بنی‌یام: تفاوت میان نسخه‌ها

۶ بایت اضافه‌شده ،  ‏۳۱ ژانویهٔ ۲۰۲۴
جز
جایگزینی متن - 'مذحج‌اند' به 'مذحج هستند'
(صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = بنی‌عنس | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }} ==مقدمه== بنی‌یام در شمار قبایل قحطانی<ref>قلقشندی، نهایة الارب فی معرفة انساب العرب، ج۱، ص۴۴۹؛ کحاله، معجم قبائل العرب، ج۳، ص۱۲۶۰.</ref> و از شاخه‌های قبیله عنس...» ایجاد کرد)
برچسب: پیوندهای ابهام‌زدایی
 
جز (جایگزینی متن - 'مذحج‌اند' به 'مذحج هستند')
 
خط ۷: خط ۷:


==مقدمه==
==مقدمه==
بنی‌یام در شمار [[قبایل قحطانی]]<ref>قلقشندی، نهایة الارب فی معرفة انساب العرب، ج۱، ص۴۴۹؛ کحاله، معجم قبائل العرب، ج۳، ص۱۲۶۰.</ref> و از شاخه‌های [[قبیله عنس]] مذحج‌اند که [[نسب]] از یام بن عَنْس بن مالک ([[مذحج]]) بن أدد بن زید بن یشجب بن عریب بن زید بن کهلان می‌‌برند.<ref>ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج‌۱، ص۳۳۷؛ ابن حبیب بغدادی، مختلف القبائل و مؤتلفها، ج۱، ص۵۱؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۴۰۵.</ref> منازل این [[قوم]] را [[حجاز]] گفته‌اند<ref>محمد عبد القادر بامطرف، الجامع (جامع شمل أعلام المهاجرین المنتسبین إلی الیمن و قبائلهم)، ج۴، ص۶۲۶.</ref> اما برخی دیگر از منابع هم، از سکونت یامی‌ها در [[دوران جاهلیت]] در «ثات» در شرق منطقه سرو مذحج خبر داده، آورده‌اند آنان این حضور را تا [[زمان]] آنها<ref>یعنی تا اواسط قرن چهارم هجری. </ref> در این منطقه [[حفظ]] کرده‌اند.<ref>حسن بن احمد همدانی، صفة جزیرة العرب، ص۹۲.</ref> این منطقه با روستاهای بسیارش که المنشر، الأهجر، بشار و بوسان از جمله آن بودند و [[کوه]] معروف «إسبیل» در وسط آن قرار داشت، زیست گاه نهدیّون، قرِّیُّون، لمیسیُّون و یامیّون در کنار مردمانی دیگر از [[قبایل]] دیگر نظیر [[بنی‌عنم]] و [[بنی‌طیبه]] و [[بنی‌سرحه]] بود.<ref>حسن بن احمد همدانی، صفة جزیرة العرب، ص۹۲.</ref> از معروفترین [[رجال]] و شخصیت‌های این قوم می‌‌توان به نام [[یاسر]] و [[سمیه]] و نیز فرزندانشان [[عمار]]، [[حریث]] و عبدالله اشاره داشت. [[خانواده]] یاسر، در شمار [[مسلمانان]] نخستین بودند و به جهت [[ثبات]] قدمشان در [[اسلام]]، تحت شدیدترین [[شکنجه‌ها]] و [[آزار]] و اذیت‌های [[مشرکان مکه]] قرار گرفتند؛<ref>ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۴۰۵-۴۰۶.</ref> چندان که یاسر و سمیه در زیر همین شکنجه‌ها [[جان]] سپردند و نخستین شهدای اسلام [[لقب]] گرفتند.<ref>ابونعیم، معرفة الصحابه، ج۳، ص۴۵۱؛ ابن عبدالبر، الانباه، ص۱۳۰.</ref> [[عمار بن یاسر]]، از [[اصحاب]] بنام [[رسول خدا]]{{صل}}<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۳، ص۱۱۳۵؛ ابن حجر، الاصابه، ج۴، ص۴۷۳.</ref> و از [[یاران]] شاخص علی{{ع}} و از ارکان چهارگانه [[شیعه]] هم،<ref>شیخ طوسی، رجال، ص۷۰.</ref> از دیگر [[رجال]] این [[خاندان]] و از معروفترین چهره‌های بنی‌یام بن [[عنس]] است. او در [[زمان]] [[عمر بن خطاب]] به مدت یک سال و نیم [[امارت کوفه]] را بر عهده داشت<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۱، ص۱۶۳؛ ابن اثیر، اسدالغابه، ج۳، ص۶۳۲؛ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۳، ص۱۱۴۷.</ref> و در این مدت در [[فتوحات]] [[تستر]] (شوشتر)<ref>ابن اعثم، الفتوح، ج۲، ص۲۷۵-۲۸۷.</ref> و نیز دفع [[شورش]] [[نهاوند]] و فتح [[ری]] و دستبی و مناطق پیرامون آن<ref>بلاذری، فتوح البلدان، ص۳۰۹-۳۱۲؛ ابن اعثم، الفتوح، ج۲، ص۳۱۰-۳۱۳.</ref> به نقش‌آفرینی پرداخت. او از مخالفان [[به خلافت رسیدن عثمان]]<ref>ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۱، ص۱۹۳-۱۹۴؛ الجوهری، السقیفه و الفدک، ص۹۱-۹۲.</ref> و از معترضان به او در پایمال کردن [[اصول اسلامی]] و معیارهای [[انسانی]] بود.<ref>من باب نمونه ر.ک: ثقفی کوفی، الغارات، (ترجمه: عطاردی)، ص۴۹۴-۴۹۵؛ مسعودی، مروج الذهب، ج۲، ص۳۴۱.</ref> از این رو، بارها از سوی [[عثمان]] و حامیانش مورد ضرب و شتم قرار گرفت.<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۵، ص۵۳۹و۵۸۰؛ علامه امینی، الغدیر، ج۱، ص۱۸ - ۱ و ج۹، ص۱۵. نیز با اندکی اختلاف ابن اعثم کوفی، الفتوح، ج۲، ص۳۷۱-۳۷۲.</ref> پس از [[قتل عثمان]]، او در [[تحریض]] و تهییج [[مردم]] در [[بیعت با امام علی]]{{ع}} نقشی بسزا داشت.<ref>ثقفی کوفی، الغارات، (ترجمه: عطاردی)، ص۵۰۰. </ref> پس از به [[خلافت]] رسیدن [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} نیز، [[عمار]] از حامیان اصلی ایشان به شمار می‌‌آمد. او در [[جنگ جمل]] به [[حمایت]] از حضرت پرداخت و [[مردم کوفه]] را به [[همراهی]] با ایشان [[دعوت]] کرد و در تهییج مردم، جهت رفتن به [[جنگ]]، سخنانی ایراد کرد.<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۴، ص۴۸۲-۴۸۷؛ ثقفی کوفی، الغارات، ص۹۱۹-۹۲۴. </ref> وی در [[جنگ صفین]] نیز، نقشی بی‌مانند داشت. پیش از آغاز جنگ زمانی که علی{{ع}}، [[مهاجرین]] و [[انصار]] را نزد خود گرد آورد و برای آنها سخن گفت و قصد خود را برای رفتن به طرف [[شام]] به اطلاع آنان رسانید، [[عمار بن یاسر]] پس از سخنان گروهی از [[مهاجر]] و [[انصار]]، برخاست و سخنانی در [[لزوم]] تسریع در این امر ایراد نمود.<ref>منقری، وقعة صفین، ص۹۲؛ ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۳، ص۱۷۲.</ref> او در [[صفین]] هم، با سخنانش [[سپاهیان امیرالمؤمنین]]{{ع}} را به [[ثبات قدم]] و [[پایداری]] فرا می‌‌خواند و آنان را از [[تزلزل]] در این راه بر [[حذر]] می‌‌داشت.<ref>ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۳، ص۱۷۹؛ ابن اعثم کوفی، الفتوح، ج۲، ص۵۴۲؛ امین، اعیان الشیعه، ج۲، ص۳۵۲.</ref> او تا واپسین روزهای [[حیات]] خود، [[مردم]] را به [[نبرد]] با [[سپاهیان معاویه]] تحریک می‌‌کرد<ref>منقری، وقعة صفین، ص۳۱۹؛ علامه امینی، الغدیر، ج۱۰، ص۶۰.</ref> و سرانجام هم در این راه، توسط [[معاویه]] و یارانش یا همان «[[فئه باغیه]]» به [[شهادت]] رسید.
بنی‌یام در شمار [[قبایل قحطانی]]<ref>قلقشندی، نهایة الارب فی معرفة انساب العرب، ج۱، ص۴۴۹؛ کحاله، معجم قبائل العرب، ج۳، ص۱۲۶۰.</ref> و از شاخه‌های [[قبیله عنس]] [[مذحج]] هستند که [[نسب]] از یام بن عَنْس بن مالک ([[مذحج]]) بن أدد بن زید بن یشجب بن عریب بن زید بن کهلان می‌‌برند.<ref>ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج‌۱، ص۳۳۷؛ ابن حبیب بغدادی، مختلف القبائل و مؤتلفها، ج۱، ص۵۱؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۴۰۵.</ref> منازل این [[قوم]] را [[حجاز]] گفته‌اند<ref>محمد عبد القادر بامطرف، الجامع (جامع شمل أعلام المهاجرین المنتسبین إلی الیمن و قبائلهم)، ج۴، ص۶۲۶.</ref> اما برخی دیگر از منابع هم، از سکونت یامی‌ها در [[دوران جاهلیت]] در «ثات» در شرق منطقه سرو مذحج خبر داده، آورده‌اند آنان این حضور را تا [[زمان]] آنها<ref>یعنی تا اواسط قرن چهارم هجری. </ref> در این منطقه [[حفظ]] کرده‌اند.<ref>حسن بن احمد همدانی، صفة جزیرة العرب، ص۹۲.</ref> این منطقه با روستاهای بسیارش که المنشر، الأهجر، بشار و بوسان از جمله آن بودند و [[کوه]] معروف «إسبیل» در وسط آن قرار داشت، زیست گاه نهدیّون، قرِّیُّون، لمیسیُّون و یامیّون در کنار مردمانی دیگر از [[قبایل]] دیگر نظیر [[بنی‌عنم]] و [[بنی‌طیبه]] و [[بنی‌سرحه]] بود.<ref>حسن بن احمد همدانی، صفة جزیرة العرب، ص۹۲.</ref> از معروفترین [[رجال]] و شخصیت‌های این قوم می‌‌توان به نام [[یاسر]] و [[سمیه]] و نیز فرزندانشان [[عمار]]، [[حریث]] و عبدالله اشاره داشت. [[خانواده]] یاسر، در شمار [[مسلمانان]] نخستین بودند و به جهت [[ثبات]] قدمشان در [[اسلام]]، تحت شدیدترین [[شکنجه‌ها]] و [[آزار]] و اذیت‌های [[مشرکان مکه]] قرار گرفتند؛<ref>ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۴۰۵-۴۰۶.</ref> چندان که یاسر و سمیه در زیر همین شکنجه‌ها [[جان]] سپردند و نخستین شهدای اسلام [[لقب]] گرفتند.<ref>ابونعیم، معرفة الصحابه، ج۳، ص۴۵۱؛ ابن عبدالبر، الانباه، ص۱۳۰.</ref> [[عمار بن یاسر]]، از [[اصحاب]] بنام [[رسول خدا]]{{صل}}<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۳، ص۱۱۳۵؛ ابن حجر، الاصابه، ج۴، ص۴۷۳.</ref> و از [[یاران]] شاخص علی{{ع}} و از ارکان چهارگانه [[شیعه]] هم،<ref>شیخ طوسی، رجال، ص۷۰.</ref> از دیگر [[رجال]] این [[خاندان]] و از معروفترین چهره‌های بنی‌یام بن [[عنس]] است. او در [[زمان]] [[عمر بن خطاب]] به مدت یک سال و نیم [[امارت کوفه]] را بر عهده داشت<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۱، ص۱۶۳؛ ابن اثیر، اسدالغابه، ج۳، ص۶۳۲؛ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۳، ص۱۱۴۷.</ref> و در این مدت در [[فتوحات]] [[تستر]] (شوشتر)<ref>ابن اعثم، الفتوح، ج۲، ص۲۷۵-۲۸۷.</ref> و نیز دفع [[شورش]] [[نهاوند]] و فتح [[ری]] و دستبی و مناطق پیرامون آن<ref>بلاذری، فتوح البلدان، ص۳۰۹-۳۱۲؛ ابن اعثم، الفتوح، ج۲، ص۳۱۰-۳۱۳.</ref> به نقش‌آفرینی پرداخت. او از مخالفان [[به خلافت رسیدن عثمان]]<ref>ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۱، ص۱۹۳-۱۹۴؛ الجوهری، السقیفه و الفدک، ص۹۱-۹۲.</ref> و از معترضان به او در پایمال کردن [[اصول اسلامی]] و معیارهای [[انسانی]] بود.<ref>من باب نمونه ر.ک: ثقفی کوفی، الغارات، (ترجمه: عطاردی)، ص۴۹۴-۴۹۵؛ مسعودی، مروج الذهب، ج۲، ص۳۴۱.</ref> از این رو، بارها از سوی [[عثمان]] و حامیانش مورد ضرب و شتم قرار گرفت.<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۵، ص۵۳۹و۵۸۰؛ علامه امینی، الغدیر، ج۱، ص۱۸ - ۱ و ج۹، ص۱۵. نیز با اندکی اختلاف ابن اعثم کوفی، الفتوح، ج۲، ص۳۷۱-۳۷۲.</ref> پس از [[قتل عثمان]]، او در [[تحریض]] و تهییج [[مردم]] در [[بیعت با امام علی]]{{ع}} نقشی بسزا داشت.<ref>ثقفی کوفی، الغارات، (ترجمه: عطاردی)، ص۵۰۰. </ref> پس از به [[خلافت]] رسیدن [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} نیز، [[عمار]] از حامیان اصلی ایشان به شمار می‌‌آمد. او در [[جنگ جمل]] به [[حمایت]] از حضرت پرداخت و [[مردم کوفه]] را به [[همراهی]] با ایشان [[دعوت]] کرد و در تهییج مردم، جهت رفتن به [[جنگ]]، سخنانی ایراد کرد.<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۴، ص۴۸۲-۴۸۷؛ ثقفی کوفی، الغارات، ص۹۱۹-۹۲۴. </ref> وی در [[جنگ صفین]] نیز، نقشی بی‌مانند داشت. پیش از آغاز جنگ زمانی که علی{{ع}}، [[مهاجرین]] و [[انصار]] را نزد خود گرد آورد و برای آنها سخن گفت و قصد خود را برای رفتن به طرف [[شام]] به اطلاع آنان رسانید، [[عمار بن یاسر]] پس از سخنان گروهی از [[مهاجر]] و [[انصار]]، برخاست و سخنانی در [[لزوم]] تسریع در این امر ایراد نمود.<ref>منقری، وقعة صفین، ص۹۲؛ ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۳، ص۱۷۲.</ref> او در [[صفین]] هم، با سخنانش [[سپاهیان امیرالمؤمنین]]{{ع}} را به [[ثبات قدم]] و [[پایداری]] فرا می‌‌خواند و آنان را از [[تزلزل]] در این راه بر [[حذر]] می‌‌داشت.<ref>ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۳، ص۱۷۹؛ ابن اعثم کوفی، الفتوح، ج۲، ص۵۴۲؛ امین، اعیان الشیعه، ج۲، ص۳۵۲.</ref> او تا واپسین روزهای [[حیات]] خود، [[مردم]] را به [[نبرد]] با [[سپاهیان معاویه]] تحریک می‌‌کرد<ref>منقری، وقعة صفین، ص۳۱۹؛ علامه امینی، الغدیر، ج۱۰، ص۶۰.</ref> و سرانجام هم در این راه، توسط [[معاویه]] و یارانش یا همان «[[فئه باغیه]]» به [[شهادت]] رسید.


از [[محمد بن عمار بن یاسر]] که به دست مختار کشته شد<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۵۷؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۴۰۶؛ ذهبی، تاریخ الاسلام، ج۵، ص۵۷</ref> و نیز پسرش [[ابوعبیدة بن محمد بن عمار]] - از علمای [[علم نسب]] - <ref>ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۴۰۶.</ref> هم به عنوان دیگر [[رجال]] و شخصیت‌های نامی [[بنی‌یاسر]] و بنی‌یام یاد شده است. ضمن این که [[خاندان]] عبداللّه بن سعد (سعید) بن حسن بن عثمان بن حسن بن عبداللّه بن سعد ابن عمار بن یاسر هم از جمله خود [[عبدالله بن سعد]] و فرزندانش محصن و ناج در شمار بزرگان این [[قوم]] نام برده شده‌اند.<ref>ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۴۰۶.</ref> از دیگر مشاهیر این خاندان می‌‌توان به نام [[نورالدین علی بن بن موسی عنسی مدلجی]] معروف به [[ابن سعید مغربی]] و [[ابن سعید مراکشی]]، [[مورخ]]، [[شاعر]] و ادیب اندلسی و مؤلف آثار عدیده‌ای چون بسط الارض، المرقصات و المطربات، نشوة الطرب فی [[تاریخ]] جاهلیة العرب و...<ref>زرکلی، الاعلام، ج۵، ص۲۶.</ref>و نیز [[سعید بن حسین بن سعید عنسی مکنی]] به «[[ابوالحسین]]» و «[[ابوعثمان]]» - از [[راویان]] و [[محدثان]] [[اندلس]] -<ref>ابن بشکوال، الصلة مع التکملة و صلة الصلة، ج۵، ص۲۰۸.</ref> اشاره کرد. این خاندان که در اندلس ساکن بودند<ref>لسان الدین ابن الخطیب، الإحاطه فی أخبار غرناطه، ج۱، ص۸۸.</ref> و [[ابن خطیب]] از آنان با نام «[[بنی‌سعید بن عمار]]» یاد کرده،<ref>ر.ک: حسن بن احمد همدانی، صفة جزیرة العرب، ص۹۲.</ref> با تکیه زدن بر مساند دولتی به [[دولت]] [[امویان اندلس]] خدمات شایانی نمودند؛ چندان که [[بیت]] [[بنی‌سعید بن عمار بن یاسر]] در [[اندلس]] به بیت «{{عربی|القیادة و الوزارة و القضاء و الکتابة و العمل}}؛ [[رهبری]]، [[وزارت]]، [[قضاوت]]، [[نویسندگی]] و کار» معروف بود.<ref>لسان الدین ابن الخطیب، الإحاطه فی أخبار غرناطه، ج۱، ص۸۹.</ref> ابو [[العشیره]] یامی را هم از دیگر [[رجال]] بنام بنی‌یام گفته‌اند.<ref>ر.ک: حسن بن احمد همدانی، صفة جزیرة العرب، ص۹۲.</ref>
از [[محمد بن عمار بن یاسر]] که به دست مختار کشته شد<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۵۷؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۴۰۶؛ ذهبی، تاریخ الاسلام، ج۵، ص۵۷</ref> و نیز پسرش [[ابوعبیدة بن محمد بن عمار]] - از علمای [[علم نسب]] - <ref>ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۴۰۶.</ref> هم به عنوان دیگر [[رجال]] و شخصیت‌های نامی [[بنی‌یاسر]] و بنی‌یام یاد شده است. ضمن این که [[خاندان]] عبداللّه بن سعد (سعید) بن حسن بن عثمان بن حسن بن عبداللّه بن سعد ابن عمار بن یاسر هم از جمله خود [[عبدالله بن سعد]] و فرزندانش محصن و ناج در شمار بزرگان این [[قوم]] نام برده شده‌اند.<ref>ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۴۰۶.</ref> از دیگر مشاهیر این خاندان می‌‌توان به نام [[نورالدین علی بن بن موسی عنسی مدلجی]] معروف به [[ابن سعید مغربی]] و [[ابن سعید مراکشی]]، [[مورخ]]، [[شاعر]] و ادیب اندلسی و مؤلف آثار عدیده‌ای چون بسط الارض، المرقصات و المطربات، نشوة الطرب فی [[تاریخ]] جاهلیة العرب و...<ref>زرکلی، الاعلام، ج۵، ص۲۶.</ref>و نیز [[سعید بن حسین بن سعید عنسی مکنی]] به «[[ابوالحسین]]» و «[[ابوعثمان]]» - از [[راویان]] و [[محدثان]] [[اندلس]] -<ref>ابن بشکوال، الصلة مع التکملة و صلة الصلة، ج۵، ص۲۰۸.</ref> اشاره کرد. این خاندان که در اندلس ساکن بودند<ref>لسان الدین ابن الخطیب، الإحاطه فی أخبار غرناطه، ج۱، ص۸۸.</ref> و [[ابن خطیب]] از آنان با نام «[[بنی‌سعید بن عمار]]» یاد کرده،<ref>ر.ک: حسن بن احمد همدانی، صفة جزیرة العرب، ص۹۲.</ref> با تکیه زدن بر مساند دولتی به [[دولت]] [[امویان اندلس]] خدمات شایانی نمودند؛ چندان که [[بیت]] [[بنی‌سعید بن عمار بن یاسر]] در [[اندلس]] به بیت «{{عربی|القیادة و الوزارة و القضاء و الکتابة و العمل}}؛ [[رهبری]]، [[وزارت]]، [[قضاوت]]، [[نویسندگی]] و کار» معروف بود.<ref>لسان الدین ابن الخطیب، الإحاطه فی أخبار غرناطه، ج۱، ص۸۹.</ref> ابو [[العشیره]] یامی را هم از دیگر [[رجال]] بنام بنی‌یام گفته‌اند.<ref>ر.ک: حسن بن احمد همدانی، صفة جزیرة العرب، ص۹۲.</ref>
۲۲۴٬۹۸۹

ویرایش