بدون خلاصۀ ویرایش
(←منابع) |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{مدخل مرتبط | {{مدخل مرتبط | ||
| موضوع مرتبط = علم | | موضوع مرتبط = علم وراثتی | ||
| عنوان مدخل = علم وراثتی | | عنوان مدخل = علم وراثتی | ||
| مداخل مرتبط = | | مداخل مرتبط = [[علم وراثتی در حدیث]] - [[علم وراثتی در کلام اسلامی]] | ||
| پرسش مرتبط = علم معصوم (پرسش) | | پرسش مرتبط = علم معصوم (پرسش) | ||
}} | }} | ||
== [[روایات]] == | == [[روایات]] == | ||
روایات فراوانی که از [[حد]] شمارش بیرون است، از [[شیعه]] و [[اهل سنت]] در این زمینه وارد شده است و مفهوم آنها این است که [[پیامبر اکرم]] {{صل}} [[علم]] خود را به واسطۀ [[وحی]] از [[پروردگار]] گرفته و [[امامان]] {{ع}} بالوراثه از [[رسول خدا]] {{صل}} گرفتهاند. ایشان [[وارث]] جمیع [[کمالات]] و [[فضائل]] [[انبیاء]] و [[فرشتگان الهی]] هستند و عبارت [[زیارت وارث]] اشاره به همین مسأله دارد: {{متن حدیث|السَّلامُ عَلَیْکَ یَا وَارِثَ آدَمَ صَفْوَةِ اللَّهِ السَّلامُ عَلَیْکَ یَا وَارِثَ نُوحٍ نَبِیِّ اللَّهِ}} و روایات متعددی<ref>مانند: محمد بن حسن صفار؛ بصائر الدرجات فی فضائل آل محمد؛ ص۲۹۰ ـ ۲۹۶.</ref> نیز [[دلالت]] میکنند هر امامی از [[امام]] پیشین، دانشهایی را فرا میگرفته است. روایاتی هم دلالت دارند بر اینکه هر امام [[علوم]] خود را به امام پس از خود تحویل میدهد<ref>محمد بن یعقوب کلینی؛ الکافی؛ ج۱، ص۶۸۸.</ref>.<ref>ر. ک: [[سید محمد حسین طباطبائی|طباطبائی، سید محمد حسین]]، [[تفسیر المیزان (کتاب)|تفسیر المیزان]]، ج۲۰، ص۹۱؛ [[محمد فاضل لنکرانی|لنکرانی، محمد فاضل]] و [[شهابالدین اشراقی|اشراقی، شهابالدین]]، [[پاسداران وحی (کتاب)|پاسداران وحی]]، ص۱۹۳؛ [[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، علم موروثی، علم لدنی، پیشگوییهای امام علی(ع)؛ [[عبدالحسین خسروپناه|خسروپناه، عبدالحسین]]، [[کلام نوین اسلامی (کتاب)|کلام نوین اسلامی ج۲]]، ج ۲، ص۳۹۱ و ۳۹۲؛ [[محمد حسن نادم|نادم، محمد حسن]] و [[سید ابراهیم افتخاری|افتخاری، سید ابراهیم]]، [[منابع علم امام از نگاه متکلمان قم و بغداد (مقاله)|منابع علم امام از نگاه متکلمان قم و بغداد]]، ص۶۲.</ref> | روایات فراوانی که از [[حد]] شمارش بیرون است، از [[شیعه]] و [[اهل سنت]] در این زمینه وارد شده است و مفهوم آنها این است که [[پیامبر اکرم]] {{صل}} [[علم]] خود را به واسطۀ [[وحی]] از [[پروردگار]] گرفته و [[امامان]] {{ع}} بالوراثه از [[رسول خدا]] {{صل}} گرفتهاند. ایشان [[وارث]] جمیع [[کمالات]] و [[فضائل]] [[انبیاء]] و [[فرشتگان الهی]] هستند و عبارت [[زیارت وارث]] اشاره به همین مسأله دارد: {{متن حدیث|السَّلامُ عَلَیْکَ یَا وَارِثَ آدَمَ صَفْوَةِ اللَّهِ السَّلامُ عَلَیْکَ یَا وَارِثَ نُوحٍ نَبِیِّ اللَّهِ}} و روایات متعددی<ref>مانند: محمد بن حسن صفار؛ بصائر الدرجات فی فضائل آل محمد؛ ص۲۹۰ ـ ۲۹۶.</ref> نیز [[دلالت]] میکنند هر امامی از [[امام]] پیشین، دانشهایی را فرا میگرفته است. روایاتی هم دلالت دارند بر اینکه هر امام [[علوم]] خود را به امام پس از خود تحویل میدهد<ref>محمد بن یعقوب کلینی؛ الکافی؛ ج۱، ص۶۸۸.</ref>.<ref>ر.ک: [[سید محمد حسین طباطبائی|طباطبائی، سید محمد حسین]]، [[تفسیر المیزان (کتاب)|تفسیر المیزان]]، ج۲۰، ص۹۱؛ [[محمد فاضل لنکرانی|لنکرانی، محمد فاضل]] و [[شهابالدین اشراقی|اشراقی، شهابالدین]]، [[پاسداران وحی (کتاب)|پاسداران وحی]]، ص۱۹۳؛ [[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، علم موروثی، علم لدنی، پیشگوییهای امام علی(ع)؛ [[عبدالحسین خسروپناه|خسروپناه، عبدالحسین]]، [[کلام نوین اسلامی (کتاب)|کلام نوین اسلامی ج۲]]، ج ۲، ص۳۹۱ و ۳۹۲؛ [[محمد حسن نادم|نادم، محمد حسن]] و [[سید ابراهیم افتخاری|افتخاری، سید ابراهیم]]، [[منابع علم امام از نگاه متکلمان قم و بغداد (مقاله)|منابع علم امام از نگاه متکلمان قم و بغداد]]، ص۶۲.</ref> | ||
برخی از این روایات عبارتاند از: | برخی از این روایات عبارتاند از: | ||
# [[محمد بن فضل هاشمی]] از [[امام رضا]] {{ع}} [[روایت]] کرده، آن جناب نظر کرد به ابن هذاب و سپس فرمود: "اگر به تو [[خبر]] دهم در این روزها یکی از بستگان تو کشته خواهد شد آیا گفته مرا [[تصدیق]] میکنی؟» عرض کرد [[خیر]]؛ زیرا جز [[خداوند متعال]] کسی [[علم غیب]] نمیداند. امام رضا {{ع}} آیۀ: {{متن قرآن|عَالِمُ الْغَيْبِ فَلَا يُظْهِرُ عَلَى غَيْبِهِ أَحَدًا إِلَّا مَنِ ارْتَضَى مِنْ رَسُولٍ}}<ref>«او دانای نهان است پس هیچ کس را بر نهان خویش آگاه نمیکند جز فرستادهای را که بپسندد» سوره جن، آیه ۲۶ ـ ۲۷.</ref> را [[تلاوت]] نموده و بعد فرمودند: رسول خدا {{صل}} مورد [[رضا]] و پسند خداست و ما [[وارثان]] همین [[رسول]] هستیم که [[خداوند]] او را بر [[غیب]] خود که میخواهد [[آگاه]] نموده و آن حضرت [[علم]] به وقایع گذشته و بعد تا [[روز قیامت]] را به ما آموخت"<ref>{{متن حدیث|ثُمَّ نَظَرَ الرِّضَا {{ع}}إِلَی ابْنِ هَذَّابٍ فَقَالَ إِنْ أَنَا أَخْبَرْتُکَ أَنَّکَ سَتُبْتَلَی فِی هَذِهِ الْأَیَّامِ بِدَمِ ذِی رَحِمٍ لَکَ أَ کُنْتَ مُصَدِّقاً لِی قَالَ لَا فَإِنَّ الْغَیْبَ لَا یَعْلَمُهُ إِلَّا اللَّهُ تَعَالَی قَالَ {{ع}}أَ وَ لَیْسَ اللَّهُ یَقُولُ عالِمُ الْغَیْبِ فَلا یُظْهِرُ عَلی غَیْبِهِ أَحَداً إِلَّا مَنِ ارْتَضی مِنْ رَسُولٍ فَرَسُولُ اللَّهِ عِنْدَ اللَّهِ مُرْتَضَی وَ نَحْنُ وَرَثَةُ ذَلِکَ الرَّسُولِ الَّذِی أَطْلَعَهُ اللَّهُ عَلَی مَا شَاءَ مِنْ غَیْبِهِ فَعَلِمْنَا مَا کَانَ وَ مَا یَکُونُ إِلَی یَوْمِ الْقِیَامَةِ}}؛ راوندی، قطب الدین، الخرائج و الجرائح، ج ۱، ص۳۴۳.</ref>.<ref>ر. ک: [[سید محمد حسین طباطبائی|طباطبائی، سید محمد حسین]]، [[تفسیر المیزان (کتاب)|تفسیر المیزان]]، ج۲۰، ص۹۱.</ref> | # [[محمد بن فضل هاشمی]] از [[امام رضا]] {{ع}} [[روایت]] کرده، آن جناب نظر کرد به ابن هذاب و سپس فرمود: "اگر به تو [[خبر]] دهم در این روزها یکی از بستگان تو کشته خواهد شد آیا گفته مرا [[تصدیق]] میکنی؟» عرض کرد [[خیر]]؛ زیرا جز [[خداوند متعال]] کسی [[علم غیب]] نمیداند. امام رضا {{ع}} آیۀ: {{متن قرآن|عَالِمُ الْغَيْبِ فَلَا يُظْهِرُ عَلَى غَيْبِهِ أَحَدًا إِلَّا مَنِ ارْتَضَى مِنْ رَسُولٍ}}<ref>«او دانای نهان است پس هیچ کس را بر نهان خویش آگاه نمیکند جز فرستادهای را که بپسندد» سوره جن، آیه ۲۶ ـ ۲۷.</ref> را [[تلاوت]] نموده و بعد فرمودند: رسول خدا {{صل}} مورد [[رضا]] و پسند خداست و ما [[وارثان]] همین [[رسول]] هستیم که [[خداوند]] او را بر [[غیب]] خود که میخواهد [[آگاه]] نموده و آن حضرت [[علم]] به وقایع گذشته و بعد تا [[روز قیامت]] را به ما آموخت"<ref>{{متن حدیث|ثُمَّ نَظَرَ الرِّضَا {{ع}}إِلَی ابْنِ هَذَّابٍ فَقَالَ إِنْ أَنَا أَخْبَرْتُکَ أَنَّکَ سَتُبْتَلَی فِی هَذِهِ الْأَیَّامِ بِدَمِ ذِی رَحِمٍ لَکَ أَ کُنْتَ مُصَدِّقاً لِی قَالَ لَا فَإِنَّ الْغَیْبَ لَا یَعْلَمُهُ إِلَّا اللَّهُ تَعَالَی قَالَ {{ع}}أَ وَ لَیْسَ اللَّهُ یَقُولُ عالِمُ الْغَیْبِ فَلا یُظْهِرُ عَلی غَیْبِهِ أَحَداً إِلَّا مَنِ ارْتَضی مِنْ رَسُولٍ فَرَسُولُ اللَّهِ عِنْدَ اللَّهِ مُرْتَضَی وَ نَحْنُ وَرَثَةُ ذَلِکَ الرَّسُولِ الَّذِی أَطْلَعَهُ اللَّهُ عَلَی مَا شَاءَ مِنْ غَیْبِهِ فَعَلِمْنَا مَا کَانَ وَ مَا یَکُونُ إِلَی یَوْمِ الْقِیَامَةِ}}؛ راوندی، قطب الدین، الخرائج و الجرائح، ج ۱، ص۳۴۳.</ref>.<ref>ر.ک: [[سید محمد حسین طباطبائی|طباطبائی، سید محمد حسین]]، [[تفسیر المیزان (کتاب)|تفسیر المیزان]]، ج۲۰، ص۹۱.</ref> | ||
# [[مفضل بن عمر]] [[روایت]] کرده [[امام صادق]] {{ع}} فرمودند: "[[سلیمان]] از [[داود]] [[ارث]] برد و [[محمد]] {{صل}} از سلیمان ارث برد و ما از محمد {{صل}} ارث بردیم. علم [[تورات]] و انجیل و [[زبور]] و [[تفسیر]] [[الواح]] نزد ماست. [[مفضل]] عرض کرد: علم زیادی است! [[امام]] فرمودند: این علم چندان مهم نیست بلکه [[علم مهم]]، علمی است که در هر [[روز]] و در هر [[ساعت]] به ما داده میشود"<ref>{{متن حدیث|إِنَّ سُلَیْمَانَ وَرِثَ دَاوُدَ وَ إِنَّ مُحَمَّداً وَرِثَ سُلَیْمَانَ وَ إِنَّا وَرِثْنَا مُحَمَّداً وَ إِنَّ عِنْدَنَا عِلْمَ التَّوْرَاةِ وَ الْإِنْجِیلِ وَ الزَّبُورِ وَ تِبْیَانَ مَا فِی الْأَلْوَاحِ قَالَ قُلْتُ إِنَّ هَذَا لَهُوَ الْعِلْمُ قَالَ لَیْسَ هَذَا هُوَ الْعِلْمَ إِنَّ الْعِلْمَ الَّذِی یَحْدُثُ یَوْماً بَعْدَ یَوْمٍ وَ سَاعَةً بَعْدَ سَاعَةٍ}}؛ کلینی، محمد بن یعقوب الکافی، ج۱، ص۲۲۴.</ref>.<ref>ر. ک: [[ابراهیم امینی|امینی، ابراهیم]]، [[بررسی مسائل کلی امامت (کتاب)|بررسی مسائل کلی امامت]]، ص۲۴۷.</ref> | # [[مفضل بن عمر]] [[روایت]] کرده [[امام صادق]] {{ع}} فرمودند: "[[سلیمان]] از [[داود]] [[ارث]] برد و [[محمد]] {{صل}} از سلیمان ارث برد و ما از محمد {{صل}} ارث بردیم. علم [[تورات]] و انجیل و [[زبور]] و [[تفسیر]] [[الواح]] نزد ماست. [[مفضل]] عرض کرد: علم زیادی است! [[امام]] فرمودند: این علم چندان مهم نیست بلکه [[علم مهم]]، علمی است که در هر [[روز]] و در هر [[ساعت]] به ما داده میشود"<ref>{{متن حدیث|إِنَّ سُلَیْمَانَ وَرِثَ دَاوُدَ وَ إِنَّ مُحَمَّداً وَرِثَ سُلَیْمَانَ وَ إِنَّا وَرِثْنَا مُحَمَّداً وَ إِنَّ عِنْدَنَا عِلْمَ التَّوْرَاةِ وَ الْإِنْجِیلِ وَ الزَّبُورِ وَ تِبْیَانَ مَا فِی الْأَلْوَاحِ قَالَ قُلْتُ إِنَّ هَذَا لَهُوَ الْعِلْمُ قَالَ لَیْسَ هَذَا هُوَ الْعِلْمَ إِنَّ الْعِلْمَ الَّذِی یَحْدُثُ یَوْماً بَعْدَ یَوْمٍ وَ سَاعَةً بَعْدَ سَاعَةٍ}}؛ کلینی، محمد بن یعقوب الکافی، ج۱، ص۲۲۴.</ref>.<ref>ر.ک: [[ابراهیم امینی|امینی، ابراهیم]]، [[بررسی مسائل کلی امامت (کتاب)|بررسی مسائل کلی امامت]]، ص۲۴۷.</ref> | ||
# [[ضریس]] کناسی میگوید نزد [[حضرت صادق]] {{ع}} بودم، [[ابوبصیر]] نیز حاضر بود پس حضرت فرمودند: "[[داوود]] {{ع}} [[علوم انبیا]] را ارث برد و سلیمان {{ع}} علم داوود را ارث برد و محمد {{صل}} از سلیمان {{ع}} ارث برد و ما از محمد {{صل}} ارث بردیم. [[صحف ابراهیم]] و [[الواح موسی]] {{ع}} نزد ماست. [[ابوبصیر]] عرض کرد: [[علم]] زیادی است! فرمود: ای [[ابا محمد]]! این علم چندان مهم نیست، [[علم مهم]] علمی است که شب و [[روز]] و [[ساعت]] به ساعت به ما [[الهام]] میشود"<ref>{{متن حدیث|کُنْتُ عِنْدَ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ {{ع}}وَ عِنْدَهُ أَبُو بَصِیرٍ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ {{ع}}إِنَّ دَاوُدَ وَرِثَ عِلْمَ الْأَنْبِیَاءِ وَ إِنَّ سُلَیْمَانَ وَرِثَ دَاوُدَ وَ إِنَّ مُحَمَّداً صوَرِثَ سُلَیْمَانَ وَ إِنَّا وَرِثْنَا مُحَمَّداً صوَ إِنَّ عِنْدَنَا صُحُفَ إِبْرَاهِیمَ وَ أَلْوَاحَ مُوسَی فَقَالَ أَبُو بَصِیرٍ إِنَّ هَذَا لَهُوَ الْعِلْمُ فَقَالَ یَا أَبَا مُحَمَّدٍ لَیْسَ هَذَا هُوَ الْعِلْمَ إِنَّمَا الْعِلْمُ مَا یَحْدُثُ بِاللَّیْلِ وَ النَّهَارِ یَوْماً بِیَوْمٍ وَ سَاعَةً بِسَاعَة}}؛ کلینی، محمد بن یعقوب الکافی، ج۱، ص۲۲۵.</ref>.<ref>ر. ک: [[ابراهیم امینی|امینی، ابراهیم]]، [[بررسی مسائل کلی امامت (کتاب)|بررسی مسائل کلی امامت]]، ص۲۴۷؛ [[محمد حسین نصیری|نصیری، محمد حسین]]، [[گستره علم امام از دیدگاه آیات و روایات (پایاننامه)|گستره علم امام از دیدگاه آیات و روایات]].</ref> | # [[ضریس]] کناسی میگوید نزد [[حضرت صادق]] {{ع}} بودم، [[ابوبصیر]] نیز حاضر بود پس حضرت فرمودند: "[[داوود]] {{ع}} [[علوم انبیا]] را ارث برد و سلیمان {{ع}} علم داوود را ارث برد و محمد {{صل}} از سلیمان {{ع}} ارث برد و ما از محمد {{صل}} ارث بردیم. [[صحف ابراهیم]] و [[الواح موسی]] {{ع}} نزد ماست. [[ابوبصیر]] عرض کرد: [[علم]] زیادی است! فرمود: ای [[ابا محمد]]! این علم چندان مهم نیست، [[علم مهم]] علمی است که شب و [[روز]] و [[ساعت]] به ساعت به ما [[الهام]] میشود"<ref>{{متن حدیث|کُنْتُ عِنْدَ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ {{ع}}وَ عِنْدَهُ أَبُو بَصِیرٍ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ {{ع}}إِنَّ دَاوُدَ وَرِثَ عِلْمَ الْأَنْبِیَاءِ وَ إِنَّ سُلَیْمَانَ وَرِثَ دَاوُدَ وَ إِنَّ مُحَمَّداً صوَرِثَ سُلَیْمَانَ وَ إِنَّا وَرِثْنَا مُحَمَّداً صوَ إِنَّ عِنْدَنَا صُحُفَ إِبْرَاهِیمَ وَ أَلْوَاحَ مُوسَی فَقَالَ أَبُو بَصِیرٍ إِنَّ هَذَا لَهُوَ الْعِلْمُ فَقَالَ یَا أَبَا مُحَمَّدٍ لَیْسَ هَذَا هُوَ الْعِلْمَ إِنَّمَا الْعِلْمُ مَا یَحْدُثُ بِاللَّیْلِ وَ النَّهَارِ یَوْماً بِیَوْمٍ وَ سَاعَةً بِسَاعَة}}؛ کلینی، محمد بن یعقوب الکافی، ج۱، ص۲۲۵.</ref>.<ref>ر.ک: [[ابراهیم امینی|امینی، ابراهیم]]، [[بررسی مسائل کلی امامت (کتاب)|بررسی مسائل کلی امامت]]، ص۲۴۷؛ [[محمد حسین نصیری|نصیری، محمد حسین]]، [[گستره علم امام از دیدگاه آیات و روایات (پایاننامه)|گستره علم امام از دیدگاه آیات و روایات]].</ref> | ||
# [[زراره]] از [[امام باقر]] {{ع}} [[نقل]] میکند: "[[علمی]] که همراه [[حضرت آدم]] نازل شد، به [[علی]] {{ع}} به [[ارث]] رسید و هیچ کدام از ما [[امامان]] از [[دنیا]] نمیرویم مگر اینکه یک نفر از [[اهل بیت]] ما، آن علم را یا هر گونه که [[خدا]] بخواهد، به ارث میبریم"<ref>{{متن حدیث|إِنَّ الْعِلْمَ الَّذِی نَزَلَ مَعَ آدَمَ {{ع}}لَمْ یُرْفَعْ وَ الْعِلْمُ یُتَوَارَثُ وَ کَانَ عَلِیٌّ {{ع}}عَالِمَ هَذِهِ الْأُمَّةِ وَ إِنَّهُ لَمْ یَهْلِکْ مِنَّا عَالِمٌ قَطُّ إِلَّا خَلَفَهُ مِنْ أَهْلِهِ مَنْ عَلِمَ مِثْلَ عِلْمِهِ أَوْ مَا شَاءَ اللَّهُ}}؛ کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج۱، ص۲۲۲.</ref>.<ref>ر. ک: [[سید ابراهیم افتخاری|افتخاری، سید ابراهیم]]، [[بررسی مقایسهای شئون امامت در مکتب قم و بغداد (پایاننامه)|بررسی مقایسهای شئون امامت در مکتب قم و بغداد]]، ص۶۵ ـ ۷۰.</ref> | # [[زراره]] از [[امام باقر]] {{ع}} [[نقل]] میکند: "[[علمی]] که همراه [[حضرت آدم]] نازل شد، به [[علی]] {{ع}} به [[ارث]] رسید و هیچ کدام از ما [[امامان]] از [[دنیا]] نمیرویم مگر اینکه یک نفر از [[اهل بیت]] ما، آن علم را یا هر گونه که [[خدا]] بخواهد، به ارث میبریم"<ref>{{متن حدیث|إِنَّ الْعِلْمَ الَّذِی نَزَلَ مَعَ آدَمَ {{ع}}لَمْ یُرْفَعْ وَ الْعِلْمُ یُتَوَارَثُ وَ کَانَ عَلِیٌّ {{ع}}عَالِمَ هَذِهِ الْأُمَّةِ وَ إِنَّهُ لَمْ یَهْلِکْ مِنَّا عَالِمٌ قَطُّ إِلَّا خَلَفَهُ مِنْ أَهْلِهِ مَنْ عَلِمَ مِثْلَ عِلْمِهِ أَوْ مَا شَاءَ اللَّهُ}}؛ کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج۱، ص۲۲۲.</ref>.<ref>ر.ک: [[سید ابراهیم افتخاری|افتخاری، سید ابراهیم]]، [[بررسی مقایسهای شئون امامت در مکتب قم و بغداد (پایاننامه)|بررسی مقایسهای شئون امامت در مکتب قم و بغداد]]، ص۶۵ ـ ۷۰.</ref> | ||
# [[امام صادق]] {{ع}} فرمودند: "اگر ما نیز مانند دیگران با [[رأی]] و اجتهادمان [[فتوا]] میدادیم، هلاک میشدیم، آنچه ما میگوییم، [[اجتهاد]] نیست، بلکه آثاری از [[رسول خدا]] {{صل}} است که ریشهها و پایههای علم است و ما [[نسل]] به نسل آن را ارث میبریم و همان گونه که [[مردم]] طلا و نقره خود را برای نسلهای پس از خود [[ذخیره]] و [[حفظ]] میکنند، ما نیز این [[علوم]] و [[معارف]] را برای نسلهای بعد [[ذخیره]] و [[حفظ]] میکنیم". | # [[امام صادق]] {{ع}} فرمودند: "اگر ما نیز مانند دیگران با [[رأی]] و اجتهادمان [[فتوا]] میدادیم، هلاک میشدیم، آنچه ما میگوییم، [[اجتهاد]] نیست، بلکه آثاری از [[رسول خدا]] {{صل}} است که ریشهها و پایههای علم است و ما [[نسل]] به نسل آن را ارث میبریم و همان گونه که [[مردم]] طلا و نقره خود را برای نسلهای پس از خود [[ذخیره]] و [[حفظ]] میکنند، ما نیز این [[علوم]] و [[معارف]] را برای نسلهای بعد [[ذخیره]] و [[حفظ]] میکنیم". | ||
# [[امام صادق]] {{ع}} در جایی دیگر فرمودند: "[[حدیث]] من حدیث پدرم و حدیث پدرم حدیث جدم و حدیث جدم حدیث [[امام حسین]] {{ع}} و او از برادرش [[امام حسن]] {{ع}} و او از پدرش [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} و حدیث امیرالمؤمنین[[حدیث]] [[رسول خدا]] {{صل}} است و [[احادیث]] رسول خدا {{صل}} چیزی جز [[کلام]] [[خدای سبحان]] نیست"<ref>{{متن حدیث|حَدِیثِی حَدِیثُ أَبِی وَ حَدِیثُ أَبِی حَدِیثُ جَدِّی وَ حَدِیثُ جَدِّی حَدِیثُ الْحُسَیْنِ وَ حَدِیثُ الْحُسَیْنِ حَدِیثُ الْحَسَنِ وَ حَدِیثُ الْحَسَنِ حَدِیثُ أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ {{ع}}وَ حَدِیثُ أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ حَدِیثُ رَسُولِ اللَّهِ صوَ حَدِیثُ رَسُولِ اللَّهِ قَوْلُ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ}}؛ کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج ۱، ص۵۳.</ref>.<ref>ر. ک: [[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، علم موروثی، علم لدنی، پیشگوییهای امام علی(ع).</ref> | # [[امام صادق]] {{ع}} در جایی دیگر فرمودند: "[[حدیث]] من حدیث پدرم و حدیث پدرم حدیث جدم و حدیث جدم حدیث [[امام حسین]] {{ع}} و او از برادرش [[امام حسن]] {{ع}} و او از پدرش [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} و حدیث امیرالمؤمنین[[حدیث]] [[رسول خدا]] {{صل}} است و [[احادیث]] رسول خدا {{صل}} چیزی جز [[کلام]] [[خدای سبحان]] نیست"<ref>{{متن حدیث|حَدِیثِی حَدِیثُ أَبِی وَ حَدِیثُ أَبِی حَدِیثُ جَدِّی وَ حَدِیثُ جَدِّی حَدِیثُ الْحُسَیْنِ وَ حَدِیثُ الْحُسَیْنِ حَدِیثُ الْحَسَنِ وَ حَدِیثُ الْحَسَنِ حَدِیثُ أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ {{ع}}وَ حَدِیثُ أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ حَدِیثُ رَسُولِ اللَّهِ صوَ حَدِیثُ رَسُولِ اللَّهِ قَوْلُ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ}}؛ کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج ۱، ص۵۳.</ref>.<ref>ر.ک: [[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، علم موروثی، علم لدنی، پیشگوییهای امام علی(ع).</ref> | ||
# [[حارث بن مغیره]] میگوید به امام صادق {{ع}} عرض کردم: [[علم]] [[عالم]] شما از چه راه حاصل میشود؟ فرمودند: "از رسول خدا {{صل}} و [[علی]] {{ع}} به [[ارث]] به ما رسیده است"<ref>{{متن حدیث|قُلْتُ أَخْبِرْنِی عَنْ عِلْمِ عَالِمِکُمْ قَالَ وِرَاثَةٌ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صوَ مِنْ عَلِیِّ بْنِ أَبِی طَالِبٍ ع}}؛ صفار، محمد بن حسن، بصائرالدرجات، ص۳۲۸.</ref>.<ref>ر. ک: [[ابراهیم امینی|امینی، ابراهیم]]، [[بررسی مسائل کلی امامت (کتاب)|بررسی مسائل کلی امامت]]، ص۲۴۷. </ref> | # [[حارث بن مغیره]] میگوید به امام صادق {{ع}} عرض کردم: [[علم]] [[عالم]] شما از چه راه حاصل میشود؟ فرمودند: "از رسول خدا {{صل}} و [[علی]] {{ع}} به [[ارث]] به ما رسیده است"<ref>{{متن حدیث|قُلْتُ أَخْبِرْنِی عَنْ عِلْمِ عَالِمِکُمْ قَالَ وِرَاثَةٌ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صوَ مِنْ عَلِیِّ بْنِ أَبِی طَالِبٍ ع}}؛ صفار، محمد بن حسن، بصائرالدرجات، ص۳۲۸.</ref>.<ref>ر.ک: [[ابراهیم امینی|امینی، ابراهیم]]، [[بررسی مسائل کلی امامت (کتاب)|بررسی مسائل کلی امامت]]، ص۲۴۷. </ref> | ||
# در روایتی [[ابوحمزه ثمالی]] از [[امام باقر]] {{ع}} [[نقل]] میکند: "هنگامی که دوران [[نبوت]] [[پیامبر اکرم]] {{صل}} به پایان رسید، روزگارش به سر آمد، [[خداوند]] به او چنین [[وحی]] کرد: «ای [[محمد]]! [[پیامبری]] خود را به انجام رساندی و روزگارت به پایان رسیده است. پس آن علمی که نزد توست و [[ایمان]] و اسم اکبر و [[میراث]] علم و [[آثار علم]] پیامبری را در [[اهل بیت]] خودت، نزد [[علی بن ابیطالب]] {{ع}} قرار بده که من علم و ایمان و اسم اکبر و [[میراث]] [[علم]] و [[آثار علم]] [[پیامبری]] را از [[نسل]] تو قطع نکردهام؛ همچنان که از [[خاندان]] سایر [[انبیای گذشته]] قطع نکردم"<ref>ابن بابویه، محمد بن علی، کمال الدین و تمام النعمة، ج ۱، ص۲۱۸.</ref>. | # در روایتی [[ابوحمزه ثمالی]] از [[امام باقر]] {{ع}} [[نقل]] میکند: "هنگامی که دوران [[نبوت]] [[پیامبر اکرم]] {{صل}} به پایان رسید، روزگارش به سر آمد، [[خداوند]] به او چنین [[وحی]] کرد: «ای [[محمد]]! [[پیامبری]] خود را به انجام رساندی و روزگارت به پایان رسیده است. پس آن علمی که نزد توست و [[ایمان]] و اسم اکبر و [[میراث]] علم و [[آثار علم]] پیامبری را در [[اهل بیت]] خودت، نزد [[علی بن ابیطالب]] {{ع}} قرار بده که من علم و ایمان و اسم اکبر و [[میراث]] [[علم]] و [[آثار علم]] [[پیامبری]] را از [[نسل]] تو قطع نکردهام؛ همچنان که از [[خاندان]] سایر [[انبیای گذشته]] قطع نکردم"<ref>ابن بابویه، محمد بن علی، کمال الدین و تمام النعمة، ج ۱، ص۲۱۸.</ref>. | ||
# [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} خطاب به [[اصبغ بن نباته]] فرمودند: "ای [[حارث]]، من [[برادر]]، همدم، [[وصی]]، ولی، رازدار و صاحب [[اسرار]] اویم. [[پیامبر اکرم]] {{صل}} به من [[فهم]] کتاب، فصل خطاب [[داوری]] به [[حق]]، علم گذشته، علم سلسلۀ اسباب و مسببات [[قضا و قدر الهی]]، و هزار کلید از [[خزائن الهی]] سپرده شده است. هر کلید آن، هزار در از مجهولات را میگشاید و هر دری به هزار در از [[عهد]] و [[پیمانها]] منتهی میگردد..."<ref>ابن بابویه، محمد بن علی، خصال، ج ۲، ص۶۴۳ ـ ۶۴۹.</ref>. | # [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} خطاب به [[اصبغ بن نباته]] فرمودند: "ای [[حارث]]، من [[برادر]]، همدم، [[وصی]]، ولی، رازدار و صاحب [[اسرار]] اویم. [[پیامبر اکرم]] {{صل}} به من [[فهم]] کتاب، فصل خطاب [[داوری]] به [[حق]]، علم گذشته، علم سلسلۀ اسباب و مسببات [[قضا و قدر الهی]]، و هزار کلید از [[خزائن الهی]] سپرده شده است. هر کلید آن، هزار در از مجهولات را میگشاید و هر دری به هزار در از [[عهد]] و [[پیمانها]] منتهی میگردد..."<ref>ابن بابویه، محمد بن علی، خصال، ج ۲، ص۶۴۳ ـ ۶۴۹.</ref>. | ||
# [[ذریح]] بن [[محمّد]] بن [[یزید]] [[محاربی]] [[نقل]] میکند: شنیدم از [[امام صادق]] {{ع}} میفرمود: "ما [[وارثان]] [[انبیاء]] هستیم، سپس فرمودند: [[پیامبر خدا]] {{صل}} لباسی بر [[علی]] {{ع}} پوشاند و سپس به او هزار کلمه آموخت که از هر کلمۀ آن، هزار کلمه دیگر گشوده میشود"<ref>{{متن حدیث|نَحْنُ وَرَثَةُ الْأَنْبِیَاءِ ثُمَّ قَالَ جَلَّلَ رَسُولُ اللَّهِ صعَلَی عَلِیٍّ {{ع}}ثَوْباً ثُمَّ عَلَّمَهُ أَلْفَ کَلِمَةٍ کُلُّ کَلِمَةٍ یَفْتَحُ أَلْفَ کَلِمَةٍ}}؛ ابن بابویه، محمد بن علی، خصال، ج ۲، ص۶۵۱.</ref>. | # [[ذریح]] بن [[محمّد]] بن [[یزید]] [[محاربی]] [[نقل]] میکند: شنیدم از [[امام صادق]] {{ع}} میفرمود: "ما [[وارثان]] [[انبیاء]] هستیم، سپس فرمودند: [[پیامبر خدا]] {{صل}} لباسی بر [[علی]] {{ع}} پوشاند و سپس به او هزار کلمه آموخت که از هر کلمۀ آن، هزار کلمه دیگر گشوده میشود"<ref>{{متن حدیث|نَحْنُ وَرَثَةُ الْأَنْبِیَاءِ ثُمَّ قَالَ جَلَّلَ رَسُولُ اللَّهِ صعَلَی عَلِیٍّ {{ع}}ثَوْباً ثُمَّ عَلَّمَهُ أَلْفَ کَلِمَةٍ کُلُّ کَلِمَةٍ یَفْتَحُ أَلْفَ کَلِمَةٍ}}؛ ابن بابویه، محمد بن علی، خصال، ج ۲، ص۶۵۱.</ref>. | ||
# [[زراره]] از [[امام باقر]] {{ع}} نقل میکند: "[[علمی]] که همراه [[حضرت آدم]] نازل شد، به علی {{ع}} به [[ارث]] رسید، و هیچ کدام از ما [[امامان]] از [[دنیا]] نمیرویم مگر اینکه یک نفر از [[اهل بیت]] {{ع}} ما، آن علم را یا هر گونه که [[خدا]] بخواهد، به ارث میبریم"<ref>{{متن حدیث|إِنَّ الْعِلْمَ الَّذِی نَزَلَ مَعَ آدَمَ {{ع}}لَمْ یُرْفَعْ وَ الْعِلْمُ یُتَوَارَثُ وَ کَانَ عَلِیٌّ {{ع}}عَالِمَ هَذِهِ الْأُمَّةِ وَ إِنَّهُ لَمْ یَهْلِکْ مِنَّا عَالِمٌ قَطُّ إِلَّا خَلَفَهُ مِنْ أَهْلِهِ مَنْ عَلِمَ مِثْلَ عِلْمِهِ أَوْ مَا شَاءَ اللَّهُ}}؛ کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج ۱، ص۲۲۲. </ref>.<ref>ر. ک: [[محمد حسن نادم|نادم، محمد حسن]] و [[سید ابراهیم افتخاری|افتخاری، سید ابراهیم]]، [[منابع علم امام از نگاه متکلمان قم و بغداد (مقاله)|منابع علم امام از نگاه متکلمان قم و بغداد]]، ص۶۲؛ [[سید ابراهیم افتخاری|افتخاری، سید ابراهیم]]، [[بررسی مقایسهای شئون امامت در مکتب قم و بغداد (پایاننامه)|بررسی مقایسهای شئون امامت در مکتب قم و بغداد]]د، ص۶۵ ـ ۷۰.</ref> | # [[زراره]] از [[امام باقر]] {{ع}} نقل میکند: "[[علمی]] که همراه [[حضرت آدم]] نازل شد، به علی {{ع}} به [[ارث]] رسید، و هیچ کدام از ما [[امامان]] از [[دنیا]] نمیرویم مگر اینکه یک نفر از [[اهل بیت]] {{ع}} ما، آن علم را یا هر گونه که [[خدا]] بخواهد، به ارث میبریم"<ref>{{متن حدیث|إِنَّ الْعِلْمَ الَّذِی نَزَلَ مَعَ آدَمَ {{ع}}لَمْ یُرْفَعْ وَ الْعِلْمُ یُتَوَارَثُ وَ کَانَ عَلِیٌّ {{ع}}عَالِمَ هَذِهِ الْأُمَّةِ وَ إِنَّهُ لَمْ یَهْلِکْ مِنَّا عَالِمٌ قَطُّ إِلَّا خَلَفَهُ مِنْ أَهْلِهِ مَنْ عَلِمَ مِثْلَ عِلْمِهِ أَوْ مَا شَاءَ اللَّهُ}}؛ کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج ۱، ص۲۲۲. </ref>.<ref>ر.ک: [[محمد حسن نادم|نادم، محمد حسن]] و [[سید ابراهیم افتخاری|افتخاری، سید ابراهیم]]، [[منابع علم امام از نگاه متکلمان قم و بغداد (مقاله)|منابع علم امام از نگاه متکلمان قم و بغداد]]، ص۶۲؛ [[سید ابراهیم افتخاری|افتخاری، سید ابراهیم]]، [[بررسی مقایسهای شئون امامت در مکتب قم و بغداد (پایاننامه)|بررسی مقایسهای شئون امامت در مکتب قم و بغداد]]د، ص۶۵ ـ ۷۰.</ref> | ||
# [[امام صادق]] {{ع}} فرمودند: "اگر میان [[حضرت موسی]] {{ع}} و [[حضرت خضر]] {{ع}} بودم، حتما به آنها اطلاع میدادم از آنان آگاهتر و داناترم و چیزهایی را به آن دو میگفتم که در حضورشان نبود و از امور اینده بود؛ زیرا به حضرت موسی {{ع}} و حضرت خضر {{ع}} تنها [[علم]] وقایع گذشته و حال [[عطا]] شده بود و [[دانش]] اموری که در [[آینده]] تا [[قیامت]] اتفاق میافتاد به آن دو داده نشده است؛ در حالی که دانش گذشته و وقایع آینده تا [[روز قیامت]] به [[رسول الله]] {{صل}} عطا شده است و ما نیز آنها را از رسول الله {{صل}} به [[ارث]] بردهایم"<ref>{{متن حدیث|کُنَّا مَعَ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ {{ع}}فِی الْحِجْرِ فَقَالَ عَلَیْنَا عَیْنٌ فَالْتَفَتْنَا یَمْنَةً وَ یَسْرَةً وَ قُلْنَا لَیْسَ عَلَیْنَا عَیْنٌ فَقَالَ وَ رَبِّ الْکَعْبَةِ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ أَنْ لَوْ کُنْتُ بَیْنَ مُوسَی وَ الْخَضِرِ لَأَخْبَرْتُهُمَا أَنِّی أَعْلَمُ مِنْهَا وَ لَأَنْبَأْتُهُمَا بِمَا لَیْسَ فِی أَیْدِیهِمَا}}؛ مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار ج ۲۶ ص۱۹۶.</ref>. | # [[امام صادق]] {{ع}} فرمودند: "اگر میان [[حضرت موسی]] {{ع}} و [[حضرت خضر]] {{ع}} بودم، حتما به آنها اطلاع میدادم از آنان آگاهتر و داناترم و چیزهایی را به آن دو میگفتم که در حضورشان نبود و از امور اینده بود؛ زیرا به حضرت موسی {{ع}} و حضرت خضر {{ع}} تنها [[علم]] وقایع گذشته و حال [[عطا]] شده بود و [[دانش]] اموری که در [[آینده]] تا [[قیامت]] اتفاق میافتاد به آن دو داده نشده است؛ در حالی که دانش گذشته و وقایع آینده تا [[روز قیامت]] به [[رسول الله]] {{صل}} عطا شده است و ما نیز آنها را از رسول الله {{صل}} به [[ارث]] بردهایم"<ref>{{متن حدیث|کُنَّا مَعَ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ {{ع}}فِی الْحِجْرِ فَقَالَ عَلَیْنَا عَیْنٌ فَالْتَفَتْنَا یَمْنَةً وَ یَسْرَةً وَ قُلْنَا لَیْسَ عَلَیْنَا عَیْنٌ فَقَالَ وَ رَبِّ الْکَعْبَةِ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ أَنْ لَوْ کُنْتُ بَیْنَ مُوسَی وَ الْخَضِرِ لَأَخْبَرْتُهُمَا أَنِّی أَعْلَمُ مِنْهَا وَ لَأَنْبَأْتُهُمَا بِمَا لَیْسَ فِی أَیْدِیهِمَا}}؛ مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار ج ۲۶ ص۱۹۶.</ref>. | ||
# [[امام باقر]] {{ع}} در جمع عدهای از [[مردم کوفه]] که [[خدمت]] حضرت رسیده بودند فرمودند: "جای [[شگفتی]] است [[مردم]] میگویند: آنان "منظور [[علماء]] [[اهل]] سنتاند" تمام علم خود را از [[پیامبر]] {{صل}} گرفتهاند، در نتیجه به آن عمل کردند و [[هدایت]] شدند، و در مورد ما [[اهل بیت]] این گونه نظر میدهند که ما علم خود را از پیامبر نگرفتهایم، و به وسیلۀ آن هدایت نیافتهایم، در حالی که ما اهل و ذریۀ او هستیم و در خانههای ما [[وحی]] نازل شده است، و از نزد ما علم به مردم رسیده است. آیا تو این گونه میبینی که آنان بدانند و هدایت پیدا کرده باشند و ما [[جاهل]] و [[گمراه]] باشیم؟ در حالی که این امر محال است"<ref>{{متن حدیث|سَمِعْتُ جَعْفَرَ بْنَ مُحَمَّدٍ {{ع}}یَقُولُ وَ عِنْدَهُ نَاسٌ مِنْ أَهْلِ کُوفَةَ عَجَباً لِلنَّاسِ یَقُولُونَ أَخَذُوا عِلْمَهُمْ کُلَّهُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صفَعَمِلُوا بِهِ وَ اهْتَدَوْا وَ یَرَوْنَ أَنَّا أَهْلَ الْبَیْتِ لَمْ نَأْخُذْ عِلْمَهُ وَ لَمْ نَهْتَدِ بِهِ وَ نَحْنُ أَهْلُهُ وَ ذُرِّیَّتُهُ فِی مَنَازِلِنَا أُنْزِلَ الْوَحْیُ وَ مِنْ عِنْدِنَا خَرَجَ إِلَی النَّاسِ الْعِلْمُ أَ فَتَرَاهُمْ عَلِمُوا وَ اهْتَدَوْا وَ جَهِلْنَا وَ ضَلَلْنَا إِنَّ هَذَا مُحَال}}؛ شیخ مفید، الامالی، ص۱۲۲.</ref>. | # [[امام باقر]] {{ع}} در جمع عدهای از [[مردم کوفه]] که [[خدمت]] حضرت رسیده بودند فرمودند: "جای [[شگفتی]] است [[مردم]] میگویند: آنان "منظور [[علماء]] [[اهل]] سنتاند" تمام علم خود را از [[پیامبر]] {{صل}} گرفتهاند، در نتیجه به آن عمل کردند و [[هدایت]] شدند، و در مورد ما [[اهل بیت]] این گونه نظر میدهند که ما علم خود را از پیامبر نگرفتهایم، و به وسیلۀ آن هدایت نیافتهایم، در حالی که ما اهل و ذریۀ او هستیم و در خانههای ما [[وحی]] نازل شده است، و از نزد ما علم به مردم رسیده است. آیا تو این گونه میبینی که آنان بدانند و هدایت پیدا کرده باشند و ما [[جاهل]] و [[گمراه]] باشیم؟ در حالی که این امر محال است"<ref>{{متن حدیث|سَمِعْتُ جَعْفَرَ بْنَ مُحَمَّدٍ {{ع}}یَقُولُ وَ عِنْدَهُ نَاسٌ مِنْ أَهْلِ کُوفَةَ عَجَباً لِلنَّاسِ یَقُولُونَ أَخَذُوا عِلْمَهُمْ کُلَّهُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صفَعَمِلُوا بِهِ وَ اهْتَدَوْا وَ یَرَوْنَ أَنَّا أَهْلَ الْبَیْتِ لَمْ نَأْخُذْ عِلْمَهُ وَ لَمْ نَهْتَدِ بِهِ وَ نَحْنُ أَهْلُهُ وَ ذُرِّیَّتُهُ فِی مَنَازِلِنَا أُنْزِلَ الْوَحْیُ وَ مِنْ عِنْدِنَا خَرَجَ إِلَی النَّاسِ الْعِلْمُ أَ فَتَرَاهُمْ عَلِمُوا وَ اهْتَدَوْا وَ جَهِلْنَا وَ ضَلَلْنَا إِنَّ هَذَا مُحَال}}؛ شیخ مفید، الامالی، ص۱۲۲.</ref>. | ||
| خط ۲۶: | خط ۲۶: | ||
# [[امام رضا]] {{ع}} فرمودند: "ما [[اهل]] بیتی هستیم که خردسالان ما از بزرگسالان علم را به ارث میبریم"<ref>{{متن حدیث|إِنَّا أَهْلُ بَیْتٍ یَتَوَارَثُ أَصَاغِرُنَا عَنْ أَکَابِرِنَا حَذْوَ الْقُذَّةِ بِالْقُذَّةِ}}؛ مجلسی، محمدباقر، بحار الانوار، ج ۲۶، ص۱۷۹.</ref>. | # [[امام رضا]] {{ع}} فرمودند: "ما [[اهل]] بیتی هستیم که خردسالان ما از بزرگسالان علم را به ارث میبریم"<ref>{{متن حدیث|إِنَّا أَهْلُ بَیْتٍ یَتَوَارَثُ أَصَاغِرُنَا عَنْ أَکَابِرِنَا حَذْوَ الْقُذَّةِ بِالْقُذَّةِ}}؛ مجلسی، محمدباقر، بحار الانوار، ج ۲۶، ص۱۷۹.</ref>. | ||
# امام باقر {{ع}} فرمودند: "همانا برای [[خداوند متعال]] [[علمی]] عام وجود دارد و علمی ویژه و خاص، اما [[علم خاص]] علمی است که هیچ فرشتۀ مقربی و هیچ [[پیامبر]] فرستاده شده ای نسبت به آن [[آگاهی]] ندارند و اما [[علم عام]] علمی است که [[فرشتگان مقرب]] [[درگاه الهی]] و [[پیامبران]] فرستاده شده نسبت به آن آگاهی پیدا نمودهاند و قطعا تمام اینها به ما داده شده است. سپس فرمود آیا نخواندهای "و نزد او علم [[روز قیامت]]، و فرود آمدن [[باران]]، و آگاهی نسبت به آنچه در رحمها وجود دارد، میباشد؛ و هیچ [[نفس]] و فردی نمیداند که فردا چه به دست خواهد آورد، و هیچ نفسی نمیداند در چه سرزمینی خواهد مرد"<ref>{{متن حدیث|إِنَّ لِلَّهِ عِلْماً عَامّاً وَ عِلْماً خَاصّاً فَأَمَّا الْخَاصُّ فَالَّذِی لَمْ یَطَّلِعْ عَلَیْهِ مَلَکٌ مُقَرَّبٌ وَ لَا نَبِیٌّ مُرْسَلٌ وَ أَمَّا عِلْمُهُ الْعَامُّ الَّذِی اطلعت [أَطْلَعَ] عَلَیْهِ الْمَلَائِکَةَ الْمُقَرَّبِینَ وَ الْأَنْبِیَاءَ الْمُرْسَلِینَ قَدْ رُفِعَ ذَلِکَ کُلُّهُ إِلَیْنَا ثُمَّ قَالَ أَ مَا تَقْرَأُ عِنْدَهُ عِلْمُ السَّاعَةِ وَ یُنَزِّلُ الْغَیْثَ وَ یَعْلَمُ ما فِی الْأَرْحامِ وَ ما تَدْرِی نَفْسٌ ما ذا تَکْسِبُ غَداً وَ ما تَدْرِی نَفْسٌ بِأَیِّ أَرْضٍ تَمُوتُ}}؛ صفار، محمد بن حسن، بصائرالدرجات، ج ۱، ص۱۰۹.</ref>. | # امام باقر {{ع}} فرمودند: "همانا برای [[خداوند متعال]] [[علمی]] عام وجود دارد و علمی ویژه و خاص، اما [[علم خاص]] علمی است که هیچ فرشتۀ مقربی و هیچ [[پیامبر]] فرستاده شده ای نسبت به آن [[آگاهی]] ندارند و اما [[علم عام]] علمی است که [[فرشتگان مقرب]] [[درگاه الهی]] و [[پیامبران]] فرستاده شده نسبت به آن آگاهی پیدا نمودهاند و قطعا تمام اینها به ما داده شده است. سپس فرمود آیا نخواندهای "و نزد او علم [[روز قیامت]]، و فرود آمدن [[باران]]، و آگاهی نسبت به آنچه در رحمها وجود دارد، میباشد؛ و هیچ [[نفس]] و فردی نمیداند که فردا چه به دست خواهد آورد، و هیچ نفسی نمیداند در چه سرزمینی خواهد مرد"<ref>{{متن حدیث|إِنَّ لِلَّهِ عِلْماً عَامّاً وَ عِلْماً خَاصّاً فَأَمَّا الْخَاصُّ فَالَّذِی لَمْ یَطَّلِعْ عَلَیْهِ مَلَکٌ مُقَرَّبٌ وَ لَا نَبِیٌّ مُرْسَلٌ وَ أَمَّا عِلْمُهُ الْعَامُّ الَّذِی اطلعت [أَطْلَعَ] عَلَیْهِ الْمَلَائِکَةَ الْمُقَرَّبِینَ وَ الْأَنْبِیَاءَ الْمُرْسَلِینَ قَدْ رُفِعَ ذَلِکَ کُلُّهُ إِلَیْنَا ثُمَّ قَالَ أَ مَا تَقْرَأُ عِنْدَهُ عِلْمُ السَّاعَةِ وَ یُنَزِّلُ الْغَیْثَ وَ یَعْلَمُ ما فِی الْأَرْحامِ وَ ما تَدْرِی نَفْسٌ ما ذا تَکْسِبُ غَداً وَ ما تَدْرِی نَفْسٌ بِأَیِّ أَرْضٍ تَمُوتُ}}؛ صفار، محمد بن حسن، بصائرالدرجات، ج ۱، ص۱۰۹.</ref>. | ||
# [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} فرمودند: "بیان همه چیز در [[قرآن]] است و نیز [[علم]] اولین و آخرین و این [[علوم]] در [[ظاهر قرآن]] [[مجید]] نیست بلکه در [[باطن]] آن و [[تأویل]] آن است و تأویل آن را غیر [[خداوند]] و [[راسخون در علم]] نمیدانند و [[راسخون]] جمع است و یکی از آن جمع [[پیغمبر اکرم]] {{صل}} است. و آن حضرت این علوم را به من یاد داد و همیشه این [[دانش]] در میان [[اولاد]] [[معصومین]] ما موجود است"<ref>{{متن حدیث|فَإِنَّ فِی الْقُرْآنِ بَیَانَ کُلِّ شَیْءٍ فِیهِ عِلْمُ الْأَوَّلِینَ وَ الْآخِرِینَ وَ إِنَّ الْقُرْآنَ لَمْ یَدَعْ لِقَائِلٍ مَقَالًا وَ ما یَعْلَمُ تَأْوِیلَهُ إِلَّا اللَّهُ وَ الرَّاسِخُونَ فِی الْعِلْمِ لَیْسَ بِوَاحِدٍ رَسُولُ اللَّهِ مِنْهُمْ أَعْلَمَهُ اللَّهُ إِیَّاهُ فَعَلَّمَنِیهِ رَسُولُ اللَّهِ صثُمَّ لَا تَزَالُ فِی عَقِبِنَا إِلَی یَوْمِ الْقِیَامَة}}؛ مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار، ج ۲۶، ص۶۳.</ref>.<ref>ر. ک: [[عسکری امامخان|امامخان، عسکری]]، [[منشأ و قلمرو علم امام (پایاننامه)|منشأ و قلمرو علم امام]]، فصل چهارم.</ref> | # [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} فرمودند: "بیان همه چیز در [[قرآن]] است و نیز [[علم]] اولین و آخرین و این [[علوم]] در [[ظاهر قرآن]] [[مجید]] نیست بلکه در [[باطن]] آن و [[تأویل]] آن است و تأویل آن را غیر [[خداوند]] و [[راسخون در علم]] نمیدانند و [[راسخون]] جمع است و یکی از آن جمع [[پیغمبر اکرم]] {{صل}} است. و آن حضرت این علوم را به من یاد داد و همیشه این [[دانش]] در میان [[اولاد]] [[معصومین]] ما موجود است"<ref>{{متن حدیث|فَإِنَّ فِی الْقُرْآنِ بَیَانَ کُلِّ شَیْءٍ فِیهِ عِلْمُ الْأَوَّلِینَ وَ الْآخِرِینَ وَ إِنَّ الْقُرْآنَ لَمْ یَدَعْ لِقَائِلٍ مَقَالًا وَ ما یَعْلَمُ تَأْوِیلَهُ إِلَّا اللَّهُ وَ الرَّاسِخُونَ فِی الْعِلْمِ لَیْسَ بِوَاحِدٍ رَسُولُ اللَّهِ مِنْهُمْ أَعْلَمَهُ اللَّهُ إِیَّاهُ فَعَلَّمَنِیهِ رَسُولُ اللَّهِ صثُمَّ لَا تَزَالُ فِی عَقِبِنَا إِلَی یَوْمِ الْقِیَامَة}}؛ مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار، ج ۲۶، ص۶۳.</ref>.<ref>ر.ک: [[عسکری امامخان|امامخان، عسکری]]، [[منشأ و قلمرو علم امام (پایاننامه)|منشأ و قلمرو علم امام]]، فصل چهارم.</ref> | ||
# [[امام باقر]] {{ع}} فرمودند: "به [[خدا]] [[سوگند]]، [[رسول خدا]] حرفی از آنچه [[خدای عزوجل]] به او [[تعلیم]] کرده را [[عالم]] نیست مگر آنکه آن را به [[علی]] تعلیم نمود و سپس این علم به ما میرسد و دست خود را بر سینه [[مبارک]] خود گذاشت<ref>{{متن حدیث|نَزَلَ جَبْرَئِیلُ عَلَی مُحَمَّدٍ صبِرُمَّانَتَیْنِ مِنَ الْجَنَّةِ فَلَقِیَهُ عَلِیٌّ {{ع}}فَقَالَ لَهُ مَا هَاتَانِ الرُّمَّانَتَانِ فِی یَدَیْکَ قَالَ أَمَّا هَذِهِ فَالنُّبُوَّةُ لَیْسَ لَکَ فِیهَا نَصِیبٌ وَ أَمَّا هَذِهِ فَالْعِلْمُ ثُمَّ فَلَقَهَا رَسُولُ اللَّهِ صفَأَعْطَاهُ نِصْفَهَا وَ أَخَذَ نِصْفَهَا رَسُولُ اللَّهِ صثُمَّ قَالَ أَنْتَ شَرِیکِی فِیهِ وَ أَنَا شَرِیکُکَ فِیهِ قَالَ فَلَمْ یَعْلَمْ وَ اللَّهِ رَسُولُ اللَّهِ صحَرْفاً مِمَّا عَلَّمَهُ اللَّهُ إِلَّا عَلَّمَهُ عَلِیّاً {{ع}}ثُمَّ انْتَهَی ذَلِکَ الْعِلْمُ إِلَیْنَا ثُمَّ وَضَعَ یَدَهُ عَلَی صَدْرِهِ}}؛ صفار، محمد بن حسن، بصائرالدرجات، ص۲۹۵.</ref>".<ref>ر. ک: [[اصغر غلامی|غلامی، اصغر]]، [[آفاق علم امام در الکافی (مقاله)|آفاق علم امام در الکافی]]؛ [[قاسم علی شیخزاده|شیخزاده، قاسم علی]]، [[رابطه علم غیب امام حسین و حادثه عاشورا (پایاننامه)|رابطه علم غیب امام حسین و حادثه عاشورا]]، ص۷۱ ـ ۷۳.</ref> | # [[امام باقر]] {{ع}} فرمودند: "به [[خدا]] [[سوگند]]، [[رسول خدا]] حرفی از آنچه [[خدای عزوجل]] به او [[تعلیم]] کرده را [[عالم]] نیست مگر آنکه آن را به [[علی]] تعلیم نمود و سپس این علم به ما میرسد و دست خود را بر سینه [[مبارک]] خود گذاشت<ref>{{متن حدیث|نَزَلَ جَبْرَئِیلُ عَلَی مُحَمَّدٍ صبِرُمَّانَتَیْنِ مِنَ الْجَنَّةِ فَلَقِیَهُ عَلِیٌّ {{ع}}فَقَالَ لَهُ مَا هَاتَانِ الرُّمَّانَتَانِ فِی یَدَیْکَ قَالَ أَمَّا هَذِهِ فَالنُّبُوَّةُ لَیْسَ لَکَ فِیهَا نَصِیبٌ وَ أَمَّا هَذِهِ فَالْعِلْمُ ثُمَّ فَلَقَهَا رَسُولُ اللَّهِ صفَأَعْطَاهُ نِصْفَهَا وَ أَخَذَ نِصْفَهَا رَسُولُ اللَّهِ صثُمَّ قَالَ أَنْتَ شَرِیکِی فِیهِ وَ أَنَا شَرِیکُکَ فِیهِ قَالَ فَلَمْ یَعْلَمْ وَ اللَّهِ رَسُولُ اللَّهِ صحَرْفاً مِمَّا عَلَّمَهُ اللَّهُ إِلَّا عَلَّمَهُ عَلِیّاً {{ع}}ثُمَّ انْتَهَی ذَلِکَ الْعِلْمُ إِلَیْنَا ثُمَّ وَضَعَ یَدَهُ عَلَی صَدْرِهِ}}؛ صفار، محمد بن حسن، بصائرالدرجات، ص۲۹۵.</ref>".<ref>ر.ک: [[اصغر غلامی|غلامی، اصغر]]، [[آفاق علم امام در الکافی (مقاله)|آفاق علم امام در الکافی]]؛ [[قاسم علی شیخزاده|شیخزاده، قاسم علی]]، [[رابطه علم غیب امام حسین و حادثه عاشورا (پایاننامه)|رابطه علم غیب امام حسین و حادثه عاشورا]]، ص۷۱ ـ ۷۳.</ref> | ||
# [[رسول اکرم]] {{صل}} فرمودهاند: "چون [[شب معراج]] به [[مقام قرب الهی]] رسیدم، پروردگارم با من [[سخن]] گفت و [[نجوا]] کرد؛ پس هیچ چیزی به من آموخته نشد جز اینکه آن را به [[علی]] {{ع}} آموختم پس او دروازۀ [[علم]] من است"<ref>مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار، ج ۳۸، ص۱۴۹.</ref>. | # [[رسول اکرم]] {{صل}} فرمودهاند: "چون [[شب معراج]] به [[مقام قرب الهی]] رسیدم، پروردگارم با من [[سخن]] گفت و [[نجوا]] کرد؛ پس هیچ چیزی به من آموخته نشد جز اینکه آن را به [[علی]] {{ع}} آموختم پس او دروازۀ [[علم]] من است"<ref>مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار، ج ۳۸، ص۱۴۹.</ref>. | ||
# [[امام صادق]] {{ع}} فرمودند: "[[امیرالمؤمنین]] {{ع}} [[عالم]] بود، و علم به [[ارث]] میرسید؛ و هرگز عالمی نمیمیرد، مگر آنکه کسی هست، علمش را یاد میگیرد، اگر [[خدا]] بخواهد"<ref>{{متن حدیث|إِنَّ عَلِیّاً {{ع}}کَانَ عَالِماً وَ الْعِلْمُ یُتَوَارَثُ وَ لَنْ یَهْلِکَ عَالِمٌ إِلَّا بَقِیَ مِنْ بَعْدِهِ مَنْ یَعْلَمُ عِلْمَهُ أَوْ مَا شَاءَ اللَّهُ}}؛ کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج ۱، ص۲۲۱.</ref>. | # [[امام صادق]] {{ع}} فرمودند: "[[امیرالمؤمنین]] {{ع}} [[عالم]] بود، و علم به [[ارث]] میرسید؛ و هرگز عالمی نمیمیرد، مگر آنکه کسی هست، علمش را یاد میگیرد، اگر [[خدا]] بخواهد"<ref>{{متن حدیث|إِنَّ عَلِیّاً {{ع}}کَانَ عَالِماً وَ الْعِلْمُ یُتَوَارَثُ وَ لَنْ یَهْلِکَ عَالِمٌ إِلَّا بَقِیَ مِنْ بَعْدِهِ مَنْ یَعْلَمُ عِلْمَهُ أَوْ مَا شَاءَ اللَّهُ}}؛ کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج ۱، ص۲۲۱.</ref>. | ||
# [[امام رضا]] {{ع}} به [[عبدالله بن جندب]] نوشتند: "اما بعد، به [[راستی]] [[محمد]] {{صل}} [[امین خدا]] بود در خلقش و چون [[وفات]] کرد، ما [[خانواده]] وارثانش بودیم و ما امنای خداییم در [[زمین]] خدا. نزد ماست علم [[بلاها]] و [[مرگ]] و میرها و انساب [[عرب]]..."<ref>{{متن حدیث|عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جُنْدَبٍ أَنَّهُ کَتَبَ إِلَیْهِ الرِّضَا {{ع}}أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّ مُحَمَّداً صکَانَ أَمِینَ اللَّهِ فِی خَلْقِهِ فَلَمَّا قُبِضَ صکُنَّا أَهْلَ الْبَیْتِ وَرَثَتَهُ فَنَحْنُ أُمَنَاءُ اللَّهِ فِی أَرْضِهِ عِنْدَنَا عِلْمُ الْبَلَایَا وَ الْمَنَایَا وَ أَنْسَابُ الْعَرَب}}؛ کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج ۱، ص۲۲۴.</ref>.<ref>ر. ک: [[حسن صادقی|صادقی، حسن]]، [[مقایسه پیامبر و امام از دیدگاه امام رضا (مقاله)|مقایسه پیامبر و امام از دیدگاه امام رضا]]، ص۸۳.</ref> | # [[امام رضا]] {{ع}} به [[عبدالله بن جندب]] نوشتند: "اما بعد، به [[راستی]] [[محمد]] {{صل}} [[امین خدا]] بود در خلقش و چون [[وفات]] کرد، ما [[خانواده]] وارثانش بودیم و ما امنای خداییم در [[زمین]] خدا. نزد ماست علم [[بلاها]] و [[مرگ]] و میرها و انساب [[عرب]]..."<ref>{{متن حدیث|عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جُنْدَبٍ أَنَّهُ کَتَبَ إِلَیْهِ الرِّضَا {{ع}}أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّ مُحَمَّداً صکَانَ أَمِینَ اللَّهِ فِی خَلْقِهِ فَلَمَّا قُبِضَ صکُنَّا أَهْلَ الْبَیْتِ وَرَثَتَهُ فَنَحْنُ أُمَنَاءُ اللَّهِ فِی أَرْضِهِ عِنْدَنَا عِلْمُ الْبَلَایَا وَ الْمَنَایَا وَ أَنْسَابُ الْعَرَب}}؛ کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج ۱، ص۲۲۴.</ref>.<ref>ر.ک: [[حسن صادقی|صادقی، حسن]]، [[مقایسه پیامبر و امام از دیدگاه امام رضا (مقاله)|مقایسه پیامبر و امام از دیدگاه امام رضا]]، ص۸۳.</ref> | ||
در نتیجه [[علوم]] [[انبیای گذشته]] و [[پیامبر اکرم]] {{صل}} و [[امامان]] قبلی به امامان {{ع}} به ارث رسیده است و یکی از راههای علوم آموزی [[اهل بیت]] از این راه است. | در نتیجه [[علوم]] [[انبیای گذشته]] و [[پیامبر اکرم]] {{صل}} و [[امامان]] قبلی به امامان {{ع}} به ارث رسیده است و یکی از راههای علوم آموزی [[اهل بیت]] از این راه است. | ||
| خط ۶۰: | خط ۶۰: | ||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
[[رده:علم | [[رده:علم معصوم]] | ||
[[رده:مدخل امامت پاسخ به شبهات کلامی]] | [[رده:مدخل امامت پاسخ به شبهات کلامی]] | ||
[[رده:مدخل برگرفته از پرسمان]] | [[رده:مدخل برگرفته از پرسمان]] | ||
[[رده:مدخل برگرفته از پرسمان علم معصوم]] | [[رده:مدخل برگرفته از پرسمان علم معصوم]] | ||