پرش به محتوا

اذن تشریعی خداوند به امامان: تفاوت میان نسخه‌ها

بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۱: خط ۱:
{{ولایت}}
{{مدخل مرتبط
{{مدخل مرتبط
| موضوع مرتبط = ولایت تشریعی
| موضوع مرتبط = ولایت تشریعی
| عنوان مدخل  = [[ولایت تشریعی]]
| عنوان مدخل  =  
| مداخل مرتبط = [[ولایت تشریعی در قرآن]] - [[ولایت تشریعی در حدیث]] - [[ولایت تشریعی در کلام اسلامی]] - [[ولایت تشریعی در عرفان اسلامی]]
| مداخل مرتبط =  
| پرسش مرتبط  = ولایت تشریعی (پرسش)
| پرسش مرتبط  =  
}}
}}


== مقدمه ==
== مقدمه ==
* چون [[ولایت]] و [[رهبری]] یک امر ضروری برای [[جوامع بشری]] است، از این رو، بعد از [[ختم نبوت]] نیز به آن نیاز است و باید ادامه پیدا کند؛ زیرا گذشته از یک سلسله مسائل فردی که در [[دین]] و [[تشریع الهی]] مطرح شده است، [[دستورات اجتماعی]] نظیر: حدود، دیات، قصاص، تعزیرات و امثال آن نیز در [[دین]] وجود دارد که خود این دستورات نشان دهنده آن است که دین نیازمند یک [[قدرت اجرایی]] و [[امامت]] است؛ امامی که تمام [[شؤون امامت]] را که [[پیامبر]] دارا بود، در اختیار داشته باشد؛ شؤونی چون: [[مرجعیت دینی]] و [[زعامت ‏سیاسی]] و [[ولایت معنوی]]؛ تا بتواند از عهده مسؤولیت ‏سنگین خود برآید<ref>[[غفار شاهدی|شاهدی، غفار]]، [[توحید و حکومت دینی (مقاله)|توحید و حکومت دینی]]، [[حکومت اسلامی (نشریه)|فصلنامه حکومت اسلامی]]، ص۳۲۹ تا ۳۶۹.</ref>.
چون [[ولایت]] و [[رهبری]] یک امر ضروری برای [[جوامع بشری]] است، از این رو، بعد از [[ختم نبوت]] نیز به آن نیاز است و باید ادامه پیدا کند؛ زیرا گذشته از یک سلسله مسائل فردی که در [[دین]] و [[تشریع الهی]] مطرح شده است، [[دستورات اجتماعی]] نظیر: حدود، دیات، قصاص، تعزیرات و امثال آن نیز در [[دین]] وجود دارد که خود این دستورات نشان دهنده آن است که دین نیازمند یک [[قدرت اجرایی]] و [[امامت]] است؛ امامی که تمام [[شؤون امامت]] را که [[پیامبر]] دارا بود، در اختیار داشته باشد؛ شؤونی چون: [[مرجعیت دینی]] و [[زعامت ‏سیاسی]] و [[ولایت معنوی]]؛ تا بتواند از عهده مسؤولیت ‏سنگین خود برآید<ref>[[غفار شاهدی|شاهدی، غفار]]، [[توحید و حکومت دینی (مقاله)|توحید و حکومت دینی]]، [[حکومت اسلامی (نشریه)|فصلنامه حکومت اسلامی]]، ص۳۲۹ تا ۳۶۹.</ref>.


== اثبات اذن تشریعی [[امامان]] از راه نقل ==  
== اثبات اذن تشریعی [[امامان]] از راه نقل ==  
* به عنوان نمونه، از آیاتی که دلالت‏ بر [[اذن تشریعی]] [[ائمه]] {{عم}} می‌‏کند عبارت است از: {{متن قرآن|إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُواْ الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ}}<ref> سرور شما تنها خداوند است و پیامبر او و (نیز) آنانند که ایمان آورده‌اند، همان کسان که نماز برپا می‌دارند و در حال رکوع زکات می‌دهند؛ سوره مائده، آیه: ۵۵.</ref>. از روایات مستفیضه، بلکه متواتره استفاده می‏شود که آیه بالا در [[شأن]] [[امام علی]] {{ع}} نازل شده و ولایت‏ به معنای ولایت تشریعی [[امام]] است. در [[روایت]] آمده است: {{عربی|" عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}} فِي قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ و جَلَّ: {{متن قرآن|إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُواْ}} قَالَ: «إِنَّمَا يَعْنِي أَوْلى‏ بِكُمْ، أَي‏ أَحَقُّ بِكُمْ و بِأُمُورِكُمْ و أَنْفُسِكُمْ و أَمْوَالِكُمُ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ، وَ الَّذِينَ آمَنُوا: يَعْنِي عَلِيّاً و أَوْلَادَهُ الْأَئِمَّةَ عَلَيْهِمُ السَّلَامُ إِلى‏ يَوْمِ الْقِيَامَةِ‏‏‏"}} <ref>اصول کافی، ج‏۱، ص‏۲۸۸، ح‏۳، کتاب الحجه.</ref><ref>[[غفار شاهدی|شاهدی، غفار]]، [[توحید و حکومت دینی (مقاله)|توحید و حکومت دینی]]، [[حکومت اسلامی (نشریه)|فصلنامه حکومت اسلامی]]، ص۳۲۹ تا ۳۶۹.</ref>
به عنوان نمونه، از آیاتی که دلالت‏ بر [[اذن تشریعی]] [[ائمه]] {{عم}} می‌‏کند عبارت است از: {{متن قرآن|إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُواْ الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ}}<ref> سرور شما تنها خداوند است و پیامبر او و (نیز) آنانند که ایمان آورده‌اند، همان کسان که نماز برپا می‌دارند و در حال رکوع زکات می‌دهند؛ سوره مائده، آیه: ۵۵.</ref>. از روایات مستفیضه، بلکه متواتره استفاده می‏شود که آیه بالا در [[شأن]] [[امام علی]] {{ع}} نازل شده و ولایت‏ به معنای ولایت تشریعی [[امام]] است. در [[روایت]] آمده است: {{عربی|" عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}} فِي قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ و جَلَّ: {{متن قرآن|إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُواْ}} قَالَ: «إِنَّمَا يَعْنِي أَوْلى‏ بِكُمْ، أَي‏ أَحَقُّ بِكُمْ و بِأُمُورِكُمْ و أَنْفُسِكُمْ و أَمْوَالِكُمُ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ، وَ الَّذِينَ آمَنُوا: يَعْنِي عَلِيّاً و أَوْلَادَهُ الْأَئِمَّةَ عَلَيْهِمُ السَّلَامُ إِلى‏ يَوْمِ الْقِيَامَةِ‏‏‏"}} <ref>اصول کافی، ج‏۱، ص‏۲۸۸، ح‏۳، کتاب الحجه.</ref>.<ref>[[غفار شاهدی|شاهدی، غفار]]، [[توحید و حکومت دینی (مقاله)|توحید و حکومت دینی]]، [[حکومت اسلامی (نشریه)|فصلنامه حکومت اسلامی]]، ص۳۲۹ تا ۳۶۹.</ref>


== جنگ‏های توحیدی [[ائمه]] {{ع}} ==
== جنگ‏‌های توحیدی [[ائمه]] {{ع}} ==
* طبق توحید کامل که شامل ربوبیت و ولایت تشریعی خداوند می‏شود و بر اساس اذن تشریعی، که به [[ائمه]] {{ع}} در اعمال ولایت در جامعه داده شده است، روشن می‏شود که بیشتر جنگهای [[ائمه]] {{عم}} به خصوص [[امام علی|علی]] {{ع}} جنگ توحیدی بوده است همچنانکه بیشتر جنگهای [[پیامبر]] {{صل}}} جنگ توحیدی بود؛ یعنی تمام جنگهای [[امام علی|علی]] {{ع}} علیه اصحاب توحید بود که توحید ناقص داشتند؛ یعنی با کسانی می‏‌جنگیدند که توحید در ذات و صفات را قبول داشتند اما توحید در افعال را به طور کامل قبول نداشتند؛ یعنی [[ائمه]] {{عم}} با مخالفان ربوبیت و ولایت تشریعی خداوند می‌‏جنگیدند و این سیره عملی [[ائمه]] {{ع}} مؤید این است که آنان موظف به تشکیل حکومت دینی در راستای تحقق توحید کامل بوده‌‏اند<ref>[[غفار شاهدی|شاهدی، غفار]]، [[توحید و حکومت دینی (مقاله)|توحید و حکومت دینی]]، [[حکومت اسلامی (نشریه)|فصلنامه حکومت اسلامی]]، ص۳۲۹ تا ۳۶۹.</ref>.  
طبق توحید کامل که شامل ربوبیت و ولایت تشریعی خداوند می‏شود و بر اساس اذن تشریعی، که به [[ائمه]] {{ع}} در اعمال ولایت در جامعه داده شده است، روشن می‏شود که بیشتر جنگهای [[ائمه]] {{عم}} به خصوص [[امام علی|علی]] {{ع}} جنگ توحیدی بوده است همچنانکه بیشتر جنگهای [[پیامبر]] {{صل}}} جنگ توحیدی بود؛ یعنی تمام جنگهای [[امام علی|علی]] {{ع}} علیه اصحاب توحید بود که توحید ناقص داشتند؛ یعنی با کسانی می‏‌جنگیدند که توحید در ذات و صفات را قبول داشتند اما توحید در افعال را به طور کامل قبول نداشتند؛ یعنی [[ائمه]] {{عم}} با مخالفان ربوبیت و ولایت تشریعی خداوند می‌‏جنگیدند و این سیره عملی [[ائمه]] {{ع}} مؤید این است که آنان موظف به تشکیل حکومت دینی در راستای تحقق توحید کامل بوده‌‏اند.
* روایت توحید [[شیخ صدوق]] مؤید این ادعاست: "در جنگ جمل عربی بیابانی از [[امام علی|حضرت علی]] {{ع}} در باره توحید پرسید، مردم به او اعتراض کردند اما [[امام]] فرمودند: آنچه این عرب صحرانشین از آن می‏پرسد همان است که ما از این مردم می‏خواهیم"<ref>{{عربی|" ان اعراب یا قام یوم الجمل الی امیرالمؤمنین {{ع}} فقال: یا امیرالمؤمنین، اتقول ان الله واحد؟ قال: فحمل الناس علیه، قالوا: یا اعرابی اما تری ما فیه امیرالمؤمنین من تقسم القلب؟ فقال: امیرالمؤمنین علیه السلام: دعوه فان الذی یریده الاعرابی هو الذی نریده من القوم‏‏‏"}}؛ شیخ صدوق، توحید صدوق، ج‏۳، ص‏۸۳، التوحید، مؤسسه نشر اسلامی، با تعلیقه سید هاشم حسینی طهرانی، ج‏۳، ص‏۸۳.</ref>. یعنی جنگ جمل یک جنگ توحیدی است و برای دعوت به توحید. با اینکه اصحاب جمل نماز خوان و مسلمان بودند و شهادتین می‏‌گفتند اما حضرت ایمان آنها را توحیدی نمی‏داند، چون به توحید در ربوبیت و ولایت "مرحله تشریع و حاکمیت‏ سیاسی" [[ایمان]] نداشتند؛ یعنی حاضر نبودند از کسی که خداوند فرمان به اطاعت از او داده بود، اطاعت نمایند. بنابراین، طبق این دیدگاه، توحید ناب و کامل با نبوت و امامت معنا پیدا می‏کند و کسی که [[امامت]] و [[ولایت]] [[ائمه]] را نپذیرد، توحید او خالص نبوده و ناقص است.  
 
* پس [[امامت]] و [[ولایت]] ‏به عنوان رهبری سیاسی و ریاست دین و دنیا، از لوازم اساسی توحید است و توحید بدون آن، به حد نصاب لازم نمی‏رسد؛ زیرا مرتبه خلوص توحید با پیروی تمام عیار از فرمان خدا در اطاعت از [[امامت]] و نهادی که رهبری جامعه را به دستور خدا در دست دارد، قابل تحصیل است که همان حکومت دینی است<ref>[[غفار شاهدی|شاهدی، غفار]]، [[توحید و حکومت دینی (مقاله)|توحید و حکومت دینی]]، [[حکومت اسلامی (نشریه)|فصلنامه حکومت اسلامی]]، ص۳۲۹ تا ۳۶۹.</ref>.  
روایت توحید [[شیخ صدوق]] مؤید این ادعاست: "در جنگ جمل عربی بیابانی از [[امام علی|حضرت علی]] {{ع}} در باره توحید پرسید، مردم به او اعتراض کردند اما [[امام]] فرمودند: آنچه این عرب صحرانشین از آن می‏پرسد همان است که ما از این مردم می‏خواهیم"<ref>{{عربی|" ان اعراب یا قام یوم الجمل الی امیرالمؤمنین {{ع}} فقال: یا امیرالمؤمنین، اتقول ان الله واحد؟ قال: فحمل الناس علیه، قالوا: یا اعرابی اما تری ما فیه امیرالمؤمنین من تقسم القلب؟ فقال: امیرالمؤمنین علیه السلام: دعوه فان الذی یریده الاعرابی هو الذی نریده من القوم‏‏‏"}}؛ شیخ صدوق، توحید صدوق، ج‏۳، ص‏۸۳، التوحید، مؤسسه نشر اسلامی، با تعلیقه سید هاشم حسینی طهرانی، ج‏۳، ص‏۸۳.</ref>. یعنی جنگ جمل یک جنگ توحیدی است و برای دعوت به توحید. با اینکه اصحاب جمل نماز خوان و مسلمان بودند و شهادتین می‏‌گفتند اما حضرت ایمان آنها را توحیدی نمی‏داند، چون به توحید در ربوبیت و ولایت "مرحله تشریع و حاکمیت‏ سیاسی" [[ایمان]] نداشتند؛ یعنی حاضر نبودند از کسی که خداوند فرمان به اطاعت از او داده بود، اطاعت نمایند. بنابراین، طبق این دیدگاه، توحید ناب و کامل با نبوت و امامت معنا پیدا می‏کند و کسی که [[امامت]] و [[ولایت]] [[ائمه]] را نپذیرد، توحید او خالص نبوده و ناقص است.
* با این معنا، مفهوم حدیث [[امام رضا]] {{ع}} هم معلوم می‏شود که فرمودند: {{عربی|" كَلِمَةُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ حِصْنِي فَمَنْ قَالَهَا دَخَلَ حِصْنِي وَ مَنْ دَخَلَ حِصْنِي أَمِنَ مِنْ عَذَابِي‏، قَالَ فَلَمَّا مَرَّتِ الرَّاحِلَةُ نَادَانَا بِشُرُوطِهَا وَ أَنَا مِنْ شُرُوطِهَا‏‏‏"}} <ref>شیخ صدوق، عیون اخبار الرضا، ج‏۱، ص‏۱۴۵، باب‏۳۷، منشورات مؤسسه الاعلمی للمطبوعات، بیروت، چاپ اول، ۱۴۰۴.</ref> یعنی [[امامت]] ‏شرط توحید است. و نیز سر اصول دین شمردن [[امامت]] در مذهب [[شیعه]] روشن می‌‏گردد که در کنار توحید، باید [[نبوت]] و [[امامت]] نیز وجود داشته باشد و گرنه ناقص است.
 
پس [[امامت]] و [[ولایت]] ‏به عنوان رهبری سیاسی و ریاست دین و دنیا، از لوازم اساسی توحید است و توحید بدون آن، به حد نصاب لازم نمی‏رسد؛ زیرا مرتبه خلوص توحید با پیروی تمام عیار از فرمان خدا در اطاعت از [[امامت]] و نهادی که رهبری جامعه را به دستور خدا در دست دارد، قابل تحصیل است که همان حکومت دینی است.
 
با این معنا، مفهوم حدیث [[امام رضا]] {{ع}} هم معلوم می‏شود که فرمودند: {{عربی|" كَلِمَةُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ حِصْنِي فَمَنْ قَالَهَا دَخَلَ حِصْنِي وَ مَنْ دَخَلَ حِصْنِي أَمِنَ مِنْ عَذَابِي‏، قَالَ فَلَمَّا مَرَّتِ الرَّاحِلَةُ نَادَانَا بِشُرُوطِهَا وَ أَنَا مِنْ شُرُوطِهَا‏‏‏"}} <ref>شیخ صدوق، عیون اخبار الرضا، ج‏۱، ص‏۱۴۵، باب‏۳۷، منشورات مؤسسه الاعلمی للمطبوعات، بیروت، چاپ اول، ۱۴۰۴.</ref> یعنی [[امامت]] ‏شرط توحید است. و نیز سر اصول دین شمردن [[امامت]] در مذهب [[شیعه]] روشن می‌‏گردد که در کنار توحید، باید [[نبوت]] و [[امامت]] نیز وجود داشته باشد و گرنه ناقص است<ref>[[غفار شاهدی|شاهدی، غفار]]، [[توحید و حکومت دینی (مقاله)|توحید و حکومت دینی]]، [[حکومت اسلامی (نشریه)|فصلنامه حکومت اسلامی]]، ص۳۲۹ تا ۳۶۹.</ref>.


== منابع ==
== منابع ==
{{منابع}}
{{منابع}}
* [[پرونده:11424.jpg|22px]] [[غفار شاهدی|شاهدی، غفار]]، [[توحید و حکومت دینی (مقاله)|'''توحید و حکومت دینی''']]، [[حکومت اسلامی (نشریه)|فصلنامه حکومت اسلامی]]
# [[پرونده:11424.jpg|22px]] [[غفار شاهدی|شاهدی، غفار]]، [[توحید و حکومت دینی (مقاله)|'''توحید و حکومت دینی''']]، [[حکومت اسلامی (نشریه)|فصلنامه حکومت اسلامی]]
{{پایان منابع}}
{{پایان منابع}}


۱۲۹٬۷۴۳

ویرایش