بحث:آیه ابتلا: تفاوت میان نسخهها
←هدایت باطنی
| خط ۵۶: | خط ۵۶: | ||
==== [[هدایت باطنی]] ==== | ==== [[هدایت باطنی]] ==== | ||
از دیدگاه برخی [[مفسران]]،[[ امامت]] در این [[آیه]] به معنای [[هدایت باطنی]] است. این [[هدایت]] از سنخ [[راهنمایی]] و [[ارائه طریق]] نبوده، از مقوله ایصال به مطلوب و رساندن به مقصود است. چنین هدایتگری در گرو برخورداری از [[کمال وجودی]] و [[مقام معنوی]] ویژهای است که پس از مجاهدتهای بسیار به دست میآید. ایشان برای [[اثبات]] این نظریه به دستهای از [[آیات قرآن]] استناد کردهاند: | |||
# آیاتی که پس از اشاره به [[مقام امامت]] [[پیامبران]] از هدایتگری آنان سخن گفته است: {{متن قرآن|وَجَعَلْنَا مِنْهُمْ أَئِمَّةًۭ يَهْدُونَ بِأَمْرِنَا لَمَّا صَبَرُوا۟ وَكَانُوا۟ بِـَٔايَـٰتِنَا يُوقِنُونَ}}<ref>«و چون شکیب ورزیدند و به آیات ما یقین داشتند برخی از آنان را پیشوایانی گماردیم که به فرمان ما (مردم را) رهنمایی میکردند» سوره سجده، آیه 24.</ref>؛ {{متن قرآن|وَجَعَلْنَـٰهُمْ أَئِمَّةًۭ يَهْدُونَ بِأَمْرِنَا وَأَوْحَيْنَآ إِلَيْهِمْ فِعْلَ ٱلْخَيْرَٰتِ وَإِقَامَ ٱلصَّلَوٰةِ وَإِيتَآءَ ٱلزَّكَوٰةِ وَكَانُوا۟ لَنَا عَـٰبِدِينَ}}<ref>«و آنان را پیشوایانی کردیم که به فرمان ما راهبری میکردند و به آنها انجام کارهای نیک و برپا داشتن نماز و دادن زکات را وحی کردیم و آنان پرستندگان ما بودند» سوره انبیا، آیه 73.</ref>. | |||
# آیاتی که [[امر الهی]] را تبیین کرده است: {{متن قرآن|إِنَّمَآ أَمْرُهُۥٓ إِذَآ أَرَادَ شَيْـًٔا أَن يَقُولَ لَهُۥ كُن فَيَكُونُ}}<ref>«فرمان او جز این نیست که چون چیزی را بخواهد بدو میگوید: باش! بیدرنگ خواهد بود» سوره یس، آیه 82.</ref>؛ {{متن قرآن|فَسُبْحَـٰنَ ٱلَّذِى بِيَدِهِۦ مَلَكُوتُ كُلِّ شَىْءٍۢ وَإِلَيْهِ تُرْجَعُونَ}}<ref>«پس پاکا آنکه فرمانفرمایی هر چیز در دست اوست و به سوی او بازگردانده میشوید» سوره یس، آیه 83.</ref>؛{{متن قرآن|وَمَآ أَمْرُنَآ إِلَّا وَٰحِدَةٌۭ كَلَمْحٍۭ بِٱلْبَصَرِ}}<ref>«و فرمان ما یک کلمه بیش نیست مانند یک چشم بر هم زدن» سوره قمر، آیه 50.</ref>. | |||
# آیاتی که بیانگر این است که [[معرفت]] کامل و [[یقین]] [[ناب]] در گرو آن است که [[انسان]] از ظاهر [[جهان]] گذشته، [[ملکوت]] و [[باطن اشیا]] را [[مشاهده]] کند؛ چنان که درباره ابراهیم{{ع}} فرموده است:این چنین، ملکوت آسمانها و [[زمین]] را به ابراهیم نشان دادیم تا [[اهل یقین]] گردد. {{متن قرآن|وَكَذَٰلِكَ نُرِىٓ إِبْرَٰهِيمَ مَلَكُوتَ ٱلسَّمَـٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ وَلِيَكُونَ مِنَ ٱلْمُوقِنِينَ}}<ref>«و اینگونه ما گستره آسمانها و زمین را به ابراهیم مینمایانیم و (چنین میکنیم) تا از باورداران گردد» سوره انعام، آیه 75.</ref>؛ {{متن قرآن|لَتَرَوُنَّ ٱلْجَحِيمَ}}<ref>«به راستی دوزخ را خواهید دید،» سوره تکاثر، آیه 6.</ref>؛ {{متن قرآن|كَلَّآ إِنَّ كِتَـٰبَ ٱلْأَبْرَارِ لَفِى عِلِّيِّينَ * وَمَآ أَدْرَىٰكَ مَا عِلِّيُّونَ * كِتَـٰبٌۭ مَّرْقُومٌۭ * يَشْهَدُهُ ٱلْمُقَرَّبُونَ}}<ref>«نه چنین است؛ کارنامه نیکان در «علّیین» است * و تو چه دانی که «علّیین» چیست؟ * کارنامهای است نگاشته * که مقرّبان (درگاه خداوند) در آن مینگرند» سوره مطففین، آیات 18 -21.</ref>. | |||
از مجموع این [[آیات]] نکات زیر به دست میآید: | |||
#[[ امامت]] با [[هدایت]] ملازمه دارد، یعنی هدایت وصف ویژه [[امامت]] و معرف آن است؛ پس امامت بدون هدایت، و هدایت بدون امامت نخواهد بود. | |||
# هدایت یاد شده به امر خاص [[الهی]] تحقق مییابد. | |||
# رسیدن به [[مقام امامت]] و هدایتگری به امر خاص الهی، از رهگذر دو چیز به دست میآید: [[صبر]] در [[راه خدا]] و [[یقین]] به [[آیات الهی]]؛ و چون صبر به صورت مطلق آمده است، شامل هر نوع [[شکیبایی]] در راه خدا و [[تحمل]] [[شداید]] و [[استواری]] در آزمونهای الهی میشود. این صبر نتیجه [[معرفت]] کامل و یقین به آیات الهی است. | |||
# [[امر الهی]] همان جنبه [[ملکوتی]] اشیاء است و هر موجودی از جنبه ملکوتی و [[باطنی]] وجود خود با [[خداوند]] ارتباط دارد. بنابراین [[امام]] باید از [[اصحاب]] یقین باشد، یعنی [[ملکوت]] عالم را [[مشاهده]] کند و در پرتو چنین [[معرفتی]] میتواند از طریق [[باطن]] قلبهای مستعد، در آنان [[نفوذ]] کرده، به سوی [[خدا]] هدایت میکند. بر این اساس، [[حرکت]] انسانها به سوی خدا و وصول آنان به کمال مطلوب به واسطه تأثیر درونی و [[معنوی]] امام تحقق مییابد، چنانکه در [[حیات ظاهری]] نیز امام راه [[سعادت]] را به [[بشر]] را نشان میدهد. از این رو هدایتگری امام دو جنبه ظاهری و باطنی دارد. <ref>طباطبایی، سید محمد حسین، تفسیر المیزان، ج۱، ص۲۷۲ـ ۲۷۳.</ref>.<ref>علی ربانی گلپایگانی، مقاله: آیه ابتلای ابراهیم، نشریه کلام اسلامی، شماره 54.</ref>. | |||
=== بالاتر بودن امامت از نبوت === | === بالاتر بودن امامت از نبوت === | ||