سرگذشت زندگی امام رضا: تفاوت میان نسخه‌ها

=== مادر امام ===

مادر ایشان بانویی بافضیلت به نام «تکتم» بود که [[امام کاظم]]{{ع}} پس از تولد [[امام رضا]]{{ع}} نام او را به [[طاهره]] [[تغییر]] داد<ref>در روایات، نام‌ها و کنیه‌ها و لقب‌های ام‌البنین، نجمه، سَکَن، تکتم، خیزران و شقراء را برای مادر آن حضرت آورده‌اند: نک: کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج۱، ص۴۸۶؛ ابن عبدالوهاب، حسین، عیون المعجزات، ص۹۶؛ اربلی، علی بن عیسی، کشف الغمّه، ج۳، ص۵۳ و ۷۷.</ref>.<ref>[[سید ابوالقاسم حسینی زیدی|حسینی زیدی]] و [[علی خیاط|خیاط]]، [[جایگاه امامت از دیدگاه امام رضا (کتاب)|جایگاه امامت از دیدگاه امام رضا]]، ص ۱۳.</ref>

=== فرزند ===

شمار بسیاری از تاریخ‌نویسان و حدیث‌شناسان و قرآن‌پژوهان همچون [[ابن شهر آشوب]]<ref>ابن شهر آشوب مازندرانی، مناقب آل أبی‌طالب{{ع}}، ج۳، ص۴۷۶.</ref>، [[محمد بن جریر طبری]]<ref>طبری صغیر، محمد بن جریر بن رستم، دلائل الإمامه، ص۳۵۹.</ref>، [[شیخ مفید]]<ref>عکبری، محمد بن محمد (شیخ مفید)، الإرشاد، ج۲، ص۲۷۱.</ref> و [[طبرسی]]<ref>طبرسی، فضل بن حسن، إعلام الوری بأعلام الهدی، ج۲، ص۸۶.</ref> معتقدند که حضرت [[امام علی بن موسی الرضا]]{{ع}} غیر از [[امام جواد]]{{ع}} [[فرزندی]] نداشته‌اند. در همین حال، گروهی نیز بیش از یک فرزند را برای [[امام]]{{ع}} نام برده‌اند<ref>ابن خشاب بغدادی، تاریخ موالید الأئمه، ص۳۵؛ اربلی، علی بن عیسی، کشف الغمّه، ج۳، ص۶۰؛ ابن صباغ، علی بن محمد، الفصول المهمة فی معرفة الأئمه، ج۲، ص۱۰۳۱؛ مجلسی، محمدباقر، بحار الأنوار، ج۴۸، ص۳۲۰؛ کاتب بغدادی، مجموعة نفیسة فی تاریخ الأئمه، ص۲۱.</ref>.<ref>[[سید ابوالقاسم حسینی زیدی|حسینی زیدی]] و [[علی خیاط|خیاط]]، [[جایگاه امامت از دیدگاه امام رضا (کتاب)|جایگاه امامت از دیدگاه امام رضا]]، ص ۱۳.</ref>

== دوران امامت ==

=== آغاز امامت ===

[[امام رضا]]{{ع}} پس از [[شهادت]] پدر بزرگوارش در زندان بغداد در سال ۱۸۳ق، تقریبا ۳۵ ساله بود که عهده‌دار مسئولیت امامت و [[حفظ]] مبانی [[اسلامی]] و [[رهبری]] [[شیعیان]] گردید. مدت [[امامت]] آن حضرت که حدود بیست سال بود، به سه بخش جداگانه تقسیم می‌شود:

# ده سال اول امامت که هنوز دوره [[زمامداری]] [[هارون‌الرشید]] بود؛

=== خلافت هارون الرشید ===

حدود ۱۰ سال از دوران [[امامت امام رضا]] {{ع}} با خلافت غاصبانه هارون الرشید مقارن بود. برخی افراد قصد داشتند هارون را علیه امام {{ع}} تحریک نمایند ولی او می‌گفت: «بس است آن‌چه با پدرش کردیم، آیا می‌خواهید [[شمشیر]] برداریم و همه [[علویان]] را به یکباره بکشیم؟»<ref>عیون اخبار الرضا {{ع}}، ج۲، ص۲۲۶؛ کشف الغمة، ج۳، ص۱۰۵.</ref>.

=== [[خلافت]] امین عباسی ===

هر چند هارون الرشید قبل از [[سفر]] به خراسان، به دلیل موقعیت بهتر امین، خلافت را به او و ولی‌عهدی را به [[مأمون]] واگذار کرد<ref>نجوم الزاهره، ج۲، ص۸۹؛ تاریخ الخلفاء، ص۲۹۰.</ref>، اما پس از [[مرگ]] هارون الرشید، بر سر خلافت بین امین و مأمون اختلافی سخت روی داد. امین پس از مرگ پدر، در سال ۱۹۴ هجری قمری، مأمون را که به عنوان [[حاکم]] در خراسان به سر می‌برد، از ولی‌عهدی خود عزل و فرزندش [[موسی]] را نامزد این مقام کرد. با این ماجرا، درگیری بین دو [[برادر]] شروع شد و کار به هجو و [[ناسزاگویی]] کشید<ref>تاریخ الخلفاء، ص۳۰۴.</ref>.

=== خلافت مأمون ===

بالاخره پس از درگیری‌های خونینی که میان امین و مأمون رخ داد، امین در ۱۹۸ هجری، به [[دستور]] مأمون کشته شد و مأمون به خلافت رسید<ref>فوات الوفیات، ج۲، ص۲۶۲.</ref> و به دلیل موقعیت نامناسبی که در میان [[عباسیان]] داشت، مقر خلافت خویش را در [[خراسان]] و [[شهر]] بزرگ مرو بر پا نمود. او روش خلفای قبل از خود را [[اشتباه]] دانست و با هوش سرشاری که داشت<ref>تاریخ الخلفاء، ص۳۰۶؛ فوات الوفیات، ج۱، ص۲۳۹.</ref>، به دلیل اینکه خود را [[دوستدار اهل بیت]] {{عم}} نشان دهد، طرح [[دوستی]] با [[علویان]] را اجرا نمود<ref>نجوم الزاهره، ج۲، ص۲۰۱ و ۲۰۲.</ref>. او [[امام رضا]] {{ع}} را بالاجبار به خراسان فراخواند و باز هم بالاجبار و [[تهدید]]، ولایتعهدی خویش را به ایشان واگذار نمود<ref>البدایة و النهایة، ج۱۰، ص۲۵۰.</ref>. هر چند مأمون نقشه‌های شومی در سر می‌پروراند، اما [[وجود امام]] [[رضا]] {{ع}} در خراسان مایه [[خوشبختی]] [[شیعیان]] و اهالی این دیار شده بود.