پرش به محتوا

حق اطاعت: تفاوت میان نسخه‌ها

۱۶ بایت حذف‌شده ،  ‏۱۷ ژانویهٔ ۲۰۲۳
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۲: خط ۲:
| موضوع مرتبط = اطاعت
| موضوع مرتبط = اطاعت
| عنوان مدخل  = اطاعت
| عنوان مدخل  = اطاعت
| مداخل مرتبط = [[اطاعت در لغت]] - [[اطاعت در قرآن]] - [[اطاعت در اصول فقه]] - [[اطاعت در فقه اسلامی]] - [[حق اطاعت]] - [[اطاعت در معارف دعا و زیارات]] - [[اطاعت در معارف و سیره سجادی]] - [[اطاعت در معارف و سیره رضوی]]
| مداخل مرتبط = [[اطاعت در لغت]] - [[اطاعت در قرآن]] - [[اطاعت در اصول فقه]] - [[اطاعت در فقه اسلامی]] - حق اطاعت - [[اطاعت در معارف دعا و زیارات]] - [[اطاعت در معارف و سیره سجادی]] - [[اطاعت در معارف و سیره رضوی]]
| پرسش مرتبط  =  
| پرسش مرتبط  =  
}}
}}


== حق [[اطاعت خدا]] ==
== حق [[اطاعت خدا]] ==
یکی از مظاهر و [[شؤون]] [[توحید در ربوبیت]]، [[توحید در حق اطاعت]] است؛ زیرا خداوند به دلیل این که [[آفریدگار]] و [[پروردگار]] [[جهان]] است، مالک [[حقیقی]] می‌باشد و همه موجودات مملوک و مسخر او هستند، در نتیجه او از [[حق اطاعت]] بالذات برخوردار است و [[حق اطاعت]] دیگران، تابع [[مشیت]] و [[اذن الهی]] است: {{متن قرآن|وَمَا أَرْسَلْنَا مِنْ رَسُولٍ إِلَّا لِيُطَاعَ بِإِذْنِ اللَّهِ}}<ref>«و ما هیچ پیامبری را نفرستادیم مگر برای آنکه به اذن خداوند از او فرمانبرداری کنند و اگر آنان هنگامی که به خویش ستم روا داشتند نزد تو می‌آمدند و از خداوند آمرزش می‌خواستند و پیامبر برای آنان آمرزش می‌خواست خداوند را توبه‌پذیر بخشاینده می‌یافتند» سوره نساء، آیه ۶۴.</ref>.<ref>[[علی ربانی گلپایگانی|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[توحید افعالی - ربانی گلپایگانی (مقاله)|مقاله «توحید افعالی»]]، [[دانشنامه کلام اسلامی ج۳ (کتاب)|دانشنامه کلام اسلامی، ج۳]] ص ۶۰.</ref>
یکی از مظاهر و [[شؤون]] [[توحید در ربوبیت]]، [[توحید در حق اطاعت]] است؛ زیرا خداوند به دلیل این که [[آفریدگار]] و [[پروردگار]] [[جهان]] است، مالک [[حقیقی]] می‌باشد و همه موجودات مملوک و مسخر او هستند، در نتیجه او از حق اطاعت بالذات برخوردار است و حق اطاعت دیگران، تابع [[مشیت]] و [[اذن الهی]] است: {{متن قرآن|وَمَا أَرْسَلْنَا مِنْ رَسُولٍ إِلَّا لِيُطَاعَ بِإِذْنِ اللَّهِ}}<ref>«و ما هیچ پیامبری را نفرستادیم مگر برای آنکه به اذن خداوند از او فرمانبرداری کنند و اگر آنان هنگامی که به خویش ستم روا داشتند نزد تو می‌آمدند و از خداوند آمرزش می‌خواستند و پیامبر برای آنان آمرزش می‌خواست خداوند را توبه‌پذیر بخشاینده می‌یافتند» سوره نساء، آیه ۶۴.</ref>.<ref>[[علی ربانی گلپایگانی|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[توحید افعالی - ربانی گلپایگانی (مقاله)|مقاله «توحید افعالی»]]، [[دانشنامه کلام اسلامی ج۳ (کتاب)|دانشنامه کلام اسلامی، ج۳]] ص ۶۰.</ref>


== حق [[اطاعت اهل بیت]] ==
== حق [[اطاعت اهل بیت]] ==
خط ۲۴: خط ۲۴:
[[قرآن کریم]] [[اطاعت از پیامبر]] را [[اطاعت از خدا]] می‌داند و این [[آیه]] [[دلیل]] [[برتری]] [[پیامبر]] است {{متن قرآن|مَنْ يُطِعِ الرَّسُولَ فَقَدْ أَطَاعَ اللَّهَ...}}<ref>«هر که از پیامبر فرمانبرداری کند بی‌گمان از خداوند فرمان برده است» سوره نساء، آیه ۸۰.</ref>. [[قرآن کریم]] نتیجه [[اطاعت از پیامبر]] را باعث [[نزول]] [[رحمت]]: {{متن قرآن|وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ}} <ref>«و از پیامبر فرمان برید باشد که بر شما بخشایش آورند» سوره نور، آیه ۵۶.</ref> و [[مصاحبت]] با [[پیامبران]] و [[صدیقین]] و [[شهیدان]] و [[صالحان]] می‌داند{{متن قرآن|وَمَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَالرَّسُولَ فَأُولَئِكَ مَعَ الَّذِينَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ مِنَ النَّبِيِّينَ وَالصِّدِّيقِينَ وَالشُّهَدَاءِ وَالصَّالِحِينَ وَحَسُنَ أُولَئِكَ رَفِيقًا}}<ref> «و آنان که از خداوند و پیامبر فرمان برند با کسانی که خداوند به آنان نعمت داده است از پیامبران و راستکرداران و شهیدان و شایستگان خواهند بود و آنان همراهانی نیکویند» سوره نساء، آیه ۶۹.</ref> و در آخر سبب ورود به [[بهشت]] و عدم [[اطاعت از خدا]] و [[پیامبر]] را علت دچار شدن به [[عذاب]] دردناک می‌داند{{متن قرآن|وَمَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ يُدْخِلْهُ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ وَمَنْ يَتَوَلَّ يُعَذِّبْهُ عَذَابًا أَلِيمًا}}<ref> «و هر کس از خداوند و پیامبرش فرمانبرداری کند او را به بوستان‌هایی درمی‌آورد که از بن آنها جویبارها روان است و هر کس روی برتابد او را عذابی دردناک خواهد کرد» سوره فتح، آیه ۱۷.</ref>.
[[قرآن کریم]] [[اطاعت از پیامبر]] را [[اطاعت از خدا]] می‌داند و این [[آیه]] [[دلیل]] [[برتری]] [[پیامبر]] است {{متن قرآن|مَنْ يُطِعِ الرَّسُولَ فَقَدْ أَطَاعَ اللَّهَ...}}<ref>«هر که از پیامبر فرمانبرداری کند بی‌گمان از خداوند فرمان برده است» سوره نساء، آیه ۸۰.</ref>. [[قرآن کریم]] نتیجه [[اطاعت از پیامبر]] را باعث [[نزول]] [[رحمت]]: {{متن قرآن|وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ}} <ref>«و از پیامبر فرمان برید باشد که بر شما بخشایش آورند» سوره نور، آیه ۵۶.</ref> و [[مصاحبت]] با [[پیامبران]] و [[صدیقین]] و [[شهیدان]] و [[صالحان]] می‌داند{{متن قرآن|وَمَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَالرَّسُولَ فَأُولَئِكَ مَعَ الَّذِينَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ مِنَ النَّبِيِّينَ وَالصِّدِّيقِينَ وَالشُّهَدَاءِ وَالصَّالِحِينَ وَحَسُنَ أُولَئِكَ رَفِيقًا}}<ref> «و آنان که از خداوند و پیامبر فرمان برند با کسانی که خداوند به آنان نعمت داده است از پیامبران و راستکرداران و شهیدان و شایستگان خواهند بود و آنان همراهانی نیکویند» سوره نساء، آیه ۶۹.</ref> و در آخر سبب ورود به [[بهشت]] و عدم [[اطاعت از خدا]] و [[پیامبر]] را علت دچار شدن به [[عذاب]] دردناک می‌داند{{متن قرآن|وَمَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ يُدْخِلْهُ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ وَمَنْ يَتَوَلَّ يُعَذِّبْهُ عَذَابًا أَلِيمًا}}<ref> «و هر کس از خداوند و پیامبرش فرمانبرداری کند او را به بوستان‌هایی درمی‌آورد که از بن آنها جویبارها روان است و هر کس روی برتابد او را عذابی دردناک خواهد کرد» سوره فتح، آیه ۱۷.</ref>.


[[قرآن کریم]] [[اطاعت از اهل بیت]] را در ردیف [[اطاعت خداوند]] و رسولش قرار می‌دهد و می‌فرماید: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ}}<ref>«ای مؤمنان، از خداوند فرمان برید و از پیامبر و زمامدارانی که از شمایند فرمانبرداری کنید و اگر به خداوند و روز بازپسین ایمان دارید، چون در چیزی با هم به ستیز برخاستید آن را به خداوند و پیامبر بازبرید که این بهتر و بازگشت آن نیکوتر است» سوره نساء، آیه ۵۹.</ref> این که در این آیۀ کریمه [[اطاعت اولی الامر]] در ردیف [[اطاعت خدا]] و [[رسول]] قرار داده شده، نشانگر [[عظمت]] و اهمیت [[حق اطاعت]] آنان است. طبق [[روایات]] بسیاری از [[شیعه]] و برخی از [[روایات اهل سنت]] منظور از [[اولی الامر]] در این [[آیه]]، [[اهل بیت]] هستند.
[[قرآن کریم]] [[اطاعت از اهل بیت]] را در ردیف [[اطاعت خداوند]] و رسولش قرار می‌دهد و می‌فرماید: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ}}<ref>«ای مؤمنان، از خداوند فرمان برید و از پیامبر و زمامدارانی که از شمایند فرمانبرداری کنید و اگر به خداوند و روز بازپسین ایمان دارید، چون در چیزی با هم به ستیز برخاستید آن را به خداوند و پیامبر بازبرید که این بهتر و بازگشت آن نیکوتر است» سوره نساء، آیه ۵۹.</ref> این که در این آیۀ کریمه [[اطاعت اولی الامر]] در ردیف [[اطاعت خدا]] و [[رسول]] قرار داده شده، نشانگر [[عظمت]] و اهمیت حق اطاعت آنان است. طبق [[روایات]] بسیاری از [[شیعه]] و برخی از [[روایات اهل سنت]] منظور از [[اولی الامر]] در این [[آیه]]، [[اهل بیت]] هستند.


[[جابر بن عبدالله انصاری]] که تا پایان [[عمر]] مورد [[عنایت]] و [[احترام]] [[اهل بیت]] بوده می‌گوید: "هنگامی که [[خدای عزوجل]] [[آیه شریفه]]: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ}}<ref>«ای مؤمنان، از خداوند فرمان برید و از پیامبر و زمامدارانی که از شمایند فرمانبرداری کنید و اگر به خداوند و روز بازپسین ایمان دارید، چون در چیزی با هم به ستیز برخاستید آن را به خداوند و پیامبر بازبرید که این بهتر و بازگشت آن نیکوتر است» سوره نساء، آیه ۵۹.</ref> را بر پیامبرش [[محمد]] نازل کرد من گفتم: ای [[فرستاده خدا]]، ما [[خدا]] و [[پیامبر]] را شناختیم، اولوالامری که [[خدا]] طاعتشان را به [[طاعت]] تو مقرون نموده کیانند؟ [[حضرت]] فرمود: [[جابر]]! [[جانشینان]] من و [[پیشوایان]] [[مسلمانان]] پس از من هستند؛ اول آنان [[علی بن ابی طالب]] سپس [[حسن]] و [[حسین]] آنگاه [[علی بن الحسین]] و بعد [[محمد بن علی]] که در [[تورات]] معروف به [[باقر]] است و تو او را [[درک]] می‌کنی، هرگاه زیارتش کردی [[سلام]] مرا به او برسان سپس [[صادق]] [[جعفر بن محمد]] و بعد از او [[موسی بن جعفر]] و پس از او [[علی بن موسی]] آنگاه [[محمد بن علی]] سپس [[علی بن محمد]] سپس [[حسن بن علی]] آنگاه هم نام و هم [[کنیه]] من [[حجت خدا در زمین]] و باقی مانده او در میان بندگانش [[فرزند]] [[حسن بن علی]] خواهد بود، همان که [[خدای متعال]]، [[مشرق]] و [[مغرب زمین]] را به دست او بگشاید و همان که از دیده [[شیعیان]] و دوستانش پنهان خواهد شد و در آن زمان جز آنکه [[خدا]] دلش را برای [[ایمان]] [[خالص]] کرده، کسی در [[اعتقاد به امامت]] او پابرجا و [[استوار]] نخواهد ماند"<ref>ابن شهرآشوب، مناقب، ج۱، ص۲۸۲.</ref><ref>[[آرزو شکری|شکری، آرزو]]، [[حقوق اهل بیت (کتاب)|حقوق اهل بیت]]، ص۱۹۱- ۱۹۳.</ref>.
[[جابر بن عبدالله انصاری]] که تا پایان [[عمر]] مورد [[عنایت]] و [[احترام]] [[اهل بیت]] بوده می‌گوید: "هنگامی که [[خدای عزوجل]] [[آیه شریفه]]: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ}}<ref>«ای مؤمنان، از خداوند فرمان برید و از پیامبر و زمامدارانی که از شمایند فرمانبرداری کنید و اگر به خداوند و روز بازپسین ایمان دارید، چون در چیزی با هم به ستیز برخاستید آن را به خداوند و پیامبر بازبرید که این بهتر و بازگشت آن نیکوتر است» سوره نساء، آیه ۵۹.</ref> را بر پیامبرش [[محمد]] نازل کرد من گفتم: ای [[فرستاده خدا]]، ما [[خدا]] و [[پیامبر]] را شناختیم، اولوالامری که [[خدا]] طاعتشان را به [[طاعت]] تو مقرون نموده کیانند؟ [[حضرت]] فرمود: [[جابر]]! [[جانشینان]] من و [[پیشوایان]] [[مسلمانان]] پس از من هستند؛ اول آنان [[علی بن ابی طالب]] سپس [[حسن]] و [[حسین]] آنگاه [[علی بن الحسین]] و بعد [[محمد بن علی]] که در [[تورات]] معروف به [[باقر]] است و تو او را [[درک]] می‌کنی، هرگاه زیارتش کردی [[سلام]] مرا به او برسان سپس [[صادق]] [[جعفر بن محمد]] و بعد از او [[موسی بن جعفر]] و پس از او [[علی بن موسی]] آنگاه [[محمد بن علی]] سپس [[علی بن محمد]] سپس [[حسن بن علی]] آنگاه هم نام و هم [[کنیه]] من [[حجت خدا در زمین]] و باقی مانده او در میان بندگانش [[فرزند]] [[حسن بن علی]] خواهد بود، همان که [[خدای متعال]]، [[مشرق]] و [[مغرب زمین]] را به دست او بگشاید و همان که از دیده [[شیعیان]] و دوستانش پنهان خواهد شد و در آن زمان جز آنکه [[خدا]] دلش را برای [[ایمان]] [[خالص]] کرده، کسی در [[اعتقاد به امامت]] او پابرجا و [[استوار]] نخواهد ماند"<ref>ابن شهرآشوب، مناقب، ج۱، ص۲۸۲.</ref><ref>[[آرزو شکری|شکری، آرزو]]، [[حقوق اهل بیت (کتاب)|حقوق اهل بیت]]، ص۱۹۱- ۱۹۳.</ref>.
۱۳۴٬۰۹۳

ویرایش