امکان عصمت: تفاوت میان نسخه‌ها

امکان عصمت (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۲۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۵۶

۲۴۰ بایت اضافه‌شده ، ‏۲۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۳

←‏پیشینه اندیشه عدم امکان عصمت

دیداریویکی‌متن

فرقانی

مدیران

۱۴٬۱۹۶

ویرایش

@@ خط ۴۰: / خط ۴۰: @@
 گفتیم که ریشه سخن احمد امین تمسّک به سخن غزالی درباب [[وجوب توبه]] بر همگان می‌باشد. رونالدسون از این سخن غزالی نتیجه گرفته است که [[اندیشه]] عصمت از ساخته‌ها و بافته‌های [[شیعیان]] می‌باشد و می‌گوید: حتی تا [[قرن پنجم هجری]] قمری اثری از رواج این اندیشه در میان [[اهل سنت]] به چشم نمی‌خورد<ref>رونالدسون، عقیدةالشیعه، ص۳۲۹-۳۳۱.</ref>. ما در بحث [[تاریخی]] و ریشه‌یابی [[اعتقاد به عصمت]] به تفصیل این برداشت را نقد کردیم و گفتیم که اندیشه عصمت از [[صدر اسلام]] در میان [[مسلمانان]] وجود داشته است. افزون بر آن معتقدیم از این سخن غزالی نیز نمی‌توان استفاده کرد که او [[معتقد]] به عصمت نبوده است. دست کم این فقرات از سخن غزالی درباب وجوب توبه بر همگان نه تنها نشان دهنده [[افکار]] او درباره [[عصمت انبیا]] نیست، بلکه به عکس نشان دهنده [[دفاع]] او از این نظریه می‌باشد؛ چراکه بعد از اینکه می‌گوید همه [[آدمیان]] حتی [[انبیا]] نیازمند [[توبه]] هستند، می‌گوید [[آدمی]] دچار [[معصیت]] [[جوارحی]] است و اگر معصیت جوارحی نداشته باشد دچار اهتمام [[قلبی]] به [[گناهان]] است؛ پس اگر در بعض حالات اهتمام به [[گناه]] هم نداشته باشد دچار وسوسه‌های [[شیطانی]] است که او را از [[یاد خدا]] [[غافل]] می‌کند و اگر از [[وسوسه]] نیز مبرّا باشد، دچار [[غفلت]] و کوتاهی در [[شناخت خدا]] و صفات اوست. تمامی اینها [[نقص]] است و [[انسان]] با توبه، بر خلاف این نقص‌ها قدم برمی‌دارد؛ بنابراین هیچ [[انسانی]] از نقص مبرّا نیست و توبه و [[رجوع]] از آن نقص بر او [[واجب]] است، گرچه درجات و مقادیر این نقص‌ها با هم تفاوت داشته باشد و به همین جهت است که [[پیامبر اکرم]] {{صل}} می‌فرماید: {{متن حدیث|إِنَّهُ لَيُغَانُ عَلَى قَلْبِي حَتَّى أَسْتَغْفِرَ اللَّهَ فِي الْيَوْمِ وَاللَّيْلَةِ سَبْعِينَ مَرَّةً}}<ref>ر.ک: ابوحامد غزالی، احیاء علوم الدین، ص۲۴۳-۲۴۴.</ref>: همانا پوششی [[قلب]] مرا فرا می‌گیرد تا اینکه در شب و [[روز]] هفتاد مرتبه [[استغفار]] می‌کنم.
-با مطالعه این فقره و فقرات بعدی این مبحث در [[کلام]] غزالی متوجه می‌شویم که مقصود وی به هیچ روی [[انکار عصمت انبیا]] نیست؛ مقصود او از گناه بسیار وسیع‌تر از ارتکاب [[حرام]] [[شرعی]] است و نیز منظور او از [[وجوب توبه]]، [[وجوب شرعی]] و [[فقهی]] توبه نمی‌باشد که مستلزم ارتکاب حرام و گناه باشد؛ بلکه مراتبی از توبه برای [[عارفان]] و سالکان و [[اولیای خدا]] لازم می‌باشد که انبیا و [[اولیا]] نسبت به آن اهتمام تام و کامل دارند. به این جهت در ادامه مطلب چند نمونه از [[توبه انبیا]] که در مسیر رسیدن به درجات بالای [[قرب الی الله]] است، ذکر می‌کند. [[حضرت عیسی]] {{ع}} از اینکه سنگی را بالش خود قرار داده بود، توبه کرد و سر بر [[زمین]] سخت گذاشت یا [[پیامبر]] {{صل}} از اینکه [[لباس]] خاصی را در [[نماز]] پوشیده بود که مانع توجه تام او به [[خدا]] می‌شد، [[توبه]] کرد؛ حال آنکه از جهت [[شرعی]] و [[فقهی]] هیچ یک از اینها ارتکاب [[حرام]] و [[توبه از گناه]] محسوب نمی‌شود<ref>ابوحامد غزالی، احیاء علوم الدین، ص۲۴۵.</ref>.<ref>[[بهروز مینایی|مینایی، بهروز]]، [[اندیشه کلامی عصمت (کتاب)|اندیشه کلامی عصمت]]، ص ۲۸۰-۲۸۶.</ref>
+با مطالعه این فقره و فقرات بعدی این مبحث در [[کلام]] غزالی متوجه می‌شویم که مقصود وی به هیچ روی [[انکار عصمت انبیا]] نیست؛ مقصود او از گناه بسیار وسیع‌تر از ارتکاب [[حرام]] [[شرعی]] است و نیز منظور او از [[وجوب توبه]]، [[وجوب شرعی]] و [[فقهی]] توبه نمی‌باشد که مستلزم ارتکاب حرام و گناه باشد؛ بلکه مراتبی از توبه برای [[عارفان]] و سالکان و [[اولیای خدا]] لازم می‌باشد که انبیا و [[اولیا]] نسبت به آن اهتمام تام و کامل دارند. به این جهت در ادامه مطلب چند نمونه از [[توبه انبیا]] که در مسیر رسیدن به درجات بالای [[قرب الی الله]] است، ذکر می‌کند. [[حضرت عیسی]] {{ع}} از اینکه سنگی را بالش خود قرار داده بود، توبه کرد و سر بر [[زمین]] سخت گذاشت یا [[پیامبر]] {{صل}} از اینکه [[لباس]] خاصی را در [[نماز]] پوشیده بود که مانع توجه تام او به [[خدا]] می‌شد، [[توبه]] کرد؛ حال آنکه از جهت [[شرعی]] و [[فقهی]] هیچ یک از اینها ارتکاب [[حرام]] و [[توبه از گناه]] محسوب نمی‌شود<ref>ابوحامد غزالی، احیاء علوم الدین، ص۲۴۵.</ref>.<ref>[[بهروز مینایی|مینایی، بهروز]]، [[اندیشه کلامی عصمت (کتاب)|اندیشه کلامی عصمت]]، ص ۲۸۰-۲۸۶.</ref>.<ref>[[احمد حسین شریفی|شریفی، احمد حسین]]، [[حسن یوسفیان|یوسفیان، حسن]]، [[پژوهشی در عصمت معصومان (کتاب)|پژوهشی در عصمت معصومان]] ص ۲۶۵.</ref>.
 === ادله امکان عصمت برای عموم افراد بشر ===