اربعین در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

جز
جایگزینی متن - 'دانش‌مندان' به 'دانشمندان'
جز (جایگزینی متن - 'دست' به 'دست')
جز (جایگزینی متن - 'دانش‌مندان' به 'دانشمندان')
خط ۲۰: خط ۲۰:
برخی، سرّ ۴۰ سال [[سرگردانی]] [[بنی‌اسرائیل]] را ۴۰ [[روز]] گوساله‌پرستی آنان که در غیاب [[موسی]] و حضور او در [[کوه طور]] رخ داد، دانسته‌اند که در برابر هر روز گوساله‌پرستی یک سال سرگردان شدند.<ref> روح‌المعانی، مج‌۴، ج‌۶، ص‌۱۷۱.</ref> این نظر، با روایاتی که گوساله‌پرستی بنی‌اسرائیل را در واپسین روزهای غیاب موسی یاد‌ کرده‌اند،<ref>تفسیر عیاشی، ج‌۲، ص‌۲۶۷، المنار، ج‌۹، ص‌۱۲۰.</ref> موافق نیست. [[آلوسی]] می‌گوید: ۴۰ سال، [[زمان]] لازمی بود که بنی‌اسرائیل از [[نادانی]] خود در [[مخالفت]] با موسی{{ع}} دست بردارند.<ref>روح المعانی، مج‌۴، ج‌۶، ص‌۱۶۱.</ref> برخی دیگر نیز ۴۰ سال را زمان لازم برای انقضای [[نسل]] نافرمان بنی‌اسرائیل که به [[اخلاق]] [[فاسد]] خو گرفته بودند و ظهور نسل جدید از آنان دانسته و برآنند که پس از آن زمان، نسل جدید بنی‌اسرائیل وارد [[سرزمین مقدس]] شد <ref>المنار، ج‌۶، ص‌۳۳۸.</ref>
برخی، سرّ ۴۰ سال [[سرگردانی]] [[بنی‌اسرائیل]] را ۴۰ [[روز]] گوساله‌پرستی آنان که در غیاب [[موسی]] و حضور او در [[کوه طور]] رخ داد، دانسته‌اند که در برابر هر روز گوساله‌پرستی یک سال سرگردان شدند.<ref> روح‌المعانی، مج‌۴، ج‌۶، ص‌۱۷۱.</ref> این نظر، با روایاتی که گوساله‌پرستی بنی‌اسرائیل را در واپسین روزهای غیاب موسی یاد‌ کرده‌اند،<ref>تفسیر عیاشی، ج‌۲، ص‌۲۶۷، المنار، ج‌۹، ص‌۱۲۰.</ref> موافق نیست. [[آلوسی]] می‌گوید: ۴۰ سال، [[زمان]] لازمی بود که بنی‌اسرائیل از [[نادانی]] خود در [[مخالفت]] با موسی{{ع}} دست بردارند.<ref>روح المعانی، مج‌۴، ج‌۶، ص‌۱۶۱.</ref> برخی دیگر نیز ۴۰ سال را زمان لازم برای انقضای [[نسل]] نافرمان بنی‌اسرائیل که به [[اخلاق]] [[فاسد]] خو گرفته بودند و ظهور نسل جدید از آنان دانسته و برآنند که پس از آن زمان، نسل جدید بنی‌اسرائیل وارد [[سرزمین مقدس]] شد <ref>المنار، ج‌۶، ص‌۳۳۸.</ref>


[[راز]] [[میقات]] ۴۰ شبه موسی نیز روشن نیست، امّا وجود این روایت از [[رسول خدا]]{{صل}} که فرمود: هرکس ۴۰ روز [[اخلاص]] ورزد و [[اعمال]] خود را برای [[خدا]] [[خالص]] گرداند، چشمه‌های [[حکمت]] از قلبش بر زبانش جاری می‌شود: {{متن حدیث|مَا أَخْلَصَ عَبْدٌ لِلَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ أَرْبَعِينَ صَبَاحاً إِلاَّ جَرَتْ يَنَابِيعُ اَلْحِكْمَةِ مِنْ قَلْبِهِ عَلَى لِسَانِهِ }}<ref>بحار الانوار، ج‌۶۷، ص‌۲۴۲، کنز العمال، ج‌۳، ص‌۲۴.</ref> در کنار دو [[آیه]] میقات سبب شده تا دانش‌مندان [[مسلمان]]، به‌ویژه آنان که مشرب [[عرفانی]] دارند، به عدد ۴۰ در زمینه [[خودسازی]] با دیده اهمیت بنگرند و برای این عدد در فعلیت یافتن استعدادهای [[انسان]] و کامل شدن [[ملکات اخلاقی]] و پیمودن درجات [[معرفت]]، تأثیری ویژه قایل شوند.<ref>رساله سیر سلوک، ص‌۲۷‌ـ‌۴۱.</ref> [[صدرالمتألهین شیرازی]] بر آن است که فقط [[پیامبران]] و [[اولیای الهی]] از [[راز]] تعیین عدد‌ ۴۰ باخبرند،<ref>تفسیر صدر المتألهین، ج‌۳، ص‌۳۷۰.</ref> سپس به نقل نکته‌ای لطیف از [[سهروردی]]، صاحب عوارف المعارف درباره راز آن می‌پردازد که [[خدای سبحان]]، گِل [[آدم]] را در ۴۰‌ روز [[سرشت]]، چنان‌که در [[حدیث]] آمده: {{متن حدیث| خَمَّرْتُ طِينَةَ آدَمَ بِيَدِي أَرْبَعِينَ صَبَاحاً }} و او را به‌گونه‌ای متناسب با [[عالم شهادت]] و [[غیب]] آفرید و در هر صباح که مرتبه‌ای از قوا و طبقه‌ای از اعضا را برای [[آبادانی]] جنبه [[شهادت]] ([[دنیایی]]) وی در او به [[ودیعه]] نهاد بین او و [[عوالم غیبی]] حجابی پدید آورد و او را به نوعی از ساحت [[قدس]] [[الهی]] دور کرد، بنابراین برای بیرون آمدن وی از این حجاب‌ها و نزدیک شدن به آن ساحت یک اربعین [[اخلاص]] در عمل لازم‌است. <ref>تفسیر صدر المتألهین، ج‌۳، ص‌۳۷۱.</ref>
[[راز]] [[میقات]] ۴۰ شبه موسی نیز روشن نیست، امّا وجود این روایت از [[رسول خدا]]{{صل}} که فرمود: هرکس ۴۰ روز [[اخلاص]] ورزد و [[اعمال]] خود را برای [[خدا]] [[خالص]] گرداند، چشمه‌های [[حکمت]] از قلبش بر زبانش جاری می‌شود: {{متن حدیث|مَا أَخْلَصَ عَبْدٌ لِلَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ أَرْبَعِينَ صَبَاحاً إِلاَّ جَرَتْ يَنَابِيعُ اَلْحِكْمَةِ مِنْ قَلْبِهِ عَلَى لِسَانِهِ }}<ref>بحار الانوار، ج‌۶۷، ص‌۲۴۲، کنز العمال، ج‌۳، ص‌۲۴.</ref> در کنار دو [[آیه]] میقات سبب شده تا دانشمندان [[مسلمان]]، به‌ویژه آنان که مشرب [[عرفانی]] دارند، به عدد ۴۰ در زمینه [[خودسازی]] با دیده اهمیت بنگرند و برای این عدد در فعلیت یافتن استعدادهای [[انسان]] و کامل شدن [[ملکات اخلاقی]] و پیمودن درجات [[معرفت]]، تأثیری ویژه قایل شوند.<ref>رساله سیر سلوک، ص‌۲۷‌ـ‌۴۱.</ref> [[صدرالمتألهین شیرازی]] بر آن است که فقط [[پیامبران]] و [[اولیای الهی]] از [[راز]] تعیین عدد‌ ۴۰ باخبرند،<ref>تفسیر صدر المتألهین، ج‌۳، ص‌۳۷۰.</ref> سپس به نقل نکته‌ای لطیف از [[سهروردی]]، صاحب عوارف المعارف درباره راز آن می‌پردازد که [[خدای سبحان]]، گِل [[آدم]] را در ۴۰‌ روز [[سرشت]]، چنان‌که در [[حدیث]] آمده: {{متن حدیث| خَمَّرْتُ طِينَةَ آدَمَ بِيَدِي أَرْبَعِينَ صَبَاحاً }} و او را به‌گونه‌ای متناسب با [[عالم شهادت]] و [[غیب]] آفرید و در هر صباح که مرتبه‌ای از قوا و طبقه‌ای از اعضا را برای [[آبادانی]] جنبه [[شهادت]] ([[دنیایی]]) وی در او به [[ودیعه]] نهاد بین او و [[عوالم غیبی]] حجابی پدید آورد و او را به نوعی از ساحت [[قدس]] [[الهی]] دور کرد، بنابراین برای بیرون آمدن وی از این حجاب‌ها و نزدیک شدن به آن ساحت یک اربعین [[اخلاص]] در عمل لازم‌است. <ref>تفسیر صدر المتألهین، ج‌۳، ص‌۳۷۱.</ref>


وی در ادامه، همین نکته را منشأ تعیین عدد‌۴۰ (چله‌نشینی‌ها) برای خلوت‌ها و ریاضت‌های [[عارفان]] دانسته است،<ref>تفسیر صدر المتألهین، ج‌۳، ص‌۳۷۱.</ref> چنان‌که [[روایت]] پیشین، که توجه عارفان را به خود جلب کرد، [[نقل حدیث]] دیگری از [[رسول خدا]]{{صل}} که فرمود: هرکس از [[امت]] من ۴۰ حدیث مورد نیاز [[مردم]] در امور [[دین]] را [[حفظ]] کند، [[خداوند]] او را در [[روز قیامت]] [[فقیه]] و دانش‌مند برمی‌انگیزد،<ref>بحار الانوار، ج‌۲، ص‌۱۵۶، کنزالعمال، ج‌۱۰، ص‌۲۲۴‌ـ‌۲۲۶.</ref> توجه [[فقیهان]] و [[محدثان]] را به خود معطوف داشت، به‌طوری که کتاب‌های زیادی در زمینه ۴۰ حدیث نگاشته شد. برخی بیش از ۷۲ کتاب <ref>کشف الظنون، ج‌۱، ص‌۵۲‌ـ‌۶۱.</ref> و برخی دیگر افزون بر ۹۰‌کتاب <ref>الذریعه، ج‌۱، ص‌۴۰۹‌ـ‌۴۳۶ و ج‌۵، ص‌۳۱۵، کیهان اندیشه، ش‌۵۳، ص‌۱۲۱.</ref> در این موضوع یاد‌کرده‌اند. [[روایات]] فراوانی نیز نقل شده که در آن به نوعی از عدد ۴۰ نام برده شده است<ref>اسرار عدد چهل، ص‌۲۱‌ـ‌۷۷.</ref>.<ref>[[سید محمود دشتی|دشتی، سید محمود]]، [[اربعین - دشتی (مقاله)|مقاله «اربعین»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۲ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۲، ص۴۵۱-۴۵۴</ref>
وی در ادامه، همین نکته را منشأ تعیین عدد‌۴۰ (چله‌نشینی‌ها) برای خلوت‌ها و ریاضت‌های [[عارفان]] دانسته است،<ref>تفسیر صدر المتألهین، ج‌۳، ص‌۳۷۱.</ref> چنان‌که [[روایت]] پیشین، که توجه عارفان را به خود جلب کرد، [[نقل حدیث]] دیگری از [[رسول خدا]]{{صل}} که فرمود: هرکس از [[امت]] من ۴۰ حدیث مورد نیاز [[مردم]] در امور [[دین]] را [[حفظ]] کند، [[خداوند]] او را در [[روز قیامت]] [[فقیه]] و دانش‌مند برمی‌انگیزد،<ref>بحار الانوار، ج‌۲، ص‌۱۵۶، کنزالعمال، ج‌۱۰، ص‌۲۲۴‌ـ‌۲۲۶.</ref> توجه [[فقیهان]] و [[محدثان]] را به خود معطوف داشت، به‌طوری که کتاب‌های زیادی در زمینه ۴۰ حدیث نگاشته شد. برخی بیش از ۷۲ کتاب <ref>کشف الظنون، ج‌۱، ص‌۵۲‌ـ‌۶۱.</ref> و برخی دیگر افزون بر ۹۰‌کتاب <ref>الذریعه، ج‌۱، ص‌۴۰۹‌ـ‌۴۳۶ و ج‌۵، ص‌۳۱۵، کیهان اندیشه، ش‌۵۳، ص‌۱۲۱.</ref> در این موضوع یاد‌کرده‌اند. [[روایات]] فراوانی نیز نقل شده که در آن به نوعی از عدد ۴۰ نام برده شده است<ref>اسرار عدد چهل، ص‌۲۱‌ـ‌۷۷.</ref>.<ref>[[سید محمود دشتی|دشتی، سید محمود]]، [[اربعین - دشتی (مقاله)|مقاله «اربعین»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۲ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۲، ص۴۵۱-۴۵۴</ref>
۲۲۴٬۹۰۳

ویرایش