غیب در لغت: تفاوت میان نسخه‌ها

غیب در لغت (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۳۱ اکتبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۱:۱۴

۶٬۹۲۰ بایت اضافه‌شده ، ‏۳۱ اکتبر ۲۰۲۳

←‏منابع

دیداریویکی‌متن

Jaafari

مدیران

۸۰٬۱۲۹

ویرایش

@@ خط ۴۸: / خط ۴۸: @@
 بر اساس این [[روایت]] ایشان به [[اذن خداوند]] به تمامی [[واقعیات]] گذشته و [[آینده]] این عالم (یا [[عوالم]] گذشته) و [[حقایق]] [[علمی]] که وجود دارد و [[دانشمندان]] با ابزار [[تجربی]] با زحمت‌های [[طاقت]] فرسا پس از سالیان طولانی به آن می‌رسند و شاید به [[حقیقت]] آن نیز کاملاً واقف نشوند، واقف بوده و احاطه دارند، چنانچه خود به آن [[اقرار]] نموده‌اند<ref>تحریری، جلوه‌های لاهوتی، ج۱، ص۱۳۳.</ref>.
 در کافی بابی با عنوان {{عربی|أَنَّ الْأَئِمَّةَ{{عم}} يَعْلَمُونَ عِلْمَ مَا كَانَ وَ مَا يَكُونُ وَ أَنَّهُ لَا يَخْفَى عَلَيْهِمُ الشَّيْ‌ءُ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ‌}}<ref>اینکه امامان معصوم{{عم}} نسبت به دانش گذشته و آینده آگاهند و اینکه هیچ چیزی نسبت به ایشان مخفی نیست.</ref> آمده است. در [[روایات]] این باب، این مسئله مطرح شده است که [[ائمه]]{{عم}} از همه امور گذشته و آینده آگاهند. بنابراین [[علم غیب]] در روایات شامل همه امور مخفی از [[حس ظاهری]] [[انسان]] و تمام نهان‌هاست؛ اعم از گذشته، حال و آینده.<ref>[[علم غیب ائمه - ضیایی (مقاله)|مقاله «علم غیب ائمه»]]، [[موسوعه رد شبهات ج۱۷ (کتاب)|موسوعه رد شبهات ج۱۷]] ص ۳۹.</ref>
+==معنای لغوی [[غیب]]==
+«غیب» در [[زبان عرب]] به معنای چیز [[ناپیدا]] و نهانی است<ref>در واقع، کاربرد «غیب» در معنای مورد اشاره، از قبیل استعمال مصدر به معنای اسم فاعل است. ر.ک: راغب اصفهانی، حسین، مفردات القرآن، ص۳۷۳؛ تفسیر ابوالفتوح رازی، ج۱، ص۶۰.</ref> و در برابر «[[شهادت]]» به کار می‌رود. از این رو، کسانی را که در جمعی حضور ندارند، «غایب» می‌گویند؛ چنان‌که [[پیامبر اکرم]]{{صل}} در [[غدیر خم]] فرمود: {{متن حدیث|أَلَا فَلْيُبَلِّغِ الشَّاهِدُ الْغَائِبَ‌}}<ref>ابن صباغ مالکی، علی، الفصول المهمه، ص۴۰؛ بحار الانوار، ج۴۲، ص۱۵۶.</ref> «کسانی که در اینجا حاضرند، سخن مرا به دیگران برسانند که غایبند». همچنین [[امام علی]]{{ع}} در [[گلایه]] از برخی [[یاران]] سست‌پیمان خویش، این تعبیر را به کار گرفته است: {{متن حدیث|مَا أَرَاكُمْ إِلَّا أَشْبَاحاً بِلَا أَرْوَاحٍ وَ أَرْوَاحاً بِلَا أَشْبَاحٍ... أَيْقَاظاً نُوَّماً وَ شُهُوداً غُيَّباً}}<ref>نهج البلاغه، خطبه ۱۰۸، ص۱۰۱. همچنین، ر.ک: خطبه ۱۷۳، ص۱۷۹ و نامه ۷۴، ص۳۵۷؛ ابن حنبل، احمد، المسند، ج۱، ص۱۸۰.</ref> «چیست که شما را چون کالبدهایی می‌بینم بی‌جان، و جان‌هایی بی‌کالبد و [در کار [[ناتوان]]]... بیدارانی خوابیده، حاضرانی [[نهان]] از دیده».
+غیب و مشتقاتش در برابر واژه «حضور» نیز به کار می‌روند؛ چنان‌که [[سعدی]] شیرازی می‌گوید:
+هرگز وجود حاضر غایب شنیده‌ای من در میان جمع و دلم جای دیگر است<ref>کلیات سعدی، غزلیات، ص۴۳۵.</ref>
+نمونه‌ای دیگر از این کاربرد را در سخنان امیربیان، علی{{ع}} پی می‌گیریم و واژه‌شناسی را بهانه‌ای برای بهره‌مندی از پندهای [[حکیمانه]] می‌سازیم {{متن حدیث|مَنْ لَا يَنْفَعُهُ حَاضِرُ لُبِّهِ فَعَازِبُهُ عَنْهُ أَعْجَزُ وَ غَائِبُهُ أَعْوَزُ...}}<ref>نهج البلاغه، خطبه ۱۲۰، ص۱۱۸.</ref>؛ «آن را که سودش ندهد خردی که دارد، چگونه از خردی که با او نیست<ref>به عقیده ابن ابی الحدید، مقصود از عقل غایب، عقل و خرد دیگران است. (ر.ک: شرح نهج‌البلاغه، ج۷، ص۲۹۰)</ref> [[سود]] بردارد، که آن غایب، ناتوان‌تر است از آنچه پیدا است، و آن پنهان، محتاج‌تر است از آنچه هویدا است».
+لغت‌شناسان بر این نکته پای می‌فشارند که نهان بودن از دیدگان، به معنای پنهان بودن از [[دل]] و [[جان]] نیست: {{عربی|الغيب ما غاب عن العيون و ان كان محصلا في القلوب}}<ref>ابن منظور، محمد، لسان العرب، ج۱۰، ص۱۵۱، و ر.ک: طریحی، فخرالدین، مجمع البحرین، ج۲، ص۱۳۵.</ref>. بنابراین، [[ایمان به غیب]]، [[پذیرفتن]] اموری است نادیدنی که وجود آنها با دلایلی همچون [[عقل]] و [[فطرت]] به [[اثبات]] رسیده است<ref>ر.ک: تفسیر البیضاوی، ج۱، ص۲۸؛ جعفری، محمدتقی، ترجمه و تفسیر نهج‌البلاغه، ج۸، ص۵۳.</ref>. بر این اساس نزد [[امام علی]]{{ع}}، [[خداوند]] اگرچه [[غیب]] است و از دسترس دیدگان دور، در دل [[مؤمنان]]، در نهایت روشنی است و ظهور<ref>{{متن حدیث|لمْ أَكُنْ بِالَّذِي أَعْبُدُ رَبّاً لَمْ أَرَهُ‌}}. (بحار الانوار، ج۴، ص۲۷ و ج۱۰، ص۱۱۸)</ref>: «بدو [[ایمان]] داریم؛ ایمان کسی که غیب‌ها را به چشم دیده و بر آنچه [[وعده]] داده‌اند، [[آگاه]] گردیده»<ref>نهج البلاغه، خطبه ۱۱۴، ص۱۱۲.</ref>. با این همه، برخی اقسام غیب، نه تنها نادیدنی، بلکه اساساً برای [[انسان]] عادی دست نایافتنی‌اند و در اینجا است که سخن از [[علم غیب]] [[آدمیان]]، گاه با [[انکار]] و تردید روبه رو می‌گردد و از چند و چون آن [[پرسش]] می‌شود.
+نکته‌ای دیگر که باید در اینجا بیفزاییم، این است که [[غیبی]] بودن، امری نسبی و اضافی است<ref>ر.ک: سبحانی، جعفر، منشور جاوید، ج۱، ص۲۸۶-۲۸۵؛ حسینی تهرانی، محمد حسین، امام‌شناسی، ج۱۲، ص۲۱؛ غرویان، محسن و دیگران، بحثی مبسوط در آموزش عقاید، ج۲، ص۲۵-۲۴.</ref>؛ زیرا اولاً همه آنچه برای ما [[نهان]] است، برای خداوند آشکار و عیان است: {{متن حدیث|كُلُّ سِرٍّ عِنْدَكَ عَلَانِيَةٌ وَ كُلُّ غَيْبٍ عِنْدَكَ شَهَادَةٌ}}<ref>نهج‌البلاغه، خطبه ۱۰۹، ص۱۰۳. نیز ر.ک: بحارالانوار، ج۴، ص۸۲.</ref>؛ «هر رازی نزد تو آشکار است و هر نهانی نزد تو پدیدار». ثانیاً اگر کسی از رویدادی مربوط به [[آینده]] خبر دهد، یا از واقعه‌ای که در مکانی دیگر رخ داده، پرده بردارد، بی‌گمان [[غیب‌گویی]] کرده است؛ در حالی که همین رویداد برای کسانی که آن را دیده‌اند یا خواهند دید، غیبی نیست.<ref>[[حسن یوسفیان|یوسفیان، حسن]]، [[علم غیب امام (مقاله)| مقاله «علم غیب امام»]]، [[دانشنامه امام علی ج۳ (کتاب)|دانشنامه امام علی ج۳]] ص ۳۳۷.</ref>
 == منابع ==
@@ خط ۵۶: / خط ۶۵: @@
 # [[پرونده:1379152.jpg|22px]] [[محمد تقی فیاض‌بخش|فیاض‌بخش]] و [[فرید محسنی|محسنی]]، [[ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۳ (کتاب)|'''ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۳''']]
 # [[پرونده:IM009896.jpg|22px]] [[علم غیب ائمه - ضیایی (مقاله)|مقاله «علم غیب ائمه»]]، [[موسوعه رد شبهات ج۱۷ (کتاب)|'''موسوعه رد شبهات ج۱۷''']]
+# [[پرونده:1368101.jpg|22px]] [[حسن یوسفیان|یوسفیان، حسن]]، [[علم غیب امام (مقاله)| مقاله «علم غیب امام»]]، [[دانشنامه امام علی ج۳ (کتاب)|'''دانشنامه امام علی ج۳''']]
 {{پایان منابع}}