بغی در فقه سیاسی: تفاوت میان نسخه‌ها

۲٬۹۶۳ بایت حذف‌شده ،  ‏۲۹ ژوئیهٔ ۲۰۲۴
خط ۱۶۳: خط ۱۶۳:
درخواست [[آتش‌بس]] و [[مهادنه]] از شورشیان پذیرفته نمی‌شود<ref>تذکرةالفقهاء، ج۱، ص۴۵۶.</ref> و به خاطر جنایاتی که به هنگام شورش مرتکب شده‌اند، پس از سرکوب و فرونشاندن [[فتنه]] طبق [[مقررات اسلامی]] مجازات می‌شوند<ref>تذکرةالفقهاء، ج۱، ص۴۵۷.</ref>.
درخواست [[آتش‌بس]] و [[مهادنه]] از شورشیان پذیرفته نمی‌شود<ref>تذکرةالفقهاء، ج۱، ص۴۵۶.</ref> و به خاطر جنایاتی که به هنگام شورش مرتکب شده‌اند، پس از سرکوب و فرونشاندن [[فتنه]] طبق [[مقررات اسلامی]] مجازات می‌شوند<ref>تذکرةالفقهاء، ج۱، ص۴۵۷.</ref>.
برخی از [[فقها]] مانند ابن‌جنید به استناد [[سیره]] علی{{ع}} که با [[قاسطین]] و [[مارقین]] و [[ناکثین]] آغاز به جنگ نکرد تا آنها آغاز کردند، گفته‌اند: [[ستوده]] نیست مسلمانان آغازگر جنگ علیه بغاة باشند؛ چنان که علی{{ع}} فرمود: جنگ را شما آغاز نکنید زیرا [[سپاس]] [[خدا]] را که شما دلیل و [[حجت]] دارید. اگر دست به جنگ نزنید تا آنها آغازگر باشند، دلیل و حجت دیگری خواهید داشت<ref>تذکرةالفقهاء، ج۱، ص۴۵۷.</ref><ref>فقه سیاسی، ج۳، ص۳۰۹ و ۳۱۶-۳۱۹.</ref>.<ref>[[عباس علی عمید زنجانی|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۱ (کتاب)|دانشنامه فقه سیاسی]]، ص ۴۱۰.</ref>
برخی از [[فقها]] مانند ابن‌جنید به استناد [[سیره]] علی{{ع}} که با [[قاسطین]] و [[مارقین]] و [[ناکثین]] آغاز به جنگ نکرد تا آنها آغاز کردند، گفته‌اند: [[ستوده]] نیست مسلمانان آغازگر جنگ علیه بغاة باشند؛ چنان که علی{{ع}} فرمود: جنگ را شما آغاز نکنید زیرا [[سپاس]] [[خدا]] را که شما دلیل و [[حجت]] دارید. اگر دست به جنگ نزنید تا آنها آغازگر باشند، دلیل و حجت دیگری خواهید داشت<ref>تذکرةالفقهاء، ج۱، ص۴۵۷.</ref><ref>فقه سیاسی، ج۳، ص۳۰۹ و ۳۱۶-۳۱۹.</ref>.<ref>[[عباس علی عمید زنجانی|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۱ (کتاب)|دانشنامه فقه سیاسی]]، ص ۴۱۰.</ref>
==شورشیان سازمان نیافته==
فرد یا گروهی که بدون داشتن [[تشکیلات]] و مرکزیت به هر دلیل دست به [[شورش]] می‌زنند و علیه [[امام]] [[قیام]] می‌کنند و یا پس از یک سلسله عملیات سازمان‌یافته، در برابر عکس‌العمل [[دولت اسلامی]] متلاشی می‌شوند و از فعالیت به شکل سازمان‌یافته اجتناب می‌کنند، حتی اگر سر [[ناسازگاری]] با امام و [[مخالفت]] با دولت اسلامی هم داشته باشند محکوم به [[بغی]] و [[حکم]] آن نیستند.
چنین افراد و گروه‌هایی، حتی اگر قصد مخالفت با دولت اسلامی و شورش علیه امام را در سر بپرورانند، ولی فاقد تشکیلات و مرکزیت باشند، مورد تعرض نظامی [[حکومت اسلامی]] قرار نمی‌گیرند.
[[صاحب جواهر]] در این زمینه می‌نویسد:
هرگاه اینان تعدادی اندک باشند و خطر توطئه‌هایشان [[ضعیف]] و خود [[ناتوان]] باشند، حکم [[اهل بغی]] بر آنها جریان نمی‌یابد و این نظریه از [[شافعی]] نیز نقل شده و بر آن چنین [[استدلال]] کرده‌اند که وقتی علی{{ع}} توسط [[ابن‌ملجم]] مورد حملۀ مسلحانه قرار گرفت، دربارۀ وی به [[احسان]] توصیه نمود<ref>جواهر الکلام، ج۲، ص۳۳۲.</ref>.
در [[حدیثی]] آمده است که علی{{ع}} پس از آنکه پیشوای [[ناکثین]] به [[قتل]] رسید، هر کدام از آنان که [[اسلحه]] را بر [[زمین]] نهاد و به خانه‌های خود بازگشت، چون مرکزیتی نداشتند که به آنجا بازگردند، اسلحه و [[آزار]] از روی آنان برداشته شد، مادام که در صدد جمع‌آوری نیرو برنیآمدند<ref>وسائل الشیعه، کتاب جهاد، ج۶، باب ج۲۴، ص۵۴.</ref>.
در حدیثی دیگر از علی{{ع}} نقل شده که دربارۀ [[مردم بصره]] فرمود: «هر کس که در [[خانه]] را به رویش ببندد، او در [[امان]] است»<ref>وسائل الشیعه، کتاب جهاد، ج۶، باب ج۲۴، ص۵۴.</ref>، «من با مردم بصره به سیرۀ [[رسول خدا]] دربارۀ [[مردم]] [[مکه]] [[رفتار]] خواهم کرد»<ref>مستدرک الوسائل، کتاب جهاد، باب ۲۲، ص۲۵۱.</ref>.<ref>فقه سیاسی، ج۳، ص۳۱۵.</ref>.<ref>[[عباس علی عمید زنجانی|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۲ (کتاب)|دانشنامه فقه سیاسی ج۲]]، ص۱۷۴.</ref>


==بغی و براندازی==
==بغی و براندازی==
۱۲۹٬۵۷۲

ویرایش