بحث:رشد اقتصادی در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر

بحث:رشد اقتصادی در قرآن (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۲۸ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۵۹

۱۵٬۲۸۶ بایت اضافه‌شده ، ‏۲۸ آوریل ۲۰۲۵

۱۲۹٬۵۶۲

ویرایش

@@ خط ۱۱۱: / خط ۱۱۱: @@
 === [[انفاق]] ===
 از دیگر عوامل معنوی که در [[اقتصاد اسلامی]] برای رشد و پیشرفت اقتصادی مطرح و بر آن تأکید شده، انفاق است. انفاق به معنای واگذاری برخی از درآمدها و [[ثروت‌ها]] به دیگران جهت بهره‌مندی از آن، این فرصت را به دیگر اعضای [[ناتوان]] و [[فقیر]] [[جامعه]] می‌‌دهد تا در مسیر [[پیشرفت]] و [[رشد اقتصادی]] [[همکاری]] کنند. هر چند که گام‌های این افراد دریافت کننده [[انفاق]] [[سست]] و [[ضعیف]] است، ولی در مجموع به [[اقتصاد جامعه]] کمک می‌‌کند تا در یک روند سازنده و فراگیر به [[رشد]] و [[پیشرفت]] متوازن و [[متعادل]] خود ادامه دهد. از این رو [[خداوند]] [[انفاق]] را به جهاتی از جمله [[حکمت]] پیش گفته به عنوان یکی از عوامل مهم [[معنوی]] رشد و [[پیشرفت اقتصادی]] [[شناسایی]] و معرفی می‌‌کند<ref>بقره، آیه ۲۷۶؛ روم، آیه ۳۹؛ سبا، آیه ۳۹؛ و نیز طلاق، آیه ۷.</ref>.<ref>[[خلیل منصوری|منصوری، خلیل]]، [[عوامل مادی و معنوی جهاد اقتصادی (مقاله)|عوامل مادی و معنوی جهاد اقتصادی]]. </ref>
+==وعده خداوند به [[مؤمنان]] برای رونق [[اقتصادی]]==
+[[خدا]] بصراحت درباره کساد اقتصادی در شرایط [[تحریم]] به [[مؤمنان واقعی]] یادآور می‌شود که [[محبت الهی]] موجب می‌شود تا [[مشکلات]] اقتصادی نه تنها حلّ شود، بلکه رونق اقتصادی و شکوفایی در [[سایه]] [[فضل الهی]] برای مؤمنان تحقق یابد؛ زیرا [[مشیت الهی]] بر این قرار گرفته تا به [[اهل]] [[ایمان]] کمک کند. پس امتی که ‌ترس از [[رکود اقتصادی]] به دلیل [[کسادی]] [[تجارت خارجی]] و محدودیت‌های اعمالی [[دشمنان]] [[مستکبر]] [[جهانی]] دارد: {{متن قرآن|وَتِجَـٰرَةٌۭ تَخْشَوْنَ كَسَادَهَا}}<ref>توبه، آیه ۲۴</ref>، می‌بایست به خدا [[امیدوار]] باشد که مشیت الهی فوق هر [[اراده]] و مشیتی است و خدا از جایی که [[انسان]] [[گمان]] نمی‌کند او را [[بی‌نیاز]] می‌کند و با فضل و [[امدادهای غیبی]] خویش مشکلات اقتصادی را همانند مشکلات و محاصره نظامی بر می‌دارد؛ چنانکه خود بصراحت می‌فرماید:به تحقیق خدا شما را در جاهای بسیاری [[نصرت]] کرد.. و زمانی که [[زمین]] با همه فراخی بر شما تنگ آمد.. و لشکریانی رافرستاد که شما آنان را نمی‌دیدید و خدا کسانی که [[کافر]] شدند را عذابی سخت کرد.. و اگر از [[فقر]] و تنگنای اقتصادی هراسان هستید، پس به تحقیق خدا شما را به فضل خویش اگر بخواهد [[غنی]] و بی‌نیاز می‌سازد؛ زیرا خدا [[علیم]] و [[حکیم]] است.<ref>توبه، آیات ۲۴ تا ۲۸</ref>
+این [[آیات]] بصراحت از امدادهای غیبی در مسائل گوناگون نظامی و اقتصادی سخن به میان آورده است؛ در حالی که بر اساس برآوردهای ظاهری و بسندگی به اسباب ظاهری هیچ [[موفقیت]] و [[پیروزی]] نمی‌بایست نصیب مؤمنان شود؛ اما اسباب [[معنوی]] که در راس آن امدادهای غیبی خدا به مؤمنان قرار دارد، نه تنها مشکلات را بر طرف کرد، بلکه مؤمنان را [[پیروز]] و موفق گردانید و [[بی‌نیازی]] اقتصادی را برای آنان رقم زد.<ref>[[خلیل منصوری|منصوری، خلیل]]، [[نقش اسباب معنوی در جهش اقتصادی (مقاله)|نقش اسباب معنوی در جهش اقتصادی]]</ref>
+==عوامل و اسباب معنوی در [[جهش اقتصادی]]==
+اگر بخواهیم جهش در [[تولید]] و [[اقتصاد]] را [[تجربه]] کنیم باید افزون بر اسباب مادی و ظاهری، به اسباب معنوی نیز توجه داشته باشیم، این اسباب [[معنوی]] شامل امور بسیاری است که برخی از آنها از نگاه [[قرآن]] عبارتند از:
+#'''[[ایمان]]''': از مهم‌ترین عوامل و اسباب [[معنوی]] که در هر کاری از جمله [[اقتصاد]] می‌تواند تأثیر مثبت و مستقیم داشته باشد [[ایمان]] است؛ زیرا ایمان در کنار [[عمل صالح]] موجب می‌شود تا [[خدا]] [[برکات]] را بر امتی سرازیر کند.<ref>اعراف، آیه ۹۶</ref>
+#'''[[تقوای الهی]]''': در کنار ایمان، تقوای الهی بسیار نقش دارد. این تقوای الهی همان [[حرکت]] بر مدار [[دین اسلام]] و آموزه‌های [[وحیانی]] آن است که تحقق بخش [[عبادت]] [[واقعی]] است. این‌گونه است که برکات و [[رشد اقتصادی]] و جهش [[تولید]] و مانند آن در یک [[امت]] تحقق می‌یابد و خدا به شکل خاص به آنان [[عنایت]] می‌ورزد.<ref>بقره، آیه ۲۱؛ اعراف، آیه ۹۶؛ طلاق، آیات ۲ و ۳</ref>
+#'''[[امنیت فراگیر]] و جامع''': از دیگر عوامل موثر در [[رشد]] و جهش تولید و اقتصاد می‌توان به امنیت‌ اشاره کرد؛ زیرا هرگونه اختلال در [[امنیت]] [[اجتماع]] یا افراد مانند فقدان [[امنیت روانی]] در یک امت، عامل کاهش رشد اقتصادی یا حتی [[کسادی]] و رکودی [[اقتصادی]] است. بنابراین، باید به عامل [[معنوی]] امنیت بسیار توجه شود. شکی نیست که امنیت [[حقیقی]] از نظر [[قرآن]] در [[سایه]] ایمان پدید می‌آید؛ زیرا ریشه ایمان همان امنیت است که با [[تعالیم]] [[عبادی]] [[اسلام]] و عمل به [[آموزه‌های وحیانی]] آن تحقق می‌یابد. پس هر کسی که رشد اقتصادی و جهش تولید می‌خواهد می‌بایست به [[ایمان به خدا]] و امنیت نشات گرفته از آن توجه خاص کند. البته امنیت فراگیر مادی و ظاهری و نظامی و مانند آنها نیز متأثر از همین ایمان است.<ref>بقره، آیه ۱۲۶؛ نحل، آیه ۱۱۲</ref>
+#'''[[عقلانیت]]''': از نظر [[آموزه‌های قرآن]] [[تعقل]] یکی از اسباب معنوی در [[توفیق]] و [[موفقیت]] است؛ به این معنا که اگر کسی بخواهد در کاری موفق باشد، می‌بایست از عنصر معنوی عقلانیت و تعقل بهره گیرد و در محاسبات خویش [[حق]] و خدا را در مدنظر قرار دهد؛ زیرا کسی که تعقل نمی‌ورزد گوش به سخنان و برنامه‌های مبتنی بر [[حق‌محوری]] [[و]] [[خدامحوری]] نمی‌دهد و اگر بشنود آن را [[جامه]] عمل نمی‌پوشاند، بلکه به این سخنان و برنامه‌ها پشت می‌کند.<ref>انفال، آیات ۲۲ و ۲۳</ref> [[مدیریت اقتصادی]] [[کشور]] و [[امت]] می‌بایست در دست عقلایی باشد که با [[عقلانیت]] خویش منابع [[ثروت]] از مادی و [[معنوی]] و ظاهری و [[باطنی]] را به [[خدمت]] می‌گیرند تا [[مشکلات]] را از پیش رو بر دارند و در تحریم‌ها.
+#'''[[جهاد در راه خدا]]''': کسانی به [[امداد غیبی]] دست می‌یابند که جهاد در راه خدا را در [[برنامه‌ریزی]] خویش مدنظر قرار دهند؛ زیرا کسانی که در [[راه خدا]] هر کاری را انجام می‌دهند، [[خدا]] با [[معیت]] خویش آنان را به سر انجام مقصد و مقصود می‌رساند.<ref>عنکبوت، آیه ۶۹</ref> پس اگر امتی بخواهد در کار جهش [[تولید]] و [[اقتصاد]] موفق باشد، می‌بایست با خدا [[معامله]] کند و جهاد در راه خدا را به‌عنوان یک [[فرهنگ]] در خود نهادینه سازد و با [[تفکر]] [[جهادی]] به میدان [[کارزار]] [[اقتصادی]] گام بگذارد تا [[توفیق الهی]] [[رفیق]] راه اقتصاد ی او شود.
+#'''[[امید به خدا]]''': دستیابی به توفیق الهی نیازمند امید به خدا است؛ زیرا کسی که به خدا امیدی ندارد و از او [[مایوس]] است، در هر کاری که وارد شود نمی‌تواند موفقیتی کسب کند. بنابراین، لازم است که جهادگران عرصه تولید با امید به خدا در کار اقدام کنند و [[امیدوار]] باشند که از [[امداد]] و توفیق‌های [[الهی]] بهره‌مند می‌شوند و خدا با معیت خویش آنان را [[یاری]] می‌رساند. در [[آیات قرآن]] بارها از این امر سخن به میان آمده است؛ چنانکه [[حضرت موسی]]{{ع}} در اوج [[تنهایی]] صرفاً، با امید به خدا از معیت الهی بهره‌مند شد و خدا او را در کارهایش موفق و سربلند کرد.<ref>قصص، آیه ۲۲</ref>
+#'''[[دعا]]''': [[انسان]] باید با [[ذکر الهی]] و دعا پیوند خویش را با خدایی [[حفظ]] کند که همه هستی در [[اختیار]] اوست و اگر بخواهد [[آتش]] را گلستان می‌کند و اسباب را از اسباب بودن خارج می‌سازد و بی‌اسباب [[پیروزی]] را رقم می‌زند. [[مؤمنان]] در هر کاری از جمله اقتصادی می‌بایست دست به دعا بردارند و با اتصال به منبع لایزال [[قدرت]] و [[ثروت]] و [[عزت]] از او بخواهند تا با اسباب یا بی‌اسباب آنان را موفق سازند؛ چراکه [[خزائن]] هستی در [[اختیار]] [[خدا]] است.<ref>بقره، آیات ۱۲۷ و ۱۲۸؛ اسراء، آیه ۱۰۰؛ یوسف، آیه ۵۵؛ منافقون، آیه ۷</ref>
+#'''[[عبادت]]''': بی‌گمان [[استعانت‌جویی]] خالصانه از خدا نیازمند عبادتی خالصانه است. بنابراین، مؤمنانی که خالصانه خدا را عبادت می‌کنند و در [[عبادت]] [[شرک]] نمی‌ورزند، [[خدا]] را به‌عنوان همه‌کاره هستی می‌پذیرند و تنها به او [[امید]] می‌بندند؛ زیرا می‌دانند که تنها اوست که اسباب ساز است و به اسباب، [[قدرت]] تأثیر می‌دهد؛ وگرنه اگر [[مشیت]] و [[اذن الهی]] نباشد هیچ سببی تأثیری نخواهد داشت؛ چنانکه [[آتش]] بر ابراهیم{{ع}} تأثیری نداشت.<ref>حمد، آیه ۵؛ انبیاء، آیه ۶۹؛ یونس، آیه ۱۰۷</ref>
+#'''[[شکر]]''': از عوامل [[معنوی]] [[موفقیت]] و [[پیروزی]]، [[شکرگزاری]] زبانی و عملی است؛ کسی که شکر می‌گزارد خدا نه تنها به [[نعمت]] او می‌افزاید، بلکه سعه صدری در [[دل]] او قرار می‌دهد که موجب افزایش قدرت و توان او شده و [[مشکلات]] را به [[سادگی]] از پیش رو بر می‌دارد.<ref>ابراهیم، آیه ۷؛ احقاف، آیه ۱۵</ref>
+#'''انفاقات [[مالی]] و [[نماز]]''': کسی که انفاقات مالی دارد و نماز می‌گزارد، از [[امدادهای الهی]] بهره‌مند می‌شود و خدا به او یاد می‌دهد که چگونه کارهای خیری را انجام دهد که موفقیت او را موجب می‌شود. در [[حقیقت]] [[امدادهای غیبی]] از طریق [[القاء]] و [[الهام]] و حتی [[وحی]] غیرتشریعی پیامد قرار گرفتن در مسیر [[توحید]] و هدایت‌های [[الهی]] است که با انجام [[کارهای نیک]] و [[اعمال صالح]] از جمله انفاقات مالی و نماز همراه می‌شود.<ref>انبیاء، آیه ۷۳</ref> از نظر [[قرآن]]، انفاقات مالی حتی از سوی کسانی که مشکل [[اقتصادی]] دارند خود موجب [[رشد اقتصادی]] می‌شود و [[انفاق]] مالی به‌عنوان یک عامل معنوی در بهبود [[اقتصاد خانواده]] و [[امت]] تأثیر مستقیم دارد.<ref>بقره، آیه ۲۷۶؛ روم، آیه ۳۹؛ سبأ، آیه ۳۹؛ طلاق، آیه ۷</ref>
+#'''[[توکل]]''': [[توکل بر خدا]] یکی از مهم‌ترین عوامل معنوی در بهره‌مندی از امدادهای غیبی است. اصولا توکل موجب افزایش [[روحیه]] در متوکلین<ref>آل‌عمران، آیه ۱۲۲</ref>، [[شهامت]] و [[شجاعت]] در [[اقدام عملی]]<ref>یونس، آیه ۷۱؛ هود، آیه ۳۶</ref>، [[استقامت]] و [[صبوری]] در برابر مشکلات و [[مصیبت‌ها]]<ref>ابراهیم، آیه ۱۲؛ نحل، آیات ۴۱ و ۴۲</ref>، کفایت امور از سوی خدا<ref>آل‌عمران، آیه ۱۷۳؛ نساء، آیه ۸۱</ref>، بهره‌مندی از فضل و [[عنایت خاص الهی]]<ref>آل‌عمران، آیات ۱۷۳ و ۱۷۴</ref>، [[استعانت‌جویی]] فقط از [[خدا]]<ref>اعراف، آیات ۱۸۸ و ۱۸۹</ref> و مانند آنها می‌شود که خود مهم‌ترین عامل [[معنوی]] در [[پیروزی]] و موفقیت‌ها در هر کاری است. در [[فعالیت اقتصادی]]، [[توکل]] می‌تواند به‌عنوان [[موتور]] اصلی فعالیت‌های جهادگران [[مؤمن]] در عرصه [[تولید]] وجهش [[اقتصادی]] باشد.
+#'''[[استغفار]] و [[توبه]]''': از دیگر عوامل موثر معنوی می‌بایست به استغفار و توبه‌ اشاره کرد که بستر [[رشد اقتصادی]] و [[موفقیت]] و جهش تولید و مانند آنها می‌شود.<ref>هود، آیات ۳ و ۵۳؛ نوح، آیات ۱۰ و ۱۱</ref>
+# '''[[استقامت]] بر [[دین اسلام]]''': مؤمنانی که بر [[دین]] استقامت می‌ورزند و از اصول بنیادین آن کوتاه نمی‌آیند [[خدا]] از طرق مختلف به ایشان [[امداد]] می‌رساند و مشکلاتشان را حل و فصل می‌کند.<ref>جن، آیه ۱۶</ref>
+#'''عمل به [[اسلام]]''': اسلام به‌عنوان [[فلسفه]] و [[سبک زندگی]] [[الهی]] مطرح است و اگر کسی بخواهد ازمواهب الهی در [[دنیا]] و [[آخرت]] بهره‌مند شود می‌بایست به اسلام به این عنوان توجه و اهتمام ورزد. بر این اساس، هرگونه‌ [[گریز]] از اسلام و [[احکام]] آن می‌تواند عامل [[مشکلات]] گوناگون از جمله اقتصادی باشد. برای [[رهایی]] از مشکلات و نیز بهره‌مندی از [[امدادهای غیبی]] الهی باید عمل به اسلام در همه [[شرایع الهی]] در دستور کار قرار گیرد.<ref>مائده، آیه ۶۶</ref>.<ref>[[خلیل منصوری|منصوری، خلیل]]، [[نقش اسباب معنوی در جهش اقتصادی (مقاله)|نقش اسباب معنوی در جهش اقتصادی]]</ref>
 == پانویس ==
 {{پانویس}}