صبر: تفاوت میان نسخه‌ها

۴٬۱۲۵ بایت حذف‌شده ،  ‏۸ مهٔ ۲۰۲۳
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۱: خط ۱:
{{مدخل مرتبط| موضوع مرتبط = فضیلت| عنوان مدخل  = صبر| مداخل مرتبط = [[صبر در قرآن]] - [[صبر در حدیث]] - [[صبر در فقه اسلامی]] - [[صبر در نهج البلاغه]] - [[صبر در اخلاق اسلامی]] - [[صبر در معارف مهدویت]] - [[صبر در معارف و سیره نبوی]] - [[صبر در معارف و سیره علوی]] - [[صبر در معارف و سیره حسینی]] - [[صبر در فقه سیاسی]] - [[صبر در معارف دعا و زیارات]] - [[صبر در معارف و سیره سجادی]] - [[صبر در سیره معصوم]] - [[صبر در جامعه‌شناسی اسلامی]] - [[صبر در خانواده]] - [[صبر در معارف و سیره فاطمی]] - [[صبر در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]| پرسش مرتبط  = }}
{{مدخل مرتبط
| موضوع مرتبط = صبر
| عنوان مدخل  = صبر
| مداخل مرتبط = [[صبر در قرآن]] - [[صبر در حدیث]] - [[صبر در فقه اسلامی]] - [[صبر در نهج البلاغه]] - [[صبر در اخلاق اسلامی]] - [[صبر در معارف مهدویت]] - [[صبر در معارف و سیره نبوی]] - [[صبر در معارف و سیره علوی]] - [[صبر در معارف و سیره حسینی]] - [[صبر در فقه سیاسی]] - [[صبر در معارف دعا و زیارات]] - [[صبر در معارف و سیره سجادی]] - [[صبر در سیره معصوم]] - [[صبر در جامعه‌شناسی اسلامی]] - [[صبر در خانواده]] - [[صبر در معارف و سیره فاطمی]] - [[صبر در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]
| پرسش مرتبط  =  
}}


== معناشناسی ==
== معناشناسی ==
خط ۷۹: خط ۸۴:


بزرگترین عامل ایجاد صبر در برابر [[سختی‌ها]] و [[مصیبت‌ها]] برای [[مسلمانان]]، [[انتظار]] [[مسلمین]] برای [[ظهور]] [[امام غائب]] است، به طوری که عده ای معتقدند صبر در [[زمان غیبت]]، همان [[انتظار]] برای [[امام غایب]] است؛ چنانکه در روایتی از [[امام رضا]] {{ع}} آمده است: «چه نیکوست [[شکیبایی]] و [[انتظار فرج]]! آیا گفته [[خدا]] را شنیدید که فرمود: {{متن قرآن|وَارْتَقِبُوا إِنِّي مَعَكُمْ رَقِيبٌ}}<ref>«و شما چشم به راه باشید من نیز با شما چشم به راه خواهم بود» سوره هود، آیه ۹۳.</ref> و همچنین فرمود: {{متن قرآن|انْتَظِرُوا إِنِّي مَعَكُمْ مِنَ الْمُنْتَظِرِينَ}}<ref>«پس چشم به راه بدارید که من نیز باشم» سوره اعراف، آیه ۷۱.</ref> بنابراین صبور باشید، چون [[فرج]] بعد از زمان [[یأس]] و [[ناامیدی]] می‌‌رسد و افراد قبل از شما صبورتر بودند»<ref>{{متن حدیث|مَا أَحْسَنَ الصَّبْرَ وَ انْتِظَارَ الْفَرَجِ أَ مَا سَمِعْتَ قَوْلَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ ارْتَقِبُوا إِنِّی مَعَکُمْ رَقِیبٌ فَانْتَظِرُوا إِنِّی مَعَکُمْ مِنَ الْمُنْتَظِرِینَ فَعَلَیْکُمْ بِالصَّبْرِ فَإِنَّهُ إِنَّمَا یَجِی‏ءُ الْفَرَجُ عَلَی الْیَأْسِ فَقَدْ کَانَ الَّذِینَ مِنْ قَبْلِکُمْ أَصْبَرَ مِنْکُم‏}}؛ کمال الدین و تمام النعمة، ج ۲، ص ۶۴۵.</ref>.<ref>ر.ک: [[میرزا عباس مهدوی‌فرد|مهدوی‌فرد، میرزا عباس]]، [[فلسفه انتظار (کتاب)|فلسفه انتظار]]، ص۱۱۰-۱۱۸.</ref>
بزرگترین عامل ایجاد صبر در برابر [[سختی‌ها]] و [[مصیبت‌ها]] برای [[مسلمانان]]، [[انتظار]] [[مسلمین]] برای [[ظهور]] [[امام غائب]] است، به طوری که عده ای معتقدند صبر در [[زمان غیبت]]، همان [[انتظار]] برای [[امام غایب]] است؛ چنانکه در روایتی از [[امام رضا]] {{ع}} آمده است: «چه نیکوست [[شکیبایی]] و [[انتظار فرج]]! آیا گفته [[خدا]] را شنیدید که فرمود: {{متن قرآن|وَارْتَقِبُوا إِنِّي مَعَكُمْ رَقِيبٌ}}<ref>«و شما چشم به راه باشید من نیز با شما چشم به راه خواهم بود» سوره هود، آیه ۹۳.</ref> و همچنین فرمود: {{متن قرآن|انْتَظِرُوا إِنِّي مَعَكُمْ مِنَ الْمُنْتَظِرِينَ}}<ref>«پس چشم به راه بدارید که من نیز باشم» سوره اعراف، آیه ۷۱.</ref> بنابراین صبور باشید، چون [[فرج]] بعد از زمان [[یأس]] و [[ناامیدی]] می‌‌رسد و افراد قبل از شما صبورتر بودند»<ref>{{متن حدیث|مَا أَحْسَنَ الصَّبْرَ وَ انْتِظَارَ الْفَرَجِ أَ مَا سَمِعْتَ قَوْلَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ ارْتَقِبُوا إِنِّی مَعَکُمْ رَقِیبٌ فَانْتَظِرُوا إِنِّی مَعَکُمْ مِنَ الْمُنْتَظِرِینَ فَعَلَیْکُمْ بِالصَّبْرِ فَإِنَّهُ إِنَّمَا یَجِی‏ءُ الْفَرَجُ عَلَی الْیَأْسِ فَقَدْ کَانَ الَّذِینَ مِنْ قَبْلِکُمْ أَصْبَرَ مِنْکُم‏}}؛ کمال الدین و تمام النعمة، ج ۲، ص ۶۴۵.</ref>.<ref>ر.ک: [[میرزا عباس مهدوی‌فرد|مهدوی‌فرد، میرزا عباس]]، [[فلسفه انتظار (کتاب)|فلسفه انتظار]]، ص۱۱۰-۱۱۸.</ref>
==انگیزه صبر ==
از نظر [[قرآن]]، صبر در صورتی [[ارزشمند]] است که به قصد [[تقرب]] و برای کسب [[رضای الهی]] باشد که [[خداوند]] صاحبان [[عقل]] را چنین [[ستوده]] است: {{متن قرآن|إِنَّمَا يَتَذَكَّرُ أُوْلُواْ الأَلْبَابِ}}<ref>«تنها خردمندان پند می‌پذیرند» سوره رعد، آیه ۱۹.</ref>، {{متن قرآن|وَالَّذِينَ صَبَرُوا ابْتِغَاءَ وَجْهِ رَبِّهِمْ وَأَقَامُوا الصَّلَاةَ}}<ref>«و آنان را که در پی خشنودی پروردگارشان شکیبایی پیشه می‌کنند و نماز را برپا می‌دارند و از آنچه ما روزی آنان کرده‌ایم پنهان و آشکار می‌بخشند و به نیکی، بدی را دور می‌دارند؛ فرجام (نیک) آن سرای است،» سوره رعد، آیه ۲۲.</ref>، {{متن قرآن|أُولَئِكَ لَهُمْ عُقْبَى الدَّارِ}}<ref>«و آنان را که در پی خشنودی پروردگارشان شکیبایی پیشه می‌کنند» سوره رعد، آیه ۲۲.</ref>. این آیات به [[صفات]] [[اولوالالباب]] اشاره نموده که یکی از این صفات صبر بر [[مصائب]] در راه کسب رضای الهی است <ref>سبزواری نجفی، محمد بن حبیب‌الله، الجدید فی تفسیر القرآن المجید، بیروت، ج‌۴، ص۱۲۴، دارالتعارف، ۱۴۰۶ق، چاپ اول.</ref>
==نشانه‌های صابران ==
در این مورد [[رسول خدا]]{{صل}} فرمودند: "[[صابر]] و [[بردبار]] سه نشانه دارد:
#[[سست]] و کسل نمی‌گردد.
#ناراحت نمی‌شود ([[بی‌قراری]] نمی‌کند).
#از پروردگارش [[شکایت]] نمی‌کند.
زیرا اگر سُست و کسل شود [[حق]] را ضایع کرده است (مسلما در [[سستی]] و بی‌حالی حق اداء نمی‌شود و به [[حدود الهی]] عمل نمی‌گردد) و اگر [[بی‌تابی]] کند، [[ادای شکر]] نکرده است و اگر از [[خدا]] شکایت کند، [[نافرمانی]] و [[گناه]] کرده است (اگر علاوه بر [[ناراحتی]] شروع به شکایت و [[گله]] کند، نه تنها [[شاکر]] نبوده، بلکه بر [[قضای خداوند]] هم [[طاغی]] و [[عاصی]] شده است)<ref>مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار، ج۷۱، ص۸۹.</ref>.
== جزع و آثار سوء آن ==
[[جزع]] و [[بی‌تابی]] نقطه مقابل صبر است و آن، حالت [[بی‌قراری]] و [[ناشکیبایی]] در برابر حوادث و [[مشکلات]] است، به گونه‌ای که [[انسان]] در برابر حادثه زانو زند، [[مایوس]] شود، بی‌تابی کند و یا از تلاش و [[کوشش]] برای رسیدن به مقصد چشم بپوشد.
افرادی که جزع می‌کنند، شتابزده و [[عجول]] هستند. [[قدرت]] مهار و کنترل خود را ندارند، زود دستپاچه شده و حوصله لازم را برای رسیدن به مقصد ندارند. نتیجه جزع و بی‌تابی، افزایش [[خطا]] و در نتیجه [[ندامت]] و [[پشیمانی]] است. کسی که بی‌صبری می‌کند نمی‌تواند نتیجه کار را [[تغییر]] دهد، فقط [[اجر]] خود را از بین برده و نیروها را هدر می‌دهد.
[[امیرمؤمنان علی]]{{ع}} در [[مذمت]] جزع می‌فرمایند: «از جزع و ناشکیبایی بپرهیز؛ زیرا [[امید]] انسان را قطع و کوشش و تلاش را [[ضعیف]] ساخته و [[غم]] و‌ [[اندوه]] به بار می‌آورد». <ref>مکارم شیرازی، ناصر، اخلاق در قرآن، ج۲، ص۴۵۷.</ref>


== جستارهای وابسته ==
== جستارهای وابسته ==
۱۲۹٬۵۶۶

ویرایش