بحث:فساد در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

بحث:فساد در قرآن (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۸ اکتبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۶:۱۹

۱۶٬۸۹۵ بایت حذف‌شده ، ‏۸ اکتبر ۲۰۲۳

←‏مفسدان چه کسانی هستند؟

دیداریویکی‌متن

Wasity

دیوان‌سالاران، مدیران

۲۲۴٬۹۷۴

ویرایش

@@ خط ۳۵: / خط ۳۵: @@
 === روش‌ها و شیوه‌ها ===
 === روش مبارزه ===
-==مفسدان چه کسانی هستند؟==
-از آیات پیشین، برخی از مصادیق مفسدان معلوم و دانسته شده است. افزون بر [[متکبران]]، مستکبران، می‌‌توان به [[فساد]] انگیزی [[شیطان]] اشاره داشت. شیطان و اولیای‌اش همواره در کمین [[مردمان]] هستند تا ایشان را [[گمراه]] و با خود به [[دوزخ]] ببرند. [[ابلیس]] و دیگر [[شیاطین]] برای دست یابی به این منظور با وسوسه‌ها و دسیسه‌های خویش می‌‌کوشند تا میان [[مؤمنان]]، برداران و [[خویشان]] [[اختلاف]] و فساد بیاندازند.<ref>{{متن قرآن|فَلَمَّا دَخَلُوا عَلَى يُوسُفَ آوَى إِلَيْهِ أَبَوَيْهِ وَقَالَ ادْخُلُوا مِصْرَ إِنْ شَاءَ اللَّهُ آمِنِينَ * وَرَفَعَ أَبَوَيْهِ عَلَى الْعَرْشِ وَخَرُّوا لَهُ سُجَّدًا وَقَالَ يَا أَبَتِ هَذَا تَأْوِيلُ رُؤْيَايَ مِنْ قَبْلُ قَدْ جَعَلَهَا رَبِّي حَقًّا وَقَدْ أَحْسَنَ بِي إِذْ أَخْرَجَنِي مِنَ السِّجْنِ وَجَاءَ بِكُمْ مِنَ الْبَدْوِ مِنْ بَعْدِ أَنْ نَزَغَ الشَّيْطَانُ بَيْنِي وَبَيْنَ إِخْوَتِي إِنَّ رَبِّي لَطِيفٌ لِمَا يَشَاءُ إِنَّهُ هُوَ الْعَلِيمُ الْحَكِيمُ}} «و چون نزد یوسف درآمدند پدر و مادرش را در آغوش کشید و گفت: اگر خداوند بخواهد بی‌بیم به مصر در آیید * و پدر و مادر خود را بر اورنگ (خویش) فرا برد و همه برای او به فروتنی در افتادند و گفت: پدر جان! این تعبیر خواب پیشین من است که خداوند آن را درست گردانید و بی‌گمان به من نیکی فرمود هنگامی که مرا از زندان بیرون آورد و شما را پس از آنکه شیطان میان من و برادرانم را خراب کرده بود از بیابان (نزد من) آورد؛ به راستی پروردگارم در آنچه بخواهد، نازک‌بین است؛ همانا اوست که دانای فرزانه است» سوره یوسف، آیه ۹۹-۱۰۰.</ref>
-راغب [[اصفهانی]] با اشاره به واژه نزغ که در [[آیه]] اخیر آمده است تبیین می‌‌کند که چگونه [[ابلیس]] و [[شیطان]] در هر کاری وارد می‌‌شود به قصد [[فسادانگیزی]] است،؛ چراکه این واژه به معنای ورود به کاری به [[نیت]] [[فساد]] انگیزی در آن می‌‌باشد.<ref>مفردات الفاظ قرآن کریم، ص۷۹۸</ref> بنابراین [[انسان‌ها]] می‌‌بایست مواظب وسوسه‌ها و دسیسه‌های [[شیطانی]] باشند که جز به فساد و فسادانگیزی نمی‌خواند. از جمله این کارهای ابلیسی می‌‌توان به واداشتن [[آدمی]] به [[قطع رحم]] اشاره کرد.
-[[خداوند]] در آیه ۵۳ [[سوره اسراء]] به انسان‌ها هشدار می‌‌دهد که مراقب خود باشند؛ چراکه هیچ کس از انسان‌ها یعنی حتی [[اهل]] [[ایمان]] که در مراتب و [[مقامات]] عالی [[ایمانی]] هستند، از فسادانگیزی‌های شیطان در [[امان]] نیستند؛ چراکه ابلیس با سخنان [[ناشایست]] و مشاجراتی که در میان [[مردمان]] پدید می‌‌آید، بستر مناسبی را برای فسادانگیزی پیدا می‌‌کند و از کوچک‌ترین رخنه برای [[نفوذ]] در [[مؤمنان]] بهره مند می‌‌شود. در [[حقیقت]] این [[کردار]] و [[رفتار]] خود [[آدمیان]] است که بستر را برای رخنه شیطان و فسادانگیزی وی آماده می‌‌کند.
-خداوند در همین آیه از مؤمنان می‌‌خواهد که همواره بهترین سخنان را بر زبان آورند و بهترین [[باورها]] را داشته باشند تا شرایط برای نزغ و نفوذ و رخنه گری ابلیس فراهم نیاید؛ در غیر این صورت حتی [[مؤمنان]] نیز می‌‌بایست خود را مهیا کنند تا متاثر از [[ابلیس]] باشند؛ چراکه ابلیس از [[رفتار]] و گفتار [[آدمی]] [[سوء]] استفاده می‌‌کند و به مقاصد خود می‌‌رسد.<ref>المیزان، ج ۱۳، ص۱۱۸</ref>
-از دیگر گروه‌های فسادگر می‌‌توان به [[طاغیان]] در [[جامعه]] اشاره کرد که به تعبیر [[قرآن]] بیشترین [[فساد در زمین]] را موجب می‌‌شوند. آنان با [[سرکشی]] و نادیده گرفتن هنجارهای [[عقلانی]] و عقلایی و [[شرعی]]، بزرگ‌ترین فسادگران [[زمین]] به شمار می‌‌آیند.<ref>فجر، آیات ۱۱ و ۱۲</ref>
-البته [[خداوند]] این گروه‌های فسادانگیز را ناگهان گرفتار عذاب‌های خود می‌‌کند؛ چراکه [[ربوبیت]] و پروردگاری‌اش [[اجازه]] نمی‌دهد تا ایشان بر خلاف اهداف و مقاصد [[آفرینش]] با فسادانگیزی‌های خویش بستر [[اجتماعی]] را چنان [[آلوده]] کنند که دیگر هیچ [[عدالت]] خواه و مصلحی نتواند [[زندگی]] کند.<ref>{{متن قرآن|الَّذِينَ طَغَوْا فِي الْبِلادِ * فَأَكْثَرُوا فِيهَا الْفَسَادَ * فَصَبَّ عَلَيْهِمْ رَبُّكَ سَوْطَ عَذَابٍ * إِنَّ رَبَّكَ لَبِالْمِرْصَادِ}} «آنان که در شهرها سر به سرکشی برداشتند، * و در آنها بسیار به تباهی پرداختند، * سرانجام پروردگارت بر (سر) آنان تازیانه عذاب فرو کشید * بی‌گمان پروردگارت در کمینگاه است» سوره فجر، آیه ۱۱-۱۴.</ref>
-گروه دیگر از [[مفسدان]]، [[ظالمان]] و ستمگرانی هستند که با [[اعمال]] نابه [[هنجار]] و [[زشتی]] چون [[زنا]]، لواط و ارتکاب علنی [[گناه]] و [[فحشاء]] [[جوامع]] را به [[فساد]] می‌‌کشانند.<ref>عنکبوت، آیات ۲۸ تا ۳۳</ref>
-اصولا از نظر قرآن [[ظلم و ستم]] خود از مهم‌ترین مصادیق [[فسادانگیزی]] در جوامع است<ref>{{متن قرآن|وَجَحَدُوا بِهَا وَاسْتَيْقَنَتْهَا أَنْفُسُهُمْ ظُلْمًا وَعُلُوًّا فَانْظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُفْسِدِينَ}} «و از سر ستم و گردنکشی، با آنکه در دل باور داشتند آن را انکار کردند پس بنگر که سرانجام (کار) تبهکاران چگونه بود» سوره نمل، آیه ۱۴.</ref> و همین رفتارهای ستمگرانه است که موجب [[هلاکت]] عاملان و بلکه جامعه ایشان می‌‌شود.<ref>{{متن قرآن|وَلُوطًا إِذْ قَالَ لِقَوْمِهِ إِنَّكُمْ لَتَأْتُونَ الْفَاحِشَةَ مَا سَبَقَكُم بِهَا مِنْ أَحَدٍ مِّنَ الْعَالَمِينَ * أَئِنَّكُمْ لَتَأْتُونَ الرِّجَالَ وَتَقْطَعُونَ السَّبِيلَ وَتَأْتُونَ فِي نَادِيكُمُ الْمُنكَرَ فَمَا كَانَ جَوَابَ قَوْمِهِ إِلاَّ أَن قَالُوا ائْتِنَا بِعَذَابِ اللَّهِ إِن كُنتَ مِنَ الصَّادِقِينَ * قَالَ رَبِّ انصُرْنِي عَلَى الْقَوْمِ الْمُفْسِدِينَ * وَلَمَّا جَاءَتْ رُسُلُنَا إِبْرَاهِيمَ بِالْبُشْرَى قَالُوا إِنَّا مُهْلِكُو أَهْلِ هَذِهِ الْقَرْيَةِ إِنَّ أَهْلَهَا كَانُوا ظَالِمِينَ * قَالَ إِنَّ فِيهَا لُوطًا قَالُوا نَحْنُ أَعْلَمُ بِمَن فِيهَا لَنُنَجِّيَنَّهُ وَأَهْلَهُ إِلاَّ امْرَأَتَهُ كَانَتْ مِنَ الْغَابِرِينَ * وَلَمَّا أَن جَاءَتْ رُسُلُنَا لُوطًا سِيءَ بِهِمْ وَضَاقَ بِهِمْ ذَرْعًا وَقَالُوا لا تَخَفْ وَلا تَحْزَنْ إِنَّا مُنَجُّوكَ وَأَهْلَكَ إِلاَّ امْرَأَتَكَ كَانَتْ مِنَ الْغَابِرِينَ}} «و لوط را (یاد کن) آنگاه که به قوم خود گفت: شما آن کار زشت را می‌کنید که در آن هیچ کس از جهانیان، از شما پیش نیفتاده است * آیا با مردان می‌آمیزید و راه (نسل) را می‌برید و در بزم خویش کار زشت می‌کنید؟ و پاسخ قومش جز این نبود که گفتند: اگر راست می‌گویی عذاب خداوند را بر سر ما بیاور * (لوط) گفت: خداوندا! مرا در برابر این قوم تبهکار یاوری کن * و هنگامی که فرستادگان ما برای ابراهیم مژده (ی فرزند) آوردند گفتند: ما مردم این شهر را نابود خواهیم کرد؛ بی‌گمان مردم آن ستمگرند * (ابراهیم) گفت: لوط در آن است؛ گفتند: ما بهتر می‌دانیم چه کسی در آن است، ما او و خانواده‌اش را می‌رهانیم جز همسرش را که از بازماندگان (در عذاب) است * و هنگامی که فرستادگان ما نزد لوط آمدند از (آمدن) آنان پریشان گشت و دستش از (یاری به) آنان کوتاه شد و آنان گفتند: نترس و اندوهگین مباش بی‌گمان ما تو و خانواده‌ات را می‌رهانیم جز همسرت را که از بازماندگان (در عذاب) است» سوره عنکبوت، آیه ۲۸-۳۳.</ref>
-[[خداوند]] در [[آیات]] ۴۷ و ۴۹ [[سوره توبه]] [[منافقان]] را نیز در ردیف [[کافران]] و [[ظالمان]] قرار می‌‌دهد و [[اعمال]] فسادانگیز ایشان به ویژه در [[جاسوسی]] علیه [[مؤمنان]] در [[جنگ]] سخت و [[جنگ نرم]]، به عنوان کاری [[ظالمانه]] [[شناسایی]] و عاملی برای [[هلاکت]] و [[خشم الهی]] نسبت به ایشان بر می‌‌شمارد.
-[[مسرفان]] نیز گروهی دیگر از [[مفسدان]] هستند که با [[اسراف]] گری خویش زمینه‌ساز بسیاری از [[فسادها]] و [[تباهی‌ها]] در [[زمین]] و [[جوامع بشری]] می‌‌باشند. [[خداوند]] در [[آیات]] ۱۵۱ و ۱۵۲ [[سوره شعراء]] آنان را فاقد کمترین [[روحیه]] [[اصلاح]] گری و مایه [[فساد در زمین]] بر می‌‌شماردو در [[آیه]] ۳۲ [[سوره مائده]]، مسرفان را کسانی می‌‌شمارد که بی‌گناهان را می‌‌کشند و در زمین [[فساد]] می‌‌کنند.
-[[اهل]] اسراف با آنکه به ظاهر اهل امتیازات عالی و ویژه در [[جوامع]] هستند و به سبب [[سرمایه]] و [[ثروت]] و [[قدرت]] از اعتبار [[اجتماعی]] بالایی برخوردار می‌‌باشند، با این همه بر اساس معیارهای [[اسلامی]] و [[قرآنی]]، نه تنها هیچ اعتبار و [[ارزش]] و امتیازی ندارند، بلکه حتی فاقد صلاحیت [[رهبری]] جوامع هستند. از این روست که از [[پیامبران]] و دیگر [[رهبران اجتماعی]] [[صالح]] خواسته شده است تا از ایشان [[پرهیز]] کنند و [[اجازه]] ندهند تا در حوزه [[مدیریت]] اجتماعی [[نفوذ]] کنند. در [[حقیقت]] لازمه [[تقوا]] و [[پیروی]] از [[آموزه‌های وحیانی]] پیامبران، مقتضی آن است که از اسرافگران [[مفسد]] پرهیز و دوری شود و [[اطاعت]] و پیروی آنان را نپذیرند. این بدان معناست که اصولا مسرفان فاقد صلاحیت رهبری و پیروی هستند.<ref>{{متن قرآن|فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَطِيعُونِ * وَلا تُطِيعُوا أَمْرَ الْمُسْرِفِينَ * الَّذِينَ يُفْسِدُونَ فِي الأَرْضِ وَلا يُصْلِحُونَ}} «و تورات پیش از خود را راست می‌شمارم، و (آمده‌ام) تا برخی از چیزهایی را که بر شما حرام شده است حلال گردانم و نشانه‌ای از پروردگارتان برای شما آورده‌ام پس، از خداوند پروا و از من فرمانبرداری کنید! * و از فرمان گزافکاران پیروی نکنید * آنان که در زمین فساد بر می‌انگیزند و به (نیکی و) شایستگی روی نمی‌آورند» سوره شعراء، آیه ۱۵۰-۱۵۲.</ref>
-[[کافران]] نیز از جمله مفسدان و فسادگران می‌‌باشند که می‌‌بایست از ایشان پرهیز کرد و اجازه نداد تا در جوامع قدرت بگیرند،؛ چراکه اصولا [[کفر]] و [[شرک]] خود بزرگ‌ترین [[ظلم و ستم]] است و [[کافران]] به طور طبیعی به سبب همین [[ظلم]] در [[حق خدا]]، به [[سادگی]] [[گرایش]] به [[فساد]] و فسادگری دارند و [[خداوند]] نیز متناسب با عملکرد و فساد هر یک ایشان را در [[دنیا]] و [[آخرت]] [[عذاب]] خواهد کرد.<ref>{{متن قرآن|الَّذِينَ كَفَرُوا وَصَدُّوا عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ زِدْنَاهُمْ عَذَابًا فَوْقَ الْعَذَابِ بِمَا كَانُوا يُفْسِدُونَ}} «بر عذاب کسانی که کافر شدند و (مردم را) از راه خداوند باز داشتند برای تبهکاری که می‌کردند عذابی می‌افزاییم» سوره نحل، آیه ۸۸؛ {{متن قرآن|وَمِنْهُمْ مَنْ يُؤْمِنُ بِهِ وَمِنْهُمْ مَنْ لَا يُؤْمِنُ بِهِ وَرَبُّكَ أَعْلَمُ بِالْمُفْسِدِينَ}} «و برخی از آنان بدان ایمان می‌آورند و برخی از آنان بدان ایمان نمی‌آورند و پروردگار تو به (حال) تبهکاران داناتر است» سوره یونس، آیه ۴۰.</ref>
-از گروه‌های [[دینی]] و مذهبی نیز کسانی وجود دارند که به فسادگری [[تمایل]] شدید دارند. از جمله معروف‌ترین ایشان می‌‌توان به [[یهودیان]] اشاره کرد که به طور مستمر برای ایجاد فساد و [[تباهی]] در [[زمین]] و دیگر [[انسان‌ها]] تلاش می‌‌کنند<ref>مائده،آیات ۳۲ و ۳۳ و ۶۴</ref>
-بر اساس [[آیه]] ۶۴ [[سوره مائده]] این معنا به دست می‌‌آید که یهودیان در تمامی طول [[تاریخ]] مشغول به فسادگری بوده و خواهند بود. از این روست که خداوند با آوردن فعل مضارع " یسعون " به تلاش دایمی و مستمر و پیگیر ایشان برای فسادگری توجه می‌‌دهد و از [[مؤمنان]] می‌‌خواهد تا مواظب و مراقب ایشان باشند.<ref>[[خلیل منصوری|منصوری، خلیل]]، [[نقش فساد در فروپاشی جوامع بشری (مقاله)|نقش فساد در فروپاشی جوامع بشری]].</ref>.
 ==نقش [[مفسدان]] در [[فروپاشی]] [[جوامع]]==
 [[روحیه]] فساد گری مفسدان موجب می‌‌شود تا افزون بر تباهی خود عامل تباهی و فروپاشی [[جوامع بشری]] نیز شوند. آنان هم چنان که [[محیط زیست]] بشری را تباه می‌‌کنند و [[اجازه]] نمی‌دهند تا محیط زیست سالمی برای [[بشر]] و دیگر موجودات در زمین باقی بماند<ref>{{متن قرآن|ظَهَرَ الْفَسَادُ فِي الْبَرِّ وَالْبَحْرِ بِمَا كَسَبَتْ أَيْدِي النَّاسِ لِيُذِيقَهُمْ بَعْضَ الَّذِي عَمِلُوا لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ}} «برای کارهایی که مردم کرده‌اند در خشکی و دریا تباهی به چشم می‌خورد، تا (خداوند، کیفر) برخی از آنچه کرده‌اند به آنان بچشاند، باشد که باز گردند» سوره روم، آیه ۴۱.</ref> همچنین موجب می‌‌شود تا [[فتنه]] و [[فساد]] در [[جوامع]] گسترش یابد.<ref>{{متن قرآن|هُوَ الَّذِيَ أَنزَلَ عَلَيْكَ الْكِتَابَ مِنْهُ آيَاتٌ مُّحْكَمَاتٌ هُنَّ أُمُّ الْكِتَابِ وَأُخَرُ مُتَشَابِهَاتٌ فَأَمَّا الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ زَيْغٌ فَيَتَّبِعُونَ مَا تَشَابَهَ مِنْهُ ابْتِغَاء الْفِتْنَةِ وَابْتِغَاء تَأْوِيلِهِ وَمَا يَعْلَمُ تَأْوِيلَهُ إِلاَّ اللَّهُ وَالرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ يَقُولُونَ آمَنَّا بِهِ كُلٌّ مِّنْ عِندِ رَبِّنَا وَمَا يَذَّكَّرُ إِلاَّ أُوْلُواْ الأَلْبَابِ}} «اوست که این کتاب را بر تو فرو فرستاد؛ برخی از آن، آیات «محکم» (/ استوار/ یک رویه)‌اند، که بنیاد این کتاب‌اند و برخی دیگر (آیات) «متشابه» (/ چند رویه)‌اند؛ اما آنهایی که در دل کژی دارند، از سر آشوب و تأویل جویی، از آیات متشابه آن، پیروی می‌کنند در حالی که تأویل آن را جز خداوند نمی‌داند و استواران در دانش، می‌گویند: ما بدان ایمان داریم، تمام آن از نزد پروردگار ماست و جز خردمندان، کسی در یاد نمی‌گیرد» سوره آل عمران، آیه ۷.</ref>