پرش به محتوا

بنی حریم بن جعفی: تفاوت میان نسخه‌ها

۸٬۴۲۰ بایت اضافه‌شده ،  ‏۱ ژانویهٔ ۲۰۲۴
برچسب: پیوندهای ابهام‌زدایی
برچسب: پیوندهای ابهام‌زدایی
خط ۱۴: خط ۱۴:
==بنی حریم و [[دوران جاهلیت]]==
==بنی حریم و [[دوران جاهلیت]]==
از معدود [[اخبار]] به جای مانده از دوران [[جاهلی]] این [[طایفه]]، علاوه بر [[مهاجرت]] برخی از آنان به [[حیره]]<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۱، ص۶۱۲. نیز ر.ک: ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج‌۱، ص۳۱۶.</ref>، کشته شدن [[أبو جمیر بن علبة بن حارث بن خنساء]] - از [[رجال]] نامی [[بنی ناجیه]] - به دست [[بنی مراد]] است<ref>ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج‌۱، ص۳۱۶. چنانچه این واقعه قبل از کوچ این قوم به حیره اتفاق نیفتاده باشد، این خبر می‌‌تواند گویای حضور لااقل جمعی از مردم این طایفه در خاستگاه اصلی‌شان یمن باشد.</ref> که می‌تواند از [[روابط خصمانه]] آنان با بنی مراد حکایت داشته باشد. از جنبه [[عقیدتی]] نیز می‌توان به این نتیجه رسید که بنی حریم‌هایی که در [[یمن]] ساکن بودند، - مانند دیگر [[جعفی‌ها]] و مذحجی‌ها، - در [[جاهلیت]]، بر [[آیین]] [[بت‌پرستی]] بودند و به احتمال، بتی به نام «فراض» - [[بت]] [[قوم]] مادری‌شان [[سعد العشیره]] - را می‌پرستیدند<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۱، ص۲۵۷؛ صالحی شامی، سبل الهدی و الرشاد، ج۶، ص۳۳۸.</ref>. با این حال، بخشی از آنها که در [[عراق]] سکنی یافته بودند به جهت مجاورت با نصرانی‌ها، به تدریج به [[آیین مسیحیت]] در آمدند<ref>ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج‌۱، ص۳۱۶؛ بلاذری، فتوح البلدان، ج۲، ص۳۵۱.</ref>. آنان در این دوره، بمانند بسیاری دیگر از [[اعراب]]، به [[عادات]] و رسومی تن داده بودند که اجتناب از خوردن [[قلب]] حیوانات از آن جمله بود<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۱، ص۲۴۵-۲۴۶؛ صالحی شامی، سبل الهدی و الرشاد، ج۶، ص۳۱۴.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>
از معدود [[اخبار]] به جای مانده از دوران [[جاهلی]] این [[طایفه]]، علاوه بر [[مهاجرت]] برخی از آنان به [[حیره]]<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۱، ص۶۱۲. نیز ر.ک: ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج‌۱، ص۳۱۶.</ref>، کشته شدن [[أبو جمیر بن علبة بن حارث بن خنساء]] - از [[رجال]] نامی [[بنی ناجیه]] - به دست [[بنی مراد]] است<ref>ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج‌۱، ص۳۱۶. چنانچه این واقعه قبل از کوچ این قوم به حیره اتفاق نیفتاده باشد، این خبر می‌‌تواند گویای حضور لااقل جمعی از مردم این طایفه در خاستگاه اصلی‌شان یمن باشد.</ref> که می‌تواند از [[روابط خصمانه]] آنان با بنی مراد حکایت داشته باشد. از جنبه [[عقیدتی]] نیز می‌توان به این نتیجه رسید که بنی حریم‌هایی که در [[یمن]] ساکن بودند، - مانند دیگر [[جعفی‌ها]] و مذحجی‌ها، - در [[جاهلیت]]، بر [[آیین]] [[بت‌پرستی]] بودند و به احتمال، بتی به نام «فراض» - [[بت]] [[قوم]] مادری‌شان [[سعد العشیره]] - را می‌پرستیدند<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۱، ص۲۵۷؛ صالحی شامی، سبل الهدی و الرشاد، ج۶، ص۳۳۸.</ref>. با این حال، بخشی از آنها که در [[عراق]] سکنی یافته بودند به جهت مجاورت با نصرانی‌ها، به تدریج به [[آیین مسیحیت]] در آمدند<ref>ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج‌۱، ص۳۱۶؛ بلاذری، فتوح البلدان، ج۲، ص۳۵۱.</ref>. آنان در این دوره، بمانند بسیاری دیگر از [[اعراب]]، به [[عادات]] و رسومی تن داده بودند که اجتناب از خوردن [[قلب]] حیوانات از آن جمله بود<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۱، ص۲۴۵-۲۴۶؛ صالحی شامی، سبل الهدی و الرشاد، ج۶، ص۳۱۴.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>
==[[اسلام]] بنی حریم بن [[جعفی]]==
با [[ظهور اسلام]]، برخی از منتسبان این [[طایفه]] در [[مدینه]]، همچون [[خولی بن عمرو بن زهیر جعفی]] و برادرانش مالک<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۲۹۹؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۱، ص۲۱۸.</ref>، هلال، عبدالله و عبیدالله اسلام پذیرفتند و همراه با دیگر [[مسلمانان]] در [[جنگ بدر]] حضور یافتند<ref>ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۱۴. نیز ر.ک: ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۲۹۹؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۱، ص۲۱۸؛ ابن حزم، جمهرة أنساب العرب، ص۴۱۰. علاوه بر بدر، برخی از آنان از جمله خولی بن ابی خولی در جنگ‌های احد، خندق و دیگر غزوات رسول خدا{{صل}} شرکت داشتند. (ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۲۹۹؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۱، ص۲۱۸.)</ref>. با این حال، [[نفوذ]] عمومی اسلام در این [[قبیله]] را باید سال‌های بین هشتم [[هجری]] تا یازدهم هجری<ref>الموسوعة العربیه، مقاله «مذحج».</ref> و در پی ارسال [[سرایا]] از سوی [[نبی اکرم]]{{صل}} و وفود [[قبایل مذحجی]] به مدینه دانست. آنان پس از [[مسلمانی]]، جهت ابراز اسلام خود، هیئاتی را عازم مدینه کردند. در یکی از این هیأت‌ها، آنان، گروهی را به [[ریاست]] دو تن از سران [[قوم]] خود [[قیس بن سلمة بن شراحیل]] و [[برادر]] مادری‌اش، [[سلمة بن یزید]] رهسپار مدینه کردند. در دیداری که پس از ورود آنان به مدینه با [[پیامبر]]{{صل}} صورت گرفت، حضرت، آنان را به [[یکتاپرستی]] فراخواند و [[تکالیف]] [[ایمانی]] را بر ایشان [[ابلاغ]] کرد. [[نبی مکرم اسلام]]{{صل}} در این دیدار دستور دادند تا برای قیس نامه‌ای نوشتند و او را بر [[قبایل]] «مُرّان» و «حَریم» و «کُلاب» و وابستگان آنان [[امیر]] کردند<ref>ابن‌سعد، الطبقات الکبری، ج۱، ص۲۴۵-۲۴۶.</ref>. [[رسول خدا]]{{صل}} در این دیدار، با خوراندن [[دل]] گوسفند به [[قیس بن سلمه]] - که [[جعفی‌ها]] در [[جاهلیت]]، سخت از خوردن آن [[امتناع]] می‌کردند - سعی در [[نفی]] [[ضلالت]] و [[عصبیت]] [[جاهلی]] و جایگزین کردن آن با [[ایمان]] و [[عمل صالح]] نمود؛ اما این گروه همچنان بر [[تأیید]] رفتارشان از سوی [[پیامبر]]{{صل}} [[اصرار]] می‌ورزیدند. در نتیجه، [[دعوت]] رسول خدا{{صل}} را نپذیرفتند و بازگشتند. آنان در راه بازگشت، به مردی از [[مسلمانان]]، که با خود شتری از شتران [[زکات]] همراه داشت [[حمله]] برده، او را دست بستند و شتر را به [[غارت]] بردند. از همین رو، مورد [[لعن]] رسول خدا{{صل}} قرار گرفتند<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۱، ص۲۴۵-۲۴۶.</ref>. علاوه بر [[سلمة بن یزید بن مشجعه]]<ref>ابونعیم اصفهانی، معرفة الصحابه، ج۲، ص۴۶۰؛ ابن عبد البر، الاستیعاب، ج۲، ص۶۴۴.</ref>، - که برخی او را [[یزید بن سلمة بن مشجعه]] نیز گفته‌اند، - <ref>ابن عبد البر، الاستیعاب، ج۴، ص۱۵۷۶.</ref> از [[قیس بن سلمه بن یزید]] معروف به «[[ابن ملیکه]]»<ref>ابن اثیر، اسد الغابه، ج۴، ص۱۲۸؛ ابن حجر، الاصابه، ج۵، ص۳۶۳.</ref> و برادرش [[یزید بن سلمه]]<ref>ابن اثیر، اسد الغابه، ج۴، ص۱۲۸؛ ابن حجر، الاصابه، ج۶، ص۵۱۸.</ref> هم، در شمار دیگر [[وفد]] کنندگان بنی حریم و [[بنی جعفی]] به [[مدینه]] یاد شده است.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>
==بنی حریم و نقش‌آفرینی در [[فتوحات اسلامی]]==
با این که ترکیب حضور [[اعراب]] [[مسلمان]] در جریان [[فتوح]]، به شکل قبیله‌ای بوده است<ref>واقدی، فتوح الشام، ۲۰۳-۲۰۵.</ref>، اما منابع اشاره‌ای به این ترکیب ندارند یا به ذکر نام قبایل مهمی چون [[مذحج]] و بنی جعفی که بنی حریم منتسب به آنان است، اکتفا کرده و از ارائه فهرست [[طوایف]] آن خودداری کرده‌اند<ref>طبری، تاریخ الطبری،ج۳، ص۵-۶ و ۶۸.</ref>. با توجه به حضور مشاهیر [[جعفی]] در صحنه‌های مختلف فتوح، تصریح بر نام [[قبیله]] در برخی از میدان‌ها و در نهایت مشارکت گسترده اعراب [[یمنی]] در [[رویارویی]] با [[ارتش]] [[ساسانی]] و [[فتوحات]] شرقی، می‌توان دریافت که [[طایفه]] بنی حریم در کنار [[قبیله]] [[جعفی]] در نخستین [[فتوح]] حضور داشته است<ref>یعقوبی، تاریخ، ج۲، ص۱۵۱.</ref>. بنا بر برخی [[اسناد]] [[تاریخی]]، در پی متمرکز شدن [[فتوحات در عراق]] و [[ایران]]، و در [[اجابت]] از [[فرمان]] [[عمر بن خطاب]] - [[خلیفه]] وقت [[مسلمانان]] - گروهی از [[بنی جعفی]] با سواران خود همراه با [[قبیله مذحج]] در [[مدینه]] حضور یافتند. [[سپاه]] مدینه به هنگام عزیمت از این [[شهر]]، - که به [[فرماندهی]] سعد بن وقاص و به قصد [[حمله]] به [[قادسیه]]، عازم [[عراق]] شده بود، - هزار و سیصد تن از [[مذحجیان]] را به فرماندهی سه تن از رؤسایشان: [[عمرو بن معد یکرب علی بنی منبه]] (زبید) و [[أبو سبرة بن ذؤیب جعفی]] و [[یزید بن حارث صدائی]] در خود جای داده بود<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۳، ص۴۸۴.</ref>. از جمله بنی حریم‌هایی که نامشان در این [[جنگ]] به ثبت رسیده است می‌توان به اسامی [[سوید بن غفله]]<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۶۷۹؛ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۳۴۰.</ref> و مزید و أختم پسران [[قیس بن مشجعه]]<ref>ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج‌۱، ص۳۱۲.</ref> اشاره کرد. نقل است که در قادسیه چون [[مردم]] فریاد زدند: «اسد اسد» او به میدان [[مبارزه]] با [[دشمن]] رفت و چنان ضربتی بر [[رزمنده دشمن]] زد که شمشیرش از کمر او خارج شد و به سنگی اصابت کرد!!<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۶۷۹. نیز ر.ک: ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۳۴۰.</ref> [[سوید]] را همچنین از شرکت کنندگان در [[نبرد یرموک]] (۱۳ [[هجری]]) و [[فتح شام]] گفته‌اند<ref>ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۷۲، ص۳۵۸ و ۳۶۲؛ ابن کثیر، البدایه و النهایه، ج۹، ص۳۷؛ ابن حجر، الاصابه، ج۳، ص۲۲۱.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>


== منابع ==
== منابع ==
۸۰٬۱۹۰

ویرایش