وظایف نایبان خاص: تفاوت میان نسخه‌ها

هیچ تغییری در اندازه به وجود نیامده‌ است. ،  ‏۱۵ سپتامبر ۲۰۲۴
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۱۶: خط ۱۶:
[[نایبان خاص]] وظایفی ویژه درباره [[امام غایب]] داشتند. این [[وظایف]]، عبارت‌اند از:
[[نایبان خاص]] وظایفی ویژه درباره [[امام غایب]] داشتند. این [[وظایف]]، عبارت‌اند از:
# '''از بین بردن [[شک و تردید]] درباره [[وجود مهدی]] {{ع}}''': با توجه به جو [[اختناق]] و [[ولایت]] پنهانی [[امام مهدی]] {{ع}} و نیز [[غیبت]] آن حضرت، گروه‌هایی از [[شیعیان]] درباره وجود [[فرزندی]] برای [[امام عسکری]] {{ع}} در [[شک]] و [[حیرت]] به سر می‌بردند و بعضی نیز به [[عقاید]] [[باطل]] کشیده شدند. [[نایبان خاص]] [[امام]] به ویژه [[نایب]] اوّل، کوشیدند تا جریان [[ولایت]] و [[امامت]] آن حضرت را برای [[شیعیان]] [[اثبات]] کنند. این مهم به خوبی به انجام رسید؛ به گونه‌ای که در مدت کوتاهی، [[شک]] و [[تردیدها]] از میان رفت و [[عقیده شیعه]] به [[امامت مهدی]] {{ع}} [[استوار]] و مسلّم شد. این تلاش‏ها، بیشتر در دوران [[نایبان]] اوّل و دوم انجام شد؛ ولی در مواقع مورد نیاز در دوره دیگر [[نواب]] نیز بدان توجه می‌‏شد.
# '''از بین بردن [[شک و تردید]] درباره [[وجود مهدی]] {{ع}}''': با توجه به جو [[اختناق]] و [[ولایت]] پنهانی [[امام مهدی]] {{ع}} و نیز [[غیبت]] آن حضرت، گروه‌هایی از [[شیعیان]] درباره وجود [[فرزندی]] برای [[امام عسکری]] {{ع}} در [[شک]] و [[حیرت]] به سر می‌بردند و بعضی نیز به [[عقاید]] [[باطل]] کشیده شدند. [[نایبان خاص]] [[امام]] به ویژه [[نایب]] اوّل، کوشیدند تا جریان [[ولایت]] و [[امامت]] آن حضرت را برای [[شیعیان]] [[اثبات]] کنند. این مهم به خوبی به انجام رسید؛ به گونه‌ای که در مدت کوتاهی، [[شک]] و [[تردیدها]] از میان رفت و [[عقیده شیعه]] به [[امامت مهدی]] {{ع}} [[استوار]] و مسلّم شد. این تلاش‏ها، بیشتر در دوران [[نایبان]] اوّل و دوم انجام شد؛ ولی در مواقع مورد نیاز در دوره دیگر [[نواب]] نیز بدان توجه می‌‏شد.
# '''[[حفظ جان امام]] از راه [[پنهان]] کردن نام و مکان حضرت''': [[نایبان خاص]] [[امام]] در همان حال که برای [[اثبات]] ولادت و [[امامت]] [[امام]] برای [[شیعیان]]، [[دلایل]] و شواهد را بیان می‌کردند، از بردن نام آن حضرت و افشای مکان [[زندگی]] او خودداری کرده، [[شیعیان]] را نیز از این کار [[پرهیز]] می‌دادند؛ زیرا نام بردن سبب حساسیت [[دشمن]] و به خطر افتادن [[جان]] [[امام]] می‌شد. [[امام مهدی]] {{ع}} در نامه‌ای به [[محمد بن عثمان]]، او را از بیان نام و نشان خود [[نهی]] فرمود<REF>طوسی، [[الغیبة]]، ص ۳۶۴، ح ۳۳۱.</REF>.<ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگ‌نامه مهدویت (کتاب)|فرهنگ‌نامه مهدویت]]، ص ۴۵۱ – ۴۵۴ و [[درسنامه مهدویت ج۲ (کتاب)|درسنامه مهدویت ج۲]]، ص۸۴-۸۹؛ [[عبدالمجید زهادت|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ (کتاب)|معارف و عقاید ۵]]، جلد ۲ ص ۲۰۳.</ref>
# '''[[حفظ جان امام]] از راه [[پنهان]] کردن نام و مکان حضرت''': [[نایبان خاص]] [[امام]] در همان حال که برای [[اثبات]] ولادت و [[امامت]] [[امام]] برای [[شیعیان]]، [[دلایل]] و شواهد را بیان می‌کردند، از بردن نام آن حضرت و افشای مکان [[زندگی]] او خودداری کرده، [[شیعیان]] را نیز از این کار [[پرهیز]] می‌دادند؛ زیرا نام بردن سبب حساسیت [[دشمن]] و به خطر افتادن [[جان]] [[امام]] می‌شد. [[امام مهدی]] {{ع}} در نامه‌ای به [[محمد بن عثمان]]، او را از بیان نام و نشان خود [[نهی]] فرمود<REF>طوسی، [[الغیبة]]، ص ۳۶۴، ح ۳۳۱.</REF>.<ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگ‌نامه مهدویت (کتاب)|فرهنگ‌نامه مهدویت]]، ص ۴۵۱ – ۴۵۴ و [[درسنامه مهدویت ج۲ (کتاب)|درسنامه مهدویت ج۲]]، ص۸۴-۸۹؛ [[عبدالمجید زهادت|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ ج۲ (کتاب)|معارف و عقاید ۵ ج۲]]، ص ۲۰۳.</ref>


=== [[وظایف]] مرتبط با [[مردم]] ===
=== [[وظایف]] مرتبط با [[مردم]] ===
خط ۳۷: خط ۳۷:
## [[حسین بن علی بزوفری]]؛
## [[حسین بن علی بزوفری]]؛
## [[احمد بن هلال عبرتائی]]؛
## [[احمد بن هلال عبرتائی]]؛
## [[حاجز بن یزید]] ملقب به "[[وشاء]]" وکیل در بغداد<ref>ر. ک: رجال کشی؛ کمال الدین و تمام النعمة؛ کتاب الغیبة.</ref>. البته سه تن از این افراد [[محمد بن علی بن بلال]]، [[محمد بن صالح همدانی]] و [[احمد بن هلال]] منحرف و از وکالت امام برکنار شدند<ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگ‌نامه مهدویت (کتاب)|فرهنگ‌نامه مهدویت]]، ص ۴۵۱ – ۴۵۴ و [[درسنامه مهدویت ج۲ (کتاب)|درسنامه مهدویت ج۲]]، ص۸۴-۸۹؛ [[عبدالمجید زهادت|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ (کتاب)|معارف و عقاید ۵]]، جلد ۲ ص ۲۰۳.</ref>.
## [[حاجز بن یزید]] ملقب به "[[وشاء]]" وکیل در بغداد<ref>ر. ک: رجال کشی؛ کمال الدین و تمام النعمة؛ کتاب الغیبة.</ref>. البته سه تن از این افراد [[محمد بن علی بن بلال]]، [[محمد بن صالح همدانی]] و [[احمد بن هلال]] منحرف و از وکالت امام برکنار شدند<ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگ‌نامه مهدویت (کتاب)|فرهنگ‌نامه مهدویت]]، ص ۴۵۱ – ۴۵۴ و [[درسنامه مهدویت ج۲ (کتاب)|درسنامه مهدویت ج۲]]، ص۸۴-۸۹؛ [[عبدالمجید زهادت|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ ج۲ (کتاب)|معارف و عقاید ۵ ج۲]]، ص ۲۰۳.</ref>.
# '''[[پاسخ‌گویی به شبهات اعتقادی]] و سوالات [[فقهی]]''': از [[وظایف]] مهم [[نایبان]]، دریافت سؤالات [[مردم]] و انتقال آنها به [[محضر امام]] و نیز رساندن پاسخ کتبی و گاهی شفاهی<REF>گاهی [[نایبان خاص]] در گفت‌وگوها و مناظره‌ها، محتوای [[استدلال]] خود را از [[امام مهدی]] {{ع}} گرفته و [[ابلاغ]] می‌کردند. الغیبه، [[طوسی]]، ص ۲۹۳.</REF>. آن حضرت به [[شیعیان]] بود که مجموعه آنها در ضمن [[توقیعات امام زمان]] {{ع}} در کتاب‌های [[روایی]] [[شیعه]] گرد آمده است<REF>کمال الدین و تمام النعمة، ج ۲، ص ۴۸۲؛ [[الغیبة]]، [[شیخ طوسی]]، ص ۲۸۱؛ [[بحار الانوار]]، ج ۵۳، ص ۱۵۰.</REF>. از معروف‌ترین [[توقیعات]]، پاسخ‌های [[امام]] به سؤالات [[اسحاق بن یعقوب]] است که در ضمن آن، [[شیعیان]] را در مسائل پیش آمده به [[فقهای شیعه]] ارجاع می‌دهد<REF>الغیبة، [[طوسی]]، ص ۲۹۲.</REF>.<REF>[[عبدالمجید زهادت|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ (کتاب)|معارف و عقاید ۵]]، جلد ۲ ص ۲۰۳؛ [[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگ‌نامه مهدویت (کتاب)|فرهنگ‌نامه مهدویت]]، ص ۴۵۱ – ۴۵۴ و [[درسنامه مهدویت ج۲ (کتاب)|درسنامه مهدویت ج۲]]، ص۸۴-۸۹.</ref>
# '''[[پاسخ‌گویی به شبهات اعتقادی]] و سوالات [[فقهی]]''': از [[وظایف]] مهم [[نایبان]]، دریافت سؤالات [[مردم]] و انتقال آنها به [[محضر امام]] و نیز رساندن پاسخ کتبی و گاهی شفاهی<REF>گاهی [[نایبان خاص]] در گفت‌وگوها و مناظره‌ها، محتوای [[استدلال]] خود را از [[امام مهدی]] {{ع}} گرفته و [[ابلاغ]] می‌کردند. الغیبه، [[طوسی]]، ص ۲۹۳.</REF>. آن حضرت به [[شیعیان]] بود که مجموعه آنها در ضمن [[توقیعات امام زمان]] {{ع}} در کتاب‌های [[روایی]] [[شیعه]] گرد آمده است<REF>کمال الدین و تمام النعمة، ج ۲، ص ۴۸۲؛ [[الغیبة]]، [[شیخ طوسی]]، ص ۲۸۱؛ [[بحار الانوار]]، ج ۵۳، ص ۱۵۰.</REF>. از معروف‌ترین [[توقیعات]]، پاسخ‌های [[امام]] به سؤالات [[اسحاق بن یعقوب]] است که در ضمن آن، [[شیعیان]] را در مسائل پیش آمده به [[فقهای شیعه]] ارجاع می‌دهد<REF>الغیبة، [[طوسی]]، ص ۲۹۲.</REF>.<REF>[[عبدالمجید زهادت|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ ج۲ (کتاب)|معارف و عقاید ۵ ج۲]]، ص ۲۰۳؛ [[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگ‌نامه مهدویت (کتاب)|فرهنگ‌نامه مهدویت]]، ص ۴۵۱ – ۴۵۴ و [[درسنامه مهدویت ج۲ (کتاب)|درسنامه مهدویت ج۲]]، ص۸۴-۸۹.</ref>
# '''دریافت [[وجوه شرعی]] متعلق به [[امام]]''': پیش از [[غیبت صغرا]] و در [[زمان امامان]] گذشته، از کارهای مهم [[وکیلان]]، دریافت وجود [[شرعی]] [[شیعیان]] و تحویل آن به [[امام زمان]] بود. [[نایبان خاص]] [[امام مهدی]] {{ع}} نیز در راستانی این [[وظیفه]]، [[اموال]] [[شیعیان]] را به [[امام غایب]] می‌رساندند یا به [[دستور]] آن حضرت در مواردی [[مصرف]] می‌کردند. [[امام مهدی]] {{ع}} در جریانِ [[سفر]] هیأتی از [[شیعیان]] [[قمی]] به [[سامراء]] که همزمان با [[شهادت امام حسن عسکری]] {{ع}} و [[خاکسپاری]] آن حضرت بود، به ایشان [[دستور]] داد که از این ‌پس [[اموال]] [[امام]] را به [[نایبان]] ایشان در [[بغداد]] تحویل دهند<REF>کمال الدین و تمام النعمة، ج ۲، ص ۴۷۶، ح ۲۶.</REF>.<ref>[[عبدالمجید زهادت|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ (کتاب)|معارف و عقاید ۵]]، جلد ۲ ص ۲۰۳.</ref>
# '''دریافت [[وجوه شرعی]] متعلق به [[امام]]''': پیش از [[غیبت صغرا]] و در [[زمان امامان]] گذشته، از کارهای مهم [[وکیلان]]، دریافت وجود [[شرعی]] [[شیعیان]] و تحویل آن به [[امام زمان]] بود. [[نایبان خاص]] [[امام مهدی]] {{ع}} نیز در راستانی این [[وظیفه]]، [[اموال]] [[شیعیان]] را به [[امام غایب]] می‌رساندند یا به [[دستور]] آن حضرت در مواردی [[مصرف]] می‌کردند. [[امام مهدی]] {{ع}} در جریانِ [[سفر]] هیأتی از [[شیعیان]] [[قمی]] به [[سامراء]] که همزمان با [[شهادت امام حسن عسکری]] {{ع}} و [[خاکسپاری]] آن حضرت بود، به ایشان [[دستور]] داد که از این ‌پس [[اموال]] [[امام]] را به [[نایبان]] ایشان در [[بغداد]] تحویل دهند<REF>کمال الدین و تمام النعمة، ج ۲، ص ۴۷۶، ح ۲۶.</REF>.<ref>[[عبدالمجید زهادت|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ ج۲ (کتاب)|معارف و عقاید ۵ ج۲]]، ص ۲۰۳.</ref>
# '''آماده کردن [[شیعیان]] برای [[غیبت کبری]]:''' یکی از مسؤولیت‏‌های [[نایبان]] خاص ـ به ویژه آخرین نایب ـ آماده کردن اذهان عمومی برای [[غیبت کبری]] و عادت دادن تدریجی [[مردم]] به [[پنهان‌‏زیستی]] [[امام]] و جلوگیری از غافل‌گیر شدن در موضوع [[غیبت]] بود. غیبت ناگهانی [[امام مهدی]] {{ع}} چه بسا باعث [[انکار]] مطلق وجود آن حضرت و [[انحراف]] افکار عمومی می‏شد. نمایندگان خاص [[امام مهدی|امام زمان]] {{ع}} در دوران [[غیبت صغری]]، به این [[هدف]] و غرض نایل شدند و افکار و اذهان عمومی را برای [[غیبت کبری]] آماده کردند.  
# '''آماده کردن [[شیعیان]] برای [[غیبت کبری]]:''' یکی از مسؤولیت‏‌های [[نایبان]] خاص ـ به ویژه آخرین نایب ـ آماده کردن اذهان عمومی برای [[غیبت کبری]] و عادت دادن تدریجی [[مردم]] به [[پنهان‌‏زیستی]] [[امام]] و جلوگیری از غافل‌گیر شدن در موضوع [[غیبت]] بود. غیبت ناگهانی [[امام مهدی]] {{ع}} چه بسا باعث [[انکار]] مطلق وجود آن حضرت و [[انحراف]] افکار عمومی می‏شد. نمایندگان خاص [[امام مهدی|امام زمان]] {{ع}} در دوران [[غیبت صغری]]، به این [[هدف]] و غرض نایل شدند و افکار و اذهان عمومی را برای [[غیبت کبری]] آماده کردند.  
# '''[[رهبری]] دوستداران و طرفداران [[امام مهدی|امام زمان]] {{ع}} و حفظ [[مصالح اجتماعی]] [[شیعیان]]؛''' [[امام مهدی|امام زمان]] {{ع}} توانست به وسیله [[نایبان خاص]]، [[رهبری]] خویش را در [[جامعه]] اعمال کرده، خسارت‌‏های ناشی از عدم حضور مستقیم خود را جبران نماید. همچنین، کمبودی که به واسطه حاضر نبودن [[امام]]، در اجتماع [[شیعیان]] پیدا شده بود، پر کرده، [[مصالح]] اجتماع آن زمان و دوستداران را ـ در سخت‏‌ترین و پیچیده‏‌ترین شرایط اجتماعی و سیاسی ـ حفظ کند و نگذارد [[شیعیان]] [[منحرف]] شده و متلاشی شوند<ref>ر. ک: صدر، سیّد محمد، تاریخ الغیبة الصغری، ص ۴۲۶.</ref>.  
# '''[[رهبری]] دوستداران و طرفداران [[امام مهدی|امام زمان]] {{ع}} و حفظ [[مصالح اجتماعی]] [[شیعیان]]؛''' [[امام مهدی|امام زمان]] {{ع}} توانست به وسیله [[نایبان خاص]]، [[رهبری]] خویش را در [[جامعه]] اعمال کرده، خسارت‌‏های ناشی از عدم حضور مستقیم خود را جبران نماید. همچنین، کمبودی که به واسطه حاضر نبودن [[امام]]، در اجتماع [[شیعیان]] پیدا شده بود، پر کرده، [[مصالح]] اجتماع آن زمان و دوستداران را ـ در سخت‏‌ترین و پیچیده‏‌ترین شرایط اجتماعی و سیاسی ـ حفظ کند و نگذارد [[شیعیان]] [[منحرف]] شده و متلاشی شوند<ref>ر. ک: صدر، سیّد محمد، تاریخ الغیبة الصغری، ص ۴۲۶.</ref>.  
۱۲۹٬۵۶۲

ویرایش