پرش به محتوا

تفکر در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

جز
جایگزینی متن - 'دست' به 'دست'
جز (جایگزینی متن - 'دست' به 'دست')
خط ۴۱: خط ۴۱:


== خاستگاه [[تفکر]] ==
== خاستگاه [[تفکر]] ==
بر اساس [[آیه]] {{متن قرآن|فَبَعَثَ اللَّهُ غُرَابًا يَبْحَثُ فِي الْأَرْضِ لِيُرِيَهُ كَيْفَ يُوَارِي سَوْءَةَ أَخِيهِ}}<ref>«خداوند کلاغی را برانگیخت که زمین را می‌کاوید تا بدو نشان دهد چگونه کالبد برادرش را در خاک کند»؛ سوره مائده، آیه ۳۱.</ref>، پس از آنکه [[قابیل]] [[هابیل]] را کشت، [[خداوند]] زاغی را برانگیخت تا [[زمین]] را بکاود و به او نشان دهد چگونه [[جسد]] برادرش را پنهان کند. این [[آیه]] که در نوع خود بی‌نظیر است، بیانگر حال [[انسان]] در بهره‌وری از [[حس]] است؛ بدین صورت که او ابتدا [[خواص]] اشیا را از [[ناحیه]] [[حس]] تحصیل می‌‌کند. سپس با [[تفکر]] در آنها به اهداف و مقاصد خود در [[زندگی]] [[دست]] می‌‌یابد، همان‌گونه که در بحث [[علمی]] شناخت‌شناسی ـ برخلاف نظر کسانی که [[علم]] را فطریِ [[انسان]] و بر اساس [[تذکر]] می‌‌دانند ـ به [[اثبات]] رسیده که [[علوم]] و [[معارف]] فکریِ [[انسان]] همه به حسّ منتهی می‌‌شوند؛ توضیح آنکه، [[انسان]] دارای [[علوم]] گسترده غیر قابل شمارشی است که روز به روز افزایش می‌‌یابند و اگر به گذشته بازگردیم خواهیم دید [[علوم]] بالفعل وی به تدریج نقصان یافته و در نهایت به صفر می‌‌رسند و این [[خداوند]] است که با [[هدایت]] خویش: {{متن قرآن|الَّذِي أَعْطَى كُلَّ شَيْءٍ خَلْقَهُ ثُمَّ هَدَى}}<ref>«پروردگار ما کسی است که آفرینش هر چیز را به (فراخور) او، ارزانی داشته سپس راهنمایی کرده است» سوره طه، آیه ۵۰.</ref>، {{متن قرآن|وَالَّذِي قَدَّرَ فَهَدَى}}<ref>«و آنکه اندازه کرد و راه نمود» سوره اعلی، آیه ۳.</ref> و فراهم آوردن اسباب [[دانایی]] وی (حسّ و [[فکر]]) چیزهایی را که نمی‌دانسته به او آموخته است: {{متن قرآن|عَلَّمَ الْإِنْسَانَ مَا لَمْ يَعْلَمْ}}<ref>«به انسان آنچه نمی‌دانست آموخت» سوره علق، آیه ۵.</ref>.
بر اساس [[آیه]] {{متن قرآن|فَبَعَثَ اللَّهُ غُرَابًا يَبْحَثُ فِي الْأَرْضِ لِيُرِيَهُ كَيْفَ يُوَارِي سَوْءَةَ أَخِيهِ}}<ref>«خداوند کلاغی را برانگیخت که زمین را می‌کاوید تا بدو نشان دهد چگونه کالبد برادرش را در خاک کند»؛ سوره مائده، آیه ۳۱.</ref>، پس از آنکه [[قابیل]] [[هابیل]] را کشت، [[خداوند]] زاغی را برانگیخت تا [[زمین]] را بکاود و به او نشان دهد چگونه [[جسد]] برادرش را پنهان کند. این [[آیه]] که در نوع خود بی‌نظیر است، بیانگر حال [[انسان]] در بهره‌وری از [[حس]] است؛ بدین صورت که او ابتدا [[خواص]] اشیا را از [[ناحیه]] [[حس]] تحصیل می‌‌کند. سپس با [[تفکر]] در آنها به اهداف و مقاصد خود در [[زندگی]] دست می‌‌یابد، همان‌گونه که در بحث [[علمی]] شناخت‌شناسی ـ برخلاف نظر کسانی که [[علم]] را فطریِ [[انسان]] و بر اساس [[تذکر]] می‌‌دانند ـ به [[اثبات]] رسیده که [[علوم]] و [[معارف]] فکریِ [[انسان]] همه به حسّ منتهی می‌‌شوند؛ توضیح آنکه، [[انسان]] دارای [[علوم]] گسترده غیر قابل شمارشی است که روز به روز افزایش می‌‌یابند و اگر به گذشته بازگردیم خواهیم دید [[علوم]] بالفعل وی به تدریج نقصان یافته و در نهایت به صفر می‌‌رسند و این [[خداوند]] است که با [[هدایت]] خویش: {{متن قرآن|الَّذِي أَعْطَى كُلَّ شَيْءٍ خَلْقَهُ ثُمَّ هَدَى}}<ref>«پروردگار ما کسی است که آفرینش هر چیز را به (فراخور) او، ارزانی داشته سپس راهنمایی کرده است» سوره طه، آیه ۵۰.</ref>، {{متن قرآن|وَالَّذِي قَدَّرَ فَهَدَى}}<ref>«و آنکه اندازه کرد و راه نمود» سوره اعلی، آیه ۳.</ref> و فراهم آوردن اسباب [[دانایی]] وی (حسّ و [[فکر]]) چیزهایی را که نمی‌دانسته به او آموخته است: {{متن قرآن|عَلَّمَ الْإِنْسَانَ مَا لَمْ يَعْلَمْ}}<ref>«به انسان آنچه نمی‌دانست آموخت» سوره علق، آیه ۵.</ref>.


[[قرآن کریم]] در [[آیه]] {{متن قرآن|وَاللَّهُ أَخْرَجَكُمْ مِنْ بُطُونِ أُمَّهَاتِكُمْ لَا تَعْلَمُونَ شَيْئًا وَجَعَلَ لَكُمُ السَّمْعَ وَالْأَبْصَارَ وَالْأَفْئِدَةَ}}<ref>«و خداوند شما را از شکم مادرانتان بیرون آورد در حالی که چیزی نمی‌دانستید و برای شما گوش و چشم و دل نهاد» سوره نحل، آیه ۷۸.</ref> تصریح می‌‌کند [[آدمی]] هنگامی که از [[مادر]] متولد می‌‌شود چیزی نمی‌داند و [[خدا]] (برای [[دانا]] شدن او) [[سمع]] و [[بصر]] و [[قلب]] را برایش قرار می‌‌دهد.
[[قرآن کریم]] در [[آیه]] {{متن قرآن|وَاللَّهُ أَخْرَجَكُمْ مِنْ بُطُونِ أُمَّهَاتِكُمْ لَا تَعْلَمُونَ شَيْئًا وَجَعَلَ لَكُمُ السَّمْعَ وَالْأَبْصَارَ وَالْأَفْئِدَةَ}}<ref>«و خداوند شما را از شکم مادرانتان بیرون آورد در حالی که چیزی نمی‌دانستید و برای شما گوش و چشم و دل نهاد» سوره نحل، آیه ۷۸.</ref> تصریح می‌‌کند [[آدمی]] هنگامی که از [[مادر]] متولد می‌‌شود چیزی نمی‌داند و [[خدا]] (برای [[دانا]] شدن او) [[سمع]] و [[بصر]] و [[قلب]] را برایش قرار می‌‌دهد.
۲۲۴٬۸۸۷

ویرایش