حکومت حزبی: تفاوت میان نسخه‌ها

| موضوع مرتبط = حکومت

«حکومت حزبی»، به رژیم‌هایی گفته می‌شود که در آن احزاب سیاسی زیربنای [[سازمان]] و نهادهای سیاسی [[کشور]] محسوب می‌شوند و نقش تعیین‌کننده در [[اداره امور]] [[جامعه]] دارند.

 

# رژیم‌های تک حزبی، که اساس، [[ایدئولوژی]]، [[سیاست]] کلی و بافت [[دولت]] با دیدگاه‌ها و خاستگاه‎های حزب حاکم مشخص می‌شود. در این رژیم‌ها، حزب، ضمن فعالیت در جهت گسترش اصول و مبانی خود و جذب هر چه بیشتر نیروها، سعی بر آن دارد که به جمع‌آوری وفادار‌ترین افراد نسبت به [[مبانی سیاسی]] خود بپردازد و از آنان بافت دولت را تشکیل دهد. ورود به حزب حاکم با مقررات خاص انجام می‌شود و اغلب دارای سلسله مراتب و مراحل تدریجی است. ارتقا به مدارج عالیه حزب با [[سرنوشت]] حکومت و بالاخره خود حزب بستگی دارد. حزب حاکم از یک سو سعی می‌کند از راه انتقال [[خواسته‌ها]] و [[آرای مردم]] به دولت، [[ملت]] را به دولت نزدیک کند، ولی از سوی دیگر خواست نهایی او [[اعمال]] مقاصد حزبی و اجرای [[سیاست‌های کلی]] و عملی ساختن اهداف و اصول حزبی است. در حکومت‌های تک حزبی، [[جریان سیاسی]] به تمرکز اقتدارات می‌انجامد و نوعی دیکتاتوری بر [[نظام]]، حاکم می‌شود. به طور معمول رژیم‌های [[مارکسیستی]] را به عنوان مثال برای حکومت‌های تک حزبی ذکر می‌کنند؛

# حکومت‌های دو حزبی، که تمرکز اقتدارات در آنها، به شدت رژیم‌های تک حزبی نیست، ولی اقتدارات نیز به آن گونه که در [[قوانین]] اساسی تفکیک می‌شود، نیست. در [[رژیم]] بریتانیا که مثال جالبی برای حکومت‌های دو حزبی است، حزبی که در [[انتخابات]]، [[اکثریت]] آرای را به دست می‌آورد، در [[حقیقت]] همان [[حزب]] [[حاکم]] است و حزب [[اقلیت]] کاری جز [[انتقاد]] نمی‌کند و این نقش حزب اقلیت، خود به نفع حزب اکثریت است؛ زیرا او از یک سو با انتقاداتش تحقق [[آزادی]] در [[جامعه]] را تأمین می‌کند و از سوی دیگر عواملی در [[اختیار]] حزب اکثریت می‌گذارد، که برای او حایز اهمیت فراوان است. [[انتخاب]] نخست‌وزیر که [[رهبر]] اکثریت پارلمانی هم هست، توسط حزب پیروزبین [[قوه مجریه]] و [[قوه مقننه]]، پیوندی محکم ایجاد می‌کند و [[کابینه]] متکی به حزب اکثریت نیز از راه مجلس [[عوام]] و نه جانب مجلس لردها، در عمل قابل [[سقوط]] نیست.

# کشورهای چند حزبی، که با سه حزب یا بیشتر اداره می‌شوند و [[احزاب]] که اغلب فاقد اکثریت هستند، مجبور به ائتلافاتی ناهماهنگ و [[تغییر]] پذیرند. و به این ترتیب [[قوای سه‌گانه]]، فاقد [[استحکام]] و استقرار بوده و [[دولت‌ها]] پی در پی، سقوط می‌کنند و به دلیل رقابت‌های ناسالمی که پیش می‌آید، همواره [[بحران]]، دولت‌ها را [[دانشنامه]] [[فقه سیاسی]] [[تهدید]] می‌کند و انتخابات نیز در این کشورها معمولاً دو مرحله‌ای و مبتنی بر اکثریت نسبی است. [[دولت]] فرانسه می‌تواند نمونه جالبی برای [[حکومت]] چند حزبی باشد.<ref>درآمدی بر فقه سیاسی، ص۲۷۶-۲۷۷؛ فقه سیاسی، ج۱، ص۸۹-۹۰.</ref>.<ref>[[عباس علی عمید زنجانی|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۱ (کتاب)|دانشنامه فقه سیاسی ج۱]]، ص ۷۶۹.</ref>