ادبیات شیعی: تفاوت میان نسخه‌ها

برچسب: پیوندهای ابهام‌زدایی
 
خط ۱۵: خط ۱۵:


== تلمیحات غدیری و علوی ==
== تلمیحات غدیری و علوی ==
تأثیر [[آیات]] و [[روایات]] بر [[ادبیات]] [[فارسی]] بسیار است. آیات و احادیثی که دربارۀ [[امامت]]، [[غدیر خم]]، [[علی بن ابی طالب]]{{ع}} و [[فضایل]] و [[مناقب]] اوست، به صورت اشاره در متون ادبی ([[شعر]] و [[نثر]]) به کار رفته است. [[صنعت]] ادبی "تلمیح" آن است که در شعر، با آوردن کلماتی به یک [[آیه]]، [[حدیث]]، واقعۀ [[تاریخی]] یا [[اساطیر]]، اشاره‌ای ضمنی شود و تعبیر به‌کار رفته به نوعی ناظر به آن داستان یا [[کلام]] باشد.<ref>تلمیح یعنی به گوشۀ چشم اشاره‌کردن و در اصطلاح بدیع آن است که گوینده، در ضمن کلام به داستانی یا مثلی یا آیه و حدیثی معروف اشاره کند، مثل این شعر حافظ که اشاره به حادثه سرد شدن آتش بر ابراهیم دارد: یا رب این آتش که در جان من است سرد کن آن‌سان که کردی بر خلیل (فنون بلاغت، همایی، ص۳۲۸)</ref> ازاین‌رو [[تلمیحات غدیری و علوی]]، اشاراتی به آیات و [[احادیث]] حاوی مناقب [[امیر المؤمنین]] یا رخدادهایی است که دربارۀ آن [[امام]] است. برشمردن اینگونه تلمیحات و توضیح اشاره در هرکدام، به درازا می‌کشد. برخی از اوصاف و [[القاب حضرت علی]]{{ع}} نیز برخوردار از صنعت تلمیح است: تنها چند مورد از آنها یاد می‌شود. [[ساقی کوثر]]، [[شاه]] دلدل‌سوار، خانه‌زاد [[حق]]، نگین [[کعبه]]، تاج إنّما، شه امکان، [[باطن]] إنّا هدیناه السّبیل، لسان [[اللّه]]، انیس [[چاه]]، [[حصن]] تولاّ، [[قرآن ناطق]]، درگه [[علم نبی]]، ضارب سیفین و طاعن رمحین، گوهر صدف کعبه، [[پادشاه]] لو [[کشف]]، مهر سپهر قل کفی، شه تخت سلونی، شیر اژدر در، [[رایت]] إنّا فتحنا، نقطۀ بای بسم اللّه، نقطۀ تحت با، [[وزیر پیامبر]]، ترازوی [[عدل]]، [[میزان]] [[اعمال]]، [[چشم]] [[بیدار]] فلق، ماه منشقّ در [[محراب]]، [[شق القمر]] محراب، زبدۀ هشت و چهار، [[سیف]] مسلول [[خداوند]]، [[توقیع]] [[هل اتی]]، تشریف لافتی، [[محرم]] [[حرم]]، [[سلطان]] سریر [[ارتضاء]]، لوای ولا، [[حیدر]] صفدر، بانگ قد [[قتل]]<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص۱۷۴.</ref>.
تأثیر [[آیات]] و [[روایات]] بر ادبیات فارسی بسیار است. آیات و احادیثی که دربارۀ [[امامت]]، [[غدیر خم]]، [[علی بن ابی طالب]]{{ع}} و [[فضایل]] و [[مناقب]] اوست، به صورت اشاره در متون ادبی ([[شعر]] و نثر) به کار رفته است. صنعت ادبی "تلمیح" آن است که در شعر، با آوردن کلماتی به یک [[آیه]]، [[حدیث]]، واقعۀ [[تاریخی]] یا [[اساطیر]]، اشاره‌ای ضمنی شود و تعبیر به‌کار رفته به نوعی ناظر به آن داستان یا [[کلام]] باشد.<ref>تلمیح یعنی به گوشۀ چشم اشاره‌کردن و در اصطلاح بدیع آن است که گوینده، در ضمن کلام به داستانی یا مثلی یا آیه و حدیثی معروف اشاره کند، مثل این شعر حافظ که اشاره به حادثه سرد شدن آتش بر ابراهیم دارد: یا رب این آتش که در جان من است سرد کن آن‌سان که کردی بر خلیل (فنون بلاغت، همایی، ص۳۲۸)</ref> ازاین‌رو [[تلمیحات غدیری و علوی]]، اشاراتی به آیات و [[احادیث]] حاوی مناقب [[امیر المؤمنین]] یا رخدادهایی است که دربارۀ آن [[امام]] است. برشمردن اینگونه تلمیحات و توضیح اشاره در هرکدام، به درازا می‌کشد. برخی از اوصاف و [[القاب حضرت علی]]{{ع}} نیز برخوردار از صنعت تلمیح است: تنها چند مورد از آنها یاد می‌شود. [[ساقی کوثر]]، شاه دلدل‌سوار، خانه‌زاد [[حق]]، نگین [[کعبه]]، تاج إنّما، شه امکان، [[باطن]] إنّا هدیناه السّبیل، لسان [[اللّه]]، انیس چاه، [[حصن]] تولاّ، [[قرآن ناطق]]، درگه علم نبی، ضارب سیفین و طاعن رمحین، گوهر صدف کعبه، [[پادشاه]] لو [[کشف]]، مهر سپهر قل کفی، شه تخت سلونی، شیر اژدر در، رایت إنّا فتحنا، نقطۀ بای بسم اللّه، نقطۀ تحت با، [[وزیر پیامبر]]، ترازوی [[عدل]]، [[میزان]] [[اعمال]]، [[چشم]] بیدار فلق، ماه منشقّ در [[محراب]]، [[شق القمر]] محراب، زبدۀ هشت و چهار، [[سیف]] مسلول [[خداوند]]، [[توقیع]] [[هل اتی]]، تشریف لافتی، [[محرم]] [[حرم]]، [[سلطان]] سریر ارتضاء، لوای ولا، [[حیدر]] صفدر، بانگ قد [[قتل]]<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص۱۷۴.</ref>.


== جستارهای وابسته ==
== جستارهای وابسته ==
۱۲۹٬۵۶۲

ویرایش