پرش به محتوا

امامت در معارف و سیره حسینی: تفاوت میان نسخه‌ها

بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۱۲ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۳ کاربر نشان داده نشد)
خط ۲: خط ۲:
| موضوع مرتبط = امامت
| موضوع مرتبط = امامت
| عنوان مدخل  = امامت
| عنوان مدخل  = امامت
| مداخل مرتبط = [[امامت در لغت]] - [[امامت در قرآن]] - [[امامت در حدیث]] - [[امامت در نهج البلاغه]] - [[امامت در کلام اسلامی]] - [[امامت در عرفان اسلامی]] - [[امامت در فلسفه اسلامی]] - [[امامت در معارف و سیره رضوی]] - [[امامت در فرق و مذاهب]] - [[امامت در فقه سیاسی]] - [[امامت در معارف دعا و زیارات]] - [[امامت در معارف و سیره فاطمی]] - [[امامت در معارف و سیره حسینی]] - [[امامت در معارف و سیره سجادی]] - [[امامت در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]] - [[امامت از دیدگاه اهل سنت]]
| مداخل مرتبط = [[امامت در لغت]] - [[امامت در قرآن]] - [[امامت در حدیث]] - [[امامت در نهج البلاغه]] - [[امامت در کلام اسلامی]] - [[امامت در تاریخ اسلامی]] - [[امامت در عرفان اسلامی]] - [[امامت در فلسفه اسلامی]] - [[امامت در فرق و مذاهب]] - [[امامت در فقه سیاسی]] - [[امامت در معارف دعا و زیارات]] - [[امامت در معارف و سیره فاطمی]] - [[امامت در معارف و سیره حسینی]] - [[امامت در معارف و سیره سجادی]] - [[امامت در معارف و سیره رضوی]] - [[امامت در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]] - [[امامت از دیدگاه اهل سنت]]
| پرسش مرتبط  = امامت (پرسش)
| پرسش مرتبط  = امامت (پرسش)
}}
}}


'''[[امامت]]''' و موضوعات و مسائل حول آن از چنان اهمیت و جایگاهی برخوردار است که در هر [[عصر]] و زمانی از اعصار [[حیات]] [[اهل بیت]]{{عم}} مورد تاکید آن حضرات بوده و [[معصومین]] با بیان‌های مختلف، به تبیین مفهوم [[امامت]]، و موضوعات آن پرداخته‌اند. [[عصر]] [[امام حسین]]{{ع}} نیز از این مسأله مستثنی نبوده و فرمایشات آن حضرت پیرامون [[امامت]] با توجه به شرایط [[سیاسی]] موجود در آن [[عصر]] که منتهی به [[قیام عاشورا]] و [[شهادت]] حضرت گردید، غالباً در قالب [[روایات]] و کلمات پراکنده از ایشان برجای مانده است. بارزترین مباحثی که [[امام حسین]]{{ع}} پیرامون [[امامت]] مطرح می‌کند حول سه محور است: [[ویژگی‌های امام]]؛ [[وظایف]] و [[مسئولیت‌های امام]] و [[وظایف مردم نسبت به امام]]. تاکید بر حقانیت و [[افضلیت]] خویش نسبت به [[یزید]] [[فاسق]] بر [[حکومت]] و [[رهبری]] [[مردم]] از جمله موضوعات دیگری است که در کلمات آن حضرت قابل مشاهده است.
'''[[امامت]]''' و موضوعات و مسائل حول آن از چنان اهمیت و جایگاهی برخوردار است که در هر عصر و زمانی از اعصار [[حیات]] [[اهل بیت]]{{عم}} مورد تاکید آن حضرات بوده و [[معصومین]] با بیان‌های مختلف، به تبیین مفهوم [[امامت]]، و موضوعات آن پرداخته‌اند. عصر [[امام حسین]]{{ع}} نیز از این مسأله مستثنی نبوده و فرمایشات آن حضرت پیرامون [[امامت]] با توجه به شرایط [[سیاسی]] موجود در آن عصر که منتهی به [[قیام عاشورا]] و [[شهادت]] حضرت گردید، غالباً در قالب [[روایات]] و کلمات پراکنده از ایشان برجای مانده است. بارزترین مباحثی که [[امام حسین]]{{ع}} پیرامون [[امامت]] مطرح می‌کند حول سه محور است: [[ویژگی‌های امام]]؛ [[وظایف]] و [[مسئولیت‌های امام]] و [[وظایف مردم نسبت به امام]]. تاکید بر حقانیت و [[افضلیت]] خویش نسبت به [[یزید]] [[فاسق]] بر [[حکومت]] و [[رهبری]] [[مردم]] از جمله موضوعات دیگری است که در کلمات آن حضرت قابل مشاهده است.


== معناشناسی ==
== معناشناسی ==
خط ۱۶: خط ۱۶:
علاوه بر اهل لغت، متکلمان اسلامی نیز با اندک تفاوت‌هایی در قیود تعریف، امامت را به [[ریاست عامه]] در امر [[دین]] و [[دنیا]] از باب [[جانشینی پیامبر]] {{صل}} تعریف کرده‌اند<ref>نک: عضدالدین ایجی، المواقف فی علم کلام، ص۶۰۳؛ قوشچی، شرح تجرید، ص۴۷۲؛ میثم بن علی بن البحرانی، قواعد المرام فی علم الکلام، ص۱۷۴.</ref>.<ref>[[محمد حسین مختاری مازندرانی|مختاری مازندرانی، محمد حسین]]، [[امامت و رهبری - مختاری مازندرانی (کتاب)|‌امامت و رهبری]]، ص۳۰؛ [[علی ربانی گلپایگانی|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[امامت در بینش اسلامی (کتاب)|امامت در بینش اسلامی]]، ص۲۵-۳۳.</ref>
علاوه بر اهل لغت، متکلمان اسلامی نیز با اندک تفاوت‌هایی در قیود تعریف، امامت را به [[ریاست عامه]] در امر [[دین]] و [[دنیا]] از باب [[جانشینی پیامبر]] {{صل}} تعریف کرده‌اند<ref>نک: عضدالدین ایجی، المواقف فی علم کلام، ص۶۰۳؛ قوشچی، شرح تجرید، ص۴۷۲؛ میثم بن علی بن البحرانی، قواعد المرام فی علم الکلام، ص۱۷۴.</ref>.<ref>[[محمد حسین مختاری مازندرانی|مختاری مازندرانی، محمد حسین]]، [[امامت و رهبری - مختاری مازندرانی (کتاب)|‌امامت و رهبری]]، ص۳۰؛ [[علی ربانی گلپایگانی|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[امامت در بینش اسلامی (کتاب)|امامت در بینش اسلامی]]، ص۲۵-۳۳.</ref>


== نصب الهی ==
== حقیقت امامت ==
=== نصب الهی ===
{{اصلی|نصب الهی امام}}
{{اصلی|نصب الهی امام}}
[[امام حسین]] {{ع}} در سخنانی ‌که در سال بعد از مرگ [[معاویه]] در [[حج]] در‌ جمع‌ حجاج‌ بیان فرمود، ضمن سخنانی [[بلیغ]] و شیوا به مسائل‌ اساسی‌ در رابطه با [[الهی]] بودن و غیر انتخابی بودن [[مقام امامت]] چنین اشاره فرموده ‌اند: «شما را به [[خدا]] [[سوگند]] مى دهم، آیا مى دانید‌ که‌ پیامبر‌ [[خدا]]، او [[علی]]{{ع}}] را [[روز غدیر خم]]، بر پا داشت و به‌ ولایتِ‌ او ندا داد و فرمود: حاضر به غایب برساند؟»<ref>{{متن حدیث|أنشُدُکُمُ اللّهَ، أتعلَمونَ أنَّ رَسولَ اللّه نَصَبَهُ‌ یَومَ‌ غَدیرِ‌ خُمٍّ، فَنادى لَهُ بِالوِلایَهِ و قالَ: «لِیُبَلِّغِ الشّاهِدُ الغائِبَ»؟}} سلیم ابن‌ قیس، ص ۷۸۸؛ مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، ج۳۳، ص۱۸۱.</ref>.
[[امام حسین]] {{ع}} در سخنانی ‌که در سال بعد از مرگ [[معاویه]] در [[حج]] در‌ جمع‌ حجاج‌ بیان فرمود، ضمن سخنانی [[بلیغ]] و شیوا به مسائل‌ اساسی‌ در رابطه با [[الهی]] بودن و غیر انتخابی بودن [[مقام امامت]] چنین اشاره فرموده ‌اند: «شما را به [[خدا]] [[سوگند]] مى دهم، آیا مى دانید‌ که‌ پیامبر‌ [[خدا]]، او [[علی]]{{ع}}] را [[روز غدیر خم]]، بر پا داشت و به‌ ولایتِ‌ او ندا داد و فرمود: حاضر به غایب برساند؟»<ref>{{متن حدیث|أنشُدُکُمُ اللّهَ، أتعلَمونَ أنَّ رَسولَ اللّه نَصَبَهُ‌ یَومَ‌ غَدیرِ‌ خُمٍّ، فَنادى لَهُ بِالوِلایَهِ و قالَ: «لِیُبَلِّغِ الشّاهِدُ الغائِبَ»؟}} سلیم ابن‌ قیس، ص ۷۸۸؛ مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، ج۳۳، ص۱۸۱.</ref>.
خط ۲۲: خط ۲۳:
در [[روایت]] دیگری از [[امام حسین]] {{ع}} چنین [[نقل]] شده که فرمود: «پدرم [[امیر مؤمنان]] {{ع}} از [[پیامبر خدا]] {{صل}} از‌ جبرئیل‌ روح‌ الأمین، از [[خداوند]] که نام‌هایش [[پاک]] و ذاتش باشکوه است چنین خبر‌ داد‌ [که مى‌فرماید]: «منم [[خداوند]] یکتایى که خدایى جز من نیست. [[بندگان]] من! مرا بپرستید و هر‌ یک‌ از شما که مرا با گواهى [[خالصانه]] به یکتایى و یگانگى ام دیدار‌ کند‌، باید بداند که به قلعه من در‌ آمده‌ است‌، و هر کس به قلعه من در آید‌، از‌ [[عذاب]] من، ایمن است». گفتند: اى [[فرزند پیامبر]] [[خدا]]! گواهى [[خالصانه]] براى خدا‌، یعنى‌ چه؟ فرمود: «[[اطاعت]] از خدا‌ و پیامبرش‌ و [[پذیرفتن]] ولایت‌ خاندان‌ [[پیامبر]]»<ref>{{متن حدیث|أخبَرَنی جَبرَئیلُ الرّوحُ الأَمینُ عَنِ اللّهِ‌ تَقَدَّسَت‌ أسماؤُهُ وجَلَّ وَجهُهُ، قالَ: أنَا اللّهُ لا إلهَ إلّا أنَا؛ عِبادی فَاعبُدونی، وَلیَعلَم‌ مَن‌ لَقِیَنی‌ مِنکُم بِشَهادَهِ أن لا إلهَ إلَا اللّهُ مُخلِصا بِها أنَّهُ قَد دَخَلَ حصنی، ومن دَخَلَ‌ حِصنی‌ أمِنَ عَذابی. قالوا: یَا بنَ رَسولِ اللّهِ، وما إخلاصُ الشَّهادَهِ للّهِ؟ قالَ: طاعَهُ‌ اللّهِ‌ ورَسولِهِ‌، ووِلایَهُ أهلِ بَیتِهِ}}، شیخ طوسی، الامالی، ص۵۸۹.</ref>.
در [[روایت]] دیگری از [[امام حسین]] {{ع}} چنین [[نقل]] شده که فرمود: «پدرم [[امیر مؤمنان]] {{ع}} از [[پیامبر خدا]] {{صل}} از‌ جبرئیل‌ روح‌ الأمین، از [[خداوند]] که نام‌هایش [[پاک]] و ذاتش باشکوه است چنین خبر‌ داد‌ [که مى‌فرماید]: «منم [[خداوند]] یکتایى که خدایى جز من نیست. [[بندگان]] من! مرا بپرستید و هر‌ یک‌ از شما که مرا با گواهى [[خالصانه]] به یکتایى و یگانگى ام دیدار‌ کند‌، باید بداند که به قلعه من در‌ آمده‌ است‌، و هر کس به قلعه من در آید‌، از‌ [[عذاب]] من، ایمن است». گفتند: اى [[فرزند پیامبر]] [[خدا]]! گواهى [[خالصانه]] براى خدا‌، یعنى‌ چه؟ فرمود: «[[اطاعت]] از خدا‌ و پیامبرش‌ و [[پذیرفتن]] ولایت‌ خاندان‌ [[پیامبر]]»<ref>{{متن حدیث|أخبَرَنی جَبرَئیلُ الرّوحُ الأَمینُ عَنِ اللّهِ‌ تَقَدَّسَت‌ أسماؤُهُ وجَلَّ وَجهُهُ، قالَ: أنَا اللّهُ لا إلهَ إلّا أنَا؛ عِبادی فَاعبُدونی، وَلیَعلَم‌ مَن‌ لَقِیَنی‌ مِنکُم بِشَهادَهِ أن لا إلهَ إلَا اللّهُ مُخلِصا بِها أنَّهُ قَد دَخَلَ حصنی، ومن دَخَلَ‌ حِصنی‌ أمِنَ عَذابی. قالوا: یَا بنَ رَسولِ اللّهِ، وما إخلاصُ الشَّهادَهِ للّهِ؟ قالَ: طاعَهُ‌ اللّهِ‌ ورَسولِهِ‌، ووِلایَهُ أهلِ بَیتِهِ}}، شیخ طوسی، الامالی، ص۵۸۹.</ref>.


با توجه به این [[احادیث]] می‌توان‌ نتیجه‌ گرفت که [[امام حسین]] {{ع}}[[ امامت]] را مقام و منصبی [[الهی]] دانسته و بر آن است که [[انتصاب امام]] تنها از‌ جانب [[خدا]] است و هرگز‌ امکان‌ ندارد این مقام گزینشی‌ باشد‌، از این رو [[انتخاب]] [[اهل حل و عقد]]، [[شورا]] یا [[تعیین خلیفه]] قبلی نمی‌تواند تعیین‌ کننده‌ [[مقام امامت]] در شخصی باشند‌<ref>رنجبر حسینی، محمد و عدل پیوست، عصمت، مقاله: تبیین آموزه امامت در احادیث حسینی، نشریه: علمی تخصصی معارف حسینی، دوره ۳، شماره ۱۲، زمستان ۹۸.</ref>.
با توجه به این [[احادیث]] می‌توان‌ نتیجه‌ گرفت که [[امام حسین]] {{ع}}[[ امامت]] را مقام و منصبی [[الهی]] دانسته و بر آن است که [[انتصاب امام]] تنها از‌ جانب [[خدا]] است و هرگز‌ امکان‌ ندارد این مقام گزینشی‌ باشد‌، از این رو [[انتخاب]] [[اهل حل و عقد]]، [[شورا]] یا [[تعیین خلیفه]] قبلی نمی‌تواند تعیین‌ کننده‌ [[مقام امامت]] در شخصی باشند‌<ref>[[محمد رنجبر حسینی]]، [[عصمت عدل پیوست]]، [[تبیین آموزه امامت در احادیث حسینی (مقاله)|تبیین آموزه امامت در احادیث حسینی]].</ref>.


== ضرورت امامت ==
== ضرورت امامت ==
خط ۳۰: خط ۳۱:
وجه [[استدلال]] به این [[حدیث]]، این‌ است که [[معرفت امام]] به عنوان یک تکلیف دینی بر هر [[مسلمانی]] [[واجب]] است؛ تا آنجا که نشناختن او، اصل [[ایمان]] و [[اسلام]] را خدشه دار می‌سازد. روشن است که‌ چنین‌ حکم قطعی، مستلزم آن است که [[زمان]]، هیچ گاه، فاقد [[امام]] نباشد. از این [[حدیث]]، نکته دیگری نیز استفاده می‌شود و آن این است که [[امامت]]، صرفاً، یک مقام عادی‌ و در‌ [[حد]] [[رهبری سیاسی]] نیست که عهده‌دار [[برقراری نظم و امنیت]] [[جامعه بشری]] باشد؛ بلکه [[مقام امامت]]، با [[ایمان]] و [[دین]] [[مردم]] ارتباط دارد، تا‌ آن‌ جا که نشناختن او، زندگی‌ انسان‌ را به [[زندگی]] [[جاهلیت]] پیش از [[اسلام]] مبدل می‌سازد. از اینجا روشن می‌شود که [[جایگاه امامت]] در [[جهان بینی اسلامی]]، همان جایگاه‌ نبوت‌ است. همان گونه که‌ نشناختن‌ [[پیامبر]] و [[عدم اطاعت]] از او، [[ایمان]] و [[اسلام]] [[انسان]] را مخدوش می‌سازد، نشناختن و عدم [[اطاعت از امام]] نیز چنین است. در این صورت، شرایط و [[صفات امام]] نیز باید در مرتبه شرایط‌ و صفات‌ [[پیامبر]] باشد و این، همان دیدگاه [[شیعه]] در مسئله [[امامت]] است<ref>[[علی ربانی گلپایگانی|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[امامت در بینش اسلامی (کتاب)|امامت در بینش اسلامی]]، ص۵۸.</ref>.
وجه [[استدلال]] به این [[حدیث]]، این‌ است که [[معرفت امام]] به عنوان یک تکلیف دینی بر هر [[مسلمانی]] [[واجب]] است؛ تا آنجا که نشناختن او، اصل [[ایمان]] و [[اسلام]] را خدشه دار می‌سازد. روشن است که‌ چنین‌ حکم قطعی، مستلزم آن است که [[زمان]]، هیچ گاه، فاقد [[امام]] نباشد. از این [[حدیث]]، نکته دیگری نیز استفاده می‌شود و آن این است که [[امامت]]، صرفاً، یک مقام عادی‌ و در‌ [[حد]] [[رهبری سیاسی]] نیست که عهده‌دار [[برقراری نظم و امنیت]] [[جامعه بشری]] باشد؛ بلکه [[مقام امامت]]، با [[ایمان]] و [[دین]] [[مردم]] ارتباط دارد، تا‌ آن‌ جا که نشناختن او، زندگی‌ انسان‌ را به [[زندگی]] [[جاهلیت]] پیش از [[اسلام]] مبدل می‌سازد. از اینجا روشن می‌شود که [[جایگاه امامت]] در [[جهان بینی اسلامی]]، همان جایگاه‌ نبوت‌ است. همان گونه که‌ نشناختن‌ [[پیامبر]] و [[عدم اطاعت]] از او، [[ایمان]] و [[اسلام]] [[انسان]] را مخدوش می‌سازد، نشناختن و عدم [[اطاعت از امام]] نیز چنین است. در این صورت، شرایط و [[صفات امام]] نیز باید در مرتبه شرایط‌ و صفات‌ [[پیامبر]] باشد و این، همان دیدگاه [[شیعه]] در مسئله [[امامت]] است<ref>[[علی ربانی گلپایگانی|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[امامت در بینش اسلامی (کتاب)|امامت در بینش اسلامی]]، ص۵۸.</ref>.


[[امامت]] چنان از اهمیت و [[ارزش]] بالایی برخوردار است که می‌توان گفت بدون [[معرفت امام]] [[شناخت]] خدای متعال‌، میسور نیست‌. در [[حقیقت]] امام‌‌شناسی و [[معرفت ائمه]] پایه و اساس [[خداشناسی]] است. این یک [[حقیقت]] [[انکار]] ناپذیر است که [[امام صادق]] {{ع}} از زبان سید‌ الشهدا {{ع}} [[نقل]] فرموده است: آنجا که می‌فرماید: «[[امام حسین]] {{ع}} روزی‌ بر یارانش وارد شد‌ و فرمود‌: «اى [[مردم]]! [[خداوند]] بزرگِ بِشْکوه، بندگانش را نیافریده، جز براى آنکه او را بشناسند و چون او را شناختند، عبادتش کنند و چون عبادتش کردند، با [[عبادت]] او، از [[عبادت]] جز او‌، بى نیاز شوند». پس مردى گفت: اى [[فرزند پیامبر]] [[خدا]]! پدر و مادرم فداى تو! [[معرفت خدا]]، یعنى چه؟ فرمود: «[[شناخت]] [[مردم]] هر [[عصر]] نسبت به امامى که اطاعتش بر آنان، واجب‌ است‌»<ref>{{متن حدیث|عن أبی عبد اللّه [الصادق] خَرَجَ الحُسَینُ‌ بنُ‌ عَلِیٍّ‌ عَلى أصحابِهِ فَقالَ: أیُّهَا النّاسُ! إنَّ اللّه َ جَلَّ ذِکرُهُ ما خلَقَ العِبادَ إلّا لِیَعرِفوهُ، فَإِذا عَرَفوهُ عَبَدوهُ‌، ‌‌فإِذا‌ عبَدوهُ استَغنَوا بعِبادَتِهِ عن عبادَهِ مَن سِواهُ. فَقالَ لَه رَجُلٌ: یَابنَ رَسولِ اللّه‌ ِ بِأَبی‌ أنتَ‌ واُمّی، فَما مَعرِفَهُ اللّه ِ؟ قالَ: مَعرِفَهُ أهلِ کُلِّ زَمانٍ إمامَهُمُ الَّذی یَجبُ علَیهِم طاعَتُهُ}}، مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، ج۵، ص۳۱۲.</ref>.<ref>رنجبر حسینی، محمد و عدل پیوست، عصمت، مقاله: تبیین آموزه امامت در احادیث حسینی، نشریه: علمی تخصصی معارف حسینی، دوره ۳، شماره ۱۲، زمستان ۹۸.</ref>
[[امامت]] چنان از اهمیت و [[ارزش]] بالایی برخوردار است که می‌توان گفت بدون [[معرفت امام]] [[شناخت]] خدای متعال‌، میسور نیست‌. در [[حقیقت]] امام‌‌شناسی و [[معرفت ائمه]] پایه و اساس [[خداشناسی]] است. این یک [[حقیقت]] [[انکار]] ناپذیر است که [[امام صادق]] {{ع}} از زبان سید‌ الشهدا {{ع}} [[نقل]] فرموده است: آنجا که می‌فرماید: «[[امام حسین]] {{ع}} روزی‌ بر یارانش وارد شد‌ و فرمود‌: «اى [[مردم]]! [[خداوند]] بزرگِ بِشْکوه، بندگانش را نیافریده، جز براى آنکه او را بشناسند و چون او را شناختند، عبادتش کنند و چون عبادتش کردند، با [[عبادت]] او، از [[عبادت]] جز او‌، بى نیاز شوند». پس مردى گفت: اى [[فرزند پیامبر]] [[خدا]]! پدر و مادرم فداى تو! [[معرفت خدا]]، یعنى چه؟ فرمود: «[[شناخت]] [[مردم]] هر عصر نسبت به امامى که اطاعتش بر آنان، واجب‌ است‌»<ref>{{متن حدیث|عن أبی عبد اللّه [الصادق] خَرَجَ الحُسَینُ‌ بنُ‌ عَلِیٍّ‌ عَلى أصحابِهِ فَقالَ: أیُّهَا النّاسُ! إنَّ اللّه َ جَلَّ ذِکرُهُ ما خلَقَ العِبادَ إلّا لِیَعرِفوهُ، فَإِذا عَرَفوهُ عَبَدوهُ‌، ‌‌فإِذا‌ عبَدوهُ استَغنَوا بعِبادَتِهِ عن عبادَهِ مَن سِواهُ. فَقالَ لَه رَجُلٌ: یَابنَ رَسولِ اللّه‌ ِ بِأَبی‌ أنتَ‌ واُمّی، فَما مَعرِفَهُ اللّه ِ؟ قالَ: مَعرِفَهُ أهلِ کُلِّ زَمانٍ إمامَهُمُ الَّذی یَجبُ علَیهِم طاعَتُهُ}}، مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، ج۵، ص۳۱۲.</ref>.<ref>[[محمد رنجبر حسینی]]، [[عصمت عدل پیوست]]، [[تبیین آموزه امامت در احادیث حسینی (مقاله)|تبیین آموزه امامت در احادیث حسینی]].</ref>


== اقسام امام ==
== اقسام امام ==
خط ۳۷: خط ۳۸:
== شرایط امام ==
== شرایط امام ==
{{اصلی|شروط امامت در معارف و سیره حسینی}}
{{اصلی|شروط امامت در معارف و سیره حسینی}}
در کلمات مختلف [[امام حسین]]{{ع}} که در مواضع گوناگون از آن حضرت [[نقل]] شده، به شرایط و ویيگی‌های [[امام]] تصریح شده که بارزترین انها [[عصمت]]، [[علم غیب]] و [[افضلیت]] است. در کنار این شرایط، حضرت شرایط دیگری را نیز برای [[امام]] مورد تاکید قرار گرفته است. به عنوان نمونه: حضرت در پاسخ به [[نامه]] [[کوفیان]] که اظهار کرده بودند بدون [[امام]] هستند، فرمود: «... به [[جان]] خویش که [[امام]] و [[پیشوا]] و [[رهبر]] [[مسلمین]] نمی شود مگر آن کسی که به [[کتاب خدا]] عمل کند و [[انصاف]] گیرد و مجری [[حق]] باشد و خویشتن را [[خالص]] کند.»<ref>محمد بن جریر طبری ، تاریخ طبری ، ترجمه ابوالقاسم پاینده ، چاپ سوم (اساطیر، تهران ، ۱۳۶۹)، ج ۷، ص ۲۹۲۴.</ref>.
در کلمات مختلف [[امام حسین]]{{ع}} که در مواضع گوناگون از آن حضرت [[نقل]] شده، به شرایط و ویيگی‌های [[امام]] تصریح شده که بارزترین انها [[عصمت]]، [[علم غیب]] و [[افضلیت]] است. در کنار این شرایط، حضرت شرایط دیگری را نیز برای [[امام]] مورد تاکید قرار گرفته است. به عنوان نمونه: حضرت در پاسخ به نامه [[کوفیان]] که اظهار کرده بودند بدون [[امام]] هستند، فرمود: «... به [[جان]] خویش که [[امام]] و [[پیشوا]] و [[رهبر]] [[مسلمین]] نمی شود مگر آن کسی که به [[کتاب خدا]] عمل کند و [[انصاف]] گیرد و مجری [[حق]] باشد و خویشتن را [[خالص]] کند.»<ref>محمد بن جریر طبری ، تاریخ طبری ، ترجمه ابوالقاسم پاینده ، چاپ سوم (اساطیر، تهران ، ۱۳۶۹)، ج ۷، ص ۲۹۲۴.</ref>.


=== منصوص بودن از جانب خدا ===
=== منصوص بودن از جانب خدا ===
{{اصلی|نص بر امام}}
{{اصلی|نص بر امام}}
یکی از [[شرایط امام]]، [[منصوص بودن]] او از جانب [[خدای متعال]] است بدین معنا که بر [[امامت]] وی از سوی [[خدای متعال]] [[دلیل]] روشن و صریحی وجود داشته باشد. [[امام حسین]] {{ع}} در روایتی از [[پیامبراکرم]] {{صل}} این شرط را این گونه بیان می‌فرماید: «بر [[رسول خدا]] {{صل}} وارد شدم در حالی که ایشان در [[فکر]] و غمّ بود‌. سبب را پرسیدم. ایشان‌ فرمود‌: فرزندم! [[جبرئیل]] بر من فرود آمد و گفت: ای [[رسول خدا]]، [[خداوند]] علیّ اعلی [[سلام]] تو را می‌رساند و می‌فرماید: [[پیامبری]] ات را به پایان بردی و روزگارت به پایان رسید، [[اسم اعظم]] و [[میراث]] علم‌ [[الهی]] و آثار [[دانش]] [[پیامبری]] را به [[علی بن ابی طالب]] بسپار؛ زیرا من [[زمین]] را جز با عالمی که [[بندگی]] من با او دانسته شود و [[ولایت]] من با او شناخته شود‌ نگذارم‌ و من [[پیام]] رسانی از جهان غیب را از [[نسل]] تو نبریده‌ام، چنانکه آن را از [[نسل]] پیامبرانی که میان تو و [[آدم]] بودند نیز قطع نکردم. پرسیدم: ای [[رسول]] خدا‌! بعد‌ از شما چه کسی این مهم را بر عهده می‌گیرد؟ فرمود: پدرت [[علی بن ابی طالب]]، [[برادر]] و [[جانشین]] من ـ و پس از [[علی]]، [[حسن]]، سپس تو و نه نفر از نسل‌ تو‌ جمعا [[دوازده امام]] ـ عهده دار آن خواهید بود...»<ref>{{متن حدیث|دَخَلتُ عَلى رَسولِ اللّهِ {{صل}} وهُوَ متَفَکِّرٌ مَغمومٌ، فَقُلتُ: یا رَسولَ‌ اللّهِ‌! مالی أراکَ‌ مُتَفَکِّرا؟ قالَ: یا بُنَیَّ! إنَّ الرّوحَ الأَمینَ قَد أتانی، فَقالَ: یا رَسولَ اللّهِ! العَلِیُّ الأَعلى یُقرِئُکَ السَّلامَ‌ ویَقولُ لَکَ: إنَّکَ قَد قَضَیتَ نُبُوَّتَکَ وَاستَکمَلتَ أیّامَکَ، فَاجعَلِ الاِسمَ الأَکبرَ‌ ومیراثَ‌ العِلمِ‌ وآثارَ عِلمِ النُّبُوَّهِ عِندَ عَلِیِّ بنِ أبی طالِبٍ{{ع}}، فَإِنّی لا أترُکُ الأَرضَ إلّا وفیها عالِمٌ ‌‌یُعرَفُ‌ بِهِ طاعَتی ویُعرَفُ بِهِ وِلایَتی، فَإِنّی لَم أقطَع عِلمَ النُّبُوَّهِ مِنَ الغَیبِ من‌ ذُرِّیَّتکَ‌ کَما‌ لَم أقطَعها مِن ذُرِّیّاتِ الأَنبیاءِ الَّذینَ کانوا بَینَکَ وبَینَ أبیکَ آدَمَ»}}، مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، ج۳۶، ص۳۴۵‌.</ref>.
یکی از [[شرایط امام]]، [[منصوص بودن]] او از جانب [[خدای متعال]] است بدین معنا که بر [[امامت]] وی از سوی [[خدای متعال]] [[دلیل]] روشن و صریحی وجود داشته باشد. [[امام حسین]] {{ع}} در روایتی از [[پیامبراکرم]] {{صل}} این شرط را این گونه بیان می‌فرماید: «بر [[رسول خدا]] {{صل}} وارد شدم در حالی که ایشان در [[فکر]] و غمّ بود‌. سبب را پرسیدم. ایشان‌ فرمود‌: فرزندم! [[جبرئیل]] بر من فرود آمد و گفت: ای [[رسول خدا]]، [[خداوند]] علیّ اعلی [[سلام]] تو را می‌رساند و می‌فرماید: [[پیامبری]] ات را به پایان بردی و روزگارت به پایان رسید، [[اسم اعظم]] و [[میراث]] علم‌ [[الهی]] و آثار [[دانش]] [[پیامبری]] را به [[علی بن ابی طالب]] بسپار؛ زیرا من [[زمین]] را جز با عالمی که [[بندگی]] من با او دانسته شود و [[ولایت]] من با او شناخته شود‌ نگذارم‌ و من [[پیام]] رسانی از جهان غیب را از نسل تو نبریده‌ام، چنانکه آن را از نسل پیامبرانی که میان تو و [[آدم]] بودند نیز قطع نکردم. پرسیدم: ای [[رسول]] خدا‌! بعد‌ از شما چه کسی این مهم را بر عهده می‌گیرد؟ فرمود: پدرت [[علی بن ابی طالب]]، [[برادر]] و [[جانشین]] من ـ و پس از [[علی]]، [[حسن]]، سپس تو و نه نفر از نسل‌ تو‌ جمعا [[دوازده امام]] ـ عهده دار آن خواهید بود...»<ref>{{متن حدیث|دَخَلتُ عَلى رَسولِ اللّهِ {{صل}} وهُوَ متَفَکِّرٌ مَغمومٌ، فَقُلتُ: یا رَسولَ‌ اللّهِ‌! مالی أراکَ‌ مُتَفَکِّرا؟ قالَ: یا بُنَیَّ! إنَّ الرّوحَ الأَمینَ قَد أتانی، فَقالَ: یا رَسولَ اللّهِ! العَلِیُّ الأَعلى یُقرِئُکَ السَّلامَ‌ ویَقولُ لَکَ: إنَّکَ قَد قَضَیتَ نُبُوَّتَکَ وَاستَکمَلتَ أیّامَکَ، فَاجعَلِ الاِسمَ الأَکبرَ‌ ومیراثَ‌ العِلمِ‌ وآثارَ عِلمِ النُّبُوَّهِ عِندَ عَلِیِّ بنِ أبی طالِبٍ{{ع}}، فَإِنّی لا أترُکُ الأَرضَ إلّا وفیها عالِمٌ ‌‌یُعرَفُ‌ بِهِ طاعَتی ویُعرَفُ بِهِ وِلایَتی، فَإِنّی لَم أقطَع عِلمَ النُّبُوَّهِ مِنَ الغَیبِ من‌ ذُرِّیَّتکَ‌ کَما‌ لَم أقطَعها مِن ذُرِّیّاتِ الأَنبیاءِ الَّذینَ کانوا بَینَکَ وبَینَ أبیکَ آدَمَ»}}، مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، ج۳۶، ص۳۴۵‌.</ref>.


دراین [[روایت]] [[امام حسین]] {{ع}} با تمسک به سخن پیامبر {{صل}}[[ امامت]] را [[جانشینی پیامبر]] معرفی نموده که دارای ویژگی هایی همچون [[نص الهی]]، داشتن مقام ولایت‌ الهی‌ بر مردم‌ و تبلغ [[دین]] و برپا کننده [[حدود الهی]] است<ref>رنجبر حسینی، محمد و عدل پیوست، عصمت، مقاله: تبیین آموزه امامت در احادیث حسینی، نشریه: علمی تخصصی معارف حسینی، دوره ۳، شماره ۱۲، زمستان ۹۸.</ref>.
دراین [[روایت]] [[امام حسین]] {{ع}} با تمسک به سخن پیامبر {{صل}}[[ امامت]] را [[جانشینی پیامبر]] معرفی نموده که دارای ویژگی هایی همچون [[نص الهی]]، داشتن مقام ولایت‌ الهی‌ بر مردم‌ و تبلغ [[دین]] و برپا کننده [[حدود الهی]] است<ref>[[محمد رنجبر حسینی]]، [[عصمت عدل پیوست]]، [[تبیین آموزه امامت در احادیث حسینی (مقاله)|تبیین آموزه امامت در احادیث حسینی]].</ref>.


=== [[عصمت]] ===
=== [[عصمت]] ===
خط ۵۵: خط ۵۶:
در همین راستا چنین [[نقل]] شده که مردى [[امام حسین]] {{ع}} را که آهنگ‌ کربلا‌ داشت، در‌ ثَعلَبیه‌ دید‌. بر او در آمد‌ و [[سلام]] داد. [[امام حسین]] {{ع}} از او پرسید: «کجایى هستى؟». گفت: [[اهل کوفه]] ام. [[امام]] فرمود‌: «هان‌! به [[خدا]] [[سوگند]]، اى مرد کوفى‌! اگر‌ تو‌ را‌ در‌ [[مدینه]] مى دیدم‌، جاى‌ پاى [[جبرئیل]]{{ع}} را در [[خانه]] مان و جایگاه نزول او بر جدّمان ‌را به تو‌ نشان‌ مى‌ دادم. اى مرد کوفى! آیا آبشخور علمِ‌ مردم‌، نزد‌ ما‌ باشد‌ و آن‌ گاه، آنها بدانند و ما ندانیم؟! این، نشدنى است»<ref>{{متن حدیث|لَقِیَ رَجُلٌ الحُسَینَ بنَ‌ عَلِیٍّ‌{{ع}} فی الثَّعلَبِیَّهِ وهُوَ یُریدُ کَربَلاءَ، فَدَخَلَ‌ عَلَیهِ فَسَلَّمَ عَلَیهِ، فَقالَ‌ لَهُ‌ الحُسَینُ{{ع}}: من أیِّ البلادِ أنتَ‌؟ قالَ‌: مِن أهلِ الکوفَهِ. قالَ: أما وَاللّهِ یا أخا أهلِ الکوفَهِ، لَو لَقیتُکَ بِالمَدینَهِ‌ لَأَرَیتُکَ‌ أثَرَ جَبرَئیلَ{{ع}} مِن‌ دارِنا‌ ونُزولِهِ‌ بِالوَحیِ عَلى جَدّی‌، یا‌ أخا أهلِ الکوفَهِ، أفَمُستَقَى‌ النّاسِ‌ العلمَ من عِندِنا؛ فعَلِموا وجَهِلنا؟! هذا ما لا یَکونُ}} حسن صفار، بصائر الدرجات، ج۲، ص۱۲؛ کلینى، کافی، ج۱، ص۳۹۸.</ref>.
در همین راستا چنین [[نقل]] شده که مردى [[امام حسین]] {{ع}} را که آهنگ‌ کربلا‌ داشت، در‌ ثَعلَبیه‌ دید‌. بر او در آمد‌ و [[سلام]] داد. [[امام حسین]] {{ع}} از او پرسید: «کجایى هستى؟». گفت: [[اهل کوفه]] ام. [[امام]] فرمود‌: «هان‌! به [[خدا]] [[سوگند]]، اى مرد کوفى‌! اگر‌ تو‌ را‌ در‌ [[مدینه]] مى دیدم‌، جاى‌ پاى [[جبرئیل]]{{ع}} را در [[خانه]] مان و جایگاه نزول او بر جدّمان ‌را به تو‌ نشان‌ مى‌ دادم. اى مرد کوفى! آیا آبشخور علمِ‌ مردم‌، نزد‌ ما‌ باشد‌ و آن‌ گاه، آنها بدانند و ما ندانیم؟! این، نشدنى است»<ref>{{متن حدیث|لَقِیَ رَجُلٌ الحُسَینَ بنَ‌ عَلِیٍّ‌{{ع}} فی الثَّعلَبِیَّهِ وهُوَ یُریدُ کَربَلاءَ، فَدَخَلَ‌ عَلَیهِ فَسَلَّمَ عَلَیهِ، فَقالَ‌ لَهُ‌ الحُسَینُ{{ع}}: من أیِّ البلادِ أنتَ‌؟ قالَ‌: مِن أهلِ الکوفَهِ. قالَ: أما وَاللّهِ یا أخا أهلِ الکوفَهِ، لَو لَقیتُکَ بِالمَدینَهِ‌ لَأَرَیتُکَ‌ أثَرَ جَبرَئیلَ{{ع}} مِن‌ دارِنا‌ ونُزولِهِ‌ بِالوَحیِ عَلى جَدّی‌، یا‌ أخا أهلِ الکوفَهِ، أفَمُستَقَى‌ النّاسِ‌ العلمَ من عِندِنا؛ فعَلِموا وجَهِلنا؟! هذا ما لا یَکونُ}} حسن صفار، بصائر الدرجات، ج۲، ص۱۲؛ کلینى، کافی، ج۱، ص۳۹۸.</ref>.


در [[روایت]] دیگری نیز از شخصی به نام جُعَید هَمْدانى که از‌ همراهان [[امام حسین]]{{ع}} در [[کربلا]] بود، چنین [[نقل]] شده که می‌گوید: «به [[امام حسین]]{{ع}} عرض کردم: فدایت شوم! به چه چیزْ، [[حکم]] مى‌کنید؟ فرمود: «اى جُعَید! به [[حُکم]] [[خاندان]] داوود‌ {{ع}} [[حکم]] مى‌کنیم. پس چون در چیزى در ماندیم، [[روح]] القُدُس به ما یاد مى‌دهد»<ref>{{متن حدیث|وکانَ مِمَّن خرَجَ مَعَ الحُسَین بِ کَربَلاءَ، قالَ: قُلتُ لِلحُسَینِ: جُعِلتُ‌ فِداکَ بِأَیِّ شَیءٍ تَحکُمونَ؟ قالَ: یا جُعَیدُ نَحکُمُ بِحُکمِ آلِ داوُدَ، فإِذا عیینا عَن شَیءٍ تَلَقّانا بِهِ روحُ القُدُسِ}}. صفار، بصائر الدرجات، ج۲، ص۴۵۲</ref>. در این [[روایت]] به مهمترین منبع‌ علم‌ [[امام]] که [[روح القدس]] باشد‌ اشاره‌ شده است<ref>رنجبر حسینی، محمد و عدل پیوست، عصمت، مقاله: تبیین آموزه امامت در احادیث حسینی، نشریه: علمی تخصصی معارف حسینی، دوره ۳، شماره ۱۲، زمستان ۹۸.</ref>.
در [[روایت]] دیگری نیز از شخصی به نام جُعَید هَمْدانى که از‌ همراهان [[امام حسین]]{{ع}} در [[کربلا]] بود، چنین [[نقل]] شده که می‌گوید: «به [[امام حسین]]{{ع}} عرض کردم: فدایت شوم! به چه چیزْ، [[حکم]] مى‌کنید؟ فرمود: «اى جُعَید! به [[حُکم]] [[خاندان]] داوود‌ {{ع}} [[حکم]] مى‌کنیم. پس چون در چیزى در ماندیم، [[روح]] القُدُس به ما یاد مى‌دهد»<ref>{{متن حدیث|وکانَ مِمَّن خرَجَ مَعَ الحُسَین بِ کَربَلاءَ، قالَ: قُلتُ لِلحُسَینِ: جُعِلتُ‌ فِداکَ بِأَیِّ شَیءٍ تَحکُمونَ؟ قالَ: یا جُعَیدُ نَحکُمُ بِحُکمِ آلِ داوُدَ، فإِذا عیینا عَن شَیءٍ تَلَقّانا بِهِ روحُ القُدُسِ}}. صفار، بصائر الدرجات، ج۲، ص۴۵۲</ref>. در این [[روایت]] به مهمترین منبع‌ علم‌ [[امام]] که [[روح القدس]] باشد‌ اشاره‌ شده است<ref>[[محمد رنجبر حسینی]]، [[عصمت عدل پیوست]]، [[تبیین آموزه امامت در احادیث حسینی (مقاله)|تبیین آموزه امامت در احادیث حسینی]].</ref>.


در روایتی که از [[امام حسین]]{{ع}} از قول [[رسول خدا]]{{صل}} نقل شده، آن حضرت ضمن اشاره به تعداد و مصادیق [[امامان]] و [[جانشینان]] خود، به برخی اوصاف و ویژگی‌هایی که به واسطه خدای متعال در [[اختیار]] آن حضرت قرار داده شده و پس از ایشان به دیگر امامان منتقل می‌گردد تصریح کرده است که از جمله آنها [[علم]] خاصی است که مشتمل بر [[آگاهی]] از [[اسم اعظم]] [[الهی]] است.
در روایتی که از [[امام حسین]]{{ع}} از قول [[رسول خدا]]{{صل}} نقل شده، آن حضرت ضمن اشاره به تعداد و مصادیق [[امامان]] و [[جانشینان]] خود، به برخی اوصاف و ویژگی‌هایی که به واسطه خدای متعال در [[اختیار]] آن حضرت قرار داده شده و پس از ایشان به دیگر امامان منتقل می‌گردد تصریح کرده است که از جمله آنها [[علم]] خاصی است که مشتمل بر [[آگاهی]] از [[اسم اعظم]] [[الهی]] است.
خط ۶۸: خط ۶۹:
[[پیامبر]] گرامى [[اسلام]]{{صل}} نیز در روایتى به شایستگى [[امام حسین]]{{ع}} براى [[امامت]] و رهبرى [[امّت]] اشاره فرموده، [[دلیل]] آن را شایستگى و [[بهترین]] [[خلق]] بودن ایشان معرفى کرده و می‌فرماید: {{متن حدیث|خیرُ الخلقِ بعد اخیه و هو امام المسلمین و حجةٌ على خلقه}}<ref>گروه نویسندگان، کلمات الامام الحسین، قم، دارالمعروف، ۱۳۷۳، ص۱۲.</ref>.
[[پیامبر]] گرامى [[اسلام]]{{صل}} نیز در روایتى به شایستگى [[امام حسین]]{{ع}} براى [[امامت]] و رهبرى [[امّت]] اشاره فرموده، [[دلیل]] آن را شایستگى و [[بهترین]] [[خلق]] بودن ایشان معرفى کرده و می‌فرماید: {{متن حدیث|خیرُ الخلقِ بعد اخیه و هو امام المسلمین و حجةٌ على خلقه}}<ref>گروه نویسندگان، کلمات الامام الحسین، قم، دارالمعروف، ۱۳۷۳، ص۱۲.</ref>.


[[امام حسین]]{{ع}} در سخنى [[جامع]]، در نامه‌اى به بزرگان [[بصره]] مى‌فرمایند: «[[خداوند]] [[محمّد]]{{صل}} را [[پیامبر]] بر خلقش برگزید... و ما [[اهل]]، [[دوستداران]]، [[جانشینان]] و [[وارثان]] او هستیم... مى‌دانیم که ما از کسانى که این امر را بر عهده گرفته‌اند، به این حقى که مستحق آنیم، سزاوارتریم...»<ref>محمدبن جریر طبرى، همان، ص۲۴۰ / المقرم، همان، ص۱۵۹ / محمدباقر مجلسى، همان، ص۳۴.</ref>.
[[امام حسین]]{{ع}} در سخنى [[جامع]]، در نامه‌اى به بزرگان [[بصره]] مى‌فرمایند: «[[خداوند]] [[محمّد]]{{صل}} را [[پیامبر]] بر خلقش برگزید... و ما [[اهل]]، [[دوستداران]]، [[جانشینان]] و [[وارثان]] او هستیم... مى‌دانیم که ما از کسانى که این امر را بر عهده گرفته‌اند، به این حقى که مستحق آنیم، سزاوارتریم...»<ref>محمد بن جریر طبرى، همان، ص۲۴۰ / المقرم، همان، ص۱۵۹ / محمدباقر مجلسى، همان، ص۳۴.</ref>.


=== همراهی با [[حق]] و حق گویی ===
=== همراهی با [[حق]] و حق گویی ===
یکی دیگر از شرایط لازم در [[امام]] [[همراهی]] با [[حق]] و حقگویی است. [[امام حسین]] {{ع}} ضمن معرفی [[اهل بیت پیامبر]] {{صل}} آنها را نشانه [[حق]] معرفی می‌کند‌ که‌ [[خداوند]] [[حق]] را در‌ دل‌ و زبان آنها جاری ساخته است:
یکی دیگر از شرایط لازم در [[امام]] [[همراهی]] با [[حق]] و حقگویی است. [[امام حسین]] {{ع}} ضمن معرفی [[اهل بیت پیامبر]] {{صل}} آنها را نشانه [[حق]] معرفی می‌کند‌ که‌ [[خداوند]] [[حق]] را در‌ دل‌ و زبان آنها جاری ساخته است: «ما، [[اهل بیت]] [[کرامت]] و [[معدن]] رسالتیم و نشانه‌هاى برافراشته [[حق]]؛ کسانى که [[خداوند]] عز و جل، [[حق]] را در دلمان به ودیعت نهاد و زبانمان را به آن، گویا کرد‌. پس‌ به اذن‌ خداى عز و جل به [[سخن]] در آمد...»<ref>{{متن حدیث|... عَلِمتَ أنّا أهلُ بیتِ الکَرامهِ ومَعدِنُ الرِّسالَهِ، وأعلامُ الحَقِّ الَّذینَ أودَعَهُ اللّهُ عز و جل قُلوبَنا، وأنطَقَ بِهِ ألسِنَتَنا، فَنَطَقَت بِإِذنِ اللّهِ عز و جل،..}} مجلسی، بحارالانوار، ج۴۴‌، ص۳۱۲.</ref>.
«ما، [[اهل بیت]] [[کرامت]] و [[معدن]] رسالتیم و نشانه‌هاى برافراشته [[حق]]؛ کسانى که [[خداوند]] عز و جل، [[حق]] را در دلمان به ودیعت نهاد و زبانمان را به آن، گویا کرد‌. پس‌ به اذن‌ خداى عز و جل به [[سخن]] در آمد...»<ref>{{متن حدیث|... عَلِمتَ أنّا أهلُ بیتِ الکَرامهِ ومَعدِنُ الرِّسالَهِ، وأعلامُ الحَقِّ الَّذینَ أودَعَهُ اللّهُ عز و جل قُلوبَنا، وأنطَقَ بِهِ ألسِنَتَنا، فَنَطَقَت بِإِذنِ اللّهِ عز و جل،..}} مجلسی، بحارالانوار، ج۴۴‌، ص۳۱۲.</ref>.


در [[روایت]] دیگری [[امام حسین]] {{ع}}، [[ اهل بیت پیامبر]] {{صل}} را محور‌ [[حق]] و حق گویان راستین معرفی می‌فرماید: «ما [[خاندان پیامبر]] [[خدا]] هستیم. حق‌، ‌‌در‌ میان ماست و زبان ما به [[حق]]، گویاست»<ref>{{متن حدیث|«إنا أهلُ بیتِ رَسولِ‌ اللّهِ‌، وَالحَقُّ‌ فینا، وبِالحَقِّ تَنطِقُ ألسِنَتُنا}} تفسیر فرات الکوفی، ج۵، ص۱۷.</ref>. <ref>رنجبر حسینی، محمد و عدل پیوست، عصمت، مقاله: تبیین آموزه امامت در احادیث حسینی، نشریه: علمی تخصصی معارف حسینی، دوره ۳، شماره ۱۲، زمستان ۹۸</ref>
در [[روایت]] دیگری [[امام حسین]] {{ع}}، [[ اهل بیت پیامبر]] {{صل}} را محور‌ [[حق]] و حق گویان راستین معرفی می‌فرماید: «ما [[خاندان پیامبر]] [[خدا]] هستیم. حق‌، ‌‌در‌ میان ماست و زبان ما به [[حق]]، گویاست»<ref>{{متن حدیث|«إنا أهلُ بیتِ رَسولِ‌ اللّهِ‌، وَالحَقُّ‌ فینا، وبِالحَقِّ تَنطِقُ ألسِنَتُنا}} تفسیر فرات الکوفی، ج۵، ص۱۷.</ref>.<ref>[[محمد رنجبر حسینی]]، [[عصمت عدل پیوست]]، [[تبیین آموزه امامت در احادیث حسینی (مقاله)|تبیین آموزه امامت در احادیث حسینی]].</ref>


== تعداد امامان اهل بیت {{عم}} ==
== تعداد امامان اهل بیت {{عم}} ==
خط ۸۲: خط ۸۲:
== مصادیق امامان ==
== مصادیق امامان ==
{{اصلی|امامان دوازده‌گانه از اهل بیت پیامبر خاتم}}
{{اصلی|امامان دوازده‌گانه از اهل بیت پیامبر خاتم}}
[[امام حسین]] {{ع}} در مسیر راه [[کوفه]] پس از برخورد با [[سپاه]] [[حر]] در خطابه‌ای که ایراد کرد، چنین فرمود: «ای [[مردم]]! اگر تقوای [[خدا]] پیشه کنید و حق را برای صاحبانش بشناسید، خدا از شما بیشتر [[راضی]] خواهد بود، ما [[دودمان]] پیامبریم و به عهده‌داری این امر و [[ولایت]] بر شما از دیگران که به ناحق مدعی آنند و در میان شما به [[ستم]] و [[تجاوز]] [[حکومت]] می‌کنند سزاوارتریم»<ref>الارشاد، ج۲، ص۷۹.</ref>.
[[امام حسین]] {{ع}} در مسیر راه [[کوفه]] پس از برخورد با [[سپاه]] حر در خطابه‌ای که ایراد کرد، چنین فرمود: «ای [[مردم]]! اگر تقوای [[خدا]] پیشه کنید و حق را برای صاحبانش بشناسید، خدا از شما بیشتر [[راضی]] خواهد بود، ما [[دودمان]] پیامبریم و به عهده‌داری این امر و [[ولایت]] بر شما از دیگران که به ناحق مدعی آنند و در میان شما به [[ستم]] و [[تجاوز]] [[حکومت]] می‌کنند سزاوارتریم»<ref>الارشاد، ج۲، ص۷۹.</ref>.


در کتاب [[عیون أخبار الرضا (کتاب)|عیون أخبار الرضا]] {{ع}} از [[امام حسین]] {{ع}} اینچنین نقل شده است: پدرم [[علی بن ابی طالب]] {{ع}} برایم نقل کرد که [[پیامبر خدا]] {{صل}} فرمود: «هر کس بمیرد، ولی امامی از [[فرزندان]] من نداشته باشد، به [[مرگ جاهلی]] مرده است و بدانچه در [[جاهلیت]] و [[اسلام]] عمل کرده است، مؤاخذه می‌شود»<ref>{{متن حدیث|حَدَّثَنِي أَبِي عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ {{ع}} قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ {{صل}}:‏ مَنْ مَاتَ وَ لَيْسَ لَهُ إِمَامٌ مِنْ وُلْدِي مَاتَ‏ مِيتَةً جَاهِلِيَّةً وَ يُؤْخَذُ بِمَا عَمِلَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَ الْإِسْلَامِ}}، عیون أخبار الرضا {{ع}}، ج۲، ص۵۸، ح۲۱۴.</ref>.
در کتاب [[عیون أخبار الرضا (کتاب)|عیون أخبار الرضا]] {{ع}} از [[امام حسین]] {{ع}} اینچنین نقل شده است: پدرم [[علی بن ابی طالب]] {{ع}} برایم نقل کرد که [[پیامبر خدا]] {{صل}} فرمود: «هر کس بمیرد، ولی امامی از [[فرزندان]] من نداشته باشد، به [[مرگ جاهلی]] مرده است و بدانچه در [[جاهلیت]] و [[اسلام]] عمل کرده است، مؤاخذه می‌شود»<ref>{{متن حدیث|حَدَّثَنِي أَبِي عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ {{ع}} قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ {{صل}}:‏ مَنْ مَاتَ وَ لَيْسَ لَهُ إِمَامٌ مِنْ وُلْدِي مَاتَ‏ مِيتَةً جَاهِلِيَّةً وَ يُؤْخَذُ بِمَا عَمِلَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَ الْإِسْلَامِ}}، عیون أخبار الرضا {{ع}}، ج۲، ص۵۸، ح۲۱۴.</ref>.
خط ۸۸: خط ۸۸:
در کتاب [[الإستنصار (کتاب)|الإستنصار]] از امام حسین {{ع}} آمده است: پیامبر خدا {{صل}} فرمود: «من و دوازده نفر از [[اهل]] بیتم ـ که نخستینِ آنها علی بن ابی طالب است ـ از اَوتاد (میخ‌های) [[زمین]] هستیم که [[خدا]]، زمین را به خاطر آنان، از فرو کشیدن ساکنانش نگاه می‌دارد و هر گاه [همه] دوازده نفر از خاندانم بروند، زمین، ساکنانش را فرو می‌بَرَد»<ref>{{متن حدیث|قَالَ رَسُولُ اللَّهِ {{صل}}:‏ إِنِّي وَ اثْنَيْ عَشَرَ مِنْ أَهْلِ بَيْتِي أَوَّلُهُمْ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ {{ع}} أَوْتَادُ الْأَرْضِ الَّتِي أَمْسَكَهَا اللَّهُ‏ بِهَا أَنْ‏ تَسِيخَ‏ بِأَهْلِهَا فَإِذَا ذَهَبَ الِاثْنَا عَشَرَ مِنْ أَهْلِي سَاخَتِ الْأَرْضُ بِأَهْلِهَا}}، الاستبصار، ص۸.</ref>.
در کتاب [[الإستنصار (کتاب)|الإستنصار]] از امام حسین {{ع}} آمده است: پیامبر خدا {{صل}} فرمود: «من و دوازده نفر از [[اهل]] بیتم ـ که نخستینِ آنها علی بن ابی طالب است ـ از اَوتاد (میخ‌های) [[زمین]] هستیم که [[خدا]]، زمین را به خاطر آنان، از فرو کشیدن ساکنانش نگاه می‌دارد و هر گاه [همه] دوازده نفر از خاندانم بروند، زمین، ساکنانش را فرو می‌بَرَد»<ref>{{متن حدیث|قَالَ رَسُولُ اللَّهِ {{صل}}:‏ إِنِّي وَ اثْنَيْ عَشَرَ مِنْ أَهْلِ بَيْتِي أَوَّلُهُمْ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ {{ع}} أَوْتَادُ الْأَرْضِ الَّتِي أَمْسَكَهَا اللَّهُ‏ بِهَا أَنْ‏ تَسِيخَ‏ بِأَهْلِهَا فَإِذَا ذَهَبَ الِاثْنَا عَشَرَ مِنْ أَهْلِي سَاخَتِ الْأَرْضُ بِأَهْلِهَا}}، الاستبصار، ص۸.</ref>.


در کتاب [[کمال‌الدین (کتاب)|کمال‌الدین]] از امام حسین {{ع}} نقل شده است: در نهمین فرزند از [[نسل]] من، سنّتی از [[یوسف]] {{ع}} و سنّتی از [[موسی بن عمران]] {{ع}} است و او، قائم ما اهل بیت است. خدای ـ تبارک و تعالی ـ، کار او در یک شب، به سامان می‌کند»<ref>{{متن حدیث|فِي التَّاسِعِ مِنْ وُلْدِي سُنَّةٌ مِنْ يُوسُفَ وَ سُنَّةٌ مِنْ مُوسَى بْنِ عِمْرَانَ {{ع}} وَ هُوَ قَائِمُنَا أَهْلَ الْبَيْتِ يُصْلِحُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى أَمْرَهُ‏ فِي‏ لَيْلَةٍ وَاحِدَةٍ}}، کمال الدین، ص۳۱۷، ح۱؛ إعلام الوری، ج۲، ص۲۳۰.</ref>.
در کتاب [[کمال‌الدین (کتاب)|کمال‌الدین]] از امام حسین {{ع}} نقل شده است: در نهمین فرزند از نسل من، سنّتی از [[یوسف]] {{ع}} و سنّتی از [[موسی بن عمران]] {{ع}} است و او، قائم ما اهل بیت است. خدای ـ تبارک و تعالی ـ، کار او در یک شب، به سامان می‌کند»<ref>{{متن حدیث|فِي التَّاسِعِ مِنْ وُلْدِي سُنَّةٌ مِنْ يُوسُفَ وَ سُنَّةٌ مِنْ مُوسَى بْنِ عِمْرَانَ {{ع}} وَ هُوَ قَائِمُنَا أَهْلَ الْبَيْتِ يُصْلِحُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى أَمْرَهُ‏ فِي‏ لَيْلَةٍ وَاحِدَةٍ}}، کمال الدین، ص۳۱۷، ح۱؛ إعلام الوری، ج۲، ص۲۳۰.</ref>.


از [[عبداللّه بن عمر]] نقل شده است: شنیدم که [[حسین بن علی]] {{ع}} می‌فرماید: «اگر از [[دنیا]] جز یک [[روز]] نمانَد، [[خدا]] آن روز را چندان طولانی می‌کند تا مردی از [[نسل]] من، [[قیام]] کند و دنیا را از [[انصاف]] و داد پُر کند، همان‌گونه که از [[بیداد]] و [[ستم]] پُر شده است. از [[پیامبر خدا]] {{صل}} شنیدم که این چنین می‌فرمود»<ref>{{متن حدیث|سَمِعْتُ الْحُسَيْنَ بْنَ عَلِيٍّ {{ع}} يَقُولُ‏ لَوْ لَمْ يَبْقَ مِنَ الدُّنْيَا إِلَّا يَوْمٌ وَاحِدٌ لَطَوَّلَ‏ اللَّهُ‏ عَزَّ وَ جَلَّ ذَلِكَ الْيَوْمَ حَتَّى يَخْرُجَ رَجُلٌ مِنْ وُلْدِي فَيَمْلَأَهَا عَدْلًا وَ قِسْطاً كَمَا مُلِئَتْ جَوْراً وَ ظُلْماً كَذَلِكَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ {{صل}} يَقُولُ‏}}، کمال الدین، ص۳۱۸، ح۴؛ إعلام الوری، ج۲، ص۲۳۱.</ref>.
از [[عبداللّه بن عمر]] نقل شده است: شنیدم که [[حسین بن علی]] {{ع}} می‌فرماید: «اگر از [[دنیا]] جز یک [[روز]] نمانَد، [[خدا]] آن روز را چندان طولانی می‌کند تا مردی از نسل من، [[قیام]] کند و دنیا را از [[انصاف]] و داد پُر کند، همان‌گونه که از [[بیداد]] و [[ستم]] پُر شده است. از [[پیامبر خدا]] {{صل}} شنیدم که این چنین می‌فرمود»<ref>{{متن حدیث|سَمِعْتُ الْحُسَيْنَ بْنَ عَلِيٍّ {{ع}} يَقُولُ‏ لَوْ لَمْ يَبْقَ مِنَ الدُّنْيَا إِلَّا يَوْمٌ وَاحِدٌ لَطَوَّلَ‏ اللَّهُ‏ عَزَّ وَ جَلَّ ذَلِكَ الْيَوْمَ حَتَّى يَخْرُجَ رَجُلٌ مِنْ وُلْدِي فَيَمْلَأَهَا عَدْلًا وَ قِسْطاً كَمَا مُلِئَتْ جَوْراً وَ ظُلْماً كَذَلِكَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ {{صل}} يَقُولُ‏}}، کمال الدین، ص۳۱۸، ح۴؛ إعلام الوری، ج۲، ص۲۳۱.</ref>.


در کتاب [[دلائل الإمامة (کتاب)|دلائل الإمامة]] از [[امام حسین]] {{ع}} نقل شده است: [[پیامبر]] {{صل}} به [[فاطمه]] ـ که درودهای خدا بر او باد ـ فرمود: «مهدی، از نسل توست»<ref>{{متن حدیث|أَنَّ النَّبِيَّ {{صل}} قَالَ لِفَاطِمَةَ {{س}}: الْمَهْدِيُ‏ مِنْ‏ وُلْدِكَ‏}}، دلائل الإمامة، ص۴۴۴، ح۴۱۷.</ref>.<ref>[[محمد محمدی ری‌شهری|محمدی ری‌شهری، محمد]]، [[گزیده دانشنامه امام حسین (کتاب)|گزیده دانشنامه امام حسین]] ص ۹۴۰ ـ ۹۴۲.</ref>
در کتاب [[دلائل الإمامة (کتاب)|دلائل الإمامة]] از [[امام حسین]] {{ع}} نقل شده است: [[پیامبر]] {{صل}} به [[فاطمه]] ـ که درودهای خدا بر او باد ـ فرمود: «مهدی، از نسل توست»<ref>{{متن حدیث|أَنَّ النَّبِيَّ {{صل}} قَالَ لِفَاطِمَةَ {{س}}: الْمَهْدِيُ‏ مِنْ‏ وُلْدِكَ‏}}، دلائل الإمامة، ص۴۴۴، ح۴۱۷.</ref>.<ref>[[محمد محمدی ری‌شهری|محمدی ری‌شهری، محمد]]، [[گزیده دانشنامه امام حسین (کتاب)|گزیده دانشنامه امام حسین]] ص ۹۴۰ ـ ۹۴۲.</ref>
خط ۱۱۰: خط ۱۱۰:
دیگر اینکه می‌فرماید: «[[پیامبر]] نیز [[آداب]] را به‌ علی‌{{ع}} می‌دهد و [[ولایت]] را به اومی سپارد و می‌فرماید هرکه من مولای اویم [[علی]] مولای اوست‌». آنچه‌ از‌ این بیان برداشت می‌شود این است که [[ولایت علی]] {{ع}} مصداق [[آیه]] {{متن قرآن|مَآ ءَاتَاکُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ مَا نَهَاکُمْ عَنْهُ فَانتَهُواْ}} است. پس‌ طبق‌ این‌ [[روایت]] شایستگی‌هایی که [[خدا]] به پیامبرش داده او آنها را به [[علی]] {{ع}} می‌بخشد‌ و اینها در راستای یکدیگرند؛ زیرا شایسته نیست باوجود فرد [[برتری]] که [[رسول خدا]] امر‌ به‌ ولایت‌ او کرده [[مردم]] شخص ‌دیگری را [[انتخاب]] کنند؛ چراکه [[امامت]] واقعیتی است در [[وجود امام]] که مردم‌ توانایی‌ [[شناخت]] آن را ندارند و فقط باید از طریق [[خدا]] به [[مردم]] معرفی‌ شود‌.
دیگر اینکه می‌فرماید: «[[پیامبر]] نیز [[آداب]] را به‌ علی‌{{ع}} می‌دهد و [[ولایت]] را به اومی سپارد و می‌فرماید هرکه من مولای اویم [[علی]] مولای اوست‌». آنچه‌ از‌ این بیان برداشت می‌شود این است که [[ولایت علی]] {{ع}} مصداق [[آیه]] {{متن قرآن|مَآ ءَاتَاکُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ مَا نَهَاکُمْ عَنْهُ فَانتَهُواْ}} است. پس‌ طبق‌ این‌ [[روایت]] شایستگی‌هایی که [[خدا]] به پیامبرش داده او آنها را به [[علی]] {{ع}} می‌بخشد‌ و اینها در راستای یکدیگرند؛ زیرا شایسته نیست باوجود فرد [[برتری]] که [[رسول خدا]] امر‌ به‌ ولایت‌ او کرده [[مردم]] شخص ‌دیگری را [[انتخاب]] کنند؛ چراکه [[امامت]] واقعیتی است در [[وجود امام]] که مردم‌ توانایی‌ [[شناخت]] آن را ندارند و فقط باید از طریق [[خدا]] به [[مردم]] معرفی‌ شود‌.


[[امام حسین]]{{ع}}، آن گاه که [[معاویه]] ایشان را به [[خطبه]] خواندن بر [[منبر]] فراخواند، فرمود: «ما [[حزب خدا]] و عترت [[پیامبر اکرم]] و یکی از دو ثقل یا گوهر گرانبهایی هستیم که [[رسول خدا]] ما را در کنار [[کتاب خدا]] قرار داد پس از ما [[اطاعت]] کنید که [[اطاعت]] و [[پیروی]] از ما [[واجب]] شده است؛ چراکه [[اطاعت]] ما در کنار [[اطاعت خدا]] و [[پیامبر]] قرار گرفته آنجا که [[خدای متعال]] می‌فرماید: {{متن قرآن|أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ}}<ref>«ای مؤمنان، از خداوند فرمان برید و از پیامبر و زمامدارانی که از شمایند  فرمانبرداری کنید» سوره نساء، آیه ۵۹.</ref>.<ref>محمدبن حسن حرّ عاملى، وسائل الشیعه، ج ۱۸، ص۱۴۴، حدیث ۴۵.</ref>
[[امام حسین]]{{ع}}، آن گاه که [[معاویه]] ایشان را به [[خطبه]] خواندن بر [[منبر]] فراخواند، فرمود: «ما [[حزب خدا]] و عترت [[پیامبر اکرم]] و یکی از دو ثقل یا گوهر گرانبهایی هستیم که [[رسول خدا]] ما را در کنار [[کتاب خدا]] قرار داد پس از ما [[اطاعت]] کنید که [[اطاعت]] و [[پیروی]] از ما [[واجب]] شده است؛ چراکه [[اطاعت]] ما در کنار [[اطاعت خدا]] و [[پیامبر]] قرار گرفته آنجا که [[خدای متعال]] می‌فرماید: {{متن قرآن|أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ}}<ref>«ای مؤمنان، از خداوند فرمان برید و از پیامبر و زمامدارانی که از شمایند  فرمانبرداری کنید» سوره نساء، آیه ۵۹.</ref>.<ref>محمد بن حسن حرّ عاملى، وسائل الشیعه، ج ۱۸، ص۱۴۴، حدیث ۴۵.</ref>


از [[امام صادق]]{{ع}} [[نقل]] شده که [[روزی]] "عبد الله بن شداد بن هادی" به شدّت [[بیمار]] شده و تب داشت، او را خدمت [[امام حسین]]{{ع}} بردند. با اشاره‌ای از [[امام]]{{ع}} «تب شدید» از بدن [[بیمار]]، رخت بربست و [[سلامت]] را بازیافت. [[بیمار]] در حالی که تشکر می‌کرد گفت: از [[لطف]] و [[محبت]] شما بحق [[خشنود]] شدم و دیدم که تب به [[فرمان]] شما از من دور شد. [[امام حسین]]{{ع}} فرمود: [[سوگند]] به [[خدا]]، [[خداوند]] هیچ پدیده‌ای را نیافرید جز آنکه آن را به [[اطاعت]] ما، [[فرمان]] داد<ref>رجال کشی، شیخ طوسی، ج۱، ص۲۹۸.</ref>.
از [[امام صادق]]{{ع}} [[نقل]] شده که [[روزی]] "عبد الله بن شداد بن هادی" به شدّت [[بیمار]] شده و تب داشت، او را خدمت [[امام حسین]]{{ع}} بردند. با اشاره‌ای از [[امام]]{{ع}} «تب شدید» از بدن [[بیمار]]، رخت بربست و [[سلامت]] را بازیافت. [[بیمار]] در حالی که تشکر می‌کرد گفت: از [[لطف]] و [[محبت]] شما بحق [[خشنود]] شدم و دیدم که تب به [[فرمان]] شما از من دور شد. [[امام حسین]]{{ع}} فرمود: [[سوگند]] به [[خدا]]، [[خداوند]] هیچ پدیده‌ای را نیافرید جز آنکه آن را به [[اطاعت]] ما، [[فرمان]] داد<ref>رجال کشی، شیخ طوسی، ج۱، ص۲۹۸.</ref>.
خط ۱۲۲: خط ۱۲۲:
# [[پرونده:118564654.jpg|22px]] [[علی ربانی گلپایگانی|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[امامت در بینش اسلامی (کتاب)|'''امامت در بینش اسلامی''']]
# [[پرونده:118564654.jpg|22px]] [[علی ربانی گلپایگانی|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[امامت در بینش اسلامی (کتاب)|'''امامت در بینش اسلامی''']]
# [[پرونده:4670311.jpg|22px]] [[رضا محمدی|محمدی، رضا]]، [[امام‌شناسی - محمدی (کتاب)|'''امام‌شناسی''']]
# [[پرونده:4670311.jpg|22px]] [[رضا محمدی|محمدی، رضا]]، [[امام‌شناسی - محمدی (کتاب)|'''امام‌شناسی''']]
# [[پرونده:9030760879.jpg|22px]] [[محمد رنجبر حسینی|رنجبر حسینی، محمد]]، [[تبیین آموزه امامت در احادیث حسینی (مقاله)|تبیین آموزه امامت در احادیث حسینی]]، [[معارف حسینی (کتاب)|'''معارف حسینی''']]
# [[پرونده:IM010567.jpg|22px]] [[محمد رنجبر حسینی|رنجبر حسینی، محمد]]، [[عصمت عدل پیوست|عدل پیوست، عصمت]]، [[تبیین آموزه امامت در احادیث حسینی (مقاله)|'''تبیین آموزه امامت در احادیث حسینی''']]، [[پژوهش‌نامه معارف حسینی (نشریه)|فصلنامه پژوهش‌نامه معارف حسینی]]
{{پایان منابع}}
{{پایان منابع}}


۱۳۳٬۶۱۷

ویرایش