←مقدمه
(←مقدمه) برچسب: پیوندهای ابهامزدایی |
|||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
== راهکارهای مربوط به وضعیت [[فرهنگی]] و [[هنجارهای حاکم]]== | |||
راهکارهایی که در این بخش اشاره میشوند، جنبه فرهنگی و [[اجتماعی]] دارند. هرچند بهکارگیری برخی از راهکارها دشوار، [[زمان]] بر و نیازمند فعالیت و تلاش جمعی و همگانی است، اما در بلندمدت میتواند ثمرات بسیار [[ارزشمندی]] داشته باشد. | |||
=== افزایش زمینههای [[مشارکت مردم]] در [[امور اجتماعی]]=== | |||
[[مشارکت اجتماعی]]، بر گسترش روابط بین گروهی دلالت دارد و درگیر ساختن [[مردم]] در فرایندهای اجتماعی مختلف را [[هدف]] قرار میدهد. مشارکت اجتماعی به آن دسته از فعالیتهای ارادی دلالت دارد که از طریق آنها اعضای یک [[جامعه]] در امور مختلف شرکت میکنند و به صورت مستقیم یا غیرمستقیم در شکل دادن [[حیات اجتماعی]] مشارکت دارند<ref>محسنی تبریزی، ۱۳۶۹ ص۱۰۸.</ref>. در [[دین اسلام]]، مشارکت و [[تعاون]]، یکی از آموزههای اصلی است؛ چنان که [[خداوند]] در [[قرآن کریم]] میفرماید: {{متن قرآن|وَتَعَاوَنُوا عَلَى الْبِرِّ وَالتَّقْوَى وَلَا تَعَاوَنُوا عَلَى الْإِثْمِ وَالْعُدْوَانِ}}<ref>«و یکدیگر را در نیکی و پرهیزگاری یاری کنید و در گناه و تجاوز یاری نکنید» سوره مائده، آیه ۲.</ref>. | |||
اگر این اصل در جامعه نهادینه شود و مردم بدون توجه به روابط شخصی، [[نژادی]] و [[خویشاوندی]]، با آنان که به انجام کارهای سازنده و مثبت اقدام میکنند [[همکاری]] و [[همیاری]] نمایند، بسیاری از ناهنجاریهای اجتماعی حل میشود و جامعهای سرشار از تعاون به وجود میآید. | |||
===[[رشد]] و تقویت [[باورها]] و [[آموزههای دینی]]=== | |||
[[انسانها]] دارای یک نوع [[سیستم]] کنترل درونی هستند که مانع انجام کارهای [[نامشروع]] میشوند. پایبندیهای [[دینی]] یکی از مهمترین عوامل کنترل درونی محسوب میشود که اگر در یک جامعه وجود داشته باشد، مانع [[انحرافات]] شده و تأثیر بر [[تضعیف]] عوامل تسهیل کننده کارهای نامشروع در یک جامعه میکند<ref>رفیعپور، فرامرز، سرطان اجتماعی فساد، ص۳۲.</ref>. آموزههای دینی در صورتی به کلیدیترین رکن، جهت [[پیشگیری]] از [[فساد]] تبدیل میشود که به گونهای مناسب و مطلوب و با ابزارها و الگوهای مناسب، در اذهان قشرهای جامعه تزریق گردد<ref>دانایی فرد، حسن، چالشهای مدیریت دولتی در ایران، ص۱۱۹.</ref>. | |||
=== احیای [[حس]] [[مسئولیتپذیری اجتماعی]]=== | |||
یکی از اصول [[اجتماعی]] بنیادی مورد نظر [[دین اسلام]]، اهتمام [[مسلمانان]] و [[مسئولیتپذیری]] آنان نسبت به همدیگر است که از آن به «[[تکافل اجتماعی]]» (یعنی [[مسئولیت]] و تکالیفی که اعضای [[جامعه]] نسبت به همدیگر دارند) نیز تعبیر شده است. [[احادیث]] زیادی در این زمینه وجود دارند که اهمیت این اصل را میرسانند؛ مانند این [[روایت]] که [[پیامبر]]{{صل}} میفرماید: {{متن حدیث|مَنْ أَصْبَحَ وَ لَمْ يَهْتَمُّ بِأُمُورِ الْمُسْلِمِينَ فَلَيْسَ بِمُسْلِمٍ}}<ref>کلینی، ۱۳۶۲، ص۲۳۹.</ref>؛ این [[حدیث]] و احادیث فراوان دیگر، تأکیداتی روشن، صریح و قاطعی بر مسئولیت [[انسانها]] نسبت به همدیگر و جامعه پیرامونشان هستند. | |||
=== [[ترویج]] [[فرهنگ]] [[وظیفهشناسی]] و [[وجدان کاری]]=== | |||
در تعریف وجدان کاری گفته شده است: «حالت ثابت درونی که شخص را به انجام دقیق کار با میل و [[رغبت]] و [[اشتیاق]] [[ترغیب]] میکند»<ref>منطقی سعادتی، ۱۳۷۵، ص۴۱.</ref>. وجدان کاری و وظیفهشناسی، یکی از عوامل [[فرهنگی]] مؤثر جهت [[مبارزه با فساد]] و [[انحراف اجتماعی]] به شمار میآید. میتوان گفت که بین وجدان کاری و [[فساد]]، رابطهای معکوس وجود دارد؛ به این معنا که با فقدان وجدان کاری، فساد و [[انحرافات]] افزایش خواهند یافت و وجود آن میتواند باعث کاهش [[فساد اداری]] در سازمانها شود. بدین ترتیب، [[ضعف]] وجدان کاری از مهمترین ریشههای فرهنگی و اجتماعی فساد اداری است<ref>حکیمی، ۱۳۸۵.</ref>. با تقویت [[پایبندی]] انسانها به اصول و ارزشهای [[دینی]] و باورهای [[انسانی]]، و همچنین در [[سایه]] استفاده از تجربههای بشری، میتوان به تقویت و گسترش فرهنگ وجدان کاری در سازمانها اقدام نمود.<ref>[[مصطفی صالحی|صالحی، مصطفی]]، [[عوامل بروز فساد اداری از دیدگاه اسلام (مقاله)|عوامل بروز فساد اداری از دیدگاه اسلام]].</ref> | |||
==مقدمه== | ==مقدمه== | ||
== نخست: [[تقویت ایمان]] و [[باورهای دینی]]== | == نخست: [[تقویت ایمان]] و [[باورهای دینی]]== | ||
هر قدر، [[ایمان]] و [[اعتقاد]] افراد به خدا و [[روز قیامت]] و نیز [[ارزشهای دینی]] بیشتر باشند، احتمال ارتکاب انواع خطاها و [[انحرافات]] کمتر است. | هر قدر، [[ایمان]] و [[اعتقاد]] افراد به خدا و [[روز قیامت]] و نیز [[ارزشهای دینی]] بیشتر باشند، احتمال ارتکاب انواع خطاها و [[انحرافات]] کمتر است. | ||