←مقدمه
برچسب: پیوندهای ابهامزدایی |
(←مقدمه) |
||
| خط ۴۳: | خط ۴۳: | ||
== مقدمه == | == مقدمه == | ||
معروفترین بازارهای دوره [[جاهلیت]] عبارت بود از: [[عکاظ]]، مَجَنه، ذوالمجاز و حباشه. این بازارها در | معروفترین بازارهای دوره [[جاهلیت]] عبارت بود از: [[عکاظ]]، مَجَنه، ذوالمجاز و حباشه. این بازارها در صدر اسلام نیز پابرجا بود. [[بازار]] عکاظ اولین بازاری است که در سال ۱۲۹ هجری به دلیل غارتی که در آن صورت گرفت، رها شد<ref>علی، جواد، المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام. ج۷، ص۳۸۰.</ref> و آخرین آنها نیز بازار حباشه بود که به سال ۱۹۷ هجری رها شد<ref>آلوسی، محمود شکری، بلوغ الارب فی معرفة احوال العرب، ج۱، ص۲۷۰.</ref>. برخی از این بازارها مانند عکاظ، تنها محل [[خرید و فروش]] کالا نبود؛ بلکه مکانی برای تجمع [[قبایل]] نیز به حساب میآمد و در آن [[اخبار]] و اطلاعات رد و بدل میشد و شعرا اشعار و غزلهای خود را عرضه میداشتند، و شاید بتوان گفت آنچه در یک روزنامه امروزی وجود دارد، به گونهای در بازار عکاظ نیز یافت میشد<ref>علی، جواد، المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، ج۷، ص۳۸۳.</ref>. | ||
بازارهای [[دوران جاهلیت]] «عشاران» و «خفیرانی» داشتهاند که با گرفتن مبالغی از فروشندگان، [[امنیت]] بازار را تأمین میکردند. در مناطقی که [[حکومت]] مقتدری وجود داشت [[حاکمان]] را عشار مینامیدند. همچنین گاهی فروشندگان، خود را تحت الحمایة قبیلهای قرار میدادند و آن [[قبیله]] فردی را در | بازارهای [[دوران جاهلیت]] «عشاران» و «خفیرانی» داشتهاند که با گرفتن مبالغی از فروشندگان، [[امنیت]] بازار را تأمین میکردند. در مناطقی که [[حکومت]] مقتدری وجود داشت [[حاکمان]] را عشار مینامیدند. همچنین گاهی فروشندگان، خود را تحت الحمایة قبیلهای قرار میدادند و آن [[قبیله]] فردی را در مقام خفیر برای دریافت وجوه [[مأمور]] میکرد. به این ترتیب همه بازارهای دوران جاهلیت، به جز بازار عکاظ، عشاران و خفیرانی داشتند که نام آنان در منابع تاریخی آمده است<ref>علی، جواد، المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، ج۷، ص۳۷۹.</ref>. | ||
در | در عصر ظهور اسلام و [[تشکیل حکومت اسلامی]] به دست [[پیامبر]]، مهمترین بازار [[مدینه]] «[[بنی قینقاع]]» نام داشت و در [[اختیار]] [[یهودیان]] بود. [[حضرت]] به دلیل حساسیت ویژه بازار و [[نارضایتی]] از [[حاکمیت مطلق]] یهودیان بر آن، در صدد شکستن [[حاکمیت]] و سلب انحصار از آنان برآمدند. از این رو بازار دیگری در مدینه تأسیس کردند و مقررات خاصی در آن وضع نمودند؛ نظیر عدم اخذ [[خراج]] از بازاریان، نداشتن جایی مشخص برای فروشندگان و ممنوعیت [[تجاوز]] به [[حریم]] بازار. ایشان همچنین تمام امتیازات قومی و طبقاتی گذشته را [[لغو]] و [[امنیت]] بازارها را به طور کامل تأمین کردند. این اقدامات موجب [[شکوفایی]] و رونق بازار شد. برای نمونه نگرفتن [[خراج]] و هر گونه [[مالیات]]، سبب کاهش قیمتها و رونق خریدوفروش در بازار [[مسلمین]] شد و به این ترتیب انتقال بازار به مکان دیگر، درآمد مالیاتی [[یهودیان]] را از [[بنی قینقاع]] به شدت کاهش داده، آنان را که [[دشمن]] سرسخت [[مسلمانان]] بودند، به [[خشم]] آورد. | ||
در [[زمان]] [[حکومت امیرالمؤمنین]] {{ع}} گرچه محل [[خلافت]] و [[حکومت]] از [[مدینه]] به [[کوفه]] انتقال یافت، تغییری در محل بازارها گزارش نشده است؛ اما [[حضرت]] با توجه به نقش ویژه بازار در رونق [[فعالیتهای اقتصادی]]، برای بهبود وضعیت و افزایش [[کارایی]] آن تدابیری اندیشیدند. | در [[زمان]] [[حکومت امیرالمؤمنین]] {{ع}} گرچه محل [[خلافت]] و [[حکومت]] از [[مدینه]] به [[کوفه]] انتقال یافت، تغییری در محل بازارها گزارش نشده است؛ اما [[حضرت]] با توجه به نقش ویژه بازار در رونق [[فعالیتهای اقتصادی]]، برای بهبود وضعیت و افزایش [[کارایی]] آن تدابیری اندیشیدند. | ||
| خط ۶۰: | خط ۶۰: | ||
روند تشکیل بازارهای تخصصی تا آنجا پیش رفت که در کوفه بازارهای خاصی برای برده فروشان، سلاخان و روغن فروشان پدید آمد و دکانهای متعدد صرافی نزدیک [[مسجد کوفه]] بنا شد. خرمافروشان و ماهی فروشان نیز برای خود بازارهایی ساختند و پس از مدتی شتر فروشان و نانوایان نیز در بازارهای ویژه خود به [[رقابت]] پرداختند<ref>شیخلی، صباح ابراهیم سعید، الاصناف فی العصر العباسی، ص۷۳.</ref>. تخصصی شدن بازارها به دیگر [[شهرها]] نیز سرایت کرد و شکل روشنتری به خود گرفت در سال ۱۴۵ هجری در [[مدینه]]، خرمافروشان، پرنده فروشان، هیزم فروشان و روغن فروشان، محصولات خود را در بازارهای مخصوص خود عرضه میکردند<ref>شیخلی، صباح ابراهیم سعید، الاصناف فی العصر العباسی، ص۷۴.</ref>. به این ترتیب تشکیل بازارهای تخصصی به دلیل مزایا و خصوصیات برجستهشان در [[جامعه اسلامی]] به صورت یک [[سنت]] [[پسندیده]] رواج یافت<ref>[[محمد تقی نظرپور|نظرپور، محمد تقی]]، [[بازار (مقاله)| مقاله «بازار»]]، [[دانشنامه امام علی ج۷ (کتاب)|دانشنامه امام علی]]، ج۷، ص ۵۰۶.</ref> | روند تشکیل بازارهای تخصصی تا آنجا پیش رفت که در کوفه بازارهای خاصی برای برده فروشان، سلاخان و روغن فروشان پدید آمد و دکانهای متعدد صرافی نزدیک [[مسجد کوفه]] بنا شد. خرمافروشان و ماهی فروشان نیز برای خود بازارهایی ساختند و پس از مدتی شتر فروشان و نانوایان نیز در بازارهای ویژه خود به [[رقابت]] پرداختند<ref>شیخلی، صباح ابراهیم سعید، الاصناف فی العصر العباسی، ص۷۳.</ref>. تخصصی شدن بازارها به دیگر [[شهرها]] نیز سرایت کرد و شکل روشنتری به خود گرفت در سال ۱۴۵ هجری در [[مدینه]]، خرمافروشان، پرنده فروشان، هیزم فروشان و روغن فروشان، محصولات خود را در بازارهای مخصوص خود عرضه میکردند<ref>شیخلی، صباح ابراهیم سعید، الاصناف فی العصر العباسی، ص۷۴.</ref>. به این ترتیب تشکیل بازارهای تخصصی به دلیل مزایا و خصوصیات برجستهشان در [[جامعه اسلامی]] به صورت یک [[سنت]] [[پسندیده]] رواج یافت<ref>[[محمد تقی نظرپور|نظرپور، محمد تقی]]، [[بازار (مقاله)| مقاله «بازار»]]، [[دانشنامه امام علی ج۷ (کتاب)|دانشنامه امام علی]]، ج۷، ص ۵۰۶.</ref> | ||
==اقدامات عملی [[امام علی]]{{ع}}== | ==اقدامات عملی [[امام علی]]{{ع}}== | ||