نشانههای ظهور امام مهدی: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۱۹ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = ظهور امام مهدی | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = [[نشانههای ظهور امام مهدی در کلام اسلامی]] - [[نشانههای ظهور امام مهدی در معارف مهدویت]]| پرسش مرتبط = امام مهدی (پرسش)}} | {{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = ظهور امام مهدی | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = [[نشانههای ظهور امام مهدی در کلام اسلامی]] - [[نشانههای ظهور امام مهدی در معارف و سیره معصوم]] - [[نشانههای ظهور امام مهدی در معارف و سیره علوی]] - [[نشانههای ظهور امام مهدی در معارف مهدویت]] | پرسش مرتبط = امام مهدی (پرسش)}} | ||
[[شرایط ظهور]] یعنی اموری که تحقق ظهور وابسته به آنهاست و تا آنها محقق نشوند [[ظهور]] واقع نخواهد شد. مانند وجود یاران باوفا و [[آمادگی جهانی]] برای پذیرش [[امام زمان]] {{ع}}. اما [[علائم ظهور]] به نشانههایی گفته میشود که بر اساس [[روایات معصومین]] {{ع}} قبل از ظهور و یا در آستانه آن واقع خواهد شد و نوید [[ظهور]] را میدهد. مانند [[قیام یمانی]]، [[خروج سفیانی]] و.... ما برای ایجاد شرایط باید تلاش کنیم، [[نشانهها]] خود واقع میشوند. | [[شرایط ظهور]] یعنی اموری که تحقق ظهور وابسته به آنهاست و تا آنها محقق نشوند [[ظهور]] واقع نخواهد شد. مانند وجود یاران باوفا و [[آمادگی جهانی]] برای پذیرش [[امام زمان]] {{ع}}. اما [[علائم ظهور]] به نشانههایی گفته میشود که بر اساس [[روایات معصومین]] {{ع}} قبل از ظهور و یا در آستانه آن واقع خواهد شد و نوید [[ظهور]] را میدهد. مانند [[قیام یمانی]]، [[خروج سفیانی]] و.... ما برای ایجاد شرایط باید تلاش کنیم، [[نشانهها]] خود واقع میشوند. | ||
== مقدمه == | == مقدمه == | ||
[[نشانههای ظهور]]<ref>نگارنده، بحث را بر اساس آنچه امروزه مشهور است پی گرفته؛ اما بر این باور است که تعریف مشهور [[نشانههای ظهور]] نادرست مینماید؛ چرا که بیشتر کسانی که [[نشانههای ظهور]] را تعریف کردهاند به رخدادهای پیش از [[ظهور]] تفسیر کردهاند، در حالی که بررسیها نشان میدهد همه [[نشانههای حتمی ظهور]] پس از [[ظهور]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}} رخ خواهد داد؛ از این رو نشانههای قیام یا نشانههای [[مهدی]] موعود را مناسبتر میداند. یا اینکه گفته شود [[نشانههای ظهور]] به این معناست که حکایت از واقع شدن ظهور میکند</ref>، عبارت است از آن دسته از رخدادها که بر اساس پیشبینی [[معصومان]] {{عم}}، پیش از ظهور یا در آستانه آن، یا همزمان یا پس از ظهور [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}} پدید میآید. پدید آمدن هریک از آن نشانهها نویدی از [[ظهور]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}} و نزدیکتر شدن [[قیام جهانی]] آن حضرت است. | [[نشانههای ظهور]]<ref>نگارنده، بحث را بر اساس آنچه امروزه مشهور است پی گرفته؛ اما بر این باور است که تعریف مشهور [[نشانههای ظهور]] نادرست مینماید؛ چرا که بیشتر کسانی که [[نشانههای ظهور]] را تعریف کردهاند به رخدادهای پیش از [[ظهور]] تفسیر کردهاند، در حالی که بررسیها نشان میدهد همه [[نشانههای حتمی ظهور]] پس از [[ظهور]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}} رخ خواهد داد؛ از این رو نشانههای قیام یا نشانههای [[مهدی]] موعود را مناسبتر میداند. یا اینکه گفته شود [[نشانههای ظهور]] به این معناست که حکایت از واقع شدن ظهور میکند.</ref>، عبارت است از آن دسته از رخدادها که بر اساس پیشبینی [[معصومان]] {{عم}}، پیش از ظهور یا در آستانه آن، یا همزمان یا پس از ظهور [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}} پدید میآید. پدید آمدن هریک از آن نشانهها نویدی از [[ظهور]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}} و نزدیکتر شدن [[قیام جهانی]] آن حضرت است. | ||
نشانههای [[ظهور]] از یک نگاه، به چهار دسته تقسیم میشود: | نشانههای [[ظهور]] از یک نگاه، به چهار دسته تقسیم میشود: | ||
| خط ۱۵: | خط ۱۵: | ||
{{اصلی| آشنایی با مفاهیم نشانههای ظهور امام مهدی}} | {{اصلی| آشنایی با مفاهیم نشانههای ظهور امام مهدی}} | ||
برخی از واژههایی که در بحث [[نشانهها]] به کار رفته، عبارت است از: | برخی از واژههایی که در بحث [[نشانهها]] به کار رفته، عبارت است از: | ||
# ''' علایم:''' "عَلایم" جمع " | # ''' علایم:''' "عَلایم" جمع "علامه"، از ریشه "[[علم]]" به معنای "نشانه" است. و در عربی به معنای "[[آیه]] و دلالت" آمده است. از اینرو عَلَم به معنای [[پرچم]] است که [[لشکر]] به نشانه آن گرد آیند<ref>خلیل بن احمد فراهیدی، کتاب العین، ج۲، ص۱۵۳.</ref>. | ||
# ''' آخِرُ الزمان:''' این تعبیر در منابع روایی [[شیعه]]<ref>نک: محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۹۱، ح۳، ج۵، ص۵۵، ح۱؛ صدوق، من لایحضره الفقیه، ج۳، ص۳۹۰، ج۴، ص۳۶۵؛ طوسی، کتاب الغیبه، ص۱۳۶، ص۱۷۸؛ محمد بن ابراهیم نعمانی، الغیبه، ص۳۱۱، صدوق، کمال الدین و تمام النعمه، ج۱، ص۲۸۸، ح۸، ج۱، ص۳۳۰، ح۱۴ و ….</ref> و [[اهل سنت]]<ref>نک: احمد بن حنبل، مسند احمد، ج۱، ص۸۱؛ بخاری، صحیح بخاری، ج۴، ص۱۷۹، ج۶، ص۱۱۵؛ مسلم، صحیح مسلم، ج۱، ص۹، ص۱۱۴، ج۸، ص۱۸۵؛ ابن ماجه، سنن ابن ماجه، ج۱، ص۵۹، ابی اشعث سجستانی، سنن ابی داوود، ج۲، ص۲۹۱، ص۴۲۹؛ ترمذی، سنن ترمذی، ج۳، ص۳۷۰؛ ج۴، ص۳۰.</ref> [[نقل]] شده است. درباره چگونگی شگلگیری و انجام [[جهان]]، سخن روشنی در [[آیات]] و [[روایات]] به چشم نمیخورد؛ اما آن گاه که سخن از این دوران به میان میآید، همواره به دو پدیده بسیار مهم و بزرگ اشاره میشود: ولادت و [[بعثت]] [[پیامبر اسلام]] {{صل}} و ظهور و [[قیام]] [[موعود]] [[نجات]] بخش، [[حضرت مهدی]] {{ع}}. | # ''' آخِرُ الزمان:''' این تعبیر در منابع روایی [[شیعه]]<ref>نک: محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۹۱، ح۳، ج۵، ص۵۵، ح۱؛ صدوق، من لایحضره الفقیه، ج۳، ص۳۹۰، ج۴، ص۳۶۵؛ طوسی، کتاب الغیبه، ص۱۳۶، ص۱۷۸؛ محمد بن ابراهیم نعمانی، الغیبه، ص۳۱۱، صدوق، کمال الدین و تمام النعمه، ج۱، ص۲۸۸، ح۸، ج۱، ص۳۳۰، ح۱۴ و ….</ref> و [[اهل سنت]]<ref>نک: احمد بن حنبل، مسند احمد، ج۱، ص۸۱؛ بخاری، صحیح بخاری، ج۴، ص۱۷۹، ج۶، ص۱۱۵؛ مسلم، صحیح مسلم، ج۱، ص۹، ص۱۱۴، ج۸، ص۱۸۵؛ ابن ماجه، سنن ابن ماجه، ج۱، ص۵۹، ابی اشعث سجستانی، سنن ابی داوود، ج۲، ص۲۹۱، ص۴۲۹؛ ترمذی، سنن ترمذی، ج۳، ص۳۷۰؛ ج۴، ص۳۰.</ref> [[نقل]] شده است. درباره چگونگی شگلگیری و انجام [[جهان]]، سخن روشنی در [[آیات]] و [[روایات]] به چشم نمیخورد؛ اما آن گاه که سخن از این دوران به میان میآید، همواره به دو پدیده بسیار مهم و بزرگ اشاره میشود: ولادت و [[بعثت]] [[پیامبر اسلام]] {{صل}} و ظهور و [[قیام]] [[موعود]] [[نجات]] بخش، [[حضرت مهدی]] {{ع}}. | ||
# ''' [[ملاحم و فتن]]:''' "[[ملاحم]]"، جمع " | # ''' [[ملاحم و فتن]]:''' "[[ملاحم]]"، جمع "ملحمه" به معنای [[جنگ]]، [[کشتار]]<ref>خلیل بن احمد فراهیدی، العین، ج۳، ص۲۴۶.</ref> و حادثه پرکشتار<ref>ابن منظور، لسان العرب، ج۵، ص۴۸۶؛ فخرالدین طریحی، مجمع البحرین، ج۳، ص۱۶۲۵.</ref> است. "فِتَن" جمع "[[فتنه]]" و از ریشه "[[فتن]]" به معنای [[امتحان]] و آزمودن<ref>ابن منظور، لسان العرب، ج۵، ص۸۹؛ فخرالدین طریحی، مجمع البحرین، ج۳، ص۱۳۶۰.</ref> است. این واژه به طور معمول، درباره آن دسته از آزمونهایی به کار میرود که با تلخی و [[سختی]] همراه است<ref>ابن اثیر، النهایه فی غریب الحدیث، ج۳، ص۴۱۰.</ref>. این دو واژه بهویژه در منابع [[اهل سنت]] فراوان به کار رفته است. "[[ملاحم]]" بیانگر رخدادهای خونینی است که در آخرین دوره [[زندگی]] [[انسان]] بر [[زمین]] و آستانه رستاخیز بزرگ پدید میآید. و مقصود از "[[فتن]]" در اصطلاح، آزمایشهای بزرگی است که در دوران یاد شده، رخ مینماید. | ||
# ''' ظهور:''' از اصطلاحات بسیار رایج در "فرهنگ مهدویت" واژه "ظهور" است. این کلمه در اصطلاح، ظاهر شدن [[حضرت مهدی]] {{ع}} پس از پنهانزیستی طولانی، برای [[قیام]] و برپایی [[حکومت عدل جهانی]] است. کلمه "ظهور" افزون بر آشکار شدن [[حضرت مهدی]] {{ع}}، بر موارد دیگری چون آشکار شدن | # ''' ظهور:''' از اصطلاحات بسیار رایج در "فرهنگ مهدویت" واژه "ظهور" است. این کلمه در اصطلاح، ظاهر شدن [[حضرت مهدی]] {{ع}} پس از پنهانزیستی طولانی، برای [[قیام]] و برپایی [[حکومت عدل جهانی]] است. کلمه "ظهور" افزون بر آشکار شدن [[حضرت مهدی]] {{ع}}، بر موارد دیگری چون آشکار شدن دولت حق<ref>امیر مؤمنان علی {{ع}} در خطبهای میفرماید: {{متن حدیث|… سَیُحِق اللهُ الْحَق بِکَلِمَاتِهِ وَ یَمْحَقُ الْبَاطِلَها هَا طُوبَی لَهُمْ عَلَی صَبْرِهِمْ عَلَی دِینِهِمْ فِی حَالِ هُدْنَتِهِمْ وَ یَا شَوْقَاهْ إِلَی رُؤْیَتِهِمْ فِی حَالِ ظُهُورِ دَوْلَتِهِم}}؛ محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۳۳۵، ح۳.</ref>، آشکار شدن امر [[امامان معصوم]] {{ع}}<ref>طوسی، کتاب الغیبه، ص۱۴؛ صدوق، کمال الدین و تمام النعمه، ج۲، ص۴۸۳.</ref> و [[پیروزی]] حضرت<ref>صدوق، کمال الدین و تمام النعمه، ج۲، ص۵۰۷.</ref> به کار رفته است. | ||
# ''' [[قیام]]:''' از مشهورترین تعبیرها برای انقلاب جهانی حضرت مهدی {{ع}} "[[قیام]]" است. این واژه به معنای "ایستادن"<ref>ابن منظور، لسان العرب، ج۵، ص۳۴۵؛ فخرالدین طریحی، مجمع البحرین، ج۳، ص ۱۵۳۱.</ref> و در اصطلاح عبارت از: نهضت جهانی حضرت مهدی {{ع}} در برابر [[ستمگران]]، برای برپایی [[قسط]] و [[عدل]] در سراسر کره [[زمین]] است<ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[درسنامه مهدویت ج۳ (کتاب)|درسنامه مهدویت ج۳]]، ص۱۰۵-۱۱۳.</ref>. | # ''' [[قیام]]:''' از مشهورترین تعبیرها برای انقلاب جهانی حضرت مهدی {{ع}} "[[قیام]]" است. این واژه به معنای "ایستادن"<ref>ابن منظور، لسان العرب، ج۵، ص۳۴۵؛ فخرالدین طریحی، مجمع البحرین، ج۳، ص ۱۵۳۱.</ref> و در اصطلاح عبارت از: نهضت جهانی حضرت مهدی {{ع}} در برابر [[ستمگران]]، برای برپایی [[قسط]] و [[عدل]] در سراسر کره [[زمین]] است<ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[درسنامه مهدویت ج۳ (کتاب)|درسنامه مهدویت ج۳]]، ص۱۰۵-۱۱۳.</ref>. | ||
== تفاوت نشانههای ظهور و شرایط ظهور == | |||
بحث [[علائم]] و [[نشانههای ظهور]] ارتباط بسیار نزدیکی با بحث [[شرایط ظهور]] دارد، لذا لازم است این دو واژه تعریف شود تا تفاوت آنها معلوم گردد. شرایط به معنای سببها و زمینهها، به اموری گفته میشود که تحققِ مطلوب و مشروط، به وجود آنها بستگی دارد و تا اینها محقق نشوند، مشروط به وجود نمیآید. بر این اساس مراد از [[شرایط ظهور]] آن دسته از اموری هستند که تحقق [[ظهور]] وابسته به وجود آنهاست و تا آنها محقق نشوند [[ظهور]] نیز واقع نخواهد شد. | |||
علائم به معنای نشانهها، به اموری گفته میشود که نمایانگر مقصود و مطلوب هستند. به عبارت دیگر نشانه پدیدهای است که با مقصود و مطلوب مرتبط بوده و ضمن آنکه [[آدمی]] را به سوی آن [[راهنمایی]] میکند، در مسیر بودن و نزدیک شدن به هدف را یادآور میشود. مراد از [[علائم ظهور]] آن دسته از حوادثی است که براساس بیان [[پیشوایان]] [[معصوم]] {{عم}}، قبل و یا در آستانۀ [[ظهور]] واقع خواهد شد و تحقق هر کدام نوید نزدیک شدن یا وقوع [[قیام]] [[امام مهدی]] {{ع}} را میدهد. در نتیجه [[علائم]] فقط کاشف از پدیده ظهورند<ref>ر.ک. [[سید محمد رضی آصف آگاه|آصف آگاه، سید محمد رضی]]، [[بازشناسی تعریف علائم و شرایط ظهور (مقاله)|بازشناسی تعریف علائم و شرایط ظهور]]، ص ۱۶۰ ـ ۱۶۱؛ [[یدالله حاجیزاده|حاجیزاده، یدالله]]، [[وجه جمع فراگیر شدن ظلم و فساد در آستانه ظهور حضرت حجت با عدم جواز اباحیگری (مقاله)|وجه جمع فراگیر شدن ظلم و فساد در آستانه ظهور حضرت حجت با عدم جواز اباحیگری]]، ص ۲۶۷.</ref> ولی شرایط محقق ظهورند. فایده دانستن [[شرایط ظهور]] آن است که [[انسانها]] را برای فراهم کردن شرایط به تلاش و جنبش وا میدارد.<ref>ر.ک: [[عبدالمجید زهادت|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ ج۲ (کتاب)|معارف و عقاید]]، ج ۲، ص ۲۵۱ ـ ۲۵۲؛ [[مهدی علیزاده|علیزاده، مهدی]]، [[نشانههای یار و چکامه انتظار (کتاب)|نشانههای یار و چکامه انتظار]]، ص ۱۸ ـ ۲۰؛ [[بهروز محمدی|محمدی، بهروز]]، [[چلچراغ حکمت ج۱۰ (کتاب)|مهدویت]]، ج ۱۰، ص ۴۸؛ [[محمد علی رضایی اصفهانی|رضایی اصفهانی، محمد علی]]، [[مهدویت ۱ (کتاب)|مهدویت]]، ص ۱۰۱ـ ۱۰۹؛ [[قنبر علی صمدی|صمدی، قنبرعلی]]، [[آخرین منجی (کتاب)|آخرین منجی]]، ص ۱۳۶ـ ۱۴۰؛ [[یدالله حاجیزاده|حاجیزاده، یدالله]]، [[وجه جمع فراگیر شدن ظلم و فساد در آستانه ظهور حضرت حجت با عدم جواز اباحیگری (مقاله)|وجه جمع فراگیر شدن ظلم و فساد در آستانه ظهور حضرت حجت با عدم جواز اباحیگری]]، ص ۲۶۷.</ref> | |||
برخی از تفاوتهایی که میان [[شرایط ظهور]] و [[نشانههای ظهور]] گفته شده عبارتاند از: | |||
# وابستگی [[ظهور]] به شرایط، یک نحوه وابستگی واقعی است، اما وابستگی به نشانهها وابستگی از جهت [[کشف]] و اعلام است نه به عنوان یک [[امر]] واقعی و ارتباط حقیقی. نبود بعضی از شرایط موجب عدم [[ظهور]] است و نبود آنها [[کار]] [[ظهور]] و تحقق اهداف آن را که گسترش عدالت جهانی باشد مختل میسازد و خواه ناخواه برنامهریزی کامل الهی برای تحقق این منظور ناتمام میماند؛ اما نشانه، هیچگونه دخالتی در اصل [[ظهور]] ندارد و فقط دلالتی بر [[ظهور]] داشته و موجب [[آگاهی]] و اطلاع [[مردم]] از [[ظهور]] میشود. البته باید توجه داشت بعضی از نشانهها خود جزئی از شرایط هستند، مثلاً وجود [[دجال]] و یا [[قتل نفس زکیه]]؛ از پیامدها و نتایج دوران فتنهها و انحرافاتی است که وسیلهای برای [[آزمایش]] [[مردم]] و یکی از [[شرایط ظهور]] است. بنابراین بین این گونه نشانهها و بعضی شرایط ارتباطی محکم و رابطهای لازم وجود دارد. | |||
# علائم [[ظهور]] عبارت است از چندین رویداد و حادثه که گاهی نیز به طور پراکنده پدید آمده و تنها ارتباط واقعی که بین آنها و [[ظهور]] وجود دارد، این است که همۀ آنها پیش از [[ظهور]] تحقق مییابند، و به همین جهت در [[روایات]] به عنوان علامت مطرح شدهاند. اما [[شرایط ظهور]] به اعتبار برنامهریزی طولانی الهی، با [[ظهور]] رابطۀ واقعی داشته و سبب پیدایش آن هستند. | |||
# علامت [[ظهور]]، رویدادی است که ادامه و گسترش ندارد و هر اندازه به طول انجامد در نهایت دوامی نخواهد داشت؛ بر خلاف شرایط که مستلزم بقا و تداوم است، و بر طبق برنامهریزی الهی تا هنگام ظهور حضرت آن شرایط پدید آمده میبایست باقی باشد تا نتیجه خود را بدهد و [[ظهور]] تحقق یابد. | |||
# تمامی علامات پیش از [[ظهور]] پدید آمده و از بین میرود؛ لکن شرایط به طور کامل به وجود نمیآیند مگر نزدیک [[ظهور]] و یا به هنگام وقوع آن و ممکن نیست از بین بروند و الا لازم میآید شرط از مشروط جدا شده و نتایج با مقدمات ارتباط و پیوستگی نداشته باشند و وقوع چنین چیزی محال است. البته از جهتی دیگر این مورد وجه مشترک بین [[علائم]] و [[شرایط ظهور]] است زیرا هر دو قبل از [[ظهور]] حضرت محقق میشوند، زیرا اگر قبل از تحقق شرایط و [[نشانهها]] [[ظهور]] انجام بگیرد لازم میآید که مشروط پیش از آن که شرطش وجود یابد، تحقق پذیرد... و همچنین علاماتی که درستی آن محرز شده است، [[دروغ]] از کار درآید. | |||
# شرایط [[ظهور]] در برنامهریزی الهی دخیل هستند و میبایست مورد توجه قرار گیرند؛ زیرا فرا رسیدن روز [[موعود]] متوقف بر آنها است، لکن نشانهها هیچگونه دخالتی در این مسیر ندارند بلکه فایدۀ مهم آنها این است که [[مسلمانها]] را از وجود آن روز [[آگاه]] ساخته و ذهن آنها را برای استقبال از آن روز آماده میسازند. | |||
# نشانههای [[ظهور]] را میتوان شناسایی کرد و میتوانیم بفهمیم کدام یک از آنها تاکنون موجود شده و کدام یک هنوز موجود نگشته، اما در مورد شرایط، نمیتوان به تمام شرایط در یک زمان دست یافت و یا آنها را حاصل کرد؛ زیرا برخی از شرایط، وجود تعداد کافی از افراد آزموده و با [[اخلاص]] در سطح جهانی بوده و بررسی درست و شناسائی آنها برای اشخاص عادی امکانپذیر نیست. | |||
# تحقق هم زمان همۀ نشانهها یا گردآمدن آنها در یک زمان [[ضرورت]] ندارد، نشانهها میتوانند با فاصلههای بسیار اتفاق افتند و در زمان واحد گرد نیایند، ولی شرایط چنین نیستند؛ در نهایت باید تمام شرایط با هم محقق شوند و در یک زمان اجتماع کنند تا [[ظهور]] پدید آید. | |||
# [[انسان]] نسبت به [[شرایط ظهور]]، [[تکلیف]] دارد و باید زمینههای تحقق آن را مهیا سازد بر خلاف [[علایم ظهور]] که نسبت به ایجاد آن [[وظیفه]] ایی ندارد. | |||
# [[درک]] [[شرایط ظهور]] نیازی به بیان [[خداوند متعال]] ندارد و [[عقل]] آدمی آن را میفهمد؛ ولی [[علائم ظهور]] نیازمند بیان [[خداوند متعال]] است؛ چون یک نوع پیشگویی بوده و [[درک]] آن از توان [[عقل]] خارج است. | |||
# [[شرایط ظهور]] با هم ارتباط متقابل و واقعی دارند، حال آنکه ارتباط خاصی میان نشانههای [[ظهور]] مشاهده نمیشود. | |||
# [[شرایط ظهور]] باید مداومت داشته باشند و شرط بقای ظهورند، حال آنکه نشانههای [[ظهور]] در زمانی خاص رخ میدهند و نه [[لزوم]] و نه امکان دارد که آن شرایط در مدت زمانی طولانی واقع شوند و وقوع آنها ادامه یابد. | |||
# همه [[شرایط ظهور]] باید متحقق باشند؛ با آنکه نشانههای [[ظهور]] لازم نیست که همهشان رخ بدهند و تنها حدوث [[علایم حتمی]] کافی است و بقیه به نزدیکی ظهور دلالت میکنند و اگر پیش از ظهور رخ ندهند، مشکلی در امر [[ظهور]] پیش نمیآید<ref>ر.ک: [[سید محمد صدر|صدر، سید محمد]]، [[تاریخ غیبت کبری (کتاب)|تاریخ غیبت کبری]]، ص ۳۹۹ ـ ۴۹۵؛ [[سید جعفر موسوینسب|موسوینسب، سید جعفر]]، [[دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]، ج ۲، ص ۲۹ ـ ۳۰؛ [[مهدی علیپور|علیپور، مهدی]]، [[ظهور (مقاله)|ظهور]]، ص ۲۳۷ ـ ۲۳۸؛ [[مهدی یوسفیان|یوسفیان، مهدی]]، [[شرایط ظهور (کتاب)|شرایط ظهور]]، ص ۱۳ و ۱۴؛ [[سید مجتبی السادة|السادة، سید مجتبی]]، [[شش ماه پایانی (کتاب)|شش ماه پایانی]]، ص ۲۲۲ ـ ۲۲۳؛ [[علی اصغر رضوانی|رضوانی، علی اصغر]]، [[موعودشناسی و پاسخ به شبهات (کتاب)|موعودشناسی و پاسخ به شبهات]]، ص ۵۱۸؛ [[رحیم کارگر|کارگر، رحیم]]، [[مهدویت دوران ظهور (کتاب)|مهدویت دوران ظهور]]، ص ۲۳ و ۲۶ و ۳۳ ـ ۳۷؛ [[سید محمد رضی آصف آگاه|آصف آگاه، سید محمد رضی]]، [[بازشناسی تعریف علائم و شرایط ظهور (مقاله)|بازشناسی تعریف علائم و شرایط ظهور]]، ص ۱۶۰ ـ ۱۶۱.</ref>. | |||
== کارکرد نشانههای ظهور == | == کارکرد نشانههای ظهور == | ||
| خط ۲۸: | خط ۴۷: | ||
بیان [[علائم ظهور]] در کلمات [[ائمه اطهار]] {{عم}} و جمعآوری آن در متون روایی، یکی از راههایی است که امکان شناسایی [[مهدی]] واقعی را از [[مدّعیان دروغین]] و غیر اصیل، فراهم میکند. برپایۀ تحقیقات انجام شده، شمار فراوانی [[مهدی]] دروغین در طول [[تاریخ]] بیش از هزار سالۀ [[غیبت]] شناسایی شدهاند<ref>ر.ک: ج۴ ص۷ (بخش چهارم / فصل چهارم / مدعیان دروغین).</ref> که هیچ یک همراه با [[علائم]] معرفی شده از ناحیۀ [[پیامبر خاتم|پیامبر]] {{صل}} و [[امامان]] {{عم}} نبوده است. از این رو، این [[علائم]] به [[شناخت]] [[مدّعیان دروغین]] و ناراستیِ ادعای آنان، کمک کرده است<ref>[[محمد محمدی ریشهری|محمدی ریشهری، محمد]]، [[دانشنامه امام مهدی ج۷ (کتاب)|دانشنامه امام مهدی ج۷]]، ص۴۱۴ .</ref>. | بیان [[علائم ظهور]] در کلمات [[ائمه اطهار]] {{عم}} و جمعآوری آن در متون روایی، یکی از راههایی است که امکان شناسایی [[مهدی]] واقعی را از [[مدّعیان دروغین]] و غیر اصیل، فراهم میکند. برپایۀ تحقیقات انجام شده، شمار فراوانی [[مهدی]] دروغین در طول [[تاریخ]] بیش از هزار سالۀ [[غیبت]] شناسایی شدهاند<ref>ر.ک: ج۴ ص۷ (بخش چهارم / فصل چهارم / مدعیان دروغین).</ref> که هیچ یک همراه با [[علائم]] معرفی شده از ناحیۀ [[پیامبر خاتم|پیامبر]] {{صل}} و [[امامان]] {{عم}} نبوده است. از این رو، این [[علائم]] به [[شناخت]] [[مدّعیان دروغین]] و ناراستیِ ادعای آنان، کمک کرده است<ref>[[محمد محمدی ریشهری|محمدی ریشهری، محمد]]، [[دانشنامه امام مهدی ج۷ (کتاب)|دانشنامه امام مهدی ج۷]]، ص۴۱۴ .</ref>. | ||
== | == اقسام نشانههای ظهور == | ||
نشانههای [[ظهور]]، گوناگون است و برشمردن همه این اقسام، نهچندان مفید است و نه لازم؛ چه آنکه بسیاری از آنها، نشانههای قطعی [[ظهور]] نیست. افزون بر این، از نگاه | {{اصلی|اقسام نشانههای ظهور امام مهدی}} | ||
نشانههای [[ظهور]]، گوناگون است و برشمردن همه این اقسام، نهچندان مفید است و نه لازم؛ چه آنکه بسیاری از آنها، نشانههای قطعی [[ظهور]] نیست. افزون بر این، از نگاه سند و محتوا نیز دارای اشکال است و درستی و نادرستی آنها، خیلی روشن نیست؛ از اینرو در تقسیم نشانهها فقط به موارد ذیل بسنده میکنیم: | |||
=== نشانههای حتمی و غیر حتمی === | === نشانههای حتمی و غیر حتمی === | ||
| خط ۳۵: | خط ۵۵: | ||
میان نشانههای [[ظهور]]، شماری از آنها، [[علایم حتمی]] [[ظهور]] دانسته شدهاند. منظور از نشانههای حتمی ـ مقابل نشانههای غیر حتمی ـ آن است که پدیدار شدن آنها ـ بدون هیچ قید و شرطی ـ قطعی و الزامی خواهد بود؛ به گونهای که تا آنها واقع نشود، [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}} [[ظهور]] و [[قیام]] نخواهد کرد. البته باید توجه کرد که حتمی با مسلم و قطعی بودن وقوع این نشانهها، به این معنا نیست که پدید نیامدن آنها، محال است؛ بلکه به حسب فراهم بودن شرایط و نبودن بازدارندهها، پدید آمدن آنها قطعی خواهد بود. از [[روایات]] فراوانی که در میان آنها [[روایات]] صحیح نیز وجود دارد حتمی بودن نشانههای پنجگانه ذیل استفاده میشود: [[خروج سفیانی]]، [[قیام یمانی]]، [[صیحه آسمانی]]، قتل [[نفس زکیه]] و [[خسف در بیداء]]"<ref>{{متن حدیث|خَمْسٌ قَبْلَ قِيَامِ الْقَائِمِ مِنَ الْعَلَامَاتِ الصَّيْحَةُ وَ السُّفْيَانِيُ وَ الْخَسْفُ بِالْبَيْدَاءِ وَ خُرُوجُ الْيَمَانِيِ وَ قَتْلُ النَّفْسِ الزَّكِيَّةِ}}، شیخ طوسی، کتاب الغیبة، ص ۴۳۶، ح ۴۲۷.</ref>. | میان نشانههای [[ظهور]]، شماری از آنها، [[علایم حتمی]] [[ظهور]] دانسته شدهاند. منظور از نشانههای حتمی ـ مقابل نشانههای غیر حتمی ـ آن است که پدیدار شدن آنها ـ بدون هیچ قید و شرطی ـ قطعی و الزامی خواهد بود؛ به گونهای که تا آنها واقع نشود، [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}} [[ظهور]] و [[قیام]] نخواهد کرد. البته باید توجه کرد که حتمی با مسلم و قطعی بودن وقوع این نشانهها، به این معنا نیست که پدید نیامدن آنها، محال است؛ بلکه به حسب فراهم بودن شرایط و نبودن بازدارندهها، پدید آمدن آنها قطعی خواهد بود. از [[روایات]] فراوانی که در میان آنها [[روایات]] صحیح نیز وجود دارد حتمی بودن نشانههای پنجگانه ذیل استفاده میشود: [[خروج سفیانی]]، [[قیام یمانی]]، [[صیحه آسمانی]]، قتل [[نفس زکیه]] و [[خسف در بیداء]]"<ref>{{متن حدیث|خَمْسٌ قَبْلَ قِيَامِ الْقَائِمِ مِنَ الْعَلَامَاتِ الصَّيْحَةُ وَ السُّفْيَانِيُ وَ الْخَسْفُ بِالْبَيْدَاءِ وَ خُرُوجُ الْيَمَانِيِ وَ قَتْلُ النَّفْسِ الزَّكِيَّةِ}}، شیخ طوسی، کتاب الغیبة، ص ۴۳۶، ح ۴۲۷.</ref>. | ||
در برابر نشانههای حتمی، نشانههای غیر حتمی قرار دارد؛ یعنی | در برابر نشانههای حتمی، نشانههای غیر حتمی قرار دارد؛ یعنی مقید و مشروط به اموری است که در صورت تحقق آنها، پدید میآید. به عبارت دیگر، نشانههای غیر حتمی، شاید پدید آید و شاید بدون پیدایش آنها [[امام مهدی|امام زمان]] {{ع}} [[ظهور]] کند. | ||
پارهای از نشانههای غیر حتمی از این قرار است: | پارهای از نشانههای غیر حتمی از این قرار است: | ||
| خط ۴۴: | خط ۶۴: | ||
=== نشانههای متصل و غیر متصل=== | === نشانههای متصل و غیر متصل=== | ||
{{اصلی|نشانههای متصل و منفصل ظهور امام مهدی}} | {{اصلی|نشانههای متصل و منفصل ظهور امام مهدی}} | ||
بر اساس روایاتی چند، شماری از نشانههای [[ظهور]]، متصل به آن خواهد بود؛ به گونهای که بین آنها و | بر اساس روایاتی چند، شماری از نشانههای [[ظهور]]، متصل به آن خواهد بود؛ به گونهای که بین آنها و ظهور [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}} فاصله چندانی نباشد. البته اینکه فاصله آن نشانهها تا ظهور، چه مدت و یا چند روز است، به طور دقیق روشن نیست؛ ولی [[قدر]] مسلم آن است که فاصله زیاد نیست و احتمالا، مجموعه نشانههای متصل به ظهور در همان سال ظهور یا سال پیش از آن، رخ میدهد. بر این اساس تردیدی نیست که شماری از نشانههای ظهور، نزدیک ظهور و متصل به آن واقع میشود. در مقابل، نشانههای غیر متصل است که در طول [[تاریخ]] در دوران [[غیبت کبرا]] اتفاق افتاده و خواهد افتاد<ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگنامه مهدویت (کتاب)|فرهنگنامه مهدویت]]، ص ۴۴۵ - ۴۴۸.</ref>. | ||
=== نشانههای عادی و | === نشانههای عادی و غیرعادی === | ||
پدید آمدن نشانههای ظهور- همچون واقع شدن دیگر پدیدهها- به روال طبیعی و عادی است؛ ولی [[پیشگویی]] برخی از آنها، به گونهای در [[روایات]] بازتاب یافته که به نظر میرسد، واقع شدن آنها به طور عادی، غیرممکن مینماید و تحقق آنها به صورت | پدید آمدن نشانههای ظهور- همچون واقع شدن دیگر پدیدهها- به روال طبیعی و عادی است؛ ولی [[پیشگویی]] برخی از آنها، به گونهای در [[روایات]] بازتاب یافته که به نظر میرسد، واقع شدن آنها به طور عادی، غیرممکن مینماید و تحقق آنها به صورت غیرطبیعی در چهارچوب [[معجزه]] خواهد بود؛ برای نمونه [[طلوع خورشید از مغرب]] و [[صیحه آسمانی]]، اگر همان معنای ظاهری آنها مراد باشد، باید به گونه [[معجزه]] رخ دهد؛ زیرا پدیدار شدن چنین اموری، به طور عادی ممکن نیست. البته شاید بعضی از این نشانهها، معنای کنایی و رمزی داشته باشد و به رخدادهایی اشاره کند که پیدایی آنها به گونه عادی امکان دارد. | ||
در پایان، گفتنی است در | در پایان، گفتنی است در منابع روایی حدیثهای فراوانی درباره نشانههای [[ظهور]] وجود دارد. اسناد این [[روایات]]، بیشتر ضعیف و غیر قابل اعتماد است. از نگاه دلالت نیز، هماهنگی و انسجام لازم بین آنها نیست و پارهای از آنها دگرگون و دستخوش تغییراتی شدهاند. | ||
اینک با انبوهی از [[روایات]] صحیح و غیر صحیح در زمینه نشانههای [[ظهور]]، روبهرو هستیم که دست کم، شماری از آنها از آفت | اینک با انبوهی از [[روایات]] صحیح و غیر صحیح در زمینه نشانههای [[ظهور]]، روبهرو هستیم که دست کم، شماری از آنها از آفت جعل و [[تحریف]] مصون نمانده است. بدبختانه کتابهایی نیز وجود دارد که در آنها از سر [[جهل]] یا به عمد، به این امر دامن زده شده است. البته برخی با گردآوری این [[روایات]]، خواستهاند اصل آنها محفوظ بماند و نیز بنمایانند که همگان، در اصل [[ظهور]] [[امام مهدی|مهدی]] {{ع}} [[اتفاق نظر]] دارند؛ بنابراین [[التزام]] به درستی همه این [[روایات]] مشکل است و در بررسی نشانههای [[ظهور]]، احتمال جعل و [[تحریف]] و دسیسههای دستهای پنهان [[سیاست]] را نباید نادیده گرفت. | ||
ناگفته نماند وجود مواردی از | ناگفته نماند وجود مواردی از جعل و [[تحریف]]، در نشانههای [[ظهور]] یا وجود [[مدعیان دروغین]] هیچگاه [[دلیل]] نمیشود همه [[روایات]] از اعتبار بیفتد یا اصل همه نشانهها زیر سؤال برود؛ زیرا دستهای از این نشانهها مسلّم و قطعی است. همچنین وجود پارهای اشکالات و ضعفها در نشانههای [[ظهور]] و احتمال [[تحریف]] و تغییر در آنها از سوی [[دشمنان]] یا ادعاهای واهی برخی شیادان درباره اصل [[مهدویت]]، هیچگاه به اصل [[مهدویت]] و [[اعتقاد]] به [[ظهور]] [[امام مهدی|قائم]] {{ع}} آسیبی نمیرساند؛ زیرا اعتقاد به مهدویت و [[ظهور]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}} مورد اتفاق [[فریقین]] است و با تواتر ثابت شده است و هرگز خدشهای در آن وارد نمیگردد<ref>جمعی از نویسندگان، چشمبهراه مهدی عجّل اللّه تعالی فرجه الشریف، ص ۲۵۸.</ref>. | ||
از آنجا که در منابع دینی، [[قیام]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}}، یکی از نشانههای | از آنجا که در منابع دینی، [[قیام]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}}، یکی از نشانههای برپایی قیامت شمرده شده است؛ پارهای از نشانههای [[ظهور]]، نشانههای [[قیامت]] نیز شمرده میشود. [[امام علی]] {{ع}} در این باره فرمود: "[[پیامبر گرامی اسلام]] {{صل}} فرمود: به ناگزیر ده چیز پیش از برپایی قیامت خواهد بود: [[سفیانی]]، [[دجال]]، [[دود]]، دابه، [[خروج]] [[امام مهدی|قائم]] {{ع}}، [[طلوع خورشید از مغرب]] خود، فرود آمدن [[حضرت عیسی]] {{ع}}، فرورفتن در [[مشرق]] و فرورفتن در [[جزیرة العرب]] و آتشی که از قعر عدن بیرون خواهد آمد، تا [[مردم]] را به سوی [[محشر]] سوق دهد"<ref>[[شیخ طوسی]]، کتاب الغیبة، ص ۴۳۶، ح ۴۲۶.</ref>.<ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگنامه مهدویت (کتاب)|فرهنگنامه مهدویت]]، ص ۴۴۵ - ۴۴۸.</ref> | ||
== | == تطبیق نشانههای ظهور == | ||
{{اصلی|تطبیقدادن نشانههای ظهور با افراد و حوادث جامعه}} | {{اصلی|تطبیقدادن نشانههای ظهور با افراد و حوادث جامعه}} | ||
یکی از نکات بسیار مهمی که در باب [[علائم ظهور]] باید به آن توجه داشت بحث [[تطبیق علائم]] مطرح شده در [[روایات]] با اتفاقات واقع شده است، بدین معنی که با تطبیق دادن یک حادثه خارجی با آنچه در [[روایات]] ذکر شده، آن حادثه همان علامتی دانسته شود که [[امام]] خبر داده است. تطبیق دادن در صورتی که با [[دلایل]] کافی و مستند باشد، اشکالی ندارد، ولی [[تطبیق علائم]] با وقایع خارجی بدون شواهد قطعی کار درستی نیست به [[دلیل]] آنکه: | یکی از نکات بسیار مهمی که در باب [[علائم ظهور]] باید به آن توجه داشت بحث [[تطبیق علائم]] مطرح شده در [[روایات]] با اتفاقات واقع شده است، بدین معنی که با تطبیق دادن یک حادثه خارجی با آنچه در [[روایات]] ذکر شده، آن حادثه همان علامتی دانسته شود که [[امام]] خبر داده است. تطبیق دادن در صورتی که با [[دلایل]] کافی و مستند باشد، اشکالی ندارد، ولی [[تطبیق علائم]] با وقایع خارجی بدون شواهد قطعی کار درستی نیست به [[دلیل]] آنکه: | ||
| خط ۶۷: | خط ۸۷: | ||
== احتمال [[بدا]] در نشانهها == | == احتمال [[بدا]] در نشانهها == | ||
[[بدا]]، یکی از | {{همچنین ببینید|بداء}} | ||
[[بدا]]، یکی از اعتقادات شیعه است بدان معنا که [[خداوند]]، تغییراتی را در برخی امور ایجاد میکند که تصوّر ما بر قطعی بودن آنهاست. در واقع، تغییری در [[علم الهی]] به وجود نمیآید؛ بلکه تغییر در اطلاع ما از آنچه قبلاً خبر داده شده، ایجاد میشود. پس [[بدا]]، به معنای آشکار شدن بعد از خفاست. در موضوع [[علائم ظهور]]، [[احادیث]] داریم که میگویند ممکن است حتّی دربارۀ مهمترین [[نشانهها]] هم [[بدا]] پیش آید. [[ابوهاشم جعفری]]، یار دیرین چندین [[امام]] آخر میگوید: نزد [[امام جواد]] {{ع}} از سفیانی و حتمی بودن خروج او سخن به میان آمد. گفتم: آیا ممکن است در امر حتمی، بدا پیش آید؟ فرمود: آری. گفتم: میترسم دربارۀ قائم هم بدا حاصل شود. فرمود: نه! قائم، وعدۀ الهی است و در آن، تخلّف نمیشود<ref>{{متن حدیث|كُنَّا عِنْدَ أَبِي جَعْفَرٍ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ الرِّضَا {{ع}} فَجَرَى ذِكْرُ السُّفْيَانِيِّ وَ مَا جَاءَ فِي الرِّوَايَةِ مِنْ أَنَّ أَمْرَهُ مِنَ الْمَحْتُومِ فَقُلْتُ لِأَبِي جَعْفَرٍ {{ع}} هَلْ يَبْدُو لِلَّهِ فِي الْمَحْتُومِ قَالَ نَعَمْ قُلْنَا لَهُ فَنَخَافُ أَنْ يَبْدُوَ لِلَّهِ فِي الْقَائِمِ فَقَالَ إِنَّ الْقَائِمَ مِنَ الْمِيعَادِ وَ اللَّهُ لا يُخْلِفُ الْمِيعاد}}، الغیبة النعماني: ص ۳۰۲ ح ۱۰.</ref>. این [[حدیث]] با آنچه در [[قرآن]] آمده است که: {{متن قرآن| لِكُلِّ أَجَلٍ كِتَابٌ يَمْحُو اللَّهُ مَا يَشَاء وَيُثْبِتُ وَعِندَهُ أُمُّ الْكِتَابِ}}<ref> هر سرآمدی، زمانی نگاشته دارد خداوند هر چه را بخواهد از لوح محفوظ پاک میکند و یا در آن مینویسد و لوح محفوظ نزد اوست؛ سوره رعد، آیه ۳۸ و ۳۹.</ref> سازگار و موافق است؛ چه آنکه [[حکم]] محو و اثبات برای همۀ حوادثی که زمان بردارند، عمومیت دارد و این حوادث، عبارت اند از: همۀ آنچه در آسمانها و [[زمین]] و ما بین آنها هست<ref>المیزان: ج۱۱ ص۳۷۹.</ref>.<ref>[[محمد محمدی ریشهری|محمدی ریشهری، محمد]]، [[دانشنامهٔ امام مهدی ج۷ (کتاب)|دانشنامه امام مهدی ج۷]]، ص۴۵۵.</ref> | |||
== پرسش مستقیم == | == پرسش مستقیم == | ||