تولی و تبری در قرآن: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱۳: | خط ۱۳: | ||
=== معنای اصطلاحی === | === معنای اصطلاحی === | ||
در اصطلاح، این هیئت ترکیبی ([[تولی و تبری]]) در مفاهیم [[دوستی]] [[خدا]]، [[دوستی]] با [[دوستان]] [[خدا]]، [[پیامبران]]، [[امامان معصوم]] و [[مؤمنان]] و [[دشمنی]] با [[دشمنان]] [[خدا]] و [[دشمنان]] [[انبیا]] و [[اولیای الهی]] و نیز [[اعتقاد]] به [[ولایت]] [[اهل بیت]] [[محمد]] {{صل}} و [[دوستی]] با آنان و [[دشمنی]] با [[دشمنان]] آنان<ref>المیزان، ج۵، ص۱۹۶؛ صراط النجاة، ج۳، ص۴۵۲؛ معجم الفاظ الفقه الجعفری، ص۱۳۰.</ref> و [[حب]] و [[بغض]] در [[راه خدا]]<ref>اخلاق در قرآن، ج۱، ص۳۶۶.</ref> استعمال شده است<ref>[[سید سعید حسینی|حسینی، سید | در اصطلاح، این هیئت ترکیبی ([[تولی و تبری]]) در مفاهیم [[دوستی]] [[خدا]]، [[دوستی]] با [[دوستان]] [[خدا]]، [[پیامبران]]، [[امامان معصوم]] و [[مؤمنان]] و [[دشمنی]] با [[دشمنان]] [[خدا]] و [[دشمنان]] [[انبیا]] و [[اولیای الهی]] و نیز [[اعتقاد]] به [[ولایت]] [[اهل بیت]] [[محمد]] {{صل}} و [[دوستی]] با آنان و [[دشمنی]] با [[دشمنان]] آنان<ref>المیزان، ج۵، ص۱۹۶؛ صراط النجاة، ج۳، ص۴۵۲؛ معجم الفاظ الفقه الجعفری، ص۱۳۰.</ref> و [[حب]] و [[بغض]] در [[راه خدا]]<ref>اخلاق در قرآن، ج۱، ص۳۶۶.</ref> استعمال شده است<ref>[[سید سعید حسینی|حسینی، سید سعید]]، [[تولی و تبری ۱ (مقاله)|مقاله «تولی و تبری»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵]].</ref>. | ||
== [[تولی و تبری]] در [[قرآن]] == | == [[تولی و تبری]] در [[قرآن]] == | ||
برخی، [[تولی و تبری]] را مرحله تکاملیافته جذب و دفع در جمادات و نباتات دانسته و گفتهاند: جذب و دفع در حیوانات به صورت [[شهوت]] و [[غضب]] و در [[انسان]] به صورت میل و [[اراده]] و [[حب]] و [[بغض]] نمود مییابد و اگر تحت [[تدبیر]] [[عقل]] و [[وحی]] قرار گیرد جاذبه "[[تولی]]" و دافعه "[[تبری]]" خواهد بود که از ارکان [[فروع دین]] محسوب میشوند<ref>اخلاق محتشمی، ص۵۶۲ - ۵۶۳؛ تفسیر موضوعی، ج۱۰، ص۱۳۰.</ref>. | برخی، [[تولی و تبری]] را مرحله تکاملیافته جذب و دفع در جمادات و نباتات دانسته و گفتهاند: جذب و دفع در حیوانات به صورت [[شهوت]] و [[غضب]] و در [[انسان]] به صورت میل و [[اراده]] و [[حب]] و [[بغض]] نمود مییابد و اگر تحت [[تدبیر]] [[عقل]] و [[وحی]] قرار گیرد جاذبه "[[تولی]]" و دافعه "[[تبری]]" خواهد بود که از ارکان [[فروع دین]] محسوب میشوند<ref>اخلاق محتشمی، ص۵۶۲ - ۵۶۳؛ تفسیر موضوعی، ج۱۰، ص۱۳۰.</ref>. | ||
[[تولی و تبری]] با این هیئت ترکیبی در [[قرآن]] نیامده؛ ولی ماده "ولی" و مشتقات آن در مفهوم [[دوستی]] و [[سرپرستی]] و [[یاری]] و واژه [[تبری]] و [[برائت]] به معنای [[بیزاری]] و دوری جستن، در آیاتی به کار رفته است. برخی [[مفسران]] [[آیات]] دیگری را نیز به [[تولی و تبری]] [[تفسیر]] کردهاند؛ نمونه اینکه در [[آیه]] {{متن قرآن|...فَالَّذِينَ آمَنُوا بِهِ وَعَزَّرُوهُ وَنَصَرُوهُ وَاتَّبَعُوا النُّورَ الَّذِي أُنْزِلَ مَعَهُ أُولَئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ}}<ref>«... پس کسانی که به او ایمان آورده و او را بزرگ داشته و بدو یاری رساندهاند و از نوری که همراه وی فرو فرستاده شده است پیروی کردهاند رستگارند» سوره اعراف، آیه ۱۵۷.</ref>، {{متن قرآن|عَزَّرُوهُ}} را به [[تبری از دشمنان]] [[پیامبر]] {{صل}} و {{متن قرآن|نَصَرُوهُ}} را به [[تولی]] [[پیامبر]] {{صل}} معنا کرده<ref>بیان السعاده، ج۲، ص۲۱۱.</ref>. و در ذیل [[آیه]] {{متن قرآن|كَيْ نُسَبِّحَكَ كَثِيرًا}}<ref>«تا تو را بسیار به پاکی بستاییم» سوره طه، آیه ۳۳.</ref>، اساس [[رسالت]] و [[عبادت]] را [[تسبیح]] و [[تحمید]] دانستهاند که گاهی به صورت [[نماز]] و [[زکات]] و گاه به صورت [[تولی و تبری]] بروز میکند<ref>بیان السعاده، ج۳، ص۲۲.</ref>.<ref>[[سید سعید حسینی|حسینی، سید | [[تولی و تبری]] با این هیئت ترکیبی در [[قرآن]] نیامده؛ ولی ماده "ولی" و مشتقات آن در مفهوم [[دوستی]] و [[سرپرستی]] و [[یاری]] و واژه [[تبری]] و [[برائت]] به معنای [[بیزاری]] و دوری جستن، در آیاتی به کار رفته است. برخی [[مفسران]] [[آیات]] دیگری را نیز به [[تولی و تبری]] [[تفسیر]] کردهاند؛ نمونه اینکه در [[آیه]] {{متن قرآن|...فَالَّذِينَ آمَنُوا بِهِ وَعَزَّرُوهُ وَنَصَرُوهُ وَاتَّبَعُوا النُّورَ الَّذِي أُنْزِلَ مَعَهُ أُولَئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ}}<ref>«... پس کسانی که به او ایمان آورده و او را بزرگ داشته و بدو یاری رساندهاند و از نوری که همراه وی فرو فرستاده شده است پیروی کردهاند رستگارند» سوره اعراف، آیه ۱۵۷.</ref>، {{متن قرآن|عَزَّرُوهُ}} را به [[تبری از دشمنان]] [[پیامبر]] {{صل}} و {{متن قرآن|نَصَرُوهُ}} را به [[تولی]] [[پیامبر]] {{صل}} معنا کرده<ref>بیان السعاده، ج۲، ص۲۱۱.</ref>. و در ذیل [[آیه]] {{متن قرآن|كَيْ نُسَبِّحَكَ كَثِيرًا}}<ref>«تا تو را بسیار به پاکی بستاییم» سوره طه، آیه ۳۳.</ref>، اساس [[رسالت]] و [[عبادت]] را [[تسبیح]] و [[تحمید]] دانستهاند که گاهی به صورت [[نماز]] و [[زکات]] و گاه به صورت [[تولی و تبری]] بروز میکند<ref>بیان السعاده، ج۳، ص۲۲.</ref>.<ref>[[سید سعید حسینی|حسینی، سید سعید]]، [[تولی و تبری ۱ (مقاله)|مقاله «تولی و تبری»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵]].</ref> | ||
== اهمیت [[تولی و تبری]] == | == اهمیت [[تولی و تبری]] == | ||
| خط ۳۹: | خط ۳۹: | ||
[[نقل]] است که [[پیامبر گرامی]] {{صل}} در جمع [[اصحاب]] فرمود: کدام دستگیره [[ایمان]] از همه محکمتر است؟ [[اصحاب]] هر یک چیزی گفتند: [[نماز]]، [[روزه]]، [[حج]]، [[جهاد]] و.... [[پیامبر]] {{صل}} فرمود: همه اینها مهماند؛ لکن محکمترین دستگیره [[ایمان]]، [[دوستی]] و [[دشمنی]] در راه خداست و اینکه [[دوستان]] [[خدا]] را [[دوست]] داشته باشی و از [[دشمنان]] او بیزار باشی<ref>الکافی، ج۲، ص۱۲۵ - ۱۲۶؛ معانی الاخبار، ص۳۹۸؛ مسند ابی داوود، ص۱۰۱.</ref>. | [[نقل]] است که [[پیامبر گرامی]] {{صل}} در جمع [[اصحاب]] فرمود: کدام دستگیره [[ایمان]] از همه محکمتر است؟ [[اصحاب]] هر یک چیزی گفتند: [[نماز]]، [[روزه]]، [[حج]]، [[جهاد]] و.... [[پیامبر]] {{صل}} فرمود: همه اینها مهماند؛ لکن محکمترین دستگیره [[ایمان]]، [[دوستی]] و [[دشمنی]] در راه خداست و اینکه [[دوستان]] [[خدا]] را [[دوست]] داشته باشی و از [[دشمنان]] او بیزار باشی<ref>الکافی، ج۲، ص۱۲۵ - ۱۲۶؛ معانی الاخبار، ص۳۹۸؛ مسند ابی داوود، ص۱۰۱.</ref>. | ||
[[شیخ طوسی]] ذیل [[آیه]] {{متن قرآن|وَالَّذِينَ كَفَرُوا بَعْضُهُمْ أَوْلِيَاءُ بَعْضٍ إِلَّا تَفْعَلُوهُ تَكُنْ فِتْنَةٌ فِي الْأَرْضِ وَفَسَادٌ كَبِيرٌ}}<ref>«و کافران (نیز) دوستان یکدیگرند و اگر آن (دستور) را انجام ندهید در زمین، آشوب و تباهی بزرگی رخ خواهد داد» سوره انفال، آیه۷۳.</ref>، [[تولی و تبری]] را نتیجه [[ایمان]] دانسته و فرموده است: اگر [[ایمان]] سبب [[دوستی]] بین [[مؤمنان]] و [[بیزاری]] از کجیها و [[گمراهیها]] نشود، خود مایه [[گمراهی]] است<ref>التبیان، ج۵، ص۱۶۳.</ref>. در [[رساله حقوق]] [[امام سجاد]] {{ع}} است که از [[حقوق]] [[معلم]] بر تو این است که با [[دشمن]] وی [[همنشینی]] و با [[دوستان]] وی [[دشمنی]] نکنی<ref>من لا یحضره الفقیه، ج۲، ص۶۲۰.</ref>.<ref>[[سید سعید حسینی|حسینی، سید | [[شیخ طوسی]] ذیل [[آیه]] {{متن قرآن|وَالَّذِينَ كَفَرُوا بَعْضُهُمْ أَوْلِيَاءُ بَعْضٍ إِلَّا تَفْعَلُوهُ تَكُنْ فِتْنَةٌ فِي الْأَرْضِ وَفَسَادٌ كَبِيرٌ}}<ref>«و کافران (نیز) دوستان یکدیگرند و اگر آن (دستور) را انجام ندهید در زمین، آشوب و تباهی بزرگی رخ خواهد داد» سوره انفال، آیه۷۳.</ref>، [[تولی و تبری]] را نتیجه [[ایمان]] دانسته و فرموده است: اگر [[ایمان]] سبب [[دوستی]] بین [[مؤمنان]] و [[بیزاری]] از کجیها و [[گمراهیها]] نشود، خود مایه [[گمراهی]] است<ref>التبیان، ج۵، ص۱۶۳.</ref>. در [[رساله حقوق]] [[امام سجاد]] {{ع}} است که از [[حقوق]] [[معلم]] بر تو این است که با [[دشمن]] وی [[همنشینی]] و با [[دوستان]] وی [[دشمنی]] نکنی<ref>من لا یحضره الفقیه، ج۲، ص۶۲۰.</ref>.<ref>[[سید سعید حسینی|حسینی، سید سعید]]، [[تولی و تبری ۱ (مقاله)|مقاله «تولی و تبری»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵]].</ref> | ||
== تقدم [[تولی و تبری]] بر دیگر پیوندها == | == تقدم [[تولی و تبری]] بر دیگر پیوندها == | ||
| خط ۴۶: | خط ۴۶: | ||
مدار [[تولی و تبری]]، [[ایمان]] و [[کفر]] است؛ کسانی که پدران و [[برادران]] [[کافر]] خود را [[دوست]] و [[سرپرست]] بگیرند، ستمکارند: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَتَّخِذُوا آبَاءَكُمْ وَإِخْوَانَكُمْ أَوْلِيَاءَ إِنِ اسْتَحَبُّوا الْكُفْرَ عَلَى الْإِيمَانِ وَمَنْ يَتَوَلَّهُمْ مِنْكُمْ فَأُولَئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ}}<ref>«ای مؤمنان! پدران و برادرانتان را دوست مگیرید اگر کفر را بر ایمان برگزینند و کسانی از شما که آنها را دوست بگیرند ستمگرند» سوره توبه، آیه ۲۳.</ref>. بر اساس [[آیه]] {{متن قرآن|بَدَا بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمُ الْعَدَاوَةُ وَالْبَغْضَاءُ أَبَدًا حَتَّى تُؤْمِنُوا بِاللَّهِ وَحْدَهُ}}<ref>«میان ما و شما جاودانه دشمنی و کینه پدید آمده است تا زمانی که به خداوند یگانه ایمان آورید» سوره ممتحنه، آیه ۴.</ref>، تا این افراد بر [[شرک]] و [[کفر]] باقیاند [[تبری]] از آنان و [[دشمنی]] با آنها ادامه دارد. | مدار [[تولی و تبری]]، [[ایمان]] و [[کفر]] است؛ کسانی که پدران و [[برادران]] [[کافر]] خود را [[دوست]] و [[سرپرست]] بگیرند، ستمکارند: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَتَّخِذُوا آبَاءَكُمْ وَإِخْوَانَكُمْ أَوْلِيَاءَ إِنِ اسْتَحَبُّوا الْكُفْرَ عَلَى الْإِيمَانِ وَمَنْ يَتَوَلَّهُمْ مِنْكُمْ فَأُولَئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ}}<ref>«ای مؤمنان! پدران و برادرانتان را دوست مگیرید اگر کفر را بر ایمان برگزینند و کسانی از شما که آنها را دوست بگیرند ستمگرند» سوره توبه، آیه ۲۳.</ref>. بر اساس [[آیه]] {{متن قرآن|بَدَا بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمُ الْعَدَاوَةُ وَالْبَغْضَاءُ أَبَدًا حَتَّى تُؤْمِنُوا بِاللَّهِ وَحْدَهُ}}<ref>«میان ما و شما جاودانه دشمنی و کینه پدید آمده است تا زمانی که به خداوند یگانه ایمان آورید» سوره ممتحنه، آیه ۴.</ref>، تا این افراد بر [[شرک]] و [[کفر]] باقیاند [[تبری]] از آنان و [[دشمنی]] با آنها ادامه دارد. | ||
از [[ابن عباس]] [[نقل]] شده: هیچ بندهای طعم [[ایمان]] را نمیچشد، مگر اینکه [[دوستی]] و دشمنیاش برای [[خدا]] باشد، و کسی که در [[راه خدا]] و برای [[خدا]] [[دوستی]] و [[دشمنی]] کند به [[ولایت الهی]] دست مییابد<ref>علل الشرایع، ج۱، ص۱۴۰؛ الدرالمنثور، ج۶، ص۱۸۶؛ المصنف، ج۸، ص۱۹۶.</ref>، چون [[دوستی]] و [[دشمنی]] برای [[خدا]] [[انسان]] را به [[محبت]] او نزدیک میکند و [[محبت]] کلید [[ولایت الهی]] است<ref>شرح قصیده، ج۲، ص۴۷۵.</ref>. البته این [[محبت]] بدون متابعت حاصل نمیشود، از همین رو [[خداوند متعال]] نشانه [[دوستی]] [[خدا]] را در پیروی از پیامبر {{صل}} قرار داد: {{متن قرآن|قُلْ إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِي}}<ref>«بگو اگر خداوند را دوست میدارید از من پیروی کنید» سوره آل عمران، آیه ۳۱.</ref>.<ref>محیط الاعظم، ج۱، ص۴۳۲ - ۴۳۳.</ref>. و چون متابعت هم فرع بر [[مودت]] و [[دوستی]] است، [[مردم]] را به [[مودت]] [[اهل بیت]] {{عم}} فرا خواند: {{متن قرآن|قُلْ لَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْرًا إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبَى}}<ref>«بگو: برای این (رسالت) از شما مزدی نمیخواهم جز دوستداری خویشاوندان (خود) را» سوره شوری، آیه ۲۳.</ref> و همانگونه که [[امیرمؤمنان علی]] {{ع}} فرمود: [[دوستی]] [[اهل بیت]] با [[دوستی]] [[دشمنان]] آنان جمع نمیشود، زیرا [[خداوند]] برای [[انسان]] دو [[قلب]] قرار نداده است<ref>نورالثقلین، ج۴، ص۲۳۴.</ref>. شایان ذکر اینکه مراد از [[مودت]] [[قربی]] در [[آیه]] یاد شده همان [[حب]] فی [[الله]] است و اینکه [[اهل بیت]] {{عم}} به آن اختصاص یافته و در [[حدیث ثقلین]]، [[حدیث سفینه]] و مانند آن، [[مردم]] به [[تبعیت]] از آنها فرا خوانده شدهاند، همه برای تکمیل دعوت دینی است<ref>المیزان، ج۱۸، ص۴۵ - ۴۷.</ref>؛ یعنی غایت [[تولی و تبری]]، رساندن [[مردم]] به کمال و [[حب الهی]] است. مصداق [[قربی]] در زمان [[پیامبر]] {{صل}}، [[حضرت علی]] {{ع}}، حضرت [[فاطمه]] {{س}}، [[امام حسن]] {{ع}} و [[امام حسین]] {{ع}} و بعد از آنها [[فرزندان]] آناناند<ref>شواهد التنزیل، ج۲، ص۱۹۴؛ الدرالمنثور، ج۶، ص۷.</ref>. برخی با استناد به [[آیه]] {{متن قرآن|أَطِيعُوا اللَّهَ وَالرَّسُولَ}}<ref>«از خداوند و پیامبر فرمان برید» سوره آل عمران، آیه ۳۲.</ref> گفتهاند: همه کسانی که ادعای محبت الهی میکنند ولی در عمل بر طریقه [[محمدیه]] {{صل}} نیستند در ادعایشان کاذباند<ref>تفسیر ابن کثیر، ج۱، ص۳۶۶.</ref>.<ref>[[سید سعید حسینی|حسینی، سید | از [[ابن عباس]] [[نقل]] شده: هیچ بندهای طعم [[ایمان]] را نمیچشد، مگر اینکه [[دوستی]] و دشمنیاش برای [[خدا]] باشد، و کسی که در [[راه خدا]] و برای [[خدا]] [[دوستی]] و [[دشمنی]] کند به [[ولایت الهی]] دست مییابد<ref>علل الشرایع، ج۱، ص۱۴۰؛ الدرالمنثور، ج۶، ص۱۸۶؛ المصنف، ج۸، ص۱۹۶.</ref>، چون [[دوستی]] و [[دشمنی]] برای [[خدا]] [[انسان]] را به [[محبت]] او نزدیک میکند و [[محبت]] کلید [[ولایت الهی]] است<ref>شرح قصیده، ج۲، ص۴۷۵.</ref>. البته این [[محبت]] بدون متابعت حاصل نمیشود، از همین رو [[خداوند متعال]] نشانه [[دوستی]] [[خدا]] را در پیروی از پیامبر {{صل}} قرار داد: {{متن قرآن|قُلْ إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِي}}<ref>«بگو اگر خداوند را دوست میدارید از من پیروی کنید» سوره آل عمران، آیه ۳۱.</ref>.<ref>محیط الاعظم، ج۱، ص۴۳۲ - ۴۳۳.</ref>. و چون متابعت هم فرع بر [[مودت]] و [[دوستی]] است، [[مردم]] را به [[مودت]] [[اهل بیت]] {{عم}} فرا خواند: {{متن قرآن|قُلْ لَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْرًا إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبَى}}<ref>«بگو: برای این (رسالت) از شما مزدی نمیخواهم جز دوستداری خویشاوندان (خود) را» سوره شوری، آیه ۲۳.</ref> و همانگونه که [[امیرمؤمنان علی]] {{ع}} فرمود: [[دوستی]] [[اهل بیت]] با [[دوستی]] [[دشمنان]] آنان جمع نمیشود، زیرا [[خداوند]] برای [[انسان]] دو [[قلب]] قرار نداده است<ref>نورالثقلین، ج۴، ص۲۳۴.</ref>. شایان ذکر اینکه مراد از [[مودت]] [[قربی]] در [[آیه]] یاد شده همان [[حب]] فی [[الله]] است و اینکه [[اهل بیت]] {{عم}} به آن اختصاص یافته و در [[حدیث ثقلین]]، [[حدیث سفینه]] و مانند آن، [[مردم]] به [[تبعیت]] از آنها فرا خوانده شدهاند، همه برای تکمیل دعوت دینی است<ref>المیزان، ج۱۸، ص۴۵ - ۴۷.</ref>؛ یعنی غایت [[تولی و تبری]]، رساندن [[مردم]] به کمال و [[حب الهی]] است. مصداق [[قربی]] در زمان [[پیامبر]] {{صل}}، [[حضرت علی]] {{ع}}، حضرت [[فاطمه]] {{س}}، [[امام حسن]] {{ع}} و [[امام حسین]] {{ع}} و بعد از آنها [[فرزندان]] آناناند<ref>شواهد التنزیل، ج۲، ص۱۹۴؛ الدرالمنثور، ج۶، ص۷.</ref>. برخی با استناد به [[آیه]] {{متن قرآن|أَطِيعُوا اللَّهَ وَالرَّسُولَ}}<ref>«از خداوند و پیامبر فرمان برید» سوره آل عمران، آیه ۳۲.</ref> گفتهاند: همه کسانی که ادعای محبت الهی میکنند ولی در عمل بر طریقه [[محمدیه]] {{صل}} نیستند در ادعایشان کاذباند<ref>تفسیر ابن کثیر، ج۱، ص۳۶۶.</ref>.<ref>[[سید سعید حسینی|حسینی، سید سعید]]، [[تولی و تبری ۱ (مقاله)|مقاله «تولی و تبری»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵]].</ref>. | ||
== تقدم [[تبری]] بر [[تولی]] == | == تقدم [[تبری]] بر [[تولی]] == | ||
| خط ۵۵: | خط ۵۵: | ||
[[حضرت یوسف]] {{ع}} هم با همزندانیان خویش ابتدا [[تبری]] و سپس [[تولی]] را مطرح کرد: {{متن قرآن|إِنِّي تَرَكْتُ مِلَّةَ قَوْمٍ لَا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَهُمْ بِالْآخِرَةِ هُمْ كَافِرُونَ وَاتَّبَعْتُ مِلَّةَ آبَائِي إِبْرَاهِيمَ وَإِسْحَاقَ وَيَعْقُوبَ}}<ref>«من آیین گروهی را که به خداوند ایمان ندارند و جهان واپسین را منکرند وانهادهام و از آیین پدرانم ابراهیم و اسحاق و یعقوب پیروی میکنم» سوره یوسف، آیه ۳۷-۳۸.</ref>. | [[حضرت یوسف]] {{ع}} هم با همزندانیان خویش ابتدا [[تبری]] و سپس [[تولی]] را مطرح کرد: {{متن قرآن|إِنِّي تَرَكْتُ مِلَّةَ قَوْمٍ لَا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَهُمْ بِالْآخِرَةِ هُمْ كَافِرُونَ وَاتَّبَعْتُ مِلَّةَ آبَائِي إِبْرَاهِيمَ وَإِسْحَاقَ وَيَعْقُوبَ}}<ref>«من آیین گروهی را که به خداوند ایمان ندارند و جهان واپسین را منکرند وانهادهام و از آیین پدرانم ابراهیم و اسحاق و یعقوب پیروی میکنم» سوره یوسف، آیه ۳۷-۳۸.</ref>. | ||
برخی ذیل [[آیه]] {{متن قرآن|وَمَنْ يَتَّقِ اللَّهَ يَجْعَلْ لَهُ مَخْرَجًا}}<ref>«و هر کس از خداوند پروا کند (خداوند) برای او دری میگشاید» سوره طلاق، آیه ۲.</ref> با بیان مراتبی برای [[تقوا]]، اولین مرتبه آن را [[تبری]] از [[کفر]] و [[شرک]] دانستهاند که با شهادتین حاصل میشود<ref>شرح اصول کافی، ج۸، ص۲۲۱.</ref>.<ref>[[سید سعید حسینی|حسینی، سید | برخی ذیل [[آیه]] {{متن قرآن|وَمَنْ يَتَّقِ اللَّهَ يَجْعَلْ لَهُ مَخْرَجًا}}<ref>«و هر کس از خداوند پروا کند (خداوند) برای او دری میگشاید» سوره طلاق، آیه ۲.</ref> با بیان مراتبی برای [[تقوا]]، اولین مرتبه آن را [[تبری]] از [[کفر]] و [[شرک]] دانستهاند که با شهادتین حاصل میشود<ref>شرح اصول کافی، ج۸، ص۲۲۱.</ref>.<ref>[[سید سعید حسینی|حسینی، سید سعید]]، [[تولی و تبری ۱ (مقاله)|مقاله «تولی و تبری»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵]].</ref>. | ||
== اسوههای [[تولی و تبری]] == | == اسوههای [[تولی و تبری]] == | ||
| خط ۷۲: | خط ۷۲: | ||
در تفسیری از [[آیه]] {{متن قرآن|سَيَجْعَلُ لَهُمُ الرَّحْمَنُ وُدًّا}}<ref>«به زودی (خداوند) بخشنده برای آنان که ایمان آورده و کارهای شایسته کردهاند، (در دلها) مهری خواهد نهاد» سوره مریم، آیه ۹۶.</ref> هم مراد از جعل ودّ قرار دادن [[حب علی]] {{ع}} در [[قلب]] هر [[مؤمن]]، دانسته شده است<ref>خصائص الوحی المبین، ص۱۳۳؛ شواهد التنزیل، ج۱، ص۴۷۳ - ۴۷۴.</ref>. ذیل [[آیه]] {{متن قرآن|ذَلِكَ الَّذِي يُبَشِّرُ اللَّهُ عِبَادَهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ قُلْ لَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْرًا إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبَى وَمَنْ يَقْتَرِفْ حَسَنَةً نَزِدْ لَهُ فِيهَا حُسْنًا إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ شَكُورٌ}}<ref>«این همان است که خداوند (آن را) به بندگانی از خویش که ایمان آورده و کارهای شایسته کردهاند مژده میدهد بگو: برای این (رسالت) از شما مزدی نمیخواهم جز دوستداری خویشاوندان (خود) را و هر کس کاری نیک انجام دهد برای او در آن پاداشی نیک بیفزاییم که خداوند آمرزندهای سپاسپذیر است» سوره شوری، آیه ۲۳.</ref> نیز احادیثی در [[وجوب]] [[محبت اهل بیت]] [[نقل]] شده که طبق آنها ثمره [[دوستی]] [[اهل بیت]]، [[بهشت]] و فرجام [[دشمنی]] با آنها [[دوزخ]] است<ref>الکشاف، ج۴، ص۲۲۰ - ۲۲۱؛ التفسیر الکبیر، ج۲۷، ص۱۶۶؛ تفسیر قرطبی، ج۱۶، ص۲۳.</ref>. | در تفسیری از [[آیه]] {{متن قرآن|سَيَجْعَلُ لَهُمُ الرَّحْمَنُ وُدًّا}}<ref>«به زودی (خداوند) بخشنده برای آنان که ایمان آورده و کارهای شایسته کردهاند، (در دلها) مهری خواهد نهاد» سوره مریم، آیه ۹۶.</ref> هم مراد از جعل ودّ قرار دادن [[حب علی]] {{ع}} در [[قلب]] هر [[مؤمن]]، دانسته شده است<ref>خصائص الوحی المبین، ص۱۳۳؛ شواهد التنزیل، ج۱، ص۴۷۳ - ۴۷۴.</ref>. ذیل [[آیه]] {{متن قرآن|ذَلِكَ الَّذِي يُبَشِّرُ اللَّهُ عِبَادَهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ قُلْ لَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْرًا إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبَى وَمَنْ يَقْتَرِفْ حَسَنَةً نَزِدْ لَهُ فِيهَا حُسْنًا إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ شَكُورٌ}}<ref>«این همان است که خداوند (آن را) به بندگانی از خویش که ایمان آورده و کارهای شایسته کردهاند مژده میدهد بگو: برای این (رسالت) از شما مزدی نمیخواهم جز دوستداری خویشاوندان (خود) را و هر کس کاری نیک انجام دهد برای او در آن پاداشی نیک بیفزاییم که خداوند آمرزندهای سپاسپذیر است» سوره شوری، آیه ۲۳.</ref> نیز احادیثی در [[وجوب]] [[محبت اهل بیت]] [[نقل]] شده که طبق آنها ثمره [[دوستی]] [[اهل بیت]]، [[بهشت]] و فرجام [[دشمنی]] با آنها [[دوزخ]] است<ref>الکشاف، ج۴، ص۲۲۰ - ۲۲۱؛ التفسیر الکبیر، ج۲۷، ص۱۶۶؛ تفسیر قرطبی، ج۱۶، ص۲۳.</ref>. | ||
به [[نقل]] [[روایات]] متواتر، [[حب]] و [[دوستی]] [[علی بن ابی طالب]] {{ع}} عنوان و در رأس نامه عمل [[مؤمن]]<ref>فیض القدیر، ج۴، ص۴۸۱؛ خصائص الوحی المبین، ص۳۰.</ref> و علامت [[ایمان]] است و [[دشمنی با علی]] {{ع}} نشان [[کفر]] و [[نفاق]] است<ref>شواهد التنزیل، ج۲، ص۲۵۰.</ref>. [[فخر رازی]] با تکیه بر [[وجوب]] [[دوستی]] [[اهل بیت]] {{عم}} ([[علی]]، [[فاطمه]]، [[امام حسن]] و [[امام حسین]] {{عم}})، اختصاص ایشان به مزید [[تعظیم]] را لازم دانسته است<ref>التفسیر الکبیر، ج۲۷، ص۱۶۶.</ref>.<ref>[[سید سعید حسینی|حسینی، سید | به [[نقل]] [[روایات]] متواتر، [[حب]] و [[دوستی]] [[علی بن ابی طالب]] {{ع}} عنوان و در رأس نامه عمل [[مؤمن]]<ref>فیض القدیر، ج۴، ص۴۸۱؛ خصائص الوحی المبین، ص۳۰.</ref> و علامت [[ایمان]] است و [[دشمنی با علی]] {{ع}} نشان [[کفر]] و [[نفاق]] است<ref>شواهد التنزیل، ج۲، ص۲۵۰.</ref>. [[فخر رازی]] با تکیه بر [[وجوب]] [[دوستی]] [[اهل بیت]] {{عم}} ([[علی]]، [[فاطمه]]، [[امام حسن]] و [[امام حسین]] {{عم}})، اختصاص ایشان به مزید [[تعظیم]] را لازم دانسته است<ref>التفسیر الکبیر، ج۲۷، ص۱۶۶.</ref>.<ref>[[سید سعید حسینی|حسینی، سید سعید]]، [[تولی و تبری ۱ (مقاله)|مقاله «تولی و تبری»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵]].</ref> | ||
== منابع == | == منابع == | ||