بنیرهاء: تفاوت میان نسخهها
←نسب بنیرهاء
(صفحهای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = مذحج | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }} ==نسب بنیرهاء== بنیرهاء از شاخههای قبیله بزرگ مذحج<ref>ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۴۱۲؛ ابن درید، الاشتقاق، ج۱، ص۴۰۵.</ref> و در شمار قحطانیانی هستند<ref>قلقشن...» ایجاد کرد) برچسب: پیوندهای ابهامزدایی |
|||
| خط ۹: | خط ۹: | ||
بنیرهاء از شاخههای [[قبیله]] بزرگ [[مذحج]]<ref>ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۴۱۲؛ ابن درید، الاشتقاق، ج۱، ص۴۰۵.</ref> و در شمار قحطانیانی هستند<ref>قلقشندی، نهایة الارب فی معرفه انساب العرب، ج۱، ص۲۶۶؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۲، ص۴۴۸.</ref> که نسب از رهاء بن منبّه بن حرب بن علة بن جلد بن مالک (مذحج) بن أدد میبرند.<ref>ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۲۹۸؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۴۱۲؛ قلقشندی، نهایة الارب فی معرفه انساب العرب، ج۱، ص۲۶۶.</ref> منتسبین این قبیله را «رهاوی» گفتهاند<ref>ابن اثیر، الکامل، ج۳، ص۳۷۹؛ محمد عبد القادر بامطرف، الجامع(جامع شمل أعلام المهاجرین المنتسبین إلی الیمن و قبائلهم)، ج۲، ص۴۶۳.</ref>و با توجه به وجود مکانی به نام «رهاء» در منطقه جزیره [[عراق]] و انتساب ساکنین آنها به رهاوی، در تمایز این دو نسبت و عدم خلط آنها، اقوالی مطرح شده که قرائت آن از سوی بسیاری از لغویین و [[نسبشناسان]]، به صورت ممدود (رهاء)،<ref>صحاری، الانساب، ج۱ ص۳۸۴؛ سمعانی، الانساب، ج۶، ص۲۰۳؛ ابن اثیر، الکامل، ج۳، ص۳۷۹.</ref> و استعمال آن بدون همزه (رها) توسط بعضی دیگر،<ref>ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۲۹۸؛ خلیفة بن خیاط، طبقات، ص۲۵۰؛ قلقشندی، نهایة الارب فی معرفه انساب العرب، ج۱، ص۲۶۶.</ref> از جمله مهمترین این اقوال است. درباره تلفظ این واژه به فتح یا ضم راء هم، [[اختلاف]] است. بسیاری رُهاء (با ضم راء) را نام قبیله و رَهاء (با فتح راء) را نام مکانی در عراق تلقی کرده اند<ref>ر.ک: زبیدی، تاج العروس، ج۱۹، ص۴۸۶. نیز ر.ک: جوهری، الصحاح، ج۶، ص۲۳۶۶؛ ابن درید، الاشتقاق، ج۱، ص۴۰۵.</ref> و برخی هم بر خلاف این گروه، رُهاء (با ضم راء) را نام مکان و رَهاء (با فتح راء) را نام قبیله دانستهاند.<ref>سمعانی، الانساب، ج۶، ص۲۰۲ - ۲۰۳؛ البکری، معجم ما استعجم، ج۲، ص۶۷۸؛ ابن اثیر، الکامل، ج۳، ص۳۷۹.</ref> [[ابن اثیر جزری]] با استعمال هر دو کلمه به شکل همسان «الرها»، رَها با (فتح راء) را بطنی از [[مذحج]] و [[رُها]] (با ضم راء) را شهری در جزیره بیان کرده است.<ref>ابن اثیر، اللباب فی تهذیب الانساب، ج۲، ص۴۵. نیز سیوطی، لب اللباب فی تحریر الانساب، ص۱۲۰.</ref> برخی نیز، با قائل شدن به تفاوت جزئی بین این دو کلمه، رُهاء ممدود را نام [[طایفه]] ای از مذحج و رَها (فتح راء و بدون همزه انتهایی) را نام شهری در جزیره [[عراق]] عنوان کردهاند.<ref>ابن منظور، لسان العرب، ج۱۴، ص۳۴۵.</ref> - <ref>برای مطالعه بیشتر این اختلافات ر.ک: ثقفی کوفی، الغارات، ج۲، ص۸۳۱ - ۸۳۲؛ ابنعساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۶۵، ص۲۳۸.</ref> [[زبیدی]] در کتاب خود در شرح این واژه در کتاب «قاموس فیروزآبادی»، در تشریح و توضیح این [[اختلاف]]، عنوان داشته که در شرح واژه «الرَهاوی» در کتاب [[الانساب (کتاب)|الانساب]] [[سمعانی]]، به خط [[رضی]] الدین [[شاطبی]] دیدم که در حاشیه این کلمه نوشته بود: «جماعتی از [[علما]] این کلمه را به ضم راء قرائت کردهاند و ندیدم کسی آن را به فتح راء بخواند جز [[عبدالغنی بن سعید زبیدی]] در ادامه میافزاید: «از نظر من، عبدالغنی بن سعید، تنها فردی است که رهاء را به فتح راء خوانده است و سمعانی هم تنها فردی است که در این کار از او [[تبعیت]] کرده است. من هیچ یک از بزرگان و [[ائمه]] لغوی را ندیدم که رهاء را به فتح راء تلفظ کرده باشد. جوهری رهاء را به ضم راء ثبت کرده و ابن درید و کلبی و دیگران هم، همین کار را کردهاند».<ref>زبیدی، تاج العروس، ج۱۹، ص۴۸۶.</ref> مؤلف کتاب [[الغارات]] هم در تعلیقه ۵۶ کتاب خود، از [[شهرت]] بنیرهاء بن منبه به ضم راء خبر داده، در توضیح کلمه رهاوی پس از نقل این عبارت [[ابن اثیر]] در ذیل کلمه الرهاوی: {{عربی|الرّهاويّ منسوب إلي الرّهاء قبيلة من العرب و قد ضبطه عبد الغنيّ بن سعيد بفتح الرّاء قبيلة مشهورة، و أمّا المدينة فبضمّ الرّاء}}،<ref>ابن اثیر، الکامل، ج۳، ص۳۷۹.</ref> آورده: «به نظر من این گفته، خلاف نظر مشهور - از جمله جوهری - که رهاء به ضم راء را، نام [[طایفه]] ای در [[مذحج]] دانستهاند، است».<ref>ثقفی کوفی، الغارات، ج۲، ص۸۳۱.</ref> | بنیرهاء از شاخههای [[قبیله]] بزرگ [[مذحج]]<ref>ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۴۱۲؛ ابن درید، الاشتقاق، ج۱، ص۴۰۵.</ref> و در شمار قحطانیانی هستند<ref>قلقشندی، نهایة الارب فی معرفه انساب العرب، ج۱، ص۲۶۶؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۲، ص۴۴۸.</ref> که نسب از رهاء بن منبّه بن حرب بن علة بن جلد بن مالک (مذحج) بن أدد میبرند.<ref>ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۲۹۸؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۴۱۲؛ قلقشندی، نهایة الارب فی معرفه انساب العرب، ج۱، ص۲۶۶.</ref> منتسبین این قبیله را «رهاوی» گفتهاند<ref>ابن اثیر، الکامل، ج۳، ص۳۷۹؛ محمد عبد القادر بامطرف، الجامع(جامع شمل أعلام المهاجرین المنتسبین إلی الیمن و قبائلهم)، ج۲، ص۴۶۳.</ref>و با توجه به وجود مکانی به نام «رهاء» در منطقه جزیره [[عراق]] و انتساب ساکنین آنها به رهاوی، در تمایز این دو نسبت و عدم خلط آنها، اقوالی مطرح شده که قرائت آن از سوی بسیاری از لغویین و [[نسبشناسان]]، به صورت ممدود (رهاء)،<ref>صحاری، الانساب، ج۱ ص۳۸۴؛ سمعانی، الانساب، ج۶، ص۲۰۳؛ ابن اثیر، الکامل، ج۳، ص۳۷۹.</ref> و استعمال آن بدون همزه (رها) توسط بعضی دیگر،<ref>ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۲۹۸؛ خلیفة بن خیاط، طبقات، ص۲۵۰؛ قلقشندی، نهایة الارب فی معرفه انساب العرب، ج۱، ص۲۶۶.</ref> از جمله مهمترین این اقوال است. درباره تلفظ این واژه به فتح یا ضم راء هم، [[اختلاف]] است. بسیاری رُهاء (با ضم راء) را نام قبیله و رَهاء (با فتح راء) را نام مکانی در عراق تلقی کرده اند<ref>ر.ک: زبیدی، تاج العروس، ج۱۹، ص۴۸۶. نیز ر.ک: جوهری، الصحاح، ج۶، ص۲۳۶۶؛ ابن درید، الاشتقاق، ج۱، ص۴۰۵.</ref> و برخی هم بر خلاف این گروه، رُهاء (با ضم راء) را نام مکان و رَهاء (با فتح راء) را نام قبیله دانستهاند.<ref>سمعانی، الانساب، ج۶، ص۲۰۲ - ۲۰۳؛ البکری، معجم ما استعجم، ج۲، ص۶۷۸؛ ابن اثیر، الکامل، ج۳، ص۳۷۹.</ref> [[ابن اثیر جزری]] با استعمال هر دو کلمه به شکل همسان «الرها»، رَها با (فتح راء) را بطنی از [[مذحج]] و [[رُها]] (با ضم راء) را شهری در جزیره بیان کرده است.<ref>ابن اثیر، اللباب فی تهذیب الانساب، ج۲، ص۴۵. نیز سیوطی، لب اللباب فی تحریر الانساب، ص۱۲۰.</ref> برخی نیز، با قائل شدن به تفاوت جزئی بین این دو کلمه، رُهاء ممدود را نام [[طایفه]] ای از مذحج و رَها (فتح راء و بدون همزه انتهایی) را نام شهری در جزیره [[عراق]] عنوان کردهاند.<ref>ابن منظور، لسان العرب، ج۱۴، ص۳۴۵.</ref> - <ref>برای مطالعه بیشتر این اختلافات ر.ک: ثقفی کوفی، الغارات، ج۲، ص۸۳۱ - ۸۳۲؛ ابنعساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۶۵، ص۲۳۸.</ref> [[زبیدی]] در کتاب خود در شرح این واژه در کتاب «قاموس فیروزآبادی»، در تشریح و توضیح این [[اختلاف]]، عنوان داشته که در شرح واژه «الرَهاوی» در کتاب [[الانساب (کتاب)|الانساب]] [[سمعانی]]، به خط [[رضی]] الدین [[شاطبی]] دیدم که در حاشیه این کلمه نوشته بود: «جماعتی از [[علما]] این کلمه را به ضم راء قرائت کردهاند و ندیدم کسی آن را به فتح راء بخواند جز [[عبدالغنی بن سعید زبیدی]] در ادامه میافزاید: «از نظر من، عبدالغنی بن سعید، تنها فردی است که رهاء را به فتح راء خوانده است و سمعانی هم تنها فردی است که در این کار از او [[تبعیت]] کرده است. من هیچ یک از بزرگان و [[ائمه]] لغوی را ندیدم که رهاء را به فتح راء تلفظ کرده باشد. جوهری رهاء را به ضم راء ثبت کرده و ابن درید و کلبی و دیگران هم، همین کار را کردهاند».<ref>زبیدی، تاج العروس، ج۱۹، ص۴۸۶.</ref> مؤلف کتاب [[الغارات]] هم در تعلیقه ۵۶ کتاب خود، از [[شهرت]] بنیرهاء بن منبه به ضم راء خبر داده، در توضیح کلمه رهاوی پس از نقل این عبارت [[ابن اثیر]] در ذیل کلمه الرهاوی: {{عربی|الرّهاويّ منسوب إلي الرّهاء قبيلة من العرب و قد ضبطه عبد الغنيّ بن سعيد بفتح الرّاء قبيلة مشهورة، و أمّا المدينة فبضمّ الرّاء}}،<ref>ابن اثیر، الکامل، ج۳، ص۳۷۹.</ref> آورده: «به نظر من این گفته، خلاف نظر مشهور - از جمله جوهری - که رهاء به ضم راء را، نام [[طایفه]] ای در [[مذحج]] دانستهاند، است».<ref>ثقفی کوفی، الغارات، ج۲، ص۸۳۱.</ref> | ||
رهاء، فرزندانی به نامهای [[سلیم]] و عبدالله داشت. از [[سلیم بن رهاء]]، [[ثوبان]]، [[عوف]]، جشم، صعب و جذیمه متولد شدند<ref>ر.ک: ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۲۹۸.</ref> و از جشم بن سلیم بن رهاء، [[ثعلبه]] و [[قریع]]، از عبدالله بن رهاء هم، [[حریث]]، سعد و طابخه پدید آمدند و از [[سعد بن عبدالله]]، [[کنانه]]، واهب و سهم تولد یافتند.<ref>ر.ک: ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۲۹۹.</ref> از [[کنانة]] بن سعد بن عبدالله هم عامر به [[دنیا]] آمد و از [[طابخة بن عبدالله]]، [[فزاره]] و مالک؛<ref>ر.ک: ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۲۹۹.</ref> و بدین ترتیب، [[نسل]] غطیف در [[زمین]] انتشار یافت. از مهمترین شاخهها و [[طوایف]] بنیرهاء بن منبه میتوان به [[بنیسلیم بن رهاء]] و [[بنیسهیم بن عبدالله]] بن رهاء اشاره کرد.<ref>ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۴۱۲ - ۴۱۳. «سهم» یا «سهیم» در کتاب ابن کلبی، فرزند سعد بن عبدالله معرفی شده است. (ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۲۹۸.)</ref> ضمن این که تجیب بنت ثوبان بن سلیم بن رهاء بن منبه هم، از [[بانوان]] بزرگ این [[قوم]] است که به جهت جایگاه بلند [[اجتماعی]] اش، [[فرزندان]] [[بنیاشرس بن شبیب بن سکون]] – از شاخههای [[قبیله کنده]] - به جای انتساب به پدر، بدو منتسب شده، «تجیبی» خوانده شدهاند.<ref>ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۱۸۱؛ صحاری، الانساب، ج۱ ص۳۸۵؛ زبیدی، تاج العروس، ج۱، ص۳۱۹؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۴۲۹.</ref><ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref> | رهاء، فرزندانی به نامهای [[سلیم]] و عبدالله داشت. از [[سلیم بن رهاء]]، [[ثوبان]]، [[عوف]]، جشم، صعب و جذیمه متولد شدند<ref>ر.ک: ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۲۹۸.</ref> و از جشم بن سلیم بن رهاء، [[ثعلبه]] و [[قریع]]، از عبدالله بن رهاء هم، [[حریث]]، سعد و طابخه پدید آمدند و از [[سعد بن عبدالله]]، [[کنانه]]، واهب و سهم تولد یافتند.<ref>ر.ک: ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۲۹۹.</ref> از [[کنانة]] بن سعد بن عبدالله هم عامر به [[دنیا]] آمد و از [[طابخة بن عبدالله]]، [[فزاره]] و مالک؛<ref>ر.ک: ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۲۹۹.</ref> و بدین ترتیب، [[نسل]] غطیف در [[زمین]] انتشار یافت. از مهمترین شاخهها و [[طوایف]] بنیرهاء بن منبه میتوان به [[بنیسلیم بن رهاء]] و [[بنیسهیم بن عبدالله]] بن رهاء اشاره کرد.<ref>ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۴۱۲ - ۴۱۳. «سهم» یا «سهیم» در کتاب ابن کلبی، فرزند سعد بن عبدالله معرفی شده است. (ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۲۹۸.)</ref> ضمن این که تجیب بنت ثوبان بن سلیم بن رهاء بن منبه هم، از [[بانوان]] بزرگ این [[قوم]] است که به جهت جایگاه بلند [[اجتماعی]] اش، [[فرزندان]] [[بنیاشرس بن شبیب بن سکون]] – از شاخههای [[قبیله کنده]] - به جای انتساب به پدر، بدو منتسب شده، «تجیبی» خوانده شدهاند.<ref>ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۱۸۱؛ صحاری، الانساب، ج۱ ص۳۸۵؛ زبیدی، تاج العروس، ج۱، ص۳۱۹؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۴۲۹.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref> | ||
== منابع == | == منابع == | ||