پرش به محتوا

وضو: تفاوت میان نسخه‌ها

۲۰ بایت حذف‌شده ،  ‏۲ ژوئیهٔ ۲۰۲۳
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
برچسب: پیوندهای ابهام‌زدایی
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۶: خط ۶:


==شبهه وهابیان در مسح پاها در وضو==
==شبهه وهابیان در مسح پاها در وضو==
وهابیان ادعا می‌کنند: [[شیعیان]] در مسئله شستن پاها در [[وضو]] با [[قرآن]] [[مخالفت]] کرده‌اند و از روی [[جهل]] و [[گمراهی]] بی‌آن‌که مستندی داشته باشند مسح پاها را کافی دانسته‌اند، درحالی‌که [[آیه]] [[شریف]] قرآن شستن پاها را [[واجب]] دانسته و عمل [[رسول خدا]]{{صل}} نیز مطابق با [[ظاهر آیه]] است<ref>ر.ک: تفسیر القرآن العظیم، ج۳، ص۴۴ - ۴۸.</ref>.
وهابیان ادعا می‌کنند: [[شیعیان]] در مسئله شستن پاها در وضو با [[قرآن]] [[مخالفت]] کرده‌اند و از روی [[جهل]] و [[گمراهی]] بی‌آن‌که مستندی داشته باشند مسح پاها را کافی دانسته‌اند، درحالی‌که [[آیه]] [[شریف]] قرآن شستن پاها را [[واجب]] دانسته و عمل [[رسول خدا]]{{صل}} نیز مطابق با [[ظاهر آیه]] است<ref>ر.ک: تفسیر القرآن العظیم، ج۳، ص۴۴ - ۴۸.</ref>.


===پاسخ===
===پاسخ===
خط ۲۹: خط ۲۹:


'''نکته چهارم''': شگفت‌آور آن‌که برخی از [[دانشمندان اهل سنت]]، چون صریح [[آیه وضو]] را بر خلاف نظر خویش دیدند به توجیهات عجیبی روی آوردند؛ از جمله:
'''نکته چهارم''': شگفت‌آور آن‌که برخی از [[دانشمندان اهل سنت]]، چون صریح [[آیه وضو]] را بر خلاف نظر خویش دیدند به توجیهات عجیبی روی آوردند؛ از جمله:
# [[ابن حزم]]، آیه وضو را [[منسوخ]] دانسته است. وی می‌گوید: «چون در [[سنت]]، شستن پاها آمده است، از این رو باید بپذیریم که مسح پاها در [[وضو]]، [[نسخ]] شده است»<ref>الاحکام ‌فی اصول‌ الاحکام، ج‌۴، ص۱۱۳.</ref>. در حالی‌که آیه وضو در [[سوره مائده]] آخرین سوره‌ای است که بر [[پیامبر]]{{صل}} نازل شده است و براساس [[روایات]] [[فریقین]] در این [[سوره]] آیه منسوخه‌ای وجود ندارد<ref>ر.ک: تفسیر ابن کثیر، ج۳، ص۳؛ مجمع البیان، ج۳، ص۲۳۱.</ref>.
# [[ابن حزم]]، آیه وضو را [[منسوخ]] دانسته است. وی می‌گوید: «چون در [[سنت]]، شستن پاها آمده است، از این رو باید بپذیریم که مسح پاها در وضو، [[نسخ]] شده است»<ref>الاحکام ‌فی اصول‌ الاحکام، ج‌۴، ص۱۱۳.</ref>. در حالی‌که آیه وضو در [[سوره مائده]] آخرین سوره‌ای است که بر [[پیامبر]]{{صل}} نازل شده است و براساس [[روایات]] [[فریقین]] در این [[سوره]] آیه منسوخه‌ای وجود ندارد<ref>ر.ک: تفسیر ابن کثیر، ج۳، ص۳؛ مجمع البیان، ج۳، ص۲۳۱.</ref>.
گذشته از آن، این ادعا که شستن پاها در سنت آمده است ادعای باطلی است که در ادامه خواهد آمد.
گذشته از آن، این ادعا که شستن پاها در سنت آمده است ادعای باطلی است که در ادامه خواهد آمد.
#جصّاص - از دیگر دانشمندان اهل سنت - آیه وضو را مجمل دانسته و گفته است: «بنابراین ما به [[احتیاط]] عمل می‌کنیم و آن اینکه پاها را می‌شوییم که هم به «[[غسل]]» عمل شود و هم به «مسح»، درحالی‌که روشن است که «غسل» و «مسح» دو مفهوم متفاوتی هستند و هیچ وجه اشتراکی ندارند.
#جصّاص - از دیگر دانشمندان اهل سنت - آیه وضو را مجمل دانسته و گفته است: «بنابراین ما به [[احتیاط]] عمل می‌کنیم و آن اینکه پاها را می‌شوییم که هم به «[[غسل]]» عمل شود و هم به «مسح»، درحالی‌که روشن است که «غسل» و «مسح» دو مفهوم متفاوتی هستند و هیچ وجه اشتراکی ندارند.
خط ۴۰: خط ۴۰:
به چند نمونه از این [[روایات]] اشاره می‌شود:
به چند نمونه از این [[روایات]] اشاره می‌شود:
# احمد در مسندش از علی{{ع}} نقل می‌کند: {{متن حدیث|كنت أرى أن باطن القدمين أحق بالمسح من ظاهرهما حتى رأيت رسول الله{{صل}} يمسح ظاهرهما}}؛ من [[فکر]] می‌کردم کف پاها برای مسح کردن از روی پاها سزاوارتر است تا این که دیدم [[رسول خدا]]{{صل}} روی پاها را مسح می‌کند»<ref>مسند احمد، ج۱، ص۹۵.</ref>. این [[روایت]] به روشنی بیانگر آن است که تعبیر به «مسح» نمی‌تواند به معنی شستن باشد؛ زیرا اگر شستن باشد دیگر روی پا و یا زیر کف پا معنی ندارد.
# احمد در مسندش از علی{{ع}} نقل می‌کند: {{متن حدیث|كنت أرى أن باطن القدمين أحق بالمسح من ظاهرهما حتى رأيت رسول الله{{صل}} يمسح ظاهرهما}}؛ من [[فکر]] می‌کردم کف پاها برای مسح کردن از روی پاها سزاوارتر است تا این که دیدم [[رسول خدا]]{{صل}} روی پاها را مسح می‌کند»<ref>مسند احمد، ج۱، ص۹۵.</ref>. این [[روایت]] به روشنی بیانگر آن است که تعبیر به «مسح» نمی‌تواند به معنی شستن باشد؛ زیرا اگر شستن باشد دیگر روی پا و یا زیر کف پا معنی ندارد.
#ابن ماجة از [[رفاعة بن رافع]] روایت می‌کند که از پیامبر{{صل}} شنید که فرمود: {{متن حدیث|إنها لا تتم صلاة لأحد حتى يسبغ الوضوء كما أمره الله تعالي: يغسل وجهه و يديه إلى المرفقين و يمسح برأسه و رجليه إلى الكعبين}}؛ «[[رفاعه]] می‌گوید: از رسول خدا{{صل}} شنیدم که می‌فرمود [[نماز]] هیچ یک از شما صحیح نیست مگر آن‌که آن‌گونه که خدا [[فرمان]] داده است [[وضو]] بگیرد: صورت و دست‌ها را تا مرفق بشوید و سر و پاها را تا برآمدگی روی پا مسح کند»<ref>سنن ابن ماجه، ج۱، ص۱۵۶.</ref>.
#ابن ماجة از [[رفاعة بن رافع]] روایت می‌کند که از پیامبر{{صل}} شنید که فرمود: {{متن حدیث|إنها لا تتم صلاة لأحد حتى يسبغ الوضوء كما أمره الله تعالي: يغسل وجهه و يديه إلى المرفقين و يمسح برأسه و رجليه إلى الكعبين}}؛ «[[رفاعه]] می‌گوید: از رسول خدا{{صل}} شنیدم که می‌فرمود [[نماز]] هیچ یک از شما صحیح نیست مگر آن‌که آن‌گونه که خدا [[فرمان]] داده است وضو بگیرد: صورت و دست‌ها را تا مرفق بشوید و سر و پاها را تا برآمدگی روی پا مسح کند»<ref>سنن ابن ماجه، ج۱، ص۱۵۶.</ref>.
# احمد در مسندش از [[ابومالک اشعری]] نقل می‌کند که به [[مردم]] [[قبیله]] خود گفت: جمع شوید تا نمازی که [[رسول خدا]]{{صل}} به جا می‌آورد برای شما بخوانم، هنگامی که همه [[اجتماع]] کردند، گفت: {{متن حدیث|هل فيكم أحد من غيركم؟}} «آیا میان شما کسی غیر خودتان هست؟» گفتند: نه! مگر یکی از خواهرزاده‌های ما [که از قبیله دیگری است]. گفت: خواهرزاده نیز جزء قبیله محسوب می‌شود. (این تعبیر بیانگر آن است که [[اختناق]] در آن [[زمان]] به گونه‌ای بود که نمی‌شد چگونگی وضوی [[پیامبر]]{{صل}} را برای عموم مردم بیان کرد)، آن‌گاه ظرفی آب خواست و بدین گونه [[وضو]] ساخت: {{متن حدیث|فتوضأ و مضمض واستنشق و غسل وجهه ثلاثاً و ذراعيه ثلاثاً ثلاثاً و مسح برأسه و ظهر قدميه ثم صلّي بهم}}؛ وضو گرفت، مضمضه و استنشاق کرد و صورتش را سه بار شست، همچنین دست‌ها را سه بار و سر و روی پاها را مسح کرد، سپس با آنها [[نماز]] خواند<ref>مسند احمد، ج۵، ص۳۴۲.</ref>.
# احمد در مسندش از [[ابومالک اشعری]] نقل می‌کند که به [[مردم]] [[قبیله]] خود گفت: جمع شوید تا نمازی که [[رسول خدا]]{{صل}} به جا می‌آورد برای شما بخوانم، هنگامی که همه [[اجتماع]] کردند، گفت: {{متن حدیث|هل فيكم أحد من غيركم؟}} «آیا میان شما کسی غیر خودتان هست؟» گفتند: نه! مگر یکی از خواهرزاده‌های ما [که از قبیله دیگری است]. گفت: خواهرزاده نیز جزء قبیله محسوب می‌شود. (این تعبیر بیانگر آن است که [[اختناق]] در آن [[زمان]] به گونه‌ای بود که نمی‌شد چگونگی وضوی [[پیامبر]]{{صل}} را برای عموم مردم بیان کرد)، آن‌گاه ظرفی آب خواست و بدین گونه وضو ساخت: {{متن حدیث|فتوضأ و مضمض واستنشق و غسل وجهه ثلاثاً و ذراعيه ثلاثاً ثلاثاً و مسح برأسه و ظهر قدميه ثم صلّي بهم}}؛ وضو گرفت، مضمضه و استنشاق کرد و صورتش را سه بار شست، همچنین دست‌ها را سه بار و سر و روی پاها را مسح کرد، سپس با آنها [[نماز]] خواند<ref>مسند احمد، ج۵، ص۳۴۲.</ref>.
#جالب آن‌که در [[روایات]] بسیاری در مواردی [[اجازه]] داده شد که به جای پا، بر کفش‌ها مسح شود در این روایات هم از تعبیر «مسح بر خفّین» استفاده شده است نه شستن کفش‌ها. حتی [[بیهقی]] در السنن الکبری، بابی تحت عنوان {{عربی|باب الخفّ الّذي مسح عليه رسول الله{{صل}}}} آورده که بیانگر همین مطلب است.
#جالب آن‌که در [[روایات]] بسیاری در مواردی [[اجازه]] داده شد که به جای پا، بر کفش‌ها مسح شود در این روایات هم از تعبیر «مسح بر خفّین» استفاده شده است نه شستن کفش‌ها. حتی [[بیهقی]] در السنن الکبری، بابی تحت عنوان {{عربی|باب الخفّ الّذي مسح عليه رسول الله{{صل}}}} آورده که بیانگر همین مطلب است.
از باب نمونه، در روایتی از [[مقدام بن شریح]] از [[عایشه]] نقل شده است که می‌گوید: «از وی درباره مسح بر کفش‌ها سؤال کردم، گفت: به سراغ علی{{ع}} برو که با رسول خدا{{صل}} [[مسافرت]] می‌کرد، من به سراغ آن حضرت آمدم و در این باره پرسیدم فرمود: {{متن حدیث|كنا إذا سافرنا مع رسول الله{{صل}} يأمرنا بالمسح على خفافنا}}؛ هنگامی که با رسول خدا{{صل}} مسافرت می‌کردیم به ما دستور می‌داد روی کفش‌ها مسح کنیم»<ref>السنن الکبری، ج۱، ص۲۷۲.</ref>.
از باب نمونه، در روایتی از [[مقدام بن شریح]] از [[عایشه]] نقل شده است که می‌گوید: «از وی درباره مسح بر کفش‌ها سؤال کردم، گفت: به سراغ علی{{ع}} برو که با رسول خدا{{صل}} [[مسافرت]] می‌کرد، من به سراغ آن حضرت آمدم و در این باره پرسیدم فرمود: {{متن حدیث|كنا إذا سافرنا مع رسول الله{{صل}} يأمرنا بالمسح على خفافنا}}؛ هنگامی که با رسول خدا{{صل}} مسافرت می‌کردیم به ما دستور می‌داد روی کفش‌ها مسح کنیم»<ref>السنن الکبری، ج۱، ص۲۷۲.</ref>.
این تعابیر نشان می‌دهد آنچه در وضو، شرط است همان «مسح» است، خواه مسح بر کفش‌ها باشد که برای [[مقام]] [[ضرورت]]، آمده یا مسح بر پاها که برای وضعیت‌‌های عادی وارد شده است.
این تعابیر نشان می‌دهد آنچه در وضو، شرط است همان «مسح» است، خواه مسح بر کفش‌ها باشد که برای [[مقام]] [[ضرورت]]، آمده یا مسح بر پاها که برای وضعیت‌‌های عادی وارد شده است.


آنچه [[شیعه]] در مسح پاها در [[وضو]] انجام می‌دهد دقیقاً منطبق بر [[آیه وضو]] است. همچنین [[سیره عملی پیامبر]] [[اکرم]]{{صل}} نیز بیانگر همین شیوه از وضو است؛ اما آنچه [[اهل سنت]] انجام می‌دهند نه با آیه وضو انطباق دارد و نه با این بخش از [[روایات]] سازگار است.<ref>[[مهدی رستم‌نژاد|رستم‌نژاد، مهدی]]، [[پاسخ به شبهات وهابیان علیه شیعه (کتاب)|پاسخ به شبهات وهابیان علیه شیعه]] ص ۵۷۷.</ref>.
آنچه [[شیعه]] در مسح پاها در وضو انجام می‌دهد دقیقاً منطبق بر [[آیه وضو]] است. همچنین [[سیره عملی پیامبر]] [[اکرم]]{{صل}} نیز بیانگر همین شیوه از وضو است؛ اما آنچه [[اهل سنت]] انجام می‌دهند نه با آیه وضو انطباق دارد و نه با این بخش از [[روایات]] سازگار است.<ref>[[مهدی رستم‌نژاد|رستم‌نژاد، مهدی]]، [[پاسخ به شبهات وهابیان علیه شیعه (کتاب)|پاسخ به شبهات وهابیان علیه شیعه]] ص ۵۷۷.</ref>.


== منابع ==
== منابع ==
۸۰٬۴۲۳

ویرایش