سرگذشت زندگی امام رضا: تفاوت میان نسخه‌ها

از سال ۱۴۸ هجری قمری (سال [[تولد]] ایشان) تا سال ۱۸۳ هجری قمری (سال [[شهادت امام کاظم]] {{ع}}) می‌باشد. در این مدت پدر بزرگوارشان [[امام]] [[موسی بن جعفر]] {{ع}}، به عنوان [[هفتمین امام]] [[شیعیان]]، [[زعامت]] و [[رهبری]] [[مسلمین]] و شیعیان را به عهده داشتند و چون [[امام کاظم]] {{ع}} در زندان‌های متعدد [[هارون الرشید]] به سر می‌بردند و گاه در [[مدینه]] و گاه در [[بصره]] و [[بغداد]] بودند، امام رضا {{ع}} به عنوان [[وکیل]] از طرف پدر، در مدینه حضور داشتند. [[ابن جوزی]] می‌گوید: «امام رضا {{ع}} در سن بیست و چند سالگی در [[مسجد رسول خدا]] {{صل}} می‌نشست و برای [[مردم]] [[فتوا]] می‌داد»<ref>به نقل از تذکرة الخواص.</ref>.

خود آن حضرت فرموده‌اند: «در [[روضه]] [[رسول اکرم]] {{صل}} می‌نشستم دانشمندان در مدینه زیاد بودند و چون یکی از آنان در مسأله‌ای [[ناتوان]] می‌شد، همگی متوجه من می‌شدند و مسائل را نزدم می‌فرستادند و پاسخ آنها را می‌دادم»<ref>بحارالانوار، ج۴۹، ص۱۲۱؛ الارشاد، ص۲۹۱.</ref>. در واقع امام رضا {{ع}}، در دوران قبل از امامت خویش، در مدینه، دانشگاهی را بنیان نهاده بودند که فریادرس دانشوران و متفکرین بود. با علمای [[تفسیر]] و [[حکمت]] و [[کلام]] بحث و مناظره می‌فرمودند. بر افراد افراطی و [[غلات]] خرده می‌گرفتند. متشرعین و [[اهل]] [[فقه]] را مورد [[تأیید]] قرار می‌دادند و موازین شریعت را تبیین می‌کردند<ref>[[حسین محمدی|محمدی، حسین]]، [[رضانامه (کتاب)|رضانامه]]، ص۶۳.</ref>.

با شهادت امام [[موسی کاظم]] {{ع}} در سال ۱۸۳ هجری قمری، امام رضا {{ع}} به امامت رسیدند. امامت ایشان مصادف با [[خلافت]] ۳ [[خلیفه]] [[مستبد]] عباسی بود.

بدین سبب، امام {{ع}} بدون تعرض از ناحیه این خلیفه، در مدینه به کوشش‌های [[علمی]]، [[فرهنگی]] و [[تبلیغی]] روی آوردند؛ در عین حال [[زندگی]] [[امام]] {{ع}} در چنین ایامی خالی از [[رنج]] و [[مشقت]] نبود. [[هارون]] مأمورانی گمارده بود تا [[اعمال]] و [[رفتار]] [[امام رضا]] {{ع}} را زیر نظر بگیرند. مأموران خبر دادند که امام رضا {{ع}} به بازار رفته و بره و خروسی خریده و به [[خانه]] برده است. هارون با شنیدن این [[پیام]] گفت: «از جانب او در [[امان]] شدیم و فهمیدیم که او خیال [[حکومت]] ندارد». ولی این در حالی بود که امام {{ع}} با این کار خواست تا [[افکار]] از او منصرف گردد. اما اخباری هم می‌رسید، مبنی بر این که امام درب خانه خویش را بر [[مردم]] می‌گشاید و آنان را به حضور می‌طلبد<ref>عیون اخبار الرضا {{ع}}، ج۲، ص۲۲۷.</ref>.

امام رضا {{ع}} به خوبی می‌دانستند که [[قیام]] جدی علیه [[دشمنان]] می‌توانست واقعه خونبار [[کربلا]] را باری دیگر زنده کند. پس باید به گونه‌ای عمل شود که [[تاریخ]] تکرار نگردد و همچنین [[تکلیف]] بر [[زمین]] نماند. امام {{ع}} راه [[تقیه]] را در پیش گرفتند و با سخنرانی مخفی و کوتاه برای مردم، [[هویت]] دشمنان را بر ملا می‌ساختند.

[[صفوان بن یحیی]] می‌گوید: «امام رضا {{ع}} پس از رحلت پدرشان، سخنانی فرمود که ما بر جانش ترسیدیم و به او عرض کردیم: مطلبی بزرگ را آشکار کرده‌ای، ما بر تو از این [[طاغوت]] (هارون) بیمناکیم. امام {{ع}} فرمودند: هر چه می‌خواهد تلاش کند، راهی بر من ندارد»<ref>اصول کافی، ج۱، ص۴۸۷، ح۲؛ عیون اخبار الرضا {{ع}}، ج۲، باب ۵۰، ص۵۴۸.</ref>.

[[محمد بن سنان]] می‌گوید: «در [[روزگار]] هارون، به امام رضا {{ع}} عرض کردم: شما خود را به امر [[امامت]] مشهور ساخته‌اید و جای پدر نشسته‌اید، در حالی‌که از [[شمشیر]] هارون [[خون]] می‌چکد! امام {{ع}} فرمودند: آنچه مرا بر این کار بی‌پروا ساخته، سخن پیامبر {{صل}} است که فرمودند: اگر [[ابو جهل]] یک مو از سر من کم کرد، [[گواه]] باشید که من [[پیامبر]] نیستم. و من می‌گویم، اگر هارون یک مو از سر من کم کرد، گواه باشید که من [[امام]] نیستم»<ref>عیون أخبار الرضا {{ع}}، ج۲، باب ۴۷، ص۵۰۷.</ref>.

در همین دوران بود که [[محمد بن جعفر]] {{ع}} در [[مدینه]] [[قیام]] نمود و [[حکومت عباسیان]] را در معرض [[تهدید]] قرار داد. [[هارون]] سپاهی به [[فرماندهی]] جلودی برای سرکوب این خیزش به سوی مدینه روانه نمود و به وی [[دستور]] داد اگر بر [[رهبر]] قیام دست یابد، گردنش را بزند. هارون به این مورد اکتفا نکرد و به سردار مذکور [[فرمان]] داد تا به خانه‌های [[علویان]] در مدینه [[یورش]] ببرد و [[دارایی‌ها]] و امکانات و [[زیور]] و لباس‌های [[بانوان]] را هم [[غارت]] کند و جامه‌ای برای [[زنان]] باقی نگذارد<ref>الکامل فی التاریخ، ج۵، ص۱۳۰؛ زندگی دوازده امام، ج۲، ص۳۸۷.</ref> و آنچنان شد که امام {{ع}} می‌فرمود؛ زیرا هارون هرگز فرصت نیافت خطری متوجه امام {{ع}} سازد، و بالاخره به جهت اغتشاشاتی که در شرق [[ایران]] رخ داده بود، هارون مجبور شد خود با سپاهیانش به سوی [[خراسان]] برود و در راه [[بیمار]] شد، و در ۱۹۳ هجری در طوس مرگش فرا رسید و [[اسلام]] و [[مسلمین]] از وجود پلیدش ایمن شدند<ref>[[حسین محمدی|محمدی، حسین]]، [[رضانامه (کتاب)|رضانامه]]، ص۶۴.</ref>.

هر چند هارون الرشید قبل از [[سفر]] به خراسان، به دلیل موقعیت بهتر امین، خلافت را به او و ولی‌عهدی را به [[مأمون]] واگذار کرد<ref>نجوم الزاهره، ج۲، ص۸۹؛ تاریخ الخلفاء، ص۲۹۰.</ref>، اما پس از [[مرگ]] هارون الرشید، بر سر خلافت بین امین و مأمون اختلافی سخت روی داد. امین پس از مرگ پدر، در سال ۱۹۴ هجری قمری، مأمون را که به عنوان [[حاکم]] در خراسان به سر می‌برد، از ولی‌عهدی خود عزل و فرزندش [[موسی]] را نامزد این مقام کرد. با این ماجرا، درگیری بین دو [[برادر]] شروع شد و کار به هجو و [[ناسزاگویی]] کشید<ref>تاریخ الخلفاء، ص۳۰۴.</ref>.

[[امام رضا]] {{ع}} در طول این مدت، از درگیری‌های دربار خلافت و [[اشتغال]] آنان با یکدیگر استفاده کردند و با آسودگی به [[ارشاد]] و [[تعلیم و تربیت]] [[پیروان]] پرداختند. به همین منوال ۵ سال دیگر از [[امامت امام رضا]] {{ع}} در [[مدینه]] و در دوران [[خلافت]] [[امین]] و درگیریش با [[مأمون]] گذشت و آنها بیشترین دغدغه خویش را بر سر [[حفظ]] خلافت و موقعیت خود گذاشته بودند<ref>[[حسین محمدی|محمدی، حسین]]، [[رضانامه (کتاب)|رضانامه]]، ص۶۵.</ref>.

بالاخره پس از درگیری‌های خونینی که میان امین و مأمون رخ داد، امین در ۱۹۸ هجری، به [[دستور]] مأمون کشته شد و مأمون به خلافت رسید<ref>فوات الوفیات، ج۲، ص۲۶۲.</ref> و به دلیل موقعیت نامناسبی که در میان [[عباسیان]] داشت، مقر خلافت خویش را در [[خراسان]] و [[شهر]] بزرگ مرو بر پا نمود. او روش خلفای قبل از خود را [[اشتباه]] دانست و با هوش سرشاری که داشت<ref>تاریخ الخلفاء، ص۳۰۶؛ فوات الوفیات، ج۱، ص۲۳۹.</ref>، به دلیل اینکه خود را [[دوستدار اهل بیت]] {{عم}} نشان دهد، طرح [[دوستی]] با [[علویان]] را اجرا نمود<ref>نجوم الزاهره، ج۲، ص۲۰۱ و ۲۰۲.</ref>. او [[امام رضا]] {{ع}} را بالاجبار به خراسان فراخواند و باز هم بالاجبار و [[تهدید]]، ولایتعهدی خویش را به ایشان واگذار نمود<ref>البدایة و النهایة، ج۱۰، ص۲۵۰.</ref>. هر چند مأمون نقشه‌های شومی در سر می‌پروراند، اما [[وجود امام]] [[رضا]] {{ع}} در خراسان مایه [[خوشبختی]] [[شیعیان]] و اهالی این دیار شده بود.

امام رضا {{ع}} در جلسات و مناظرات زیادی که از طرف مأمون بر پا می‌شد شرکت می‌کردند و هر بار سر بلند و [[پیروز]] موجبات [[شکست]] [[علما]] و فقهای دیگر [[ادیان]] را فراهم می‌نمودند<ref>مسند الامام الرضا {{ع}}، ج۱، ص۱۲۸.</ref>. همین امر باعث شد [[کینه]] مأمون نسبت به [[امام]] {{ع}} بیشتر شود و سرانجام برای این که دوستی و اعتماد عباسیان را جلب نماید، در سال ۲۰۳ هجری قمری امام رضا {{ع}} را با خوراندن انگور زهرآلود به [[شهادت]] رساند. به این ترتیب ۵ سال از امامت امام رضا {{ع}} در دوران خلافت مأمون گذشت<ref>[[حسین محمدی|محمدی، حسین]]، [[رضانامه (کتاب)|رضانامه]]، ص۶۵.</ref>.