان خود ندارند و نمیشنوند - گوش و چشم و زبانشان بسته شده: {{متن قرآن|صُمٌّ بُكْمٌ عُمْيٌ}} چون نیروهای چشم و گوش و زبان [[انسانی]] خود را به کار نبرده گرفتار [[جمود]] و [[مسخ]] شدهاند استعداد [[عقلی]] آنها هم از حرکت باز مانده: {{متن قرآن|فَهُمْ لَا يَعْقِلُونَ}}<ref>پرتوی از قرآن، ج۲، ص۴۲.</ref>. | #{{متن قرآن|وَمَثَلُ الَّذِينَ كَفَرُوا كَمَثَلِ الَّذِي يَنْعِقُ بِمَا لَا يَسْمَعُ إِلَّا دُعَاءً وَنِدَاءً صُمٌّ بُكْمٌ عُمْيٌ فَهُمْ لَا يَعْقِلُونَ}}<ref>«و داستان کافران، چون داستان کسی است که حیوانی را بانگ میکند که جز فراخواندن و آوایی نمیشنود؛ (اینان) کرند، لالند، نابینایند، از اینرو خرد نمیورزند» سوره بقره، آیه ۱۷۱.</ref>. '''نکته''': {{متن قرآن|وَمَثَلُ الَّذِينَ كَفَرُوا كَمَثَلِ الَّذِي يَنْعِقُ بِمَا لَا يَسْمَعُ إِلَّا دُعَاءً وَنِدَاءً صُمٌّ بُكْمٌ عُمْيٌ فَهُمْ لَا يَعْقِلُونَ}} این [[آیه]] [[تمثیل]] کوتاه و سریعی برای نمایاندن حد دریافت آن [[آدم]] نمایان و [[پیروان]] گامهای [[شیطان]] و گذشتگان [[نادان]] است. - اگر {{متن قرآن|الَّذِي يَنْعِقُ}}- اشاره به چوپان و کنایه از دریافت بانگ [[رهبران]] و [[پیمبران]] باشد، [[تمثیل]] از [[کافران]] [[چشم]] و گوش بسته، در مجموع این مثل است - نه [[تشبیه]] [[فرد]] به [[فرد]] و جمع به جمع: مثل آنان در تأثیر و دریافت نداء و [[دعوت]] [[پیمبران]] و [[رهبران]] - چون [[چوپانی]] است که همی بانگ “هی هی” زند به گوسفندی که جز [[خواندن]] و راندن و بانگی نمیشنود - از بانگ [[پیمبران]] و یا نداء [[قرآن]] جز نعیقی در نمییابد - سوق به آب و علف نه محتوا و مقاصد [[برتر]]- مگر گوسفند از هی هی چوپان بیش از این میفهمد و نیات و مقاصد چوپان را در مییابد که میخواهد از گرگش برهاند یا به سوی مذبحش میراند؟. ظاهر این است که [[تمثیل]] مجموع [[کافران]] از تابع و متبوع {{متن قرآن|الَّذِينَ كَفَرُوا}} به مجموع چوپان و گوسفندان یا غرابان {{متن قرآن|الَّذِي يَنْعِقُ}} است: آن [[کافران]] متبوع و تابع در تفاهم و گفتگوی میان خود چون غرابهای سیاهند که به همنوع یا جفت خود بانگ میدهند، و جز [[دعاء]] و ندایی در میان خود ندارند و نمیشنوند - گوش و چشم و زبانشان بسته شده: {{متن قرآن|صُمٌّ بُكْمٌ عُمْيٌ}} چون نیروهای چشم و گوش و زبان [[انسانی]] خود را به کار نبرده گرفتار [[جمود]] و [[مسخ]] شدهاند استعداد [[عقلی]] آنها هم از حرکت باز مانده: {{متن قرآن|فَهُمْ لَا يَعْقِلُونَ}}<ref>پرتوی از قرآن، ج۲، ص۴۲.</ref>. | ||
#{{متن قرآن|وَالَّذِينَ كَذَّبُوا بِآيَاتِنَا صُمٌّ وَبُكْمٌ فِي الظُّلُمَاتِ مَنْ يَشَإِ اللَّهُ يُضْلِلْهُ وَمَنْ يَشَأْ يَجْعَلْهُ عَلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ}}<ref>«و دروغ انگاران آیات ما، کران و لالانی در تاریکیهایند؛ هر کس را خداوند بخواهد، در بیراهی وا مینهد و هر کس را بخواهد، بر راهی راست میدارد» سوره انعام، آیه ۳۹.</ref>. | #{{متن قرآن|وَالَّذِينَ كَذَّبُوا بِآيَاتِنَا صُمٌّ وَبُكْمٌ فِي الظُّلُمَاتِ مَنْ يَشَإِ اللَّهُ يُضْلِلْهُ وَمَنْ يَشَأْ يَجْعَلْهُ عَلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ}}<ref>«و دروغ انگاران آیات ما، کران و لالانی در تاریکیهایند؛ هر کس را خداوند بخواهد، در بیراهی وا مینهد و هر کس را بخواهد، بر راهی راست میدارد» سوره انعام، آیه ۳۹.</ref>. | ||
#{{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَلَا تَوَلَّوْا عَنْهُ وَأَنْتُمْ تَسْمَعُونَ * وَلَا تَكُونُوا كَالَّذِينَ قَالُوا سَمِعْنَا وَهُمْ لَا يَسْمَعُونَ * إِنَّ شَرَّ الدَّوَابِّ عِنْدَ اللَّهِ الصُّمُّ الْبُكْمُ الَّذِينَ لَا يَعْقِلُونَ}}<ref>«ای مؤمنان! از خداوند و پیامبر او فرمان برید و در حالی که سخن او را میشنوید از او رو مگردانید * و چون کسانی نباشید که گفتند: شنیدیم با آنکه نمیشنیدند * بدترین جنبندگان نزد خداوند ناشنوایانی گنگند که خرد نمیورزند» سوره انفال، آیه ۲۰-۲۲.</ref>. | #{{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَلَا تَوَلَّوْا عَنْهُ وَأَنْتُمْ تَسْمَعُونَ * وَلَا تَكُونُوا كَالَّذِينَ قَالُوا سَمِعْنَا وَهُمْ لَا يَسْمَعُونَ * إِنَّ شَرَّ الدَّوَابِّ عِنْدَ اللَّهِ الصُّمُّ الْبُكْمُ الَّذِينَ لَا يَعْقِلُونَ}}<ref>«ای مؤمنان! از خداوند و پیامبر او فرمان برید و در حالی که سخن او را میشنوید از او رو مگردانید * و چون کسانی نباشید که گفتند: شنیدیم با آنکه نمیشنیدند * بدترین جنبندگان نزد خداوند ناشنوایانی گنگند که خرد نمیورزند» سوره انفال، آیه ۲۰-۲۲.</ref>. | ||
== نکات == | == نکات == | ||
در [[آیات]] فوق این موضوعات مطرح گردیده است: | در [[آیات]] فوق این موضوعات مطرح گردیده است: | ||
# [[خداوند]] میگوید: [[تکذیب]] کنندگان [[آیات]] ما {{متن قرآن|وَالَّذِينَ كَذَّبُوا بِآيَاتِنَا}} کر و لالهایی هستند {{متن قرآن|صُمٌّ وَبُكْمٌ}} در [[ظلمت]] و [[تاریکی]] قرار گرفتهاند {{متن قرآن|فِي الظُّلُمَاتِ}} نه [[گوش]] [[شنوایی]] دارند که حقایق را بشنوند، و نه زبان حقگویی که اگر حقیقتی را [[درک]] کردند برای دیگران بازگو کنند. کرها عموماً کسانی بودند که از بزرگان خود [[کورکورانه]] [[تقلید]] میکردند، و این [[تقلید]] به حدی رسیده بود که دیگر [[گوش]] [[شنوایی]] برایشان نگذاشت تا [[دعوت]] [[حق]] را بشنوند، و گنگها همان بزرگانی بودند که [[مردم]] [[گوش به فرمان]] آنان بودند، به طوری که اگر [[مردم]] را به [[حق]] [[دعوت]] میکردند [[مردم]] میپذیرفتند، و لکن در عین اینکه میدانستند [[دعوت به توحید]] صحیح و [[دعوت به شرک]] [[باطل]] است، با این حال به خاطر عناد و [[گردنکشی]] از گفتن [[حق]] و اعتراف به آن و همچنین از [[شهادت]] دادن بر آن لال شدند، و این دو [[طایفه]] – چنانکه گفتیم - هر دو مشترکند در اینکه در ظلمتی قرار دارند که [[حق]] در آن دیده نمیشود، و اشخاص [[بینا]] و شنوای دیگر هم نمیتوانند با اشارتهای خود آنان را هوشیار و [[بینا]] سازند<ref>ترجمه تفسیر المیزان، ج۷، ص۱۱۹.</ref>؛ | # [[خداوند]] میگوید: [[تکذیب]] کنندگان [[آیات]] ما {{متن قرآن|وَالَّذِينَ كَذَّبُوا بِآيَاتِنَا}} کر و لالهایی هستند {{متن قرآن|صُمٌّ وَبُكْمٌ}} در [[ظلمت]] و [[تاریکی]] قرار گرفتهاند {{متن قرآن|فِي الظُّلُمَاتِ}} نه [[گوش]] [[شنوایی]] دارند که حقایق را بشنوند، و نه زبان حقگویی که اگر حقیقتی را [[درک]] کردند برای دیگران بازگو کنند. کرها عموماً کسانی بودند که از بزرگان خود [[کورکورانه]] [[تقلید]] میکردند، و این [[تقلید]] به حدی رسیده بود که دیگر [[گوش]] [[شنوایی]] برایشان نگذاشت تا [[دعوت]] [[حق]] را بشنوند، و گنگها همان بزرگانی بودند که [[مردم]] [[گوش به فرمان]] آنان بودند، به طوری که اگر [[مردم]] را به [[حق]] [[دعوت]] میکردند [[مردم]] میپذیرفتند، و لکن در عین اینکه میدانستند [[دعوت به توحید]] صحیح و [[دعوت به شرک]] [[باطل]] است، با این حال به خاطر عناد و [[گردنکشی]] از گفتن [[حق]] و اعتراف به آن و همچنین از [[شهادت]] دادن بر آن لال شدند، و این دو [[طایفه]] – چنانکه گفتیم - هر دو مشترکند در اینکه در ظلمتی قرار دارند که [[حق]] در آن دیده نمیشود، و اشخاص [[بینا]] و شنوای دیگر هم نمیتوانند با اشارتهای خود آنان را هوشیار و [[بینا]] سازند<ref>ترجمه تفسیر المیزان، ج۷، ص۱۱۹.</ref>؛ | ||
# [[خداوند]] میفرماید: ای کسانی که [[ایمان]] آوردهاید [[اطاعت خدا]] و پیامبرش کنید {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَرَسُولَهُ}} و هیچ گاه از [[اطاعت]] [[فرمان]] او روی گردان نشوید در حالی که سخنان او و [[اوامر]] و نواهیش را میشنوید {{متن قرآن|وَلَا تَوَلَّوْا عَنْهُ وَأَنْتُمْ تَسْمَعُونَ}}و همانند کسانی نباشید که میگفتند شنیدیم ولی در [[حقیقت]] نمیشنیدند {{متن قرآن|وَلَا تَكُونُوا كَالَّذِينَ قَالُوا سَمِعْنَا وَهُمْ لَا يَسْمَعُونَ}} از آنجا که گفتار بدون عمل و شنیدن بدون ترتیب اثر یکی از بزرگترین بلاهای [[جوامع انسانی]] و سرچشمه انواع بدبختیهاست، بدترین جنبندگان نزد [[خدا]] افرادی هستند {{متن قرآن|إِنَّ شَرَّ الدَّوَابِّ عِنْدَ اللَّهِ}}که نه گوش شنوا دارند و نه زبان گویا، {{متن قرآن|الصُّمُّ الْبُكْمُ}} و نه [[عقل]] و [[درک]]، کر و لال و بیعقلند {{متن قرآن|الَّذِينَ لَا يَعْقِلُونَ}} از آنجا که [[قرآن]] [[کتاب عمل]] است نه یک کتاب تشریفاتی همه جا روی نتایج تکیه میکند، در این [[آیه]] نیز کسانی که ظاهراً گوشهای سالم دارند ولی در مسیر شنیدن [[آیات]] [[خدا]] و سخنان [[حق]] و برنامههای [[سعادتبخش]] نیستند، آنها را فاقد گوش میداند و کسانی که زبان سالمی دارند امّا مهر [[سکوت]] بر لب زده نه [[دفاعی]] از [[حق]] میکنند و نه مبارزهای با [[ظلم]] و [[فساد]] نه [[ارشاد]] [[جاهل]] و نه [[امر به معروف]] و نه [[نهی از منکر]] و نه [[دعوت]] به راه [[حق]] بلکه این [[نعمت]] بزرگ [[خدا]] را در مسیر [[بیهودهگویی]] یا [[تملق]] و [[چاپلوسی]] در برابر [[صاحبان زر و زور]] و یا [[تحریف]] [[حق]] و [[تقویت باطل]] به کار میگیرند همچون افراد لال و گنگ میداند و آنان که از [[نعمت]] هوش و [[عقل]] بهرهمندند اما درست نمیاندیشند همچون دیوانگان میشمرد<ref>برگزیده تفسیر نمونه، ج۲، ص۱۴۱.</ref><ref>[[محمد جعفر سعیدیانفر|سعیدیانفر]] و [[سید محمد علی ایازی|ایازی]]، [[فرهنگنامه پیامبر در قرآن کریم ج۱ (کتاب)|فرهنگنامه پیامبر در قرآن کریم]]، ج۲، ص ۵۷۴.</ref> | # [[خداوند]] میفرماید: ای کسانی که [[ایمان]] آوردهاید [[اطاعت خدا]] و پیامبرش کنید {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَرَسُولَهُ}} و هیچ گاه از [[اطاعت]] [[فرمان]] او روی گردان نشوید در حالی که سخنان او و [[اوامر]] و نواهیش را میشنوید {{متن قرآن|وَلَا تَوَلَّوْا عَنْهُ وَأَنْتُمْ تَسْمَعُونَ}}و همانند کسانی نباشید که میگفتند شنیدیم ولی در [[حقیقت]] نمیشنیدند {{متن قرآن|وَلَا تَكُونُوا كَالَّذِينَ قَالُوا سَمِعْنَا وَهُمْ لَا يَسْمَعُونَ}} از آنجا که گفتار بدون عمل و شنیدن بدون ترتیب اثر یکی از بزرگترین بلاهای [[جوامع انسانی]] و سرچشمه انواع بدبختیهاست، بدترین جنبندگان نزد [[خدا]] افرادی هستند {{متن قرآن|إِنَّ شَرَّ الدَّوَابِّ عِنْدَ اللَّهِ}}که نه گوش شنوا دارند و نه زبان گویا، {{متن قرآن|الصُّمُّ الْبُكْمُ}} و نه [[عقل]] و [[درک]]، کر و لال و بیعقلند {{متن قرآن|الَّذِينَ لَا يَعْقِلُونَ}} از آنجا که [[قرآن]] [[کتاب عمل]] است نه یک کتاب تشریفاتی همه جا روی نتایج تکیه میکند، در این [[آیه]] نیز کسانی که ظاهراً گوشهای سالم دارند ولی در مسیر شنیدن [[آیات]] [[خدا]] و سخنان [[حق]] و برنامههای [[سعادتبخش]] نیستند، آنها را فاقد گوش میداند و کسانی که زبان سالمی دارند امّا مهر [[سکوت]] بر لب زده نه [[دفاعی]] از [[حق]] میکنند و نه مبارزهای با [[ظلم]] و [[فساد]] نه [[ارشاد]] [[جاهل]] و نه [[امر به معروف]] و نه [[نهی از منکر]] و نه [[دعوت]] به راه [[حق]] بلکه این [[نعمت]] بزرگ [[خدا]] را در مسیر [[بیهودهگویی]] یا [[تملق]] و [[چاپلوسی]] در برابر [[صاحبان زر و زور]] و یا [[تحریف]] [[حق]] و [[تقویت باطل]] به کار میگیرند همچون افراد لال و گنگ میداند و آنان که از [[نعمت]] هوش و [[عقل]] بهرهمندند اما درست نمیاندیشند همچون دیوانگان میشمرد<ref>برگزیده تفسیر نمونه، ج۲، ص۱۴۱.</ref>.<ref>[[محمد جعفر سعیدیانفر|سعیدیانفر]] و [[سید محمد علی ایازی|ایازی]]، [[فرهنگنامه پیامبر در قرآن کریم ج۱ (کتاب)|فرهنگنامه پیامبر در قرآن کریم]]، ج۲، ص ۵۷۴.</ref> | ||
== منابع == | == منابع == | ||
| خط ۲۰: | خط ۲۱: | ||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
[[رده: | [[رده:مدخل]] | ||
[[رده:اصطلاحات قرآنی]] | |||