رمضان در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

[[مفسران]] و واژه‌شناسان با توجه به معانی یاد شده و در مواردی متأثر از برخی [[روایات]]<ref>الجامع الصغیر، ج ۱، ص ۳۹۷؛ بحار الانوار، ج ۵۵، ص ۳۴۱.</ref>، وجوه گوناگونی را برای نامگذاری این ماه به [[رمضان]] بیان کرده‌اند: سوزاندن [[گناهان]] با [[کارهای نیک]]<ref>تفسیر قرطبی، ج ۲، ص ۲۹۱؛ تفسیر بیضاوی، ج ۱، ص ۱۲۴؛ الدر المنثور، ج ۱، ص ۱۸۳.</ref>، [[پیامبر اکرم]] {{صل}} فرمود: «ماه رمضان به این نام خوانده شده، زیرا [[گناهان]] را می‌سوزاند»<ref>بحارالانوار، ج۵۵، ص۳۴۱.</ref>؛ گرمای درون و سوختن از شدت [[گرسنگی]] و [[تشنگی]] و تحمل دشواری‌های آن<ref>الکشاف، ج ۱، ص ۲۲۷؛ تفسیر بیضاوی، ج ۱، ص ۱۲۴؛ لسان العرب، ج ۷، ص ۱۶۲، «رمض».</ref>، حرارت گرفتن [[دل‌ها]] از [[پندها]] و [[اندیشه]] درباره [[آخرت]]<ref>تفسیر ثعلبی، ج ۲، ص ۶۸؛ روض الجنان، ج ۳، ص ۲۴؛ تفسیر قرطبی، ج ۲، ص ۲۹۱.</ref>، پاک ساختن جسم و [[جان انسان]] از [[گناه]]<ref>روض الجنان، ج ۳، ص ۲۴؛ التفسیر الکبیر، ج ۵، ص ۲۵.</ref> و [[اقدام]] [[اعراب جاهلی]] به تیز کردن شمشیرها در این ماه و آماده شدن برای [[جنگیدن]] در ماه‌های بعد<ref>التفسیر الکبیر، ج ۵، ص ۲۵۱؛ تفسیر قرطبی، ج ۲، ص ۲۹۱.</ref>.

علاوه بر وجوه یاد شده، برخی [[نامگذاری]] [[ماه‌های قمری]] را با حالت طبیعی فصل‌های سال مرتبط دانسته و "[[رمضان]]" را از ماه‌های تابستان شمرده‌اند و با این حال، به این نکته نیز توجه کرده‌اند که ماه‌های قمری در گردش‌اند و در فصل معینی [[ثابت]] نمی‌مانند، از این‌رو وجه نامگذاری یاد شده را چنین توجیه کرده‌اند که نام برخی ماه‌ها از بقایای سال‌شمار کهن شمسی پیش از رواج سال‌شمار قمری میان عرب‌هاست<ref>الکشاف، ج ۱، ص ۲۲۷؛ تفسیر بیضاوی، ج ۱، ص ۱۲۴؛ المفصل، ج ۱، ص ۴۵۹.</ref>. در دیدگاه همسوی دیگری تقویم عربی از طریق [[سنت]] نسی‌ء میان دو سال‌ شمار قمری و شمسی جمع کرده و ماه‌ها معمولاً در فصل‌های ثابتی تکرار می‌شده‌اند<ref>نک: التحریر و التنویر، ج ۲، ص ۱۶۸ - ۱۶۹؛ المفصل، ج ۱، ص ۴۶۲.</ref>. [[عرب‌ها]] با اثرپذیری از سال کبیسه عبرانی و یونانی، در پایان هر سه سال قمری یک ماه می‌افزودند و بدین ترتیب ماه‌های قمری در طول سال گردش نکرده و ثابت می‌ماندند (نک نسی‌ء) و به این ترتیب، [[ماه رمضان]] پیش از [[اسلام]] همواره در گرمای تابستان قرار داشته و از همین رو چنین نام گرفته است<ref>نک: المفصل، ج ۸، ص ۴۹۰ - ۴۹۱.</ref>.

بر پایه برخی اشعار [[جاهلی]]، پیش‌تر این ماه "ناتق" نام داشته است<ref> الکشاف، ج۱، ص۲۲۷؛ البحرالمحیط، ج۲، ص۱۷۳.</ref>. گروهی نیز با [[الهام]] از [[روایات]] <ref>الکافی، ج ۴، ص ۶۹ ـ ۷۰؛ الدر المنثور، ج ۱، ص ۱۸۳؛ بحار الانوار، ج ۹۳، ص ۳۷۶.</ref> بر این باورند که رمضان، نامی از [[نام‌های خداوند]] بوده <ref>جامع البیان، ج ۲، ص ۸۴؛ روض الجنان، ج ۳، ص ۲۳.</ref> و پس از اضافه "[[شهر]]" به آن، برای نهمین ماه قمری عَلَم شده است<ref>الکشاف، ج ۱، ص ۲۲۶؛ جوامع الجامع، ج ۱، ص ۱۰۴؛ تفسیر بیضاوی، ج ۱، ص ۱۲۴.</ref>. اینان با استناد به روایات یاد شده، به کار بردن این واژه را در معنای ماه، به شکل جمع<ref>تفسیر قرطبی، ج ۲، ص ۲۹۱ - ۲۹۲؛ لسان العرب، ج ۷، ص ۱۶۲، «رمض».</ref> یا بدون اضافه واژه [[شهر]] (ماه) [[مکروه]] می‌دانند<ref>جامع البیان، ج ۲، ص ۸۴؛ روض الجنان، ج ۳، ص ۲۳؛ تفسیر قرطبی، ج ۲، ص ۲۹۲.</ref>. در مقابل، دسته‌ای دیگر، [[روایات]] یاد شده را [[ضعیف]] شمرده و از روایاتی یاد می‌کنند که [[رمضان]] را بدون ترکیب اضافی به کار برده‌اند<ref>تفسیر قرطبی، ج ۲، ص ۲۹۲؛ المصباح، ص ۲۳۹، «رمض».</ref>. با این حال، گروه نخست روایات دسته دوم را توجیه<ref>نک: الکشاف، ج ۱، ص ۲۲۷؛ تفسیر بیضاوی، ج ۱، ص ۱۲۴؛ تفسیر شاهی، ج ۱، ص ۲۶۴.</ref> یا بر [[اباحه]] حمل کرده و میان آنها و روایات مورد استناد خود جمع می‌کنند<ref>مجمع البحرین، ج ۲، ص ۲۲۳، «رمض».</ref>.<ref>[[مهدی ملک‌محمدی|ملک‌محمدی، مهدی]]، [[رمضان (مقاله)|مقاله «رمضان»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۴ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۴]].</ref>