ابن تیمیه حرانی: تفاوت میان نسخهها
←منابع
(←منابع) برچسب: واگردانی دستی |
|||
| (۹ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۳۲: | خط ۳۲: | ||
آرای ابن تیمیه، بازتاب برداشتی است که وی از اوضاع کلی زمان خویش داشته و نوعی ساماندهی [[دفاع]] [[فکری]] است که وی در برابر خطرات [[عقیدتی]] که در عصر خود [[احساس]] میکرده از خود نشان داده است. دو نکته اصلی که در [[حقیقت]] دو موضوع محوری و اصلی [[اندیشه سیاسی]] این تیمیه محسوب میشود به شرح ذیل است: | آرای ابن تیمیه، بازتاب برداشتی است که وی از اوضاع کلی زمان خویش داشته و نوعی ساماندهی [[دفاع]] [[فکری]] است که وی در برابر خطرات [[عقیدتی]] که در عصر خود [[احساس]] میکرده از خود نشان داده است. دو نکته اصلی که در [[حقیقت]] دو موضوع محوری و اصلی [[اندیشه سیاسی]] این تیمیه محسوب میشود به شرح ذیل است: | ||
# ابن تیمیه، از مجموعه شرایط موجود زمان خود آشفتگی خاصی را تلقی کرد و برای حل آن به یک سامان فکری [[متوسل]] شده که همه آرای [[فلسفی]]، [[کلامی]]، [[عرفانی]] و [[فقهی]] وی اجزای به هم مرتبط شده آن محسوب میشود؛ | # ابن تیمیه، از مجموعه شرایط موجود زمان خود آشفتگی خاصی را تلقی کرد و برای حل آن به یک سامان فکری [[متوسل]] شده که همه آرای [[فلسفی]]، [[کلامی]]، [[عرفانی]] و [[فقهی]] وی اجزای به هم مرتبط شده آن محسوب میشود؛ | ||
# ابن تیمیه، نه در برداشت و تلقی مشکل عصر خود موفق بوده و نه سامانی که ارائه داده منسجم و اجزایی به هم پیوسته و به دور از تعارض و تضاد است<ref>فقه سیاسی، ج۱۰، ص۲۹۲-۲۸۷.</ref>.<ref>[[عباس علی عمید زنجانی|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۱ (کتاب)|دانشنامه فقه سیاسی]]، ص ۷۶؛ [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، | # ابن تیمیه، نه در برداشت و تلقی مشکل عصر خود موفق بوده و نه سامانی که ارائه داده منسجم و اجزایی به هم پیوسته و به دور از تعارض و تضاد است<ref>فقه سیاسی، ج۱۰، ص۲۹۲-۲۸۷.</ref>.<ref>[[عباس علی عمید زنجانی|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۱ (کتاب)|دانشنامه فقه سیاسی ج۱]]، ص ۷۶؛ [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص۴۵؛ [[مجتبی تونهای|تونهای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)|محمدنامه]]، ص ۶۷.</ref> | ||
== ابنتیمیه و [[فلسفه سیاسی]] == | == ابنتیمیه و [[فلسفه سیاسی]] == | ||
| خط ۴۶: | خط ۴۶: | ||
== ابن تیمیه و احیای [[اندیشه]] معاصر == | == ابن تیمیه و احیای [[اندیشه]] معاصر == | ||
[[شرایط ظهور]] [[محمد بن عبدالوهاب]] از [[نجد]] (یکی از مناطق سهگانه و مرکزی جزیرةالعرب) شباهت بسیاری با شرایط [[زمان]] [[ابنتیمیه]] بنیانگذار اصلی [[مذهب]] [[سلفی]] نوین داشت. هرچند [[ابن تیمیه]] این [[توفیق]] را نیافت که آرای خود را به [[زور]] [[سلاح]] بر دیگران [[تحمیل]] کند و او تنها از سلاح زبان و قلم استفاده میکرد، اما [[خلف]] او محمد بن عبدالوهاب توانست با راه انداختن جنگهای قبیلهای، [[آیین]] خود را به زور سلاح بر سراسر جزیرةالعرب غالب گرداند. احیای آیین ابن تیمیه در نجد و [[حجاز]] به شیوه خاص محمد بن عبدالوهاب، یعنی با استفاده از [[شعار]] [[جهاد مسلحانه]] بر علیه [[کفر]] و زندقه به یک [[نظام]] و [[قدرت سیاسی]] تبدیل شد و با استخراج نفت توسط انگلیسیها و آمریکاییها [[اقتدار]] [[اقتصادی]] سرزمین مهد [[اسلام]] و [[برتری]] جنبههای مادی بر قطبیت معنوی و امالقری بودن آن رجحان پیدا کرد. سلفیهای جدید و وهابیون، هرچند در برابر [[اکثریت]] [[مسلمانان]] [[جهان]] چهره خشک و خشنی از اسلام ترسیم کردند و با تعصبورزیهای بیمنطق، برداشتهای خود را بر دیگر [[مذاهب]] تحمیل نمودند و از خود کمترین انعطاف و تحملپذیری را نشان ندادند و با در دست گرفتن [[ام القری]] و [[مراسم حج]]، به [[تسامح]] [[اسلامی]] قلم بطلان کشیدند، اما در مقابل، در زمینه [[سیاست]] و [[حکومت]] به قدرت مطلقه بیقید و بندی روی آوردند که از همه [[تعصبات]] رها بود و نیز در سیاست خارجی چنان باز و موسع عمل کردند که گویی هرچه اسلام دستور به [[محبت]] و [[مهرورزی]] داشت، به غیر مسلمانان مربوط بوده و هرچه سختگیری و [[تبرّا]] را توجیه کرده بود، به مسلمانان ارتباط داشت<ref>[[عباس علی عمید زنجانی|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۱ (کتاب)|دانشنامه فقه سیاسی]]، ص | [[شرایط ظهور]] [[محمد بن عبدالوهاب]] از [[نجد]] (یکی از مناطق سهگانه و مرکزی جزیرةالعرب) شباهت بسیاری با شرایط [[زمان]] [[ابنتیمیه]] بنیانگذار اصلی [[مذهب]] [[سلفی]] نوین داشت. هرچند [[ابن تیمیه]] این [[توفیق]] را نیافت که آرای خود را به [[زور]] [[سلاح]] بر دیگران [[تحمیل]] کند و او تنها از سلاح زبان و قلم استفاده میکرد، اما [[خلف]] او محمد بن عبدالوهاب توانست با راه انداختن جنگهای قبیلهای، [[آیین]] خود را به زور سلاح بر سراسر جزیرةالعرب غالب گرداند. احیای آیین ابن تیمیه در نجد و [[حجاز]] به شیوه خاص محمد بن عبدالوهاب، یعنی با استفاده از [[شعار]] [[جهاد مسلحانه]] بر علیه [[کفر]] و زندقه به یک [[نظام]] و [[قدرت سیاسی]] تبدیل شد و با استخراج نفت توسط انگلیسیها و آمریکاییها [[اقتدار]] [[اقتصادی]] سرزمین مهد [[اسلام]] و [[برتری]] جنبههای مادی بر قطبیت معنوی و امالقری بودن آن رجحان پیدا کرد. سلفیهای جدید و وهابیون، هرچند در برابر [[اکثریت]] [[مسلمانان]] [[جهان]] چهره خشک و خشنی از اسلام ترسیم کردند و با تعصبورزیهای بیمنطق، برداشتهای خود را بر دیگر [[مذاهب]] تحمیل نمودند و از خود کمترین انعطاف و تحملپذیری را نشان ندادند و با در دست گرفتن [[ام القری]] و [[مراسم حج]]، به [[تسامح]] [[اسلامی]] قلم بطلان کشیدند، اما در مقابل، در زمینه [[سیاست]] و [[حکومت]] به قدرت مطلقه بیقید و بندی روی آوردند که از همه [[تعصبات]] رها بود و نیز در سیاست خارجی چنان باز و موسع عمل کردند که گویی هرچه اسلام دستور به [[محبت]] و [[مهرورزی]] داشت، به غیر مسلمانان مربوط بوده و هرچه سختگیری و [[تبرّا]] را توجیه کرده بود، به مسلمانان ارتباط داشت<ref>[[عباس علی عمید زنجانی|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۱ (کتاب)|دانشنامه فقه سیاسی]]، ص ۸۰؛ [[مجتبی تونهای|تونهای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)|محمدنامه]]، ص ۶۷.</ref>. | ||
== ابن تیمیه و امرا و والیان == | == ابن تیمیه و امرا و والیان == | ||
ابن تیمیه در مورد [[مشروعیت]] [[دولت]] امرا و والیان جزء که تحت [[حکومت]] [[خلیفه]] یا سلطان اعظم [[حکم]] میدانند، نه تنها [[اطاعت]] از آنان را مشروط به رعایت [[عدالت]] و [[حق]] میداند، اصولاً در مشروعیت [[زمامداری]] آنان نیز عدالت را شرط لازم میشمارد و از بیشتر فقهای [[اهل سنت]] نقل میکند که رودررویی با امرا و والیان [[ظالم]] به دلیل اینکه مستلزم [[فتنه]] نخواهد بود، جایز است و امکان عزل آنان بدون فتنه مجوز درگیری و معارضه و عزل [[حاکمان]] زیردست سلطان است<ref>منهاجالسنه، ج۲، ص۸۷.</ref>. نتیجه نظریه ابن تیمیه محکوم شدن فتنۀ [[طلحه]] و [[زبیر]]، [[خوارج]] و [[معاویه]] و [[عدم اطاعت]] آنان از خلیفه اعظم زمانشان [[امام علی]] {{ع}} است که با [[سرپیچی]] از اطاعت وی و قیام مسلحانه بر علیه خلیفه [[عادل]] (حتی از نظر ابن تیمیه) مرتکب جرمی بزرگ شدند، اما ابن تیمیه از چنین استنتاجی که برخاسته از دلیل و مدعای وی در اجتناب از فتنه است خودداری میکند و از تصریح به تفسیق [[ناکثین]]، [[مارقین]] و [[قاسطین]] و جانبداری از موضع عادلانه امام علی {{ع}} طفره میرود و از آن [[هراس]] دارد که بازگو کردن این [[حقایق]] موجب تقویت رافضیهای [[پیروز]] در [[ایران]] و حکومت ایلخان مغول و خدابنده [[شیعه]] شود و از این طریق سلطان [[مصر]] و [[امیر]] [[شام]] مورد [[تهدید]] قرار گیرد<ref>فقه سیاسی، ج۱۰، ص۳۱۱-۳۰۹.</ref>.<ref>[[عباس علی عمید زنجانی|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۱ (کتاب)|دانشنامه فقه سیاسی]]، ص ۸۱.</ref> | ابن تیمیه در مورد [[مشروعیت]] [[دولت]] امرا و والیان جزء که تحت [[حکومت]] [[خلیفه]] یا سلطان اعظم [[حکم]] میدانند، نه تنها [[اطاعت]] از آنان را مشروط به رعایت [[عدالت]] و [[حق]] میداند، اصولاً در مشروعیت [[زمامداری]] آنان نیز عدالت را شرط لازم میشمارد و از بیشتر فقهای [[اهل سنت]] نقل میکند که رودررویی با امرا و والیان [[ظالم]] به دلیل اینکه مستلزم [[فتنه]] نخواهد بود، جایز است و امکان عزل آنان بدون فتنه مجوز درگیری و معارضه و عزل [[حاکمان]] زیردست سلطان است<ref>منهاجالسنه، ج۲، ص۸۷.</ref>. نتیجه نظریه ابن تیمیه محکوم شدن فتنۀ [[طلحه]] و [[زبیر]]، [[خوارج]] و [[معاویه]] و [[عدم اطاعت]] آنان از خلیفه اعظم زمانشان [[امام علی]] {{ع}} است که با [[سرپیچی]] از اطاعت وی و قیام مسلحانه بر علیه خلیفه [[عادل]] (حتی از نظر ابن تیمیه) مرتکب جرمی بزرگ شدند، اما ابن تیمیه از چنین استنتاجی که برخاسته از دلیل و مدعای وی در اجتناب از فتنه است خودداری میکند و از تصریح به تفسیق [[ناکثین]]، [[مارقین]] و [[قاسطین]] و جانبداری از موضع عادلانه امام علی {{ع}} طفره میرود و از آن [[هراس]] دارد که بازگو کردن این [[حقایق]] موجب تقویت رافضیهای [[پیروز]] در [[ایران]] و حکومت ایلخان مغول و خدابنده [[شیعه]] شود و از این طریق سلطان [[مصر]] و [[امیر]] [[شام]] مورد [[تهدید]] قرار گیرد<ref>فقه سیاسی، ج۱۰، ص۳۱۱-۳۰۹.</ref>.<ref>[[عباس علی عمید زنجانی|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۱ (کتاب)|دانشنامه فقه سیاسی]]، ص ۸۱.</ref> | ||
== [[ابن تیمیه]] و | == [[ابن تیمیه]] و خلیفه اعظم == | ||
[[استدلال]] ابن تیمیه برای [[اثبات]] عدم مشروعیت [[قیام]] بر علیه خلیفه اعظم فاسق در دو بخش خلاصه میشود: | [[استدلال]] ابن تیمیه برای [[اثبات]] عدم مشروعیت [[قیام]] بر علیه خلیفه اعظم فاسق در دو بخش خلاصه میشود: | ||
# بخش اول، [[مصلحت]] [[عقلی]]: در این بخش ابن تیمیه از قاعده «[[دفع افسد به فاسد]]» سود میبرد و قیام بر علیه [[خلیفه]] فاسق را که منجر به [[کشتار]] و فتنه میشود<ref>منهاج السنه، ج۲، ص۸۷.</ref>؛ | # بخش اول، [[مصلحت]] [[عقلی]]: در این بخش ابن تیمیه از قاعده «[[دفع افسد به فاسد]]» سود میبرد و قیام بر علیه [[خلیفه]] فاسق را که منجر به [[کشتار]] و فتنه میشود<ref>منهاج السنه، ج۲، ص۸۷.</ref>؛ | ||
| خط ۷۱: | خط ۷۱: | ||
# [[پرونده: 1100699.jpg|22px]] [[عباس علی عمید زنجانی|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۱ (کتاب)|'''دانشنامه فقه سیاسی ج۱''']] | # [[پرونده: 1100699.jpg|22px]] [[عباس علی عمید زنجانی|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۱ (کتاب)|'''دانشنامه فقه سیاسی ج۱''']] | ||
# [[پرونده:1368987.jpg|22px]] [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|'''فرهنگ غدیر''']] | # [[پرونده:1368987.jpg|22px]] [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|'''فرهنگ غدیر''']] | ||
# [[پرونده:IM010703.jpg|22px]] [[مجتبی تونهای|تونهای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)|'''محمدنامه''']] | |||
{{پایان منابع}} | {{پایان منابع}} | ||
| خط ۷۸: | خط ۷۹: | ||
[[رده:اعلام]] | [[رده:اعلام]] | ||
[[رده:وهابیت]] | [[رده:وهابیت]] | ||