←منابع
(←منابع) برچسب: پیوندهای ابهامزدایی |
(←منابع) برچسب: پیوندهای ابهامزدایی |
||
| خط ۲۱: | خط ۲۱: | ||
نقل شده است [[نمایندگان]] تجیب - که سیزده مرد بودند و [[زکات]] [[اموال]] خود را هم همراه آورده بودند، - در [[سال نهم هجرت]] به حضور [[پیامبر]]{{صل}} آمدندو با ایشان دیدار کردند. پیامبر{{صل}} از دیدارشان شاد شد و به [[بلال]] دستور داد از ایشان به خوبی [[پذیرایی]] کند و جوایز بهتری [در [[قیاس]] با دیگر [[قبایل]]] به ایشان بپردازد. [[بلال]] همچنین کرد و به آنها بیشتر از آنچه به [[نمایندگان]] دیگر جایزه داده میشد، جایزه داد. پس از اهداء [[هدایا]]، [[پیامبر]]{{صل}} از آنها پرسید: «آیا کسی از شما باقی مانده است که جایزه نگرفته باشد؟» گفتند: «آری؛ [[نوجوانی]] که از همه کوچکتر است و او را کنار بارهای خود گذاشته ایم». فرمود: «او را پیش ما بفرستید». [[نوجوان]] پیش [[نبی خاتم]]{{صل}} آمد و گفت: «من هم یکی از افراد همین گروه ام که هم اکنون حضور شما بودند و حوایج ایشان را برآوردی، لطفاً [[حاجت]] مرا هم برآور». [[رسول خدا]]{{صل}} فرمود: «حاجت تو چیست؟» گفت: «از [[خداوند]] بخواه که مرا بیامرزد و [[رحمت]] فرماید و [[بینیازی]] مرا در دلم قرار دهد». پیامبر{{صل}} عرض کرد: «پروردگارا او را بیامرز و غریق رحمت فرما و دلش را [[بینیاز]] گردان». سپس دستور فرمود جایزه او را هم به اندازه دیگران پرداختند. و ایشان همگی به [[سرزمین]] خود برگشتند، آنان در [[مراسم حج]] [[سال دهم هجرت]] در [[منی]] به حضور پیامبر{{صل}} آمدند و آن حضرت، از ایشان درباره آن نوجوان سؤال فرمود گفتند: «هیچ کس را چون او ندیده ایم؛ چراکه هر چه خداوند روزیش میکند، قانع و [[خشنود]] است»<ref>ابنسعد، الطبقات الکبری، ج۱، ص۳۲۳. نیز ر.ک: ابن سید الناس، عیون الاثر، ج۲، ص۳۰۸ - ۳۰۹.</ref>. از جمله وفود کنندگان بنی تجیب که نامی از ایشان در برخی منابع آمده میتوان به نام افرادی چون [[مرثد بن عبداللّه بن مجالد]]<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۱۸۲.</ref>، [[قیسبة بن کلثوم بن حباشه]]<ref>ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۴، ص۱۵۲؛ ابن حجر عسقلانی، الاصابه فی تمییز الصحابه، ج۵، ص۳۸۸.</ref>، [[شریک]] بن ابی الأعقل بن سلمة بن عمیره تجیبی سومی<ref>ابن یونس، تاریخ ابن یونس المصری، ص۲۳۴؛ ابن ماکولا، اکمال الکمال، ج۶، ص۲۸۰؛ سیوطی، در السحابه فی من دخل مصر من الصحابه، ص۶۹.</ref> و [[معاویة بن حدیج بن جفنه]]<ref>ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۵۹، ص۱۹.</ref> اشاره کرد. | نقل شده است [[نمایندگان]] تجیب - که سیزده مرد بودند و [[زکات]] [[اموال]] خود را هم همراه آورده بودند، - در [[سال نهم هجرت]] به حضور [[پیامبر]]{{صل}} آمدندو با ایشان دیدار کردند. پیامبر{{صل}} از دیدارشان شاد شد و به [[بلال]] دستور داد از ایشان به خوبی [[پذیرایی]] کند و جوایز بهتری [در [[قیاس]] با دیگر [[قبایل]]] به ایشان بپردازد. [[بلال]] همچنین کرد و به آنها بیشتر از آنچه به [[نمایندگان]] دیگر جایزه داده میشد، جایزه داد. پس از اهداء [[هدایا]]، [[پیامبر]]{{صل}} از آنها پرسید: «آیا کسی از شما باقی مانده است که جایزه نگرفته باشد؟» گفتند: «آری؛ [[نوجوانی]] که از همه کوچکتر است و او را کنار بارهای خود گذاشته ایم». فرمود: «او را پیش ما بفرستید». [[نوجوان]] پیش [[نبی خاتم]]{{صل}} آمد و گفت: «من هم یکی از افراد همین گروه ام که هم اکنون حضور شما بودند و حوایج ایشان را برآوردی، لطفاً [[حاجت]] مرا هم برآور». [[رسول خدا]]{{صل}} فرمود: «حاجت تو چیست؟» گفت: «از [[خداوند]] بخواه که مرا بیامرزد و [[رحمت]] فرماید و [[بینیازی]] مرا در دلم قرار دهد». پیامبر{{صل}} عرض کرد: «پروردگارا او را بیامرز و غریق رحمت فرما و دلش را [[بینیاز]] گردان». سپس دستور فرمود جایزه او را هم به اندازه دیگران پرداختند. و ایشان همگی به [[سرزمین]] خود برگشتند، آنان در [[مراسم حج]] [[سال دهم هجرت]] در [[منی]] به حضور پیامبر{{صل}} آمدند و آن حضرت، از ایشان درباره آن نوجوان سؤال فرمود گفتند: «هیچ کس را چون او ندیده ایم؛ چراکه هر چه خداوند روزیش میکند، قانع و [[خشنود]] است»<ref>ابنسعد، الطبقات الکبری، ج۱، ص۳۲۳. نیز ر.ک: ابن سید الناس، عیون الاثر، ج۲، ص۳۰۸ - ۳۰۹.</ref>. از جمله وفود کنندگان بنی تجیب که نامی از ایشان در برخی منابع آمده میتوان به نام افرادی چون [[مرثد بن عبداللّه بن مجالد]]<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۱۸۲.</ref>، [[قیسبة بن کلثوم بن حباشه]]<ref>ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۴، ص۱۵۲؛ ابن حجر عسقلانی، الاصابه فی تمییز الصحابه، ج۵، ص۳۸۸.</ref>، [[شریک]] بن ابی الأعقل بن سلمة بن عمیره تجیبی سومی<ref>ابن یونس، تاریخ ابن یونس المصری، ص۲۳۴؛ ابن ماکولا، اکمال الکمال، ج۶، ص۲۸۰؛ سیوطی، در السحابه فی من دخل مصر من الصحابه، ص۶۹.</ref> و [[معاویة بن حدیج بن جفنه]]<ref>ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۵۹، ص۱۹.</ref> اشاره کرد. | ||
در برخی منابع با تعابیری مشابه، از [[ستایش]] این [[قوم]] توسط [[نبی اکرم]]{{صل}} خبر داده شده، این [[روایت]] را: {{عربی|اسلم سالمها الله و غفار غفر الله لها و تجيب اجابت الله و رسوله}}<ref>دار قطنی، المؤتلف و المختلف، ج۱، ص۲۴۴؛ ابونعیم، معرفة الصحابه، ج۴، ص۴۳۸؛ ابن عبد البر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۴، ص۱۵۹۷.</ref>، به نقل از ایشان در وصف بنی تجیب و بعضی دیگر از [[قبایل]] نقل کردهاند.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]]</ref> | در برخی منابع با تعابیری مشابه، از [[ستایش]] این [[قوم]] توسط [[نبی اکرم]]{{صل}} خبر داده شده، این [[روایت]] را: {{عربی|اسلم سالمها الله و غفار غفر الله لها و تجيب اجابت الله و رسوله}}<ref>دار قطنی، المؤتلف و المختلف، ج۱، ص۲۴۴؛ ابونعیم، معرفة الصحابه، ج۴، ص۴۳۸؛ ابن عبد البر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۴، ص۱۵۹۷.</ref>، به نقل از ایشان در وصف بنی تجیب و بعضی دیگر از [[قبایل]] نقل کردهاند.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]]</ref> | ||
==بنی تجیب و [[فتوحات اسلامی]]== | |||
از حوادث مهم به وقوع پیوسته در [[صدر اسلام]]، فتوحات اسلامی است که به نظر میرسد بنی تجیب نیز در آن، چونان سایر [[قبایل عرب]] - خصوص [[قبیله]] مادریاش کنده - نقشی فعال و گسترده داشتند. اما چون در نقل گزارشات به ویژه [[اخبار]] [[فتوح]]، حضور قبایل کوچکتر تحت شعاع حضور قبایل بزرگتر یا شاخههای بالاتر این قبایل قرار گرفته است، از این رو، نام و نشان چندانی از قبایل کوچکتر از جمله قبیله بنی تجیب با وجود قبیله [[مادری]] شان، دیده نمیشود. با این [[حال]]، معدود اخبار و گزارشات به دست آمده از این قوم، از حضور جمع زیادی از آنان در فتوحات اسلامی بهویژه در وقایع مربوط به [[فتوحات]] [[مصر]] حکایت دارد. بنی تجیب را بخشی از [[قوای نظامی]] [[بنی کنده]] و بنی سکون گفتهاند که به [[فرماندهی]] [[حصین بن نمیر]] [[سکونی]] و معاویة بن حدیج در [[فتح ایران]] از جمله [[نبرد]] بزرگ [[قادسیه]] ([[سال ۱۴ هجری]]) مشارکت داشتند<ref>ابن خلدون، تاریخ، ج۲، ص۵۲۶.</ref>. اندکی بعد، آنان به جمع [[رزمندگان]] در [[جبهه]] مصر پیوستند و در کنار برخی دیگر از قبایل، شاکله اصلی [[لشکر اسلام]] را در [[فتح مصر]] ([[سال ۲۰ هجری]]) به فرماندهی [[عمرو بن عاص]] را تشکیل دادند. تجیبیها در فتح [[فسطاط]]<ref>یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۴، ص۲۶۵.</ref> و نیز [[قلعه]] [[بابلیون]] مشارکت جستند چندان که شاعرشان در [[افتخار]] به این فتح چنین سرود: {{عربی|وبابليون قد سعدنا بفتحها و حزنا لعمر الله فيئا و مغنما}}<ref>بامطرف، الجامع(جامع شمل أعلام المهاجرین المنتسبین إلی الیمن و قبائلهم)، ج۱، ص۲۴۸.</ref> | |||
به نظر میرسد آنها در فتح اسکندریه نیز حضور داشتند. پس از انجام این فتح، [[معاویة بن حدیج بن جفنه]] جهت ارائه گزارش از سوی [[فرماندهی]] کل [[فتوحات]] [[مصر]] نزد [[عمر بن خطاب]] رفت<ref>ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۵۹، ص۲۰. ابن ماکولا، اکمال الکمال، ج۳، ص۱۹۳ - ۱۹۴.</ref>. علاوه بر [[معاویة بن حدیج]]، [[مالک بن عتاهیه]] - از [[اصحاب پیامبر]]{{صل}} - <ref>بامطرف، الجامع(جامع شمل أعلام المهاجرین المنتسبین إلی الیمن و قبائلهم)، ج۳، ص۱۱.</ref> [[خیثمة بن خیوان تجیبی سومی]] - از روؤسای بنی سوم - <ref>ابن یونس، تاریخ ابن یونس المصری، ص۱۵۸؛ ابن ماکولا، اکمال الکمال، ج۲، ص۵۸۱؛ سمعانی، الانساب، ج۷، ص۳۰۳.</ref> [[قیسیة بن کلثوم سومی]]<ref>یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۴، ص۲۶۵.</ref> و برادرش [[حارثة بن کلثوم بن حباشه]]<ref>ابن ماکولا، اکمال الکمال، ج۳، ص۱۹۳ - ۱۹۴.</ref>، شریک بن ابی الاعقل (الاغفل) بن سلمة بن عمیره تجیبی سومی<ref>ابن یونس، تاریخ ابن یونس المصری، ص۲۳۴؛ ابن ماکولا، اکمال الکمال، ج۶، ص۲۸۰.</ref>، [[حیوة بن مرثد تجیبی]]<ref>سمعانی، الانساب، ج۱، ص۸۹.</ref>، [[ابوسعید مسلمة بن مخرمة بن سلمه تجیبی زمیلی]]<ref>سمعانی، الانساب، ج۶، ص۳۱۹؛ ابن اثیر، اللباب فی تهذیب الأنساب، ج۲، ص۷۵.</ref> [[شریک بن سوید بن همام تجیبی فرنانی]]<ref>سمعانی، الانساب، ج۱۰، ص۳۹۰ - ۳۹۱.</ref> در کنار طوایفی چون بنی ایدعان<ref>بامطرف، الجامع(جامع شمل أعلام المهاجرین المنتسبین إلی الیمن و قبائلهم)، ج۱، ص۲۱۱.</ref>، [[بنی عتاهیه]]<ref>بامطرف، الجامع(جامع شمل أعلام المهاجرین المنتسبین إلی الیمن و قبائلهم)، ج۳، ص۱۱.</ref>، [[بنی عامر]]<ref>بامطرف، الجامع(جامع شمل أعلام المهاجرین المنتسبین إلی الیمن و قبائلهم)، ج۲، ص۶۴۰.</ref>، بنی سوم<ref>بامطرف، الجامع(جامع شمل أعلام المهاجرین المنتسبین إلی الیمن و قبائلهم)، ج۲، ص۵۵۶</ref>، و [[بنی سعد]]<ref>بامطرف، الجامع(جامع شمل أعلام المهاجرین المنتسبین إلی الیمن و قبائلهم)، ج۲، ص۵۰۱</ref> هم از جمله بنی تجیبیهایی به شمار آمدهاند که در فتوحات مصر در [[سال ۲۰ هجری]] حضور داشتند. | |||
[[مردمان]] این [[طایفه]] بزرگ و در رأس شان [[معاویة بن حدیج]] به [[فتح مصر]] اکتفا نکردند و پس از [[فراغت]] از [[فتوحات]] [[مصر]] به جانب غرب رفتند و در فتوحات شمال [[افریقا]] شرکت جستند. بیشک معاویة بن حدیج و فرزندانش چهره بزرگ بنی تجیب در این فتوحاتند. معاویه در [[سال ۳۱ هجری]] همراه با [[عبدالله بن سعد بن ابی سرح]] در فتح نوبه شرکت کرد و در این [[جنگ]] موسوم به [[یوم]] دمقله (دهقله) یک چشم خود را از دست داد<ref>ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۵۹، ص۲۰؛ زرکلی، الاعلام، ج۷، ص۲۶۱. نیز ر.ک: ابن خلدون، تاریخ، ج۴، ص۳۸۰</ref> وی در سال ۳۴ و ۴۰ و [[۵۰ هجری]] چندین بار به سمت [[مغرب]] [[لشکر]] کشید<ref>ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۵۹، ص۲۰؛ زرکلی، الاعلام، ج۷، ص۲۶۰.</ref> که حاصل آن را فتح [[شهر]] بنزرت و دستیبابی بر جزیره صقلّیه (سیسیل) گفتهاند<ref>زرکلی، الاعلام، ج۷، ص۲۶۱.</ref>. در [[سال ۳۴ هجری]] و در پی [[حمله]] [[قیصر روم]] به [[قرطاجنه]] و [[شکست]] آنان، جرجیر [[پادشاه]] قرطاجنه نزد معاویه رفت و از او [[یاری]] خواست. معاویه به سرداری معاویة بن حدیج سپاهی را به یاری او فرستاد. او در قونیه با [[سپاه]] سی هزار نفره [[رومیان]] مواجه شد اما ابن حدیج آنان را در ناحیه [[قصر]] [[الاحمر]] در هم شکست [[جلولاء]] را در محاصره گرفت و سپس آن را فتح کرد و با [[غنایم]] بسیار بازگشت<ref>ابن خلدون، تاریخ، ج۱، ص۳۱۴ و ج۴، ص۲۳۶.</ref>. وی همچنین در [[سال ۴۵ هجری]] از سوی [[معاویة بن ابوسفیان]] جهت انجام فتوحات جدید به افریقا فرستاده شد. قیصر روم سپاهی را از راه دریا به کمک فرستاد اما [[اعراب]] موفق شدند این سپاه را [[ساحل]] اجم در هم بشکند<ref>ابن خلدون، تاریخ، ج۶، ص۱۴۱.</ref>. [[معاویه بن خدیج]] در سال ۵۰ نیز بار دیگر به همراه [[عبدالملک بن مروان]] به سمت مغرب [[لشکرکشی]] کرد<ref>ابن عساکر، تاریخ مدینه و دمشق، ج۱۵، ص۳۱۲؛ ابن کثیر، البدایه و النهایه، ج۹، ص۶۳.</ref>. علاوه بر [[معاویة بن حدیج]]، [[ابوعمرو سالم بن غیلان اندائی]] - از [[موالیان]] بنی اندی - در [[فتوحات]] [[زمان]] [[حکومت مروانیان]]<ref>سمعانی، الانساب، ج۱، ص۳۵۹ - ۳۶۰؛ ابن اثیر، اللباب فی تهذیب الأنساب، ج۱، ص۸۷.</ref> و نیز [[عبدالرحمن بن معاویة بن خدیج]] [[فرمانده]] نیروی دریایی جنگهای تابستانه به [[فرماندهی]] [[عبدالله بن عقبه فهری]] در دوران [[حکومت]] [[مروان بن محمد]]<ref>ابن خلدون، تاریخ، ج۳، ص۱۶۶.</ref> هم از دیگر تجیبیهای شرکت کننده در فتوحات [[دوران بنی امیه]] یاد شده است. ضمن این که [[فتح اندلس]] نیز از دیگر حوادث بزرگ [[اسلامی]] است که در آن جمعی از بنی تجیبیها از جمله [[عمیرة بن مهاجر بن نجده عامری]] و سپس برادرش عبدالله حضور داشتند. عمیره و عبدالله از بزرگان بنی عامری بودند که همراه با [[موسی بن نصیر]] از [[مصر]] به [[اندلس]] رفتند و در فتوحات آن [[سرزمین]] شرکت کردند<ref>ابنحزم، جمهرة انساب العرب، ص۴۳۰.</ref>. همچنین، حضور [[جمعیت]] انبوه تجیبیها در اندلس و به امارت رسیدن برخی از آنها<ref>قلقشندی، نهایة الارب فی معرفة انساب العرب، ج۱، ص۳۱۶؛ ابن خلدون، تاریخ، ج۲، ص۳۳۱؛ بامطرف، الجامع(جامع شمل أعلام المهاجرین المنتسبین إلی الیمن و قبائلهم)، ج۱، ص۲۴۸</ref> نیز میتواند نشانی دیگر از نقش مهم و اساسی آنها در فتح اندلس داشته باشد.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]]</ref> | |||
== منابع == | == منابع == | ||