←روی گردانندگان از بیعت با امام
بدون خلاصۀ ویرایش برچسب: پیوندهای ابهامزدایی |
|||
| خط ۳۲: | خط ۳۲: | ||
الطبقات الکبری: هنگامی که عثمان در [[هیجدهم ذی حجه]] [[سال]] سی و پنجم، کشته شد و فردای آن [[روز]]، در [[مدینه]] برای [[علی بن ابی طالب]]{{ع}} بیعت گرفته شد، [[طلحه]]، [[زبیر]]، [[سعد بن ابی وقاص]]، [[سعید بن زید]]، [[عمار یاسر]]، [[اسامة بن زید]]، [[سهل بن حنیف]]، [[ابو ایوب انصاری]]، [[محمد بن مسلمه]]، [[زید بن ثابت]]، [[خزیمه بن ثابت]] و هر کس که در مدینه بود، از [[صحابیان]] [[پیامبر خدا]] و غیر صحابیان، بیعت کردند<ref>[[الطبقات الکبری (کتاب)|الطبقات الکبری]]، ج ۳، ص۳۱.</ref>. | الطبقات الکبری: هنگامی که عثمان در [[هیجدهم ذی حجه]] [[سال]] سی و پنجم، کشته شد و فردای آن [[روز]]، در [[مدینه]] برای [[علی بن ابی طالب]]{{ع}} بیعت گرفته شد، [[طلحه]]، [[زبیر]]، [[سعد بن ابی وقاص]]، [[سعید بن زید]]، [[عمار یاسر]]، [[اسامة بن زید]]، [[سهل بن حنیف]]، [[ابو ایوب انصاری]]، [[محمد بن مسلمه]]، [[زید بن ثابت]]، [[خزیمه بن ثابت]] و هر کس که در مدینه بود، از [[صحابیان]] [[پیامبر خدا]] و غیر صحابیان، بیعت کردند<ref>[[الطبقات الکبری (کتاب)|الطبقات الکبری]]، ج ۳، ص۳۱.</ref>. | ||
== | == روی گردانندگان از بیعت با امام == | ||
[[بیعت با علی]]{{ع}} فراگیر بود. در این [[پیمان]] شکوهمند، تمام [[مهاجران]] و [[انصار]] و همه کسانی که در آن روز در مدینه بودند، شرکت جستند و از سرِ [[اختیار]] و با [[آزادی]] بیعت کردند. پس از آن، مردم [[مکه]]، [[کوفه]] و [[حجاز]] نیز بیعت کردند. امام علی{{ع}}، صراحتاً بیعت خود را عام و فراگیر دانسته است، همانگونه که بسیاری از مصادر [[تاریخی]]، بر [[اجتماع]] مهاجران و انصار، برای [[بیعت با امام]]، تصریح کردهاند. دربرخی از | [[بیعت با علی]]{{ع}} فراگیر بود. در این [[پیمان]] شکوهمند، تمام [[مهاجران]] و [[انصار]] و همه کسانی که در آن روز در مدینه بودند، شرکت جستند و از سرِ [[اختیار]] و با [[آزادی]] بیعت کردند. پس از آن، مردم [[مکه]]، [[کوفه]] و [[حجاز]] نیز بیعت کردند. امام علی{{ع}}، صراحتاً بیعت خود را عام و فراگیر دانسته است، همانگونه که بسیاری از مصادر [[تاریخی]]، بر [[اجتماع]] مهاجران و انصار، برای [[بیعت با امام]]، تصریح کردهاند. دربرخی از منابع تاریخی، گزارشهایی آمدهاست که نشان میدهد کسانی چون: [[عبدالله بن عمر]]، [[سعد بن ابی وقاص]]، [[محمد بن مسلمه]]، [[اسامة بن زید]]، [[حسان بن ثابت]]، [[کعب بن مالک]]، [[عبدالله بن سلام]]، [[مروان بن حکم]]، [[سعید بن عاص]] و [[ولید بن عقبه]]، از [[بیعت با علی]]{{ع}} تن زدهاند. درباره روی برگرداندن اینان از [[بیعت با امام]]، دو نظر وجود دارد: یکی اینکه آنان واقعاً با بیعت با امام، مخالف بودند و [[بیعت]] نکردند. نظر دوم اینکه آنان با اصل بیعت، مخالف نبودند و آنچه در متون درباره روی برگرداندن آنان از بیعت با امام آمده، به معنای [[همراهی]] نکردن آنان با علی{{ع}} در [[جنگهای داخلی]] است. [[حاکم نیشابوری]]، پس از ذکر اخباری که درباره [[بیعت مردم]] با [[امام]] آمده، میگوید: [[سخن]] کسانی که [[گمان]] میبرند که عبدالله بن عمر، [[ابو مسعود انصاری]]، سعد بن ابی وقاص، [[ابو موسی اشعری]]، [[محمد بن مسلمه انصاری]] و اسامة بن زید، از بیعت با علی{{ع}} سر باز زدند، در حقیقتْ نادیده انگاشتن واقعیتهاست<ref>المستدرک علی الصحیحین، ج ۳، ص۱۲۴، ح ۱۲۷.</ref> و در ادامه، توضیح میدهد که آنان با امامْ بیعت کردند؛ اما به دلایلی از همراهی با او در [[جنگ]]، خودداری نمودند و خودداری آنان از شرکت در جنگ، موجب شد که برخی تصور کنند که آنان با این بیعت، مخالف بودهاند. | ||
[[ابن ابی الحدید معتزلی]] نیز همین نظر را پذیرفته و در شرح [[نهج البلاغة]]، آن را به [[معتزله]] نسبت داده است. با [[تأمل]] در [[اسناد]] این باب، روشن میشود که اکثر کسانی که به عنوان متخلف از بیعت با امام شناخته شدهاند، با امام{{ع}} [[بیعت]] کرده بودند؛ اما بیعت شماری از آنان، مانند: عبدالله بن عمر و سعد بن ابی وقاص، به معنای [[وفاداری]] به [[رهبری امام]] نبود؛ چراکه آنها صریحاً اعلام میکردند که در [[جنگها]] با او همراهی نخواهند کرد، و بیعت شماری دیگر، مانند: [[مروان]]، سعید بن عاص و ولید، با انگیزههای [[سیاسی]] بود<ref>مروان پس از شکست در جنگ جمل، خواست تا با امام علی{{ع}} بیعت کند. امام، در رد بیعت اوفرمود: «مگر پس از کشته شدن عثمان، بیعت نکرد؟ مرا به بیعت وی نیازی نیست. آن، دستِ یهودی است» (نهج البلاغة، خطبه ۷۳، الخرائج والجرائح، ج ۱، ص۱۹۷، ح ۳۵).</ref>. از این رو، به یک معنا میتوان اینجماعت را جزو متخلفان از [[بیعت با امام]] شمرد؛ چون [[بیعت]] آنان، [[بیعت]] [[واقعی]] و کاملی نبود و میتوان آنان را در صف [[بیعتکنندگان]] قرار داد؛ چون [[مراسم]] رسمی بیعت را انجام دادند و بدین ترتیب، جمع بین دو قول، امکانپذیر است. | [[ابن ابی الحدید معتزلی]] نیز همین نظر را پذیرفته و در شرح [[نهج البلاغة]]، آن را به [[معتزله]] نسبت داده است. با [[تأمل]] در [[اسناد]] این باب، روشن میشود که اکثر کسانی که به عنوان متخلف از بیعت با امام شناخته شدهاند، با امام{{ع}} [[بیعت]] کرده بودند؛ اما بیعت شماری از آنان، مانند: عبدالله بن عمر و سعد بن ابی وقاص، به معنای [[وفاداری]] به [[رهبری امام]] نبود؛ چراکه آنها صریحاً اعلام میکردند که در [[جنگها]] با او همراهی نخواهند کرد، و بیعت شماری دیگر، مانند: [[مروان]]، سعید بن عاص و ولید، با انگیزههای [[سیاسی]] بود<ref>مروان پس از شکست در جنگ جمل، خواست تا با امام علی{{ع}} بیعت کند. امام، در رد بیعت اوفرمود: «مگر پس از کشته شدن عثمان، بیعت نکرد؟ مرا به بیعت وی نیازی نیست. آن، دستِ یهودی است» (نهج البلاغة، خطبه ۷۳، الخرائج والجرائح، ج ۱، ص۱۹۷، ح ۳۵).</ref>. از این رو، به یک معنا میتوان اینجماعت را جزو متخلفان از [[بیعت با امام]] شمرد؛ چون [[بیعت]] آنان، [[بیعت]] [[واقعی]] و کاملی نبود و میتوان آنان را در صف [[بیعتکنندگان]] قرار داد؛ چون [[مراسم]] رسمی بیعت را انجام دادند و بدین ترتیب، جمع بین دو قول، امکانپذیر است. | ||