سیره تربیتی معصوم: تفاوت میان نسخه‌ها

سیره تربیتی معصوم (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۱۸ مهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۰:۰۲

۴۳٬۶۳۶ بایت اضافه‌شده ، ‏۱۸ مهٔ ۲۰۲۴

←‏منابع

دیداریویکی‌متن

Jaafari

مدیران

۸۰٬۳۹۳

ویرایش

@@ خط ۴۱: / خط ۴۱: @@
 [[امام باقر]]{{ع}} از پدر و ایشان از پدرانش به نقل از [[رسول خدا]]{{صل}} روایت کرده است که پیامبر{{صل}} فرمود: {{متن حدیث|الْوَلِيمَةُ أَوَّلَ يَوْمٍ حَقٌّ وَ الثَّانِيَ مَعْرُوفٌ وَ مَا كَانَ بَعْدَ ذَلِكَ فَهُوَ رِيَاءٌ وَ سُمْعَةٌ}}<ref>مستدرک الوسائل، ج۱۴، ص۱۹۸.</ref>؛ «ولیمه [[روز]] اول، [[حق]]، روز دوم، معروف و آن‌چه پس از آن باشد، [[ریا]] و خودنمایی است».
 بنابراین، طبق [[سیره پیامبر]]{{صل}} و [[اهل بیت]]{{عم}} [[ولیمه عروسی]] هم باید ساده و بدون [[اسراف]] و [[زیاده‌روی]] باشد و هم کم‌هزینه باشد. افزون بر اینها، نباید از غذاهای معمول مردم بیشتر باشد؛ بلکه باید در مکان‌های ساده برگزار گردد و از همه مردم چه [[فقیر]] و چه [[غنی]] دعوت شود، نه از افراد خاص.<ref>[[محمد احسانی|احسانی، محمد]]، [[سیره اخلاقی و تربیتی معصومین (کتاب)|سیره اخلاقی و تربیتی معصومین]]، ص ۱۲۸.</ref>.
+===مهر و [[محبت به همسر]]===
+[[زن]] از نظر روانی و [[عاطفی]]، حساس و سرشار از مهر، [[محبت]]، [[صفا]] و [[صمیمیت]] است. ساختار وجودی زن به گونه‌ای است که [[قدرت]] جذب و انجذاب بیشتری دارد و در ابراز [[احساسات]] و [[عواطف]] ممتاز است. توان گیرایی و [[مهرورزی]] [[زنان]] بیشتر از مردان است و اگر به آن پاسخ درست گفته شود و به خوبی [[هدایت]] گردد، در [[استحکام]] پیوند [[خانوادگی]] و تثبیت [[روابط زناشویی]] نقش فراوانی خواهد داشت. مرد باید [[همسر]] خود را [[درک]] کند و [[رفتار]] محبت‌آمیز از خود نشان دهد تا بتواند [[روحیه]] [[عاطفی]] و روانی همسرش را ارضا نماید و زمینه [[همکاری]] هرچه بهتر و صمیمی‌تری را فراهم سازد<ref>سازندگی و تربیت دختران، ص۲۸۱.</ref>.
+[[محبت به همسر]]، خصلتی است که [[خداوند]] در نهاد هر [[انسان]] قرار داده است و در این باره می‌فرماید: {{متن قرآن|وَمِنْ آيَاتِهِ أَنْ خَلَقَ لَكُمْ مِنْ أَنْفُسِكُمْ أَزْوَاجًا لِتَسْكُنُوا إِلَيْهَا وَجَعَلَ بَيْنَكُمْ مَوَدَّةً وَرَحْمَةً إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَاتٍ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ}}<ref>«و از نشانه‌های او این است که از خودتان همسرانی برایتان آفرید تا کنار آنان آرامش یابید و میان شما دلبستگی پایدار و مهر پدید آورد؛ بی‌گمان در این، نشانه‌هایی است برای گروهی که می‌اندیشند» سوره روم، آیه ۲۱.</ref>.
+[[سیره پیامبر]]{{صل}} و [[اهل بیت]]{{عم}} نیز بر این بود که به همسرانشان [[محبت]] ورزند و نسبت به آنها اظهار علاقه‌مندی نمایند. این [[فضیلت]] در [[زندگی پیامبر]]{{صل}} با [[خدیجه]] و علی{{ع}} با [[فاطمه زهرا]]{{س}} بیش از دیگران تجلی یافته است. هر چند جزئیات [[زندگی پیامبر اکرم]]{{صل}} با خدیجه{{س}} در [[تاریخ]] چندان ثبت نشده، ولی اظهار [[عواطف]] [[پیامبر]]{{صل}} بعد از [[وفات]] وی و این که هرگاه نام خدیجه برده می‌شد، قلبش شکسته می‌شد و [[اشک]] بر گونه‌هایش جاری می‌گردید، دلیل [[محبت پیامبر]]{{صل}} به همسرش خدیجه است<ref>فاطمه من المهد الی اللحد، ص۲۸.</ref>.
+[[احترام]] [[همسران]] به یکدیگر، وظیفه‌ای [[انسانی]] و [[خانوادگی]] است؛ زیرا انسان ذاتاً دارای [[کرامت]] است<ref>خداوند می‌فرماید: {{متن قرآن|وَلَقَدْ كَرَّمْنَا بَنِي آدَمَ}} «و به راستی ما فرزندان آدم را ارجمند داشته‌ایم» سوره اسراء، آیه ۷۰.</ref> و احترام به وی، در واقع پاسخی است به آن کرامت [[خدادادی]]. این [[کرامت انسانی]]، در [[نهاد خانواده]] و در میان [[زن]] و شوهر، از نظر عاطفی و روانی تأثیر بیشتری دارد. [[زندگی]] مشترک سبب می‌شود تا زن و شوهر نسبت به همدیگر بیش از افراد عادی [[مهربان]] باشند. [[سیره معصومین]]{{عم}} نیز بر اساس [[احترام به همسر]] بوده است. [[پیامبر اکرم]]{{صل}} نسبت به همه همسرانش با احترام رفتار می‌کرد و [[شخصیت]] آنان را گرامی می‌داشت. درباره آن حضرت نقل شده است که به [[همسران]] خود [[احترام]] می‌گذاشت و خود را برای آنها می‌آراست و گاه در جمع آنان می‌نشست و [[زنان]]، موهای حضرت را شانه می‌زدند<ref>بحار الانوار، ج۱۶، ص۲۴۸.</ref>. و نیز [[روایت]] شده است که [[رسول خدا]]{{صل}} سرش را شانه می‌زد و موهایش را با شانه مرتب می‌نمود و زنانش را مورد [[تفقد]] و [[مهربانی]] قرار می‌داد<ref>{{متن حدیث|وَ كَانَ{{صل}} يَتَمَشَّطُ وَ يُرَجِّلُ رَأْسَهُ بِالْمِدْرَى وَ تُرَجِّلُهُ نِسَاؤُهُ وَ تَتَفَقَّدُ نِسَاؤُهُ تَسْرِيحَهُ إِذَا سَرَّحَ رَأْسَهُ وَ لِحْيَتَهُ فَيَأْخُذْنَ الْمُشَاطَةَ}}؛ (مکارم الاخلاق، ص۳۰).</ref>.
+[[رفتار]] [[معصومین]]{{عم}} با همسرانشان همواره همراه احترام، [[محبت]] و اظهار [[عواطف]] بوده است. آنان حتی با همسرانی که از نظر [[فکری]] و [[سیاسی]] مخالف ایشان بودند، نیز [[رفتاری]] همراه با احترام داشتند و آنها را [[سرزنش]] نمی‌کردند؛ [[رفتار پیامبر]]{{صل}} با [[عایشه]]، برخورد [[امام حسن مجتبی]]{{ع}} با [[جعده]] و [[زندگی امام جواد]]{{ع}} با [[ام‌الفضل]] [[گواهی]] بر این مطلب است. آن بزرگواران با آنکه از نظر فکری و [[اخلاقی]]، [[افکار]] و رفتار زنان خود را قبول نداشتند، ولی از نظر [[حقوق خانوادگی]] و [[همسرداری]]، رفتار [[نیکی]] با آنها داشتند.
+احترام و توجه معصومین{{عم}} به همسران خود آن قدر زیاد بود که حتی [[دوستان]] همسران خود را نیز مورد احترام قرار می‌دادند. رسول خدا{{صل}} دوستان [[خدیجه]] را مورد تفقد و [[عنایت]] قرار می‌داد. [[انس بن مالک]] می‌گوید: هرگاه چیزی برای رسول خدا{{صل}} می‌آوردند، می‌فرمود: آن را برای فلان ([[زن]]) ببرید؛ چون او [[دوست]] خدیجه بود. عایشه نقل کرده است که پیرزنی نزد [[پیامبر]]{{صل}} می‌آمد و حضرت او را احترام می‌کرد. پرسیدم: یا [[رسول الله]]{{صل}} این زن کیست؟ با او رفتاری می‌کنی که با دیگران نمی‌کنی؟ فرمود: این زن در [[زمان]] خدیجه با او رفت و آمد داشت و حسن [[تعهد]]، جزو [[ایمان]] است<ref>زوجات النبی{{صل}} و آل البیت{{عم}}، ص۱۳۴.</ref>.
+۱. '''[[رفتار نیک]] با [[همسر]]''': رفتار [[پسندیده]]، شایسته هر [[مسلمان]] است و [[انسان]] همواره باید برخورد درست و همراه با [[تکریم]] و [[تعظیم]] داشته باشد؛ به ویژه در برخورد با زیردستان و کسانی که با [[انسان]] ارتباط شبانه روزی دارند، می‌بایست [[رفتار نیک]] و همراه با مهر و [[محبت]] داشت و از آنان [[دل‌جویی]] نمود؛ چراکه [[رفتار]] درست، بر [[شخصیت]] افراد تأثیر زیادی بر روابط متقابل آنان دارد. در [[محیط خانواده]] نیز رفتار آمیخته با [[احترام]]، پیوند میان اعضای [[خانواده]] را تقویت می‌کند. از این رو، [[پیامبر اسلام]]{{صل}} [[مردم]] را به رفتار نیک با خانواده و به خصوص [[همسر]] سفارش می‌کرد و می‌فرمود: {{متن حدیث|خَيْرُكُمْ خَيْرُكُمْ لِأَهْلِهِ وَ أَنَا خَيْرُكُمْ لِأَهْلِي}}<ref>سنن النبی، ص۱۵۲.</ref>؛ «بهترین شما کسی است که با خانواده‌اش بهترین رفتار را داشته باشد و من در رفتار نسبت به خانواده، بهترین شما هستم».
+بی‌شک، [[پیامبر اکرم]]{{صل}} بهترین [[سرمشق]] در همه شئونات [[زندگی]] است و در زمینه رفتار [[خانوادگی]] نیز [[اسوه حسنه]] می‌باشد.
+۲. '''[[سازگاری با همسر]]''': مهم‌ترین موضوع در زندگی [[زناشویی]]، سازگاری [[همسران]] با یکدیگر است که در [[استحکام]] [[نظام]] خانواده، [[رشد مادی]] و [[معنوی]] آن و نیز [[تربیت فرزند]]، نقش اساسی دارد. هر اندازه همسران سازگارتر باشند [[نهاد خانواده]] پایدارتر و تربیت فرزند در فضایی عاطفی‌تر و بهتر اتفاق خواهد افتاد. امروزه متأسفانه به این موضوع کمتر توجه می‌شود و بسیاری از [[خانواده‌ها]] در اثر [[اختلافات]]، دچار [[تزلزل]] و دستخوش آسیب‌های جدی می‌شوند که اگر در این زمینه به [[سیره معصومین]]{{عم}} [[اقتدا]] کنند، کانون خانواده گرم‌تر و با نشاط‌تر خواهد شد. [[قرآن کریم]] در این زمینه راه مناسبی را پیشنهاد کرده است: {{متن قرآن|وَإِنْ خِفْتُمْ شِقَاقَ بَيْنِهِمَا فَابْعَثُوا حَكَمًا مِنْ أَهْلِهِ وَحَكَمًا مِنْ أَهْلِهَا إِنْ يُرِيدَا إِصْلَاحًا يُوَفِّقِ اللَّهُ بَيْنَهُمَا إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلِيمًا خَبِيرًا}}<ref>«و اگر از ناسازگاری آنان نگرانید، چنانچه در پی اصلاح باشند داوری از خویشان مرد و داوری از خویشان زن برانگیزید تا خداوند میان آن دو آشتی برقرار کند که خداوند دانایی آگاه است» سوره نساء، آیه ۳۵.</ref>.
+[[سازگاری خانوادگی]] را از [[رفتار امام علی]]{{ع}} و [[حضرت فاطمه]]{{س}} باید آموخت و از ایشان می‌بایست درس گرفت؛ چراکه [[زندگی]] آن دو [[بزرگوار]] [[سرمشق]] همه خانواده‌های [[مسلمان]] است. [[امام علی]]{{ع}} درباره زندگی‌اش با [[فاطمه زهرا]]{{س}} و سازگاری با وی می‌فرماید: {{متن حدیث|فَوَ اللَّهِ مَا أَغْضَبْتُهَا وَ لَا أَكْرَهْتُهَا عَلَى أَمْرٍ حَتَّى قَبَضَهَا اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِلَيْهِ وَ لَا أَغْضَبَتْنِي وَ لَا عَصَتْ لِي أَمْراً وَ لَقَدْ كُنْتُ أَنْظُرُ إِلَيْهَا فتنجلی عَنِّي الْغُمُومَ و الاحزان بنظرتی إلیها}}<ref>فاطمه من المهد الی اللحد، ص۱۵۱ و اخلاق حضرت فاطمه{{س}}، ص۱۸.</ref>؛ «[[سوگند]] به [[خدا]] هیچ‌گاه [[فاطمه]]{{س}} را به [[خشم]] نیاوردم و او را بر چیزی ناراحت نکردم تا اینکه [[خدای عزوجل]] او را [[قبض روح]] کرد و فاطمه{{س}} نیز هرگز مرا به خشم نیاورد و با امر من [[مخالفت]] نکرد و هر وقت نگاهش می‌کردم تمام غم‌هایم از بین می‌رفت».
+[[زن]] شایسته زنی است که در برابر خواسته‌های به [[حق]] شوهر، [[مطیع]] و [[متواضع]] باشد و با [[رفتار]] و زبان خوش با وی برخورد نماید. زندگی سراسر [[نور]] [[حضرت فاطمه زهرا]]{{س}} سرمشق خوبی برای [[زنان]] مسلمان است و زنان باید [[روش زندگی]] را از او بیاموزند. [[حضرت علی]]{{ع}} درباره [[شوهرداری حضرت زهرا]]{{س}} می‌فرماید: در طول زندگی با فاطمه{{س}} هرگز مخالفتی از او ندیدم و هیچ‌گاه کاری بر میل من انجام نداد<ref>مناقب خوارزمی، ص۳۵۳.</ref>.
+از حضرت فاطمه{{س}} نیز نقل شده که در آخرین لحظات زندگی، پس از درخواست حلالیت از امام علی{{ع}} فرمود: «هرچند می‌دانم در طول زندگی کاری برخلاف [[رضایت]] تو انجام نداده‌ام، ولی از پدرم [[رسول الله]]{{صل}} شنیدم که زنی در [[قیامت]] وارد [[بهشت]] نمی‌شود مگر این که شوهر از او [[راضی]] باشد»<ref>مناقب خوارزمی، ص۳۵۳.</ref>.
+سازگاری [[همسران]] با یکدیگر، نتایج مطلوبی را به همراه دارد که [[همدلی]] و [[همکاری]] زن و شوهر در عرصه‌های زندگی، ایجاد فضای آرام و مناسب برای فعالیت‌های اعضای [[خانواده]]، [[آماده‌سازی]] بستر مناسب برای [[عمل به وظیفه]] [[همسرداری]]، ایجاد [[روحیه]] شاداب برای همسران و [[فرزندان]]، و [[نظم]] و [[برنامه‌ریزی]] در امور معیشتی، برخی از این نتایج هستند.
+۳. '''[[همکاری با همسر]]''': [[همکاری]] [[مسلمانان]] همواره مورد تأکید [[قرآن کریم]] است؛ چنان که در این زمینه می‌فرماید: {{متن قرآن|تَعَاوَنُوا عَلَى الْبِرِّ وَالتَّقْوَى}}<ref>«یکدیگر را در نیکی و پرهیزگاری یاری کنید» سوره مائده، آیه ۲.</ref>.
+[[معصومین]]{{عم}} بر همین اساس [[رفتار]] می‌کردند. از [[عایشه]] پرسیدند، زمانی که [[پیامبر]]{{صل}} در [[خانه]] است، چه کارهایی انجام می‌دهد؟ وی پاسخ داد: لباس‌هایش را می‌دوزد، کفشش را پینه می‌زند و همان کارهایی را در خانه انجام می‌دهد که مردان دیگر انجام می‌دهند<ref>بحار الانوار، ج۱۶، ص۲۳۰.</ref>.
+در [[سیره پیامبر]]{{صل}} نقل کرده‌اند که آن حضرت بخشی از کارهای [[منزل]] را انجام می‌داد؛ برای مثال کفشش را پینه می‌زد و لباسش را وصله می‌کرد و درب خانه را به روی دیگران باز می‌نمود، گوسفندان را می‌دوشید، (زانوبند) شترش را می‌بست، شیر آن را می‌دوشید و به خادمش که از آسیاب کردن خسته می‌شد، کمک می‌کرد<ref>سنن النبی، ص۱۲۵.</ref>. [[ابن عساکر]] آورده است: پیامر [[خدا]]{{صل}} برای دوشیدن گوسفندی که شیر نداشت و با دعای حضرت به شیر آمده بود، ظرف [[طلب]] کرد و گوسفند را دوشید، به اندازه‌ای که شیر آن گوسفند همه [[دوستان]] را [[سیر]] کرد<ref>السیرة النبویة، ج۴، ص۹۴-۹۶.</ref>.
+در [[سیره امام علی]]{{ع}} نیز همکاری با همسر وجود داشته است و او در کارهای خانه، مددکار [[فاطمه زهرا]]{{س}} بود. از آن حضرت نقل شده که پیامبر{{صل}} بر ما وارد شد، در حالی که [[فاطمه]]{{س}} کنار دیگ نشسته بود و من عدس [[پاک]] می‌کردم. فرمود: یا [[ابا الحسن]]{{ع}}! گفتم: لبیک یا [[رسول الله]]{{صل}}. فرمود: هرچه از من می‌شنوید، از جانب [[خدای متعال]] است. مردی که همسرش را در کار خانه کمک کند، به تعداد هر مویی که در بدنش قرار دارد، یک سال [[عبادت]] نوشته می‌شود که روزهایش را با [[روزه]] و شب‌هایش را با عبادت سپری کرده باشد. همچنین [[خداوند]] [[پاداش]] صابرانی چون [[حضرت داوود]] و [[یعقوب]] و [[عیسی]]{{عم}} را به او می‌دهد<ref>{{متن حدیث|عَنْ عَلِيٍّ{{ع}} قَالَ: دَخَلَ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ{{صل}} وَ فَاطِمَةُ جَالِسَةٌ عِنْدَ الْقِدْرِ وَ أَنَا أُنَقِّي الْعَدَسَ قَالَ يَا أَبَا الْحَسَنِ قُلْتُ لَبَّيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ اسْمَعْ مِنِّي وَ مَا أَقُولُ إِلَّا مِنْ أَمْرِ رَبِّي مَا مِنْ رَجُلٍ يُعِينُ امْرَأَتَهُ فِي بَيْتِهَا إِلَّا كَانَ لَهُ بِكُلِّ شَعْرَةٍ عَلَى بَدَنِهِ عِبَادَةُ سَنَةٍ صِيَامٍ نَهَارُهَا وَ قِيَامٍ لَيْلُهَا وَ أَعْطَاهُ اللَّهُ مِنَ الثَّوَابِ مِثْلَ مَا أَعْطَاهُ الصَّابِرِينَ- دَاوُدَ النَّبِيِّ وَ يَعْقُوبَ وَ عِيسَى{{عم}}}}؛ (بحارالانوار، ج۱۰۱، ص۱۳۲).</ref>.
+۴. '''[[همکاری]] [[علمی]] با [[همسر]]''': همکاری [[زن]] و شوهر در عرصه‌های گوناگون [[زندگی]] تأثیرگذار است و در [[پیشرفت مادی]] و [[معنوی]] [[خانواده]]، نقش اساسی دارد. به ویژه در مسائل علمی و [[پژوهشی]]، [[هم‌فکری]] و فعالیت‌های مشترک تحقیقاتی زن و شوهر نتایج چشم‌گیری به همراه دارد. همان‌گونه که [[تجربه]] نشان داده است، بسیاری از [[دانشمندان]] بزرگ [[دنیا]]، [[رشد علمی]] خود را مرهون همکاری‌های مداوم و همه جانبه همسرانشان دانسته‌اند. این امر در [[سیره معصومین]]{{عم}} نیز وجود داشته است. [[امام صادق]]{{ع}} از پدرش [[روایت]] کرده که [[حضرت علی]]{{ع}} بر [[فاطمه زهرا]]{{س}} وارد شد، در حالی که [[اندوهگین]] بود. [[فاطمه]]{{س}} از علت آن پرسید. علی{{ع}} فرمود: [[رسول خدا]]{{صل}} از ما پرسید که زن چیست؟ گفتیم: عورت است (نمونه بارز [[حجب و حیا]]). سپس فرمود: در چه زمانی زن می‌تواند به [[خدا]] نزدیک‌تر باشد؟ ما ندانستیم چه بگوییم. [[حضرت فاطمه]]{{س}} فرمود: برگرد و به رسول خدا{{صل}} اعلام کن، کمترین [[وظیفه]] او در برابر خدا آن است که ملازم درون [[خانه]] خود باشد<ref>{{متن حدیث|عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ{{ع}}: أَنَّ فَاطِمَةَ بِنْتَ رَسُولِ اللَّهِ{{صل}} دَخَلَ عَلَيْهَا عَلِيٌّ{{ع}} وَ بِهِ كَآبَةٌ شَدِيدَةٌ فَقَالَتْ مَا هَذِهِ الْكَآبَةُ فَقَالَ سَأَلَنَا رَسُولُ اللَّهِ{{صل}} عَنْ مَسْأَلَةٍ وَ لَمْ يَكُنْ عِنْدَنَا جَوَابٌ لَهَا فَقَالَتْ وَ مَا الْمَسْأَلَةُ قَالَ سَأَلَنَا عَنِ الْمَرْأَةِ مَا هِيَ قُلْنَا عَوْرَةٌ قَالَ فَمَتَى تَكُونُ أَدْنَى مِنْ رَبِّهَا فَلَمْ نَدَرِ قَالَتِ ارْجِعْ إِلَيْهِ فَأَعْلِمْهُ أَنَّ أَدْنَى مَا تَكُونُ مِنْ رَبِّهَا أَنْ تَلْزَمَ قَعْرَ بَيْتِهَا}}؛ (اخلاق حضرت فاطمه{{س}}، ص۲۳).</ref>.
+امام صادق{{ع}} همواره از همسرش [[حمیده]] به خوبی یاد می‌کرد و دیگران را به [[آموختن]] مسائل [[دینی]] از او فرا می‌خواند. «[[حمیده بربریه]]»، دختر صاعد بربری اندلسی بود. او ملقب به «لؤلؤه» و کنیه‌اش «[[ام محمد]]» و مادر [[موسی بن جعفر]]{{ع}} و از [[زنان]] [[متقی]]، [[پاکدامن]] و [[آگاه]] به [[احکام دین]] بود. [[امام صادق]]{{ع}} به [[بانوان]] امر می‌فرمود که برای آموختن [[احکام]] به وی مراجعه نمایند. در کتاب جواهر، از امام صادق{{ع}} نقل شده است که [[عبدالرحمن بن حجاج]] از آن حضرت سؤال کرد: در این جا ([[مراسم حج]]) [[فرزندی]] به [[دنیا]] آمده است؛ [[وظیفه]] چیست؟ حضرت فرمود: به [[کنیز]] بگو که حمیده را [[ملاقات]] کند و سؤال کند که در این جا با پسرانشان چگونه [[رفتار]] می‌کند. کنیزک رفت و از حمیده سؤال کرد. حمیده گفت: هنگامی که [[روز ترویه]] ([[روز هشتم ذیحجه]]) شد، شما از جانب او [[نیت]] کنید و [[لباس]] دوخته را از او دور کنید و لباس [[احرام]] به طفل بپوشانید<ref>زنان نامدار؛ سفینة البحار، ماده «حمد»؛ و منتهی الآمال، حالات امام کاظم{{ع}}.</ref>.
+۵. '''[[تقسیم کار با همسر]]''': [[زندگی]] مشترک ایجاب می‌کند که [[زن]] و شوهر همواره همکار و مددکار همدیگر باشند و زندگی را با هم اداره نمایند. کارهای زیادی در [[خانه]] وجود دارند که باید برای انجام آنها [[برنامه‌ریزی]] [[درستی]] صورت گیرد و هر کدام از زن و شوهر، به اندازه توان خود، کاری را عهده‌دار شوند. طبیعی است که هر کدام از [[همسران]] بایستی اموری را به عهده گیرد که متناسب با ویژگی‌های جسمی و [[روحی]] آنها باشد؛ همان‌گونه که [[امام علی]]{{ع}} و [[فاطمه]]{{س}} به کارهای [[منزل]] را با هم تقسیم کردند و هر کدام کاری را انجام می‌دادند که با شرایط جسمی و روحی آنان سازگار بود. امام صادق{{ع}} از پدرش [[روایت]] کرده که آن حضرت فرمود: علی{{ع}} و فاطمه{{س}} از [[رسول خدا]]{{صل}} درخواست کردند و ایشان کار داخل خانه را به فاطمه{{س}} و امور بیرون خانه را به علی{{ع}} واگذار کرد. فاطمه‌{{س}} گفت: [[خدا]] می‌داند که چه اندازه از این کار پدرم خوشحال شدم<ref>{{متن حدیث|عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِيهِ{{ع}} قَالَ: تَقَاضَى عَلِيٌّ وَ فَاطِمَةُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ{{صل}} فِي الْخِدْمَةِ فَقَضَى عَلَى فَاطِمَةَ بِخِدْمَةِ مَا دُونَ الْبَابِ وَ قَضَى عَلَى عَلِيٍّ بِمَا خَلْفَهُ قَالَ فَقَالَتْ فَاطِمَةُ فَلَا يَعْلَمُ مَا دَاخَلَنِي مِنَ السُّرُورِ إِلَّا اللَّهُ}}؛ (بحار الانوار، ج۴۳، ص۸۱).</ref>.
+همچنین [[امام صادق]]{{ع}} فرمود: امیرالمؤمنین علی{{ع}} هیزم تهیه می‌کرد، آب می‌آورد و [[خانه]] را جارو می‌زد. [[فاطمه زهرا]]{{س}} گندم آسیاب می‌کرد، خمیر درست می‌کرد و نان می‌پخت<ref>{{متن حدیث|عَنْ هِشَامِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} قَالَ: كَانَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ{{ع}} يَحْتَطِبُ وَ يَسْتَقِي وَ يَكْنُسُ وَ كَانَتْ فَاطِمَةُ{{س}} تَطْحَنُ وَ تَعْجِنُ وَ تَخْبِزُ}}؛ (بحار الانوار، ج۴۳، ص۱۵۱).</ref>. علی{{ع}} اغلب نیازمندی‌های خانه‌اش را خود تهیه می‌کرد. روزی شخصی به آن حضرت گفت: ای [[امیر مؤمنان]]! بگذار این کار را دیگران انجام دهند. حضرت فرمود: شخص متأهل، خود سزاوارتر است به بردن آنچه خریده است<ref>جامع السعادات، ج۱، ص۳۵۵.</ref>.
+شاید بدین جهت [[پیامبر اکرم]]{{صل}}، پس از [[ازدواج حضرت علی]]{{ع}} و [[فاطمه]]{{س}} یک نوع تقسیم کاری بین آنها به وجود آورد که هماهنگ با ویژگی‌های جسمی آن دو بود. این کار بدین منظور صورت گرفت تا هر کدام از آنها به [[وظایف]] خاص خود عمل نماید. بر اساس شواهد [[تاریخی]]، پس از حضور فاطمه{{س}} به [[خانه علی]]{{ع}}، [[پیامبر]]{{صل}} به [[منزل]] علی{{ع}} آمد. علی و فاطمه را در کنارش نشانید و به آن دو فرمود: کارهای داخل منزل از قبیل خمیر کردن، غذا پختن، جارو زدن، اداره [[فرزندان]] و امثال آن به عهده فاطمه{{س}} و کارهای بیرون منزل مانند تهیه مواد خوراکی، فراهم ساختن هیزم و مانند اینها [[وظیفه]] علی{{ع}}<ref>مستدرک الوسائل، ج۲، ص۵۵۱.</ref>.
+[[سیره رسول خدا]]{{صل}} در تقسیم [[وظایف خانوادگی]] راهنمای مناسبی برای [[خانواده‌ها]] است که باید از آن [[الگو]] گرفت و درس آموخت. اگر [[زنان]] و مردان [[جامعه]] از این [[رفتار پیامبر]]{{صل}} [[پیروی]] کنند، هیچ‌گونه مشکلی در میان اعضای [[خانواده]]، پیش نخواهد آمد؛ چراکه این تفکیک [[وظایف]] بر اساس [[استعداد]] و توانایی‌های ذاتی [[زن]] و مرد صورت گرفته است؛ از این رو، هیچ‌گونه ناروایی از طرف زن و شوهر نسبت به یکدیگر [[اعمال]] نمی‌شود. [[احترام]] [[همسران]] به یکدیگر و انجام مسؤلیت‌های زن و مرد، یک نوع [[صفا]] و [[صمیمیت]] در فضای [[خانه]] [[حاکم]] خواهد نمود.
+[[امام علی]]{{ع}} درباره [[سیره فاطمه زهرا]]{{س}} در خانه می‌فرماید: [[فاطمه]]{{س}} آن قدر برای [[منزل]] آب آورد و آسیاب کرد که دست‌هایش ورم کردند و بر بدنش اثر گذاشت. همواره بر اثر جارو کردن و غذا پختن، گرد و غبار و [[دود]] بر لباسش نشسته بود. این کارها او را دچار [[ضعف]] شدید کرد<ref>{{متن حدیث|عَنْ عَلِيٍّ{{ع}} أَنَّهُ قَالَ لِرَجُلٍ مِنْ بَنِي سَعْدٍ أَ لَا أُحَدِّثُكَ عَنِّي وَ عَنْ فَاطِمَةَ إِنَّهَا كَانَتْ عِنْدِي وَ كَانَتْ مِنْ أَحَبِّ أَهْلِهِ إِلَيْهِ وَ أَنَّهَا اسْتَقَتْ بِالْقِرْبَةِ حَتَّى أَثَّرَ فِي صَدْرِهَا وَ طَحَنَتْ بِالرَّحَى حَتَّى مَجِلَتْ يَدَاهَا وَ كَسَحَتِ الْبَيْتَ حَتَّى اغْبَرَّتْ ثِيَابُهَا وَ أَوْقَدَتِ النَّارَ تَحْتَ الْقِدْرِ حَتَّى دَكِنَتْ ثِيَابُهَا فَأَصَابَهَا مِنْ ذَلِكَ ضَرَرٌ شَدِيدٌ}} (بحار الانوار، ج۴۳، ص۸۲).</ref>.
+۶. '''[[ستایش از همسر]]''': همسران به عنوان [[شریک]] [[زندگی]] یکدیگر، در [[غم]] و [[شادی]] با هم شریک هستند و حامی و مددکار هم می‌باشند؛ بنابراین شایسته است که خوبی‌های یکدیگر را بازگو کنند و آنها را تقویت نمایند. [[انسان]] به [[طور]] [[فطری]] از [[ستایش]] دیگران شادمان می‌شود و در برابر آن واکنش مثبت نشان می‌دهد؛ و به ویژه آن‌که از طرف [[همسر]] اظهار گردد. از این‌رو، به همسران توصیه می‌شود که با [[پیروی]] از [[سیره معصومین]]{{عم}} اوصاف شایسته یکدیگر را [[تأیید]] و تقویت نمایند.
+در [[سیره پیامبر]]{{صل}} و [[اهل بیت]]{{عم}}، ستایش از همسر، فراوان [[مشاهده]] می‌شود. [[پیامبر اکرم]]{{صل}} بارها از [[خدیجه]] به [[نیکی]] یاد می‌کرد و [[فضایل]] او را بیان می‌داشت. [[عایشه]] [[روایت]] کرده است که [[رسول خدا]]{{صل}} از خانه بیرون نمی‌رفت، مگر آن‌که از خدیجه{{س}} به نیکی یاد می‌کرد و از او [[تمجید]] می‌نمود و می‌فرمود: {{متن حدیث|هذه صديقة أمتي و أن الله إصطفاها على العالمين و أنها سيدة نساء العالمين و أنها خير نساء أهل الجنة}}<ref>من هن زوجات الرسول المصطفی{{صل}}، ص۴۳.</ref>؛ «او راستگوی [[امت]] من است و [[خداوند]] او را بر جهانیان برگزید و او بزرگ [[زنان]] عالم و [[برترین]] زنان [[بهشت]] است».
+[[عایشه]] می‌گوید: روزی [[پیامبر]]{{صل}} از [[خدیجه]]{{س}} به [[نیکی]] و [[احترام]] یاد کرد و این کار بر من گران آمد. به او گفتم: خدیجه پیرزنی بیش نبود و خداوند بهتر از او را در [[اختیار]] تو قرار داده است. آن‌گاه پیامبر{{صل}} فرمود: {{متن حدیث|وَ اللَّهُ مَا أَبْدَلَنِيَ خَيْراً مِنْهَا آمَنَتْ بِي إِذْ كَفَرَ بِي النَّاسُ وَ صَدَّقَتْنِي إِذْ كَذَّبَنِيَ النَّاسُ وَ وَاسَتْنِي بِمَالِهَا إِذْ حَرَمَنِيَ النَّاسُ وَ رَزَقَنِيَ اللَّهُ مِنْهَا الْوَلَدَ دُونَ غَيْرِهَا}}<ref>السیرة النبویة، ص۴۰۰.</ref>؛ «[[سوگند]] به [[خدا]] که خداوند همسری بهتر از خدیجه به من نداد؛ چراکه او به من [[ایمان]] آورد، در حالی که [[مردم]] همه مرا [[تکفیر]] می‌کردند. زمانی که مردم مرا [[تکذیب]] کردند، او مرا [[تصدیق]] کرد. هنگامی که مردم مرا [[تحریم]] کردند، او مالش را در اختیار من قرار داد و خداوند از او به من فرزند [[عنایت]] کرد، نه از [[همسران]] دیگرم».
+[[امام صادق]]{{ع}} نیز درباره همسرش [[حمیده]] فرمود: «حمیده مانند شمش طلا از [[پلیدی‌ها]] [[پاک]] است. به سبب کرامتی که خداوند نسبت به من و [[حجت]] پس از من دارد، همواره [[فرشتگان]] او را نگه‌داری کردند تا به من رسید»<ref>داستان ازدواج معصومین{{عم}}، ص۱۹۸، به نقل از إثبات الوصیة مسعودی، ص۱۸۹ و ۱۹۰.</ref>.
+۷. '''توجه به خواسته‌های [[همسر]]''': پذیرش خواسته‌های همسر در [[زندگی]]، امر رایجی است که [[ضرورت]] [[هم‌زیستی]] نیز آن را اقتضا می‌کند؛ چراکه با رد پیشنهادهای همسر ممکن است اختلافی میان [[زن]] و شوهر ایجاد شود که در نهایت زمینه [[فروپاشی]] [[نظام]] [[خانواده]] را فراهم آورد. در [[سیره معصومین]]{{عم}} نیز دیده می‌شود که آنان در بسیاری از موارد تقاضای همسر خود را قبول می‌کردند و بدان عمل می‌نمودند. در [[سیره رسول خدا]]{{صل}} آمده است که آن حضرت [[شفاعت]] همسرش [[ام سلمه]] را در مورد عبدالله بن امیه پذیرفت و او را بخشید. عبدالله بن امیه، [[برادر]] [[ام‌سلمه]] و از [[دشمنان]] [[کینه‌توز]] و سرسخت [[پیامبر]]{{صل}} بود که پس از [[فتح مکه]] هر چه نزد آن حضرت می‌آمد و تقاضای دیدار می‌کرد، [[رسول خدا]]{{صل}} به او اعتنا نمی‌کرد تا این که نزد ام سلمه [[خواهر]] خود رفت و وی را واسطه قرار داد. آن‌گاه حضرت از [[گناهان]] و خطاهای وی گذشت و او را مورد [[عفو]] قرار داد<ref>ناسخ التواریخ، ج۱، ص۱۱۱.</ref>.<ref>[[محمد احسانی|احسانی، محمد]]، [[سیره اخلاقی و تربیتی معصومین (کتاب)|سیره اخلاقی و تربیتی معصومین]]، ص ۱۳۶.</ref>.
+===در فوت [[همسر]]===
+پیوندی که میان [[زن]] و شوهر برقرار است، میان افراد دیگر نیست؛ از این رو، زن با مهر و محبتی که نسبت به شوهر دارد، [[محرم]] [[راز]] و [[اسرار]] و [[شریک]] [[زندگی]] او می‌باشد و از تمام فراز و نشیب زندگی وی با خبر است. طبیعی است که فقدان چنین کسی موجب [[غم]] و [[اندوه]] و [[ناراحتی]] [[انسان]] می‌گردد. [[معصومین]]{{عم}} در فوت همسر خود ناراحت می‌شدند و گاه ابراز [[احساسات]] می‌کردند و به یاد همسر خود [[اشک]] می‌ریختند.
+رسول خدا{{صل}} در [[سال دهم بعثت]]، بهترین حامی و مدافعش، یعنی [[خدیجه]]{{س}} را از دست داد. در همان سال [[ابوطالب]] عموی پیامر [[اکرم]]{{صل}} نیز از [[دنیا]] رفت. پیامبر در اثر فوت عمو و همسر خود به شدت [[غمگین]] و مصیبت‌زده شد. [[ابن سعد]] در طبقات می‌نویسد: سی و پنج [[روز]] بین این دو [[وفات]] فاصله بود. ابتدا خدیجه، همسر حضرت که [[مشاور]] صادق و مورد [[اطمینان]] پیامبر{{صل}} و تنها انیس و [[پناه]] او بود، وفات کرد و سپس در فاصله کوتاهی ابوطالب عموی آن حضرت از دنیا رفت. حضرت به دلیل فراق همسرش خدیجه و عمویش ابوطالب آن سال را سال [[حزن]] و اندوه [[مسلمین]] نامید<ref>فقه السیرة النبویة، ص۱۴۶.</ref>.
+[[امام علی]]{{ع}} در فوت همسرش [[فاطمه زهرا]]{{س}} به شدت سوگوار شد و هنگام [[دفن]] [[فاطمه]]{{س}} حرف دلش را با [[رسول خدا]]{{صل}} در میان گذاشت و به آن حضرت عرض کرد: {{متن حدیث|السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ عَنِّي وَ عَنِ ابْنَتِكَ النَّازِلَةِ فِي جِوَارِكَ وَ السَّرِيعَةِ اللَّحَاقِ بِكَ قَلَّ يَا رَسُولَ اللَّهِ عَنْ صَفِيَّتِكَ صَبْرِي وَ رَقَّ عَنْهَا تَجَلُّدِي إِلَّا أَنَّ فِي التَّأَسِّي لِي بِعَظِيمِ فُرْقَتِكَ وَ فَادِحِ مُصِيبَتِكَ مَوْضِعَ تَعَزٍّ فَلَقَدْ وَسَّدْتُكَ فِي مَلْحُودَةِ قَبْرِكَ وَ فَاضَتْ بَيْنَ نَحْرِي وَ صَدْرِي نَفْسُكَ فَـ {{متن قرآن|إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ}}<ref>«ما از آن خداوندیم و به سوی او باز می‌گردیم» سوره بقره، آیه ۱۵۶.</ref> فَلَقَدِ اسْتُرْجِعَتِ الْوَدِيعَةُ وَ أُخِذَتِ الرَّهِينَةُ أَمَّا حُزْنِي فَسَرْمَدٌ وَ أَمَّا لَيْلِي فَمُسَهَّدٌ إِلَى أَنْ يَخْتَارَ اللَّهُ لِي دَارَكَ الَّتِي أَنْتَ بِهَا مُقِيمٌ}}<ref>نهج البلاغه، خطبه ۲۰۲.</ref>؛ «[[سلام]] بر تو ای رسول خدا{{صل}}؛ سلامی از طرف من و دخترت که هم‌اکنون در جوارت فرود آمده و شتابان به شما رسیده است. ای [[پیامبر خدا]]{{صل}}، [[صبر]] و [[بردباری]] من با از دست دادن [[فاطمه]]{{س}} کم شده و توان [[خویشتن‌داری]] ندارم. اما برای من که [[سختی]] جدایی تو را دیده و سنگینی [[مصیبت]] تو را کشیدم، [[شکیبایی]] ممکن است. این من بودم که با دست خود بدن تو را در میان [[قبر]] نهادم و هنگام [[رحلت]]، [[جان]] گرامی تو از میان سینه و گردنم پرواز کرد. پس «همه ما از خداییم و به [[خدا]] باز می‌گردیم». اینک امانتی که به من سپرده بودی برگردانده شد و به صاحبش رسید. از این پس [[اندوه]] من [[جاودانه]] و شب‌هایم [[شب زنده‌داری]] است تا آن [[روز]] که خدا [[خانه]] [[زندگی]] تو را برای من برگزیند».<ref>[[محمد احسانی|احسانی، محمد]]، [[سیره اخلاقی و تربیتی معصومین (کتاب)|سیره اخلاقی و تربیتی معصومین]]، ص ۱۴۸.</ref>.
+===پس از فوت [[همسر]]===
+[[وصی]] باید به آنچه میت [[وصیت]] کرده، عمل نماید. [[زن]] و شوهر نیز باید به وصیت‌های یکدیگر طبق [[وظیفه شرعی]] عمل کنند. پیامبر خدا{{صل}} و علی{{ع}} [[مرتضی]]{{ع}} به وصیت‌های همسرانشان [[خدیجه]] و [[فاطمه زهرا]]{{س}} عمل کردند. خدیجه‌{{س}} در واپسین روزهای زندگی، از خانه قبر خیلی ترسان بود؛ بنابراین به دخترش فاطمه زهرا{{س}} پیشنهاد کرد به [[رسول خدا]]{{صل}} بگوید که یکی از جامه‌هایش را که هنگام [[دریافت وحی]] و در [[راز]] و نیازهای شبانه بر تن داشته، برایش [[کفن]] کند. [[فاطمه]]{{س}} درخواست مادر را به پدر گفت و [[پیامبر]]{{صل}} بی‌درنگ ردای خویش را به فاطمه{{س}} داد و او نیز با [[شادمانی]] آن را نزد مادر آورد. زمانی که [[خدیجه]] [[وفات]] نمود، پیامبر{{صل}} او را با ردای خویش کفن کرد<ref>نگاهی نو به زندگی درخشان خدیجه، ص۱۲۷.</ref>.
+[[امام علی]]{{ع}} هم به وصایای همسرش فاطمه{{س}} عمل کرد. حضرت فاطمهس هنگام [[بیماری]] به علی{{ع}} [[وصیت]] کرد که پس از وفاتش کسی را با خبر نکند، خود بر جنازه‌اش [[نماز]] بخواند و شبانه او را [[غسل]] داده به خاک بسپارد. علی{{ع}} نیز به همه وصایای فاطمه{{س}} عمل کرد<ref>فاطمه{{س}} من المهد الی اللحد، ص۲۶۴-۲۷۰.</ref>.
+از [[امام صادق]]{{ع}} [[روایت]] شده است که فرمود: {{متن حدیث|لَمَّا تُوُفِّيَتْ فَاطِمَةُ{{س}} كَانَ عَلِيٌّ{{ع}} يَزُورُ قَبْرَها فِي كُلِّ يَوْمٍ}}<ref>الفصول المهمه، ص۱۴۰.</ref>؛ «چون [[فاطمه زهرا]]{{س}} وفات کرد، علی{{ع}} هر [[روز]] [[قبر]] او را [[زیارت]] می‌کرد» زیارت [[مزار]] گذشتگان یک نوع [[تجدید عهد]] با آنهاست که [[انسان]] را به یاد رفتگان می‌اندازد و خاطرات آنها را در [[ذهن]] زنده می‌کند. افزون بر آن، آثار [[تربیتی]] فراوانی نیز به همراه دارد؛ [[آدمی]] را به [[یاد مرگ]] و [[عالم قبر]] و [[قیامت]] می‌اندازد، [[محبت دنیا]] را از [[دل]] بیرون می‌سازد، [[یاد خدا]] را در [[قلب]] زنده می‌کند و زمینه‌ای فراهم می‌آورد تا انسان به [[فکر]] رفتن از [[دنیا]] و [[آمادگی]] برای [[جهان]] پس از [[مرگ]] باشد. رفتن به مزار [[همسر]] نیز این خصوصیات را دارد که خاطرات دوره [[معاشرت]] را دوباره در ذهن پدید می‌آورد، باعث می‌شود تا برای همسرش [[طلب آمرزش]] کند و [[غفران الهی]] را برایش بخواهد. این [[رفتار]] در [[سیره معصومین]]{{عم}} هم به روشنی [[مشاهده]] می‌شود که آن بزرگواران به مزار همسر خود می‌رفتند و برایش [[دعا]] می‌کردند.
+دعا برای [[آمرزش]] رفتگان، از [[مستحبات]] [[دین اسلام]] است که در متون [[اسلامی]] بدان تأکید ویژه شده است. [[پیامبر اکرم]]{{صل}} هر وقت به یاد همسرش، [[خدیجه]]{{س}} می‌افتاد، برای او [[طلب]] [[استغفار]] می‌کرد. [[عایشه]] نقل کرده است: هرگاه [[پیامبر]]{{صل}} به یاد خدیجه می‌افتاد، از [[مدح]] و استغفار بر او خسته نمی‌شد<ref>الفصول المهمه، ص۱۴۲.</ref>.<ref>[[محمد احسانی|احسانی، محمد]]، [[سیره اخلاقی و تربیتی معصومین (کتاب)|سیره اخلاقی و تربیتی معصومین]]، ص ۱۴۹.</ref>.
 == منابع ==