←دلالت آیه
| خط ۳۴: | خط ۳۴: | ||
'''نقد و بررسی''' | '''نقد و بررسی''' | ||
در [[کلام]] فخر رازی دو وجه اول و دوم با یکدیگر سازگاری ندارند؛ زیرا در وجه اوّل امامت ابراهیم{{ع}} به معنای نبوت صاحب شریعت و در وجه دوم به معنای نبوت در کاربرد گسترده آن دانسته شده است. چنان که وجه سوم نیز مدعای وی را [[اثبات]] نمیکند؛ چون امتنانی بودن امامت با این که امامت به معنای نبوت باشد ملازمه ندارد. گذشته از این، بیشک همه یا برخی از آزمونهایی که ابراهیم {{ع}} پشت سر گذاشت و بدان جهت شایسته مقام امامت شد، در دوران نبوت او رخ داده است؛ در این صورت چگونه میتوان امامت را به نبوت تفسیر کرد. نکته دیگری که دیدگاه مزبور را رد میکند این است که ابراهیم {{ع}}وقتی مقام امامت را از جانب [[خداوند]] دریافت نمود، آن را برای [[فرزندان]] خویش نیز درخواست کرد؛ از این درخواست معلوم میشود که وی در آن [[زمان]] دارای فرزند بوده، یا لااقل نسبت به این که دارای فرزند خواهد شد، [[اطمینان]] داشته است؛ زیرا درخواست او مشروط به این که اگر دارای فرزند شود، نبوده است. از طرفی ابراهیم {{ع}} تا زمان کهولت [[فرزندی]] نداشته و از داشتن فرزند به لحاظ [[قوانین]] عادی [[ناامید]] بوده است و وقتی [[فرشتگان الهی]] به او مژده فرزند دادند، گفت: «آیا با این که مرا [[پیری]] فرا رسیده است، بشارتم میدهید؟ به چه [[بشارت]] میدهید؟» <ref>سوره حجر، آیه 55.</ref>. بنابراین [[امامت]] در اواخر دوران [[نبوت]] ابراهیم و پس از بشارت او به فرزند، به وی عطا شده است. <ref>ر.ک: طباطبایی، سید محمد حسین، تفسیر المیزان، ج۱، ص۲۶۷ـ ۲۶۸، مؤسسة الأعلمی، بیروت.</ref>. | در [[کلام]] فخر رازی دو وجه اول و دوم با یکدیگر سازگاری ندارند؛ زیرا در وجه اوّل امامت ابراهیم{{ع}} به معنای نبوت صاحب شریعت و در وجه دوم به معنای نبوت در کاربرد گسترده آن دانسته شده است. چنان که وجه سوم نیز مدعای وی را [[اثبات]] نمیکند؛ چون امتنانی بودن امامت با این که امامت به معنای نبوت باشد ملازمه ندارد. گذشته از این، بیشک همه یا برخی از آزمونهایی که ابراهیم {{ع}} پشت سر گذاشت و بدان جهت شایسته مقام امامت شد، در دوران نبوت او رخ داده است؛ در این صورت چگونه میتوان امامت را به نبوت تفسیر کرد. نکته دیگری که دیدگاه مزبور را رد میکند این است که ابراهیم {{ع}}وقتی مقام امامت را از جانب [[خداوند]] دریافت نمود، آن را برای [[فرزندان]] خویش نیز درخواست کرد؛ از این درخواست معلوم میشود که وی در آن [[زمان]] دارای فرزند بوده، یا لااقل نسبت به این که دارای فرزند خواهد شد، [[اطمینان]] داشته است؛ زیرا درخواست او مشروط به این که اگر دارای فرزند شود، نبوده است. از طرفی ابراهیم {{ع}} تا زمان کهولت [[فرزندی]] نداشته و از داشتن فرزند به لحاظ [[قوانین]] عادی [[ناامید]] بوده است و وقتی [[فرشتگان الهی]] به او مژده فرزند دادند، گفت: «آیا با این که مرا [[پیری]] فرا رسیده است، بشارتم میدهید؟ به چه [[بشارت]] میدهید؟» <ref>سوره حجر، آیه 55.</ref>. بنابراین [[امامت]] در اواخر دوران [[نبوت]] ابراهیم و پس از بشارت او به فرزند، به وی عطا شده است. <ref>ر.ک: طباطبایی، سید محمد حسین، تفسیر المیزان، ج۱، ص۲۶۷ـ ۲۶۸، مؤسسة الأعلمی، بیروت.</ref>.<ref>علی ربانی گلپایگانی، مقاله: آیه ابتلای ابراهیم، نشریه کلام اسلامی، شماره 54.</ref>. | ||
==== الگوی تمام عیار ==== | ==== الگوی تمام عیار ==== | ||
مقصود از [[مقام امامت]] در [[آیه]]، [[الگو]] و [[اسوه]] بودن همه جانبه و تمام عیار ابراهیم {{ع}} است. شرط رسیدن به این [[مقام]] آن است که فرد به درجهای از [[کمال معنوی]] نایل شود که حتی [[ترک اولی]] کارهایی که ترکش سزاوارتر است نیز از او سرنزند. اگرچه [[پیامبران]] پیش از ابراهیم{{ع}} از [[مقام عصمت]] برخوردار بودهاند ولی چنانکه [[قرآن]] یادآور شده است گاهی از آنان کارهایی سرزده که ترکش سزاوارتر بوده است <ref>سوره طه، آیه115.</ref>. این پیامبران از چنان مقام بلندی که به ابراهیم{{ع}} عطا گردید، برخوردار نبودهاند و نمیتوان گفتار و [[رفتار]] آنان را به صورت کامل و همه جانبه اسوه و الگوی [[بشریت]] در همه اعصار دانست. ولی ابراهیم {{ع}} پس از انجام آزمونهای سخت به مقامی نایل شد که اسوه و الگوی تمام عیار همه [[انسانها]] به شمار میرود. <ref>جعفر سبحانی، منشور جاوید، ج۵، ص۲۳۴ـ ۲۳۷.</ref>. | |||
نقد و بررسی | |||
چنان که پیش از این یادآور شدیم مقام امامت به [[فرزندان]] [[پاک]] و [[معصوم]] ابراهیم{{ع}} همچون اسحاق و [[یعقوب]] عطا شده است و بدون [[شک]] مقام و [[منزلت]] [[معنوی]] و [[کمال وجودی]] [[پیامبران اولوالعزم]] مانند نوح، [[موسی]] و عیسی{{عم}} [[برتر]] از چنین پیامبرانی بوده و از مقام امامت بهرهمند بودهاند؛ بر این اساس نمیتوان تنها ابراهیم {{ع}} را الگوی تمام عیار بشریت دانست.<ref>علی ربانی گلپایگانی، مقاله: آیه ابتلای ابراهیم، نشریه کلام اسلامی، شماره 54.</ref>. | |||
==== [[ولایت]] و [[زعامت سیاسی]] ==== | ==== [[ولایت]] و [[زعامت سیاسی]] ==== | ||
==== [[هدایت باطنی]] ==== | ==== [[هدایت باطنی]] ==== | ||