سیره اجتماعی حضرت فاطمه: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر

سیره اجتماعی حضرت فاطمه (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۲۰ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۲۱

۸٬۴۰۵ بایت اضافه‌شده ، ۲۰ آوریل

بدون خلاصۀ ویرایش

دیداریویکی‌متن

Bahmani

مدیران

۱۳۳٬۹۶۰

ویرایش

@@ خط ۱۸: / خط ۱۸: @@
 == سیره اجتماعی ==
-از منابع تاریخی چنین بر می‌آید که حضرت زهرا {{س}} برای ایفای مسئولیت‌های اجتماعی با شخصیت‌هایی از [[یاران رسول خدا]] {{صل}} همچون [[سلمان]]، [[مقداد]]، [[ابوذر]]، [[بلال]]، [[عمار]] و [[جابر بن عبدالله انصاری]] ارتباط داشت، با آنان جلسه می‌گرفت، حوزه درسی تشکیل می‌داد و سخنان آموزنده و اطلاعات و رازهای [[غیبی]] و دعاهای مخصوص به آنان می‌آموخت<ref>برای نمونه ر.ک: بحارالانوار، ج۴۳، ص۶۶ – ۶۷.</ref>.
+از منابع تاریخی چنین بر می‌آید که حضرت زهرا {{س}} برای ایفای مسئولیت‌های اجتماعی با شخصیت‌هایی از [[یاران رسول خدا]] {{صل}} همچون [[سلمان]]، [[مقداد]]، [[ابوذر]]، [[بلال]]، [[عمار بن یاسر|عمار]] و [[جابر بن عبدالله انصاری]] ارتباط داشت، با آنان جلسه می‌گرفت، حوزه درسی تشکیل می‌داد و سخنان آموزنده و اطلاعات و رازهای [[غیبی]] و دعاهای مخصوص به آنان می‌آموخت<ref>برای نمونه ر.ک: بحارالانوار، ج۴۳، ص۶۶ – ۶۷.</ref>.
 وقتی [[بیمار]] می‌شد، آنان به عیادتش می‌آمدند و در [[اعیاد]] و روزهای [[خجسته]] و هنگام تولد فرزندانش برای عرض تبریک به حضورش می‌رسیدند و یا برای حل مشکل در مانده‌ای به او مراجعه کرده، از حضرتش استمداد می‌جستند.
@@ خط ۳۱: / خط ۳۱: @@
 بدین ترتیب [[زندگی]] فاطمه {{س}} همان‌گونه که در ابعاد فردی، [[عبادی]]، [[اخلاقی]] و [[تربیتی]] [[حجت]] است، در ابعاد [[اجتماعی]]، [[سیاسی]] و نظامی نیز حجت و درس‌آموز است. او به همگان آموخت که درباره مسائل مختلف فردی و اجتماعی چگونه موضع بگیرند و نیز آموخت که در مواردی که [[ضرورت]] ایجاب کند، با [[حفظ]] معیارها و ضوابط مذهبی می‌توان به میدان اجتماعی پا نهاد و حتی وارد عرصه کارزار شد و به [[یاری]] [[رزمندگان]] شتافت. همچنین نشان داد که [[زن]] [[مسلمان]] باید در عرصه سیاسی، آن‌گاه که تشخیص دهد، [[حق]] به [[انزوا]] و فراموشی سپرده شده و [[مردم]]، راه [[انحراف]] در پیش گرفته‌اند، به دفاع از حق بپردازد و با پرچمداران [[باطل]] به [[ستیز]] برخیزد و در این راه تا سرحد [[شهادت]] پیش رود<ref>[[علی رفیعی|رفیعی، علی]]، [[درآمدی بر سیره فاطمی (کتاب)|درآمدی بر سیره فاطمی]]، ص ۱۵۳.</ref>.
+== مشارکت در امور اجتماعی ==
+قدر مسلم این است که [[فاطمه]]{{س}} با داشتن چهار فرزند که به تدریج به [[زندگی]] آنان وارد شده‌اند، [[معیشت]] بسیار [[سختی]] داشته است. در تمام مدت زندگی مشترک با [[امیرالمؤمنین]] به‌طور پیوسته مشغول پرستاری از [[فرزندان]] خردسالش بود، اما نقش [[اجتماعی]] خود را نیز به‌طور کامل ادا نموده و حضور در صحنه‌های اجتماعی از جمله مسئولیت‌های آن حضرت بوده است.
+مشارکت فاطمه{{س}} در عرصه‌های [[اجتماع]] یک مشارکت وسیع و همه‌جانبه بوده است. البته داده‌های [[تاریخی]] در این زمینه خیلی زیاد نیست. این [[گناه]] بر گردن مورخان است. [[زن‌ها]] در صدر اسلام مشارکت همه‌جانبه داشتند و هیچ محدودیتی برای آنان نبود. [[بنی‌امیه]] و [[بنی‌عباس]] [[زنان]] را از صحنه‌ها بیرون کردند؛ زیرا مشارکت زنان در [[حیات سیاسی]] یک [[جامعه]] به معنای مشارکت همه مردان آن جامعه خواهد بود و [[حاکمان جور]] و [[ظلم]] از اینکه [[مردم]] در صحنه‌ها حاضر باشند، وحشت دارند، به همین جهت زنان را از صحنه‌ها خارج کردند در حالی که زنان در صدر اسلام حضور فعال داشتند. زنانی که [[اسلام]] نیز به [[نیکی]] از آنان یاد می‌کند، زنانی اجتماعی هستند و کاملاً در صحنه‌های [[سیاست]] و اجتماع حضور فعال دارند. زنانی چون بلقیس ملکه سبا، [[آسیه همسر فرعون]]، [[مریم]]{{س}}، [[دختران شعیب]]، مادر و خواهر حضرت موسی{{ع}}.
+فاطمه{{س}} در مسائل عمومی اجتماع نیز نقشی فراگیر و فعال داشته است. پس از [[غزوه اُحُد]] که [[رسول‌الله]]{{صل}} با قرائت آیاتی از [[قرآن]] به دلجویی از بازماندگان [[شهدا]] می‌پرداخت، بر مزار آنان حاضر می‌شد و برای آنان از [[خدا]] طلب آمرزش می‌نمود. فاطمه{{س}} در این دلجویی‌ها پا‌به‌پای پدر [[رفتار]] می‌کرد. [[واقدی]] می‌نویسد: «[[پیامبر اکرم]]{{صل}} کنار پیکر [[حمزه]] نشست و گریست. فاطمه{{س}} نیز در کنار پدر نشست و گریست. او در [[مصیبت]] حمزه بسیار گریان بود و پیامبر اکرم{{صل}} هم با [[گریه]] او گریه می‌کرد و می‌فرمود: هرگز مصیبتی به بزرگی مصیبت تو به من نرسیده است. آن حضرت مکرر می‌فرمود: ای کاش من هم با [[شهیدان]] [[اُحُد]] [[شهید]] می‌شدم»<ref>المغازی النبویه، ج۱، ص۲۷۰.</ref>.
+[[فاطمه]]{{س}} هر دو سه [[روز]] یک بار به زیارت شهدا می‌رفت و کنار [[قبور]] ایشان می‌گریست و [[دعا]] می‌کرد<ref>المغازی النبویه، ج۱، ص۲۹۰.</ref>.
+در برخی از کتاب‌های [[تاریخی]] آمده است که فاطمه گاه دست [[فرزندان]] خود را می‌گرفت و به دیدار خانواده‌های شهدا می‌رفت و یا در [[تشییع پیکر]] [[پاک]] شهیدان شرکت می‌کرد<ref>وسائل الشیعه، ج۳، ص۲۴۰.</ref>.
+فاطمه{{س}} از طرف پدر [[مسئولیت]] دیدار با خانواده‌های شهدا را داشت تا [[مشکلات]] آنها را بپرسد و به گوش پدر برساند تا [[رسول الله]]{{صل}} آنها را حل کند.
+همچنین فاطمه{{س}} گاه بر مسند قضا می‌نشست؛ چنان‌که دو [[زن]] که در مورد مسئله‌ای [[اختلاف]] داشتند، نزد او آمدند و طرح دعوا نمودند و حضرت بین آنان [[داوری]] کرد<ref>زن و پیام‌آوری، ج۱، ص۲۱۲.</ref>.
+فاطمه{{س}} [[معلم]] [[زنان]] نیز بود. شواهد زیادی وجود دارد که آن حضرت جلسات عمومی [[تدریس]] برای زنان داشته است. همچنین زنان به صورت فردی به نزد او آمده و سؤالات [[دینی]] خود را می‌پرسیدند. به نمونه‌ای اشاره می‌کنیم: زنی به حضور فاطمه{{س}} رسید و گفت: من مادر [[ضعیف]] و [[ناتوانی]] دارم که درباره [[نماز خواندن]] خود دچار مشکلی شده و مرا به حضور تو فرستاده است تا سؤال کنم [[تکلیف]] او چیست؟ زن سؤال خود را مطرح کرد و حضرت [[جواب]] او را داد. سپس آن زن سؤال دیگری مطرح کرد و پاسخ شنید. سؤال سوم تا دهم تکرار شد و فاطمه{{س}} با حوصله زیاد هر یک از [[سؤال‌ها]] را [[پاسخ]] داد. آن زن خجالت‌زده شد و گفت: ای [[دختر رسول خدا]]! تو را خسته کردم. فاطمه{{س}} فرمود: ایرادی ندارد، سؤال خود را ادامه بده و هر چه می‌خواهی سؤال کن<ref>بحارالانوار، ج۲، ص۳.</ref>.
+با این وصف می‌باید احادیث بسیاری از فاطمه{{س}} نقل شده باشد، اما [[سیر]] حوادث پس از [[وفات پیامبر اکرم]]{{صل}} و دگرسانی صحنه [[سیاست]] و به دنبال آن جریان [[فرهنگ]] منع [[حدیث]] و تدوین آن و جلوگیری از نشر [[فضایل]] و [[علوم]] [[اهل‌بیت]] و غیره موجب شد [[احادیث]] اندکی از ایشان به دست ما برسد.
+[[ملاقات]] و مراوده با [[مؤمنین]]: [[اصحاب رسول الله]] به راحتی به [[خانه فاطمه]]{{س}} رفت و آمد داشتند و سؤالات خود را از محضر او می‌پرسیدند. [[فاطمه]] نوعی مرجعیت فکری و [[دینی]] داشته است و به سؤالات آنان پاسخ می‌داده‌اند.
+[[جابر بن عبدالله انصاری]] نقل می‌کند که من [[صحیفه فاطمیه]] را از فاطمه{{س}} آموختم. [[سلمان فارسی]] نیز می‌گوید: فاطمه به من [[دعای نور]] را آموخت و فرمود این [[دعا]] را از پدرم آموختم و به تو می‌آموزم.
+فاطمه{{س}} حتی با غیر مؤمنین نیز ملاقات داشته است و طرف استمداد آنان واقع شده است. پس از شکستن [[صلح حدیبیه]]، [[ابوسفیان]] به [[مدینه]] آمد تا شاید بتواند [[پیمان]] را برای مدتی طولانی‌تر تجدید کند. او با بعضی از [[اصحاب]] ملاقات نمود، اما آنها او را طرد کردند. سپس به خانه فاطمه{{س}} آمد و از او درخواست نمود تا میانجی باشد. آن حضرت فرمود: ابوسفیان [[عزم]] پدرم جزم شده است<ref>السیرة النبویه ابن هشام، ج۴، ص۱۳.</ref>.
+از دیگر مراودات ایشان، حضور در فعالیت‌های دسته‌جمعی چون [[مراسم حج]]، حضور در [[حجةالوداع]] و [[غدیرخم]] می‌باشد<ref>[[مرضیه محمدزاده|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان پیامبر اکرم و زنان با پیامبر اکرم (کتاب)|زنان پیامبر اکرم و زنان با پیامبر اکرم]]، ص۱۹۵.</ref>.
 == جستارهای وابسته ==
@@ خط ۵۲: / خط ۷۹: @@
 {{منابع}}
 # [[پرونده:10068654.jpg|22px]] [[علی رفیعی|رفیعی، علی]]، [[درآمدی بر سیره فاطمی (کتاب)|'''درآمدی بر سیره فاطمی''']]
+# [[پرونده:IM011013.jpg|22px]] [[مرضیه محمدزاده|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان پیامبر اکرم و زنان با پیامبر اکرم (کتاب)|'''زنان پیامبر اکرم و زنان با پیامبر اکرم''']]
 {{پایان منابع}}