مصافحه: تفاوت میان نسخه‌ها

۱٬۴۷۰ بایت اضافه‌شده ،  ‏۲۹ مهٔ ۲۰۲۵
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۷ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل  = | مداخل مرتبط = [[مصافحه در معارف و سیره نبوی]] | پرسش مرتبط  = سیره اجتماعی معصومان (پرسش)}}
{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل  = | مداخل مرتبط = [[مصافحه در معارف و سیره نبوی]] - [[مصافحه در سبک زندگی اسلامی]] | پرسش مرتبط  = سیره اجتماعی معصومان (پرسش)}}


==[[مصافحه]]<ref>گفتنی است مصافحه مردان با مردان یا زنان با زنان و یا مردان و زنانی که با هم محرم‌اند، صحیح است و در مورد زنان نامحرم با مردان حرام است و اگر آنها با هم فامیل باشند، اما به هم‌دیگر محرم نباشند و بخواهند با هم دست بدهند باید زن دست خود را با دستمال یا با چادرش بپوشاند، آن‌گاه با مرد دست دهد؛ در غیر این صورت دست دادن زن نامحرم با مرد نامحرم گناه است.</ref>==
== مقدمه ==
بعد از [[سلام کردن]] و آغاز روابط [[کلامی]] که هنوز میان [[متکلم]] و مخاطب فاصله وجود دارد، نوبت به مصافحه می‌رسد و با این کار فاصله مکانی از بین رفته، کنش متقابل افراد با هم نزدیک‌تر می‌گردد. در [[اسلام]] به مصافحه نیز زیاد سفارش شده است، [[پیامبر]] به [[یاران]] خود فرمود: هرگاه به هم رسیدید، به همدیگر [[سلام]] و مصافحه کنید<ref>وسائل الشیعه، ج۸، احکام العشره، ب ۳۲، ح۲.</ref>. [[سیره عملی]] حضرت این‌گونه بود که به هرکس می‌رسید، ابتدا به او سلام می‌کرد. همچنین با [[اصحاب]] خود مصافحه می‌کرد و در این کار بر آنان [[سبقت]] می‌گرفت<ref>کحل البصر، ص۶۹.</ref>. پیامبر به دیگران سفارش می‌کرد که اگر [[برادر]] خود را دید با او مصافحه نماید<ref>مصادقة الاخوان، ص۳۰.</ref>. [[روایت]] شده که حضرت فرمود: بهترین [[خوی]] [[پیامبران]] و راست‌گویان آن بود که هنگام [[رؤیت]] دیگران، [[شادی]] از چهره‌هایشان میبارید و موقع [[ملاقات]] مصافحه می‌کردند<ref>سنن النبی، ص۶۲.</ref>.<ref>[[محمد جواد برهانی|برهانی، محمد جواد]]، [[سیره اجتماعی پیامبر اعظم - برهانی (کتاب)|سیره اجتماعی پیامبر اعظم]]، ص 20-21.</ref>
بعد از [[سلام کردن]] و آغاز روابط [[کلامی]] که هنوز میان متکلم و مخاطب فاصله وجود دارد، نوبت به مصافحه می‌رسد و با این کار فاصله مکانی از بین رفته، کنش متقابل افراد با هم نزدیک‌تر می‌گردد. در [[اسلام]] به مصافحه نیز زیاد سفارش شده است، [[پیامبر]] به [[یاران]] خود فرمود: هرگاه به هم رسیدید، به همدیگر [[سلام]] و مصافحه کنید<ref>وسائل الشیعه، ج۸، احکام العشره، ب ۳۲، ح۲.</ref>. سیره عملی حضرت این‌گونه بود که به هرکس می‌رسید، ابتدا به او سلام می‌کرد. همچنین با [[اصحاب]] خود مصافحه می‌کرد و در این کار بر آنان [[سبقت]] می‌گرفت<ref>کحل البصر، ص۶۹.</ref>. پیامبر به دیگران سفارش می‌کرد که اگر [[برادر]] خود را دید با او مصافحه نماید<ref>مصادقة الاخوان، ص۳۰.</ref>. [[روایت]] شده که حضرت فرمود: بهترین [[خوی]] [[پیامبران]] و راست‌گویان آن بود که هنگام [[رؤیت]] دیگران، [[شادی]] از چهره‌هایشان میبارید و موقع [[ملاقات]] مصافحه می‌کردند<ref>سنن النبی، ص۶۲.</ref>.<ref>[[محمد جواد برهانی|برهانی، محمد جواد]]، [[سیره اجتماعی پیامبر اعظم - برهانی (کتاب)|سیره اجتماعی پیامبر اعظم]]، ص ۲۰-۲۱.</ref>


== مقدمه ==
== سیره پیامبر در مصاحفه ==
{{اصلی|مصافحه در معارف و سیره نبوی}}
[[سیره رسول خدا]] {{صل}} چنین بود که با همه [[مردمان]] دست می‌داد و آنان را [[احترام]] می‌نمود، چنان که سیره‌نویسان دراین‌باره نوشته‌اند: {{متن حدیث|كَانَ النَّبِيُّ {{صل}}... يُصَافِحُ‏ الْغَنِيَّ‏ وَ الْفَقِيرَ وَ لَا يَنْزِعُ يَدَهُ مِنْ يَدِ أَحَدٍ حَتَّى يَنْزِعَهَا هُوَ}}<ref>«پیامبر {{صل}} با ثروتمند و نادار یکسان مصافحه می‌کرد و دست خود را نمی‌کشید تا طرف دست خود را بکشد». ارشاد القلوب، ج۱، ص۱۱۵؛ وسائل الشیعة، ج۳، ص۳۷۷.</ref>.
[[سیره رسول خدا]] {{صل}} چنین بود که با همه [[مردمان]] دست می‌داد و آنان را [[احترام]] می‌نمود، چنان که سیره‌نویسان دراین‌باره نوشته‌اند: {{متن حدیث|كَانَ النَّبِيُّ {{صل}}... يُصَافِحُ‏ الْغَنِيَّ‏ وَ الْفَقِيرَ وَ لَا يَنْزِعُ يَدَهُ مِنْ يَدِ أَحَدٍ حَتَّى يَنْزِعَهَا هُوَ}}<ref>«پیامبر {{صل}} با ثروتمند و نادار یکسان مصافحه می‌کرد و دست خود را نمی‌کشید تا طرف دست خود را بکشد». ارشاد القلوب، ج۱، ص۱۱۵؛ وسائل الشیعة، ج۳، ص۳۷۷.</ref>.


همچنین در خبر ایمن بن محرز<ref>از اصحاب امام صادق و امام کاظم {{عم}} است. ر. ک: معجم رجال الحدیث، ج۳، ص۲۵۰-۲۵۱؛ قاموس الرجال، ج۲، ص۲۳۳-۲۳۴.</ref> از [[امام صادق]] {{ع}} آمده است که [[رسول خدا]] {{صل}} هرگز با کسی مصافحه نمی‌کرد مگر آنکه دست خود را از دست او نمی‌کشید تا وقتی که او دست خود را از [[دست حضرت]] می‌کشید<ref>{{متن حدیث|«مَا صَافَحَ رَسُولُ اللَّهِ {{صل}} رَجُلًا قَطُّ، فَنَزَعَ‏ يَدَهُ‏ حَتّى‏ يَكُونَ‏ هُوَ الَّذِي‏ يَنْزِعُ‏ يَدَهُ‏ مِنْهُ}}الکافی، ج۲، ص۱۸۲؛ بحارالانوار، ج۷۶، ص۳۰.</ref>. رسول خدا {{صل}} بر [[روابط اجتماعی]] صمیمانه و آکنده از [[دوستی]] و کرامت‌ورزی تأکید می‌نمود. [[جابر]] از [[امام باقر]] {{ع}} [[روایت]] کرده است که رسول خدا {{صل}} به [[اصحاب]] خود می‌فرمود: {{متن حدیث|إِذَا لَقِيَ‏ أَحَدُكُمْ‏ أَخَاهُ‏ فَلْيُسَلِّمْ‏ عَلَيْهِ وَ لْيُصَافِحْهُ فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ أَكْرَمَ بِذَلِكَ الْمَلَائِكَةَ فَاصْنَعُوا صُنْعَ الْمَلَائِكَةِ}}<ref>«هنگامی که یکی از شما برادرش را ملاقات کند باید به او سلام کند و دست بدهد، زیرا خدای عزّوجلّ فرشتگان را بدین عمل گرامی داشته است، پس شما هم کار فرشتگان را بکنید». الکافی، ج۲، ص۱۷۹؛ بحارالانوار، ج۷۶، ص۲۸.</ref>.
همچنین در خبر ایمن بن محرز<ref>از اصحاب امام صادق و امام کاظم {{عم}} است. ر. ک: معجم رجال الحدیث، ج۳، ص۲۵۰-۲۵۱؛ قاموس الرجال، ج۲، ص۲۳۳-۲۳۴.</ref> از [[امام صادق]] {{ع}} آمده است که [[رسول خدا]] {{صل}} هرگز با کسی مصافحه نمی‌کرد مگر آنکه دست خود را از دست او نمی‌کشید تا وقتی که او دست خود را از دست حضرت می‌کشید<ref>{{متن حدیث|«مَا صَافَحَ رَسُولُ اللَّهِ {{صل}} رَجُلًا قَطُّ، فَنَزَعَ‏ يَدَهُ‏ حَتّى‏ يَكُونَ‏ هُوَ الَّذِي‏ يَنْزِعُ‏ يَدَهُ‏ مِنْهُ}}الکافی، ج۲، ص۱۸۲؛ بحارالانوار، ج۷۶، ص۳۰.</ref>. رسول خدا {{صل}} بر [[روابط اجتماعی]] صمیمانه و آکنده از [[دوستی]] و کرامت‌ورزی تأکید می‌نمود. [[جابر]] از [[امام باقر]] {{ع}} [[روایت]] کرده است که رسول خدا {{صل}} به [[اصحاب]] خود می‌فرمود: {{متن حدیث|إِذَا لَقِيَ‏ أَحَدُكُمْ‏ أَخَاهُ‏ فَلْيُسَلِّمْ‏ عَلَيْهِ وَ لْيُصَافِحْهُ فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ أَكْرَمَ بِذَلِكَ الْمَلَائِكَةَ فَاصْنَعُوا صُنْعَ الْمَلَائِكَةِ}}<ref>«هنگامی که یکی از شما برادرش را ملاقات کند باید به او سلام کند و دست بدهد، زیرا خدای عزّوجلّ فرشتگان را بدین عمل گرامی داشته است، پس شما هم کار فرشتگان را بکنید». الکافی، ج۲، ص۱۷۹؛ بحارالانوار، ج۷۶، ص۲۸.</ref>.


[[اصحاب رسول خدا]] {{صل}} چنین می‌کردند و [[محبت]] قلب‌های خود را به یکدیگر در فشردن دست‌ها نشان می‌دادند. رزین<ref>از اصحاب امام صادق {{ع}} است. ر. ک: معجم رجال الحدیث، ج۷، ص۱۸۶؛ قاموس الرجال، ج۴، ص۳۶۵.</ref> از امام صادق {{ع}} چنین روایت کرده است: {{متن حدیث|كَانَ الْمُسْلِمُونَ إِذَا غَزَوْا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ {{صل}} وَ مَرُّوا بِمَكَانٍ‏ كَثِيرِ الشَّجَرِ ثُمَ‏ خَرَجُوا إِلَى الْفَضَاءِ نَظَرَ بَعْضُهُمْ إِلَى بَعْضٍ فَتَصَافَحُوا}}<ref>«هنگامی که مسلمانان با رسول خدا {{صل}} به جنگ می‌رفتند و از جای پردرختی می‌گذشتند و سپس به فضای باز می‌رسیدند، به یکدیگر می‌نگریستند و مصافحه می‌کردند». الکافی، ج۲، ص۱۸۱؛ وسائل الشیعة، ج۸، ص۵۵۹.</ref>.
[[اصحاب رسول خدا]] {{صل}} چنین می‌کردند و [[محبت]] قلب‌های خود را به یکدیگر در فشردن دست‌ها نشان می‌دادند. رزین<ref>از اصحاب امام صادق {{ع}} است. ر. ک: معجم رجال الحدیث، ج۷، ص۱۸۶؛ قاموس الرجال، ج۴، ص۳۶۵.</ref> از امام صادق {{ع}} چنین روایت کرده است: {{متن حدیث|كَانَ الْمُسْلِمُونَ إِذَا غَزَوْا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ {{صل}} وَ مَرُّوا بِمَكَانٍ‏ كَثِيرِ الشَّجَرِ ثُمَ‏ خَرَجُوا إِلَى الْفَضَاءِ نَظَرَ بَعْضُهُمْ إِلَى بَعْضٍ فَتَصَافَحُوا}}<ref>«هنگامی که مسلمانان با رسول خدا {{صل}} به جنگ می‌رفتند و از جای پردرختی می‌گذشتند و سپس به فضای باز می‌رسیدند، به یکدیگر می‌نگریستند و مصافحه می‌کردند». الکافی، ج۲، ص۱۸۱؛ وسائل الشیعة، ج۸، ص۵۵۹.</ref>.
خط ۱۶: خط ۱۷:


پیشوایان حق در عمل می‌آموختند که روابط [[ایمانی]] چگونه روابطی است<ref>[[م‍ص‍طف‍ی‌ دل‍ش‍اد ت‍ه‍ران‍ی‌|دل‍ش‍اد ت‍ه‍ران‍ی‌، م‍ص‍طف‍ی‌]]، [[سیره نبوی ج۲ (کتاب)| سیره نبوی ج۲]]، ص ۵۹۱.</ref>.
پیشوایان حق در عمل می‌آموختند که روابط [[ایمانی]] چگونه روابطی است<ref>[[م‍ص‍طف‍ی‌ دل‍ش‍اد ت‍ه‍ران‍ی‌|دل‍ش‍اد ت‍ه‍ران‍ی‌، م‍ص‍طف‍ی‌]]، [[سیره نبوی ج۲ (کتاب)| سیره نبوی ج۲]]، ص ۵۹۱.</ref>.
== آداب مصافحه در سیره پیامبر اعظم ==
# فشردن دست هنگام مصافحه: [[پیامبر اسلام]] با هر کسی مصافحه می‌کرد، دست او را به گرمی می‌فشرد و تا او دست خود را نمی‌کشید، حضرت دستش را رها نمی‌کرد<ref>{{متن حدیث|عَنْ عَلِيٍّ {{ع}} قَالَ: مَا صَافَحَ رَسُولُ اللَّهِ {{صل}} أَحَداً قَطُّ فَنَزَعَ يَدَهُ مِنْ يَدِهِ حَتَّى يَكُونَ هُوَ الَّذِي يَنْزِعُ يَدَهُ}}؛ سنن النبی، ص۴۵؛ کحل البصر، ص۶۹.</ref>.
# عدم تبعیض در مصافحه: برخورد [[پیامبر اسلام]] در مصافحه با همه افراد [[جامعه]] - اعم از [[ثروتمند]] و [[فقیر]] - یکسان بود: {{متن حدیث|وَ يُصَافِحُ الْغَنِيَّ وَ الْفَقِيرَ}}<ref>سنن النبی، ص۴۱.</ref>.
# [[سبقت]] گرفتن در مصافحه: از سیره عملی پیامبر اسلام این بود که هرگاه [[مسلمانی]] را [[ملاقات]] می‌کرد قبل از وی به این کار مبادرت می‌کرد {{متن حدیث|...وَ إِذَا لَقِيَ مُسْلِماً بَدَأَهُ بِالْمُصَافَحَةِ}}<ref>سنن النبی، ص۱۴۳.</ref>. در جای دیگر نیز به این [[سیره]] اشاره شده که حضرت به هر کس می‌رسید ابتدا بعد از سلام، با [[اصحاب]] خود مصافحه می‌کرد و در این کار بر آنان سبقت می‌گرفت<ref>کحل البصر، ص۶۹.</ref>.<ref>[[محمد جواد برهانی|برهانی، محمد جواد]]، [[سیره اجتماعی پیامبر اعظم (کتاب)|سیره اجتماعی پیامبر اعظم]]، ص ۲۱.</ref>


== پیامدهای [[اجتماعی]] مصافحه ==
== پیامدهای [[اجتماعی]] مصافحه ==
# از بین بردن [[کینه]]: در حدیث نبوی آمده است که [[پیامبر]]{{صل}} فرمود: با هم‌دیگر دست بدهید تا کینه از دل‌هایتان برود: {{متن حدیث|تصافحوا یذهب الغل عن قلوبکم}}<ref>نهج الفصاحه، ح۱۱۵۰.</ref>.
# '''از بین بردن [[کینه]]:''' در حدیث نبوی آمده است که [[پیامبر]]{{صل}} فرمود: با هم‌دیگر دست بدهید تا کینه از دل‌هایتان برود: {{متن حدیث|تصافحوا یذهب الغل عن قلوبکم}}<ref>نهج الفصاحه، ح۱۱۵۰.</ref>.
# ازدیاد [[محبت]]: مصافحه موجب می‌شود، محبت [[انسان]] به هم دیگر زیاد شود؛ زیرا با این کار [[کینه‌ها]] و کدورت‌ها از میان می‌رود و جای آن را محبت و صمیمیت می‌گیرد. بی‌تردید اگر [[مسلمانان]] این‌گونه با هم برخورد کنند و بدون [[تبعیض]]، با همه صمیمی باشند و در این کار از هم [[سبقت]] بگیرند، [[زندگی]] سرشار از صمیمیت خواهند داشت<ref>[[محمد جواد برهانی|برهانی، محمد جواد]]، [[سیره اجتماعی پیامبر اعظم - برهانی (کتاب)|سیره اجتماعی پیامبر اعظم]]، ص ۲۲-۲۳.</ref>.
# '''ازدیاد [[محبت]]:''' مصافحه موجب می‌شود، محبت [[انسان]] به هم دیگر زیاد شود؛ زیرا با این کار [[کینه‌ها]] و کدورت‌ها از میان می‌رود و جای آن را محبت و صمیمیت می‌گیرد. بی‌تردید اگر [[مسلمانان]] این‌گونه با هم برخورد کنند و بدون [[تبعیض]]، با همه صمیمی باشند و در این کار از هم [[سبقت]] بگیرند، [[زندگی]] سرشار از صمیمیت خواهند داشت<ref>[[محمد جواد برهانی|برهانی، محمد جواد]]، [[سیره اجتماعی پیامبر اعظم - برهانی (کتاب)|سیره اجتماعی پیامبر اعظم]]، ص ۲۲-۲۳.</ref>.


== منابع ==
== منابع ==
خط ۳۱: خط ۳۷:


[[رده:مصافحه]]
[[رده:مصافحه]]
[[رده:آداب اجتماعی]]
۱۲۹٬۵۶۲

ویرایش