←منابع
(←منابع) برچسب: پیوندهای ابهامزدایی |
(←منابع) برچسب: پیوندهای ابهامزدایی |
||
| خط ۴۲: | خط ۴۲: | ||
در پایان این بخش [[تذکر]] این مطلب نیز ضروری است که علاوه بر مردان بنی حارث بن خزرج، [[زنان]] این [[طایفه]] نیز نقشی به سزا در پیشگامی [[اسلام در مدینه]] داشتند. پس از [[هجرت]] نبی اکرم{{صل}} به [[مدینه]]، جمع زیادی از زنان این [[قوم]] در کنار مردان خود، پس از [[قبول اسلام]]، با آن حضرت [[بیعت]] کردندکه از جمله آنان میتوان از: محبّه بنت [[ربیع بن عمرو]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۶۸؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۲۱.</ref>، [[جمیله]] دختر [[سعد بن ربیع]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۶۸؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۲۱.</ref>، [[عمره]] دختر [[رواحة بن ثعلبه]] -[[خواهر]] [[عبدالله بن رواحه]] و مادر [[نعمان بن بشیر]]-<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۶۹؛ ابن حبیب [[بغدادی]]، المحبر، ص۴۲۱.</ref>، انیسه بنت [[خبیب بن یساف]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۷۱؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۲۱.</ref>، [[نائله]] بنت ربیع بن قیس -خواهر عبدالله بن ربیع-<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۷۳.</ref>، فریعه بنت [[مالک بن سنان]] -خواهر [[ابوسعید خدری]]-<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۷۴.</ref>، حبیبه بنت [[خارجة بن زید]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۶۹؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۲۱.</ref>، [[زینب]] بنت [[قیس بن شماس]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۶۹.</ref>، ام ثابت دختر ثابت بن قیس بن شماس<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۶۹؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۲۱.</ref>، [[لیلی]] بنت [[سماک بن ثابت]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۶۹؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۲۱.</ref>، [[ام ایوب]] دختر [[قیس بن سعد]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۷۰؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۲۱.</ref>، مندوس یا [[سدوس]] دختر [[خلاد بن سوید]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۷۰؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۲۱.</ref>، [[امیمه]] یا ابیّه بنت [[بشیر بن سعد]] -[[خواهر]] [[نعمان بن بشیر]] و مادر [[عبدالله بن رواحه]]-<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۷۱؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۲۰.</ref>، هزیله دختر [[ثابت بن ثعلبه]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۷۱؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۲۱.</ref>، انیسه یا [[نفیسه]] دختر [[ثعلبة بن زید]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۷۱؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۲۱.</ref>، [[کبشه]] بنت [[واقد بن عمرو]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۷۱.</ref>، ام سعد هزیله بنت [[عتبة بن عمرو]] مادر [[سعد بن ربیع]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۷۱. (برخی منابع از او با نام و نسب هزیله بنت عمرو بن عتبه یاد کرده است. (ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۲۱؛ ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۶، ص۲۸۷))</ref>، ام زید دختر [[سکن بن عتبه]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۷۱؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۲۱.</ref>، [[قریبه]] دختر [[زید بن عبد ربه]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۷۱؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۲۱.</ref>، کبشه بنت ثابت بن حارثه<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۷۳؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۲۲.</ref>، معاذه دختر [[عبدالله بن عمرو]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۷۳؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۲۱.</ref>، [[ام حکم]] یا [[ام حکیم]] بنت [[عبدالرحمن بن مسعود]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۷۳؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۲۲.</ref>، ام حباب فریعه بنت [[حباب بن رافع]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۷۵؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۲۲.</ref>، عقرب بنت [[سکن بن رافع]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۷۵.</ref> و [[عفراء]] بنت سکن بن رافع بن معاویة بن عبید بن أبجر<ref>ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۲۲.</ref> نام برد.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref> | در پایان این بخش [[تذکر]] این مطلب نیز ضروری است که علاوه بر مردان بنی حارث بن خزرج، [[زنان]] این [[طایفه]] نیز نقشی به سزا در پیشگامی [[اسلام در مدینه]] داشتند. پس از [[هجرت]] نبی اکرم{{صل}} به [[مدینه]]، جمع زیادی از زنان این [[قوم]] در کنار مردان خود، پس از [[قبول اسلام]]، با آن حضرت [[بیعت]] کردندکه از جمله آنان میتوان از: محبّه بنت [[ربیع بن عمرو]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۶۸؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۲۱.</ref>، [[جمیله]] دختر [[سعد بن ربیع]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۶۸؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۲۱.</ref>، [[عمره]] دختر [[رواحة بن ثعلبه]] -[[خواهر]] [[عبدالله بن رواحه]] و مادر [[نعمان بن بشیر]]-<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۶۹؛ ابن حبیب [[بغدادی]]، المحبر، ص۴۲۱.</ref>، انیسه بنت [[خبیب بن یساف]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۷۱؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۲۱.</ref>، [[نائله]] بنت ربیع بن قیس -خواهر عبدالله بن ربیع-<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۷۳.</ref>، فریعه بنت [[مالک بن سنان]] -خواهر [[ابوسعید خدری]]-<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۷۴.</ref>، حبیبه بنت [[خارجة بن زید]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۶۹؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۲۱.</ref>، [[زینب]] بنت [[قیس بن شماس]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۶۹.</ref>، ام ثابت دختر ثابت بن قیس بن شماس<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۶۹؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۲۱.</ref>، [[لیلی]] بنت [[سماک بن ثابت]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۶۹؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۲۱.</ref>، [[ام ایوب]] دختر [[قیس بن سعد]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۷۰؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۲۱.</ref>، مندوس یا [[سدوس]] دختر [[خلاد بن سوید]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۷۰؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۲۱.</ref>، [[امیمه]] یا ابیّه بنت [[بشیر بن سعد]] -[[خواهر]] [[نعمان بن بشیر]] و مادر [[عبدالله بن رواحه]]-<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۷۱؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۲۰.</ref>، هزیله دختر [[ثابت بن ثعلبه]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۷۱؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۲۱.</ref>، انیسه یا [[نفیسه]] دختر [[ثعلبة بن زید]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۷۱؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۲۱.</ref>، [[کبشه]] بنت [[واقد بن عمرو]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۷۱.</ref>، ام سعد هزیله بنت [[عتبة بن عمرو]] مادر [[سعد بن ربیع]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۷۱. (برخی منابع از او با نام و نسب هزیله بنت عمرو بن عتبه یاد کرده است. (ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۲۱؛ ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۶، ص۲۸۷))</ref>، ام زید دختر [[سکن بن عتبه]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۷۱؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۲۱.</ref>، [[قریبه]] دختر [[زید بن عبد ربه]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۷۱؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۲۱.</ref>، کبشه بنت ثابت بن حارثه<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۷۳؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۲۲.</ref>، معاذه دختر [[عبدالله بن عمرو]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۷۳؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۲۱.</ref>، [[ام حکم]] یا [[ام حکیم]] بنت [[عبدالرحمن بن مسعود]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۷۳؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۲۲.</ref>، ام حباب فریعه بنت [[حباب بن رافع]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۷۵؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۲۲.</ref>، عقرب بنت [[سکن بن رافع]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۷۵.</ref> و [[عفراء]] بنت سکن بن رافع بن معاویة بن عبید بن أبجر<ref>ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۲۲.</ref> نام برد.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref> | ||
==بنی حارث بن خزرج و دوران خلفای ثلاث== | |||
ارتباط بنی حارث بن خزرج با [[خلیفه اول]] دست کم به [[زمان]] [[هجرت رسول خدا]]{{صل}} به [[مدینه]] باز میگردد. بنا بر نقل گزارشات [[تاریخی]]، [[ابوبکر]] پس از [[هجرت به مدینه]]، به [[خانه]] [[خبیب بن اساف]] (یساف)<ref>ابن هشام، السیرة النبویه، ج۱، ص۴۹۳؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۲، ص۳۸۲؛ ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۲، ص۱۰۶.</ref> و به نقلی [[خارجة بن زید]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۱۳۰؛ نیز ر.ک: ابن هشام، السیرة النبویه، ج۱، ص۴۹۳؛ تقی الدین مقریزی، إمتاع الأسماع بما للنبی من الأحوال و الأموال و الحفدة و المتاع، ج۱، ص۶۸.</ref> وارد شد و با حبیبه<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۱۳۸؛ ابن عبد البر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۴، ص۱۸۰۷؛ ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۶، ص۶۰.</ref> و به نقلی [[ملیکه]]<ref>ر.ک: ابن عبد البر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۴، ص۱۸۰۷؛ یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۳، ص۲۶۵؛ ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۶، ص۶۰.</ref> دختر خارجة بن زید [[ازدواج]] کرد. ابوبکر تا زمانی که [[پیامبر]]{{صل}} در قید [[حیات]] بود، در [[قبیله]] بنی حارث بن خزرج در محله [[سنح]] [[زندگی]] میکرد<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۱۳۰.</ref>. ورود مستقیم ابوبکر بر بنی حارثیها، میتواند نشان از ارتباط نزدیک این [[قوم]] با ابوبکر در پیش از [[هجرت]] و شاید هم [[پیش از بعثت]] داشته باشد. این ارتباط، با ایجاد [[عقد اخوت]] بین ابوبکر و خارجة بن زید<ref>ابو نعیم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۲۱۰؛ ابن عبد البر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۲، ص۴۱۷؛ ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۱، ص۵۶۲.</ref>و نیز ازدواج ابوبکر با دختر خارجه مستحکمتر گردید. وقوع این پیوند سببی شاید در [[ارتباطات]] و روابط فی ما بین [[دستگاه خلافت]] به [[خلیفه]] گری ابوبکر و بنی حارث بن خزرج بیتأثیر نبوده باشد. | |||
سوای این ارتباط سببی، [[سقیفه]] نخستین رخداد بزرگ پسا [[پیغمبری]] است که برخی چهرههای بنی حارث بن خزرج در آن به ایفای نقش پرداختند. پس از [[رحلت نبی خاتم]]{{صل}} و تشکیل [[سقیفه بنی ساعده]]، و در پی گفتگوهای صورت گرفته در باب [[جانشینی رسول خدا]]{{صل}} در بین [[انصار]] و برخی [[مهاجرین]]، [[بشیر بن سعد]] نخستین فرد از انصار بود که با [[ابوبکر]] [[بیعت]] کرد<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۴۰۵؛ ابن درید، الاشتقاق، ص۴۵۸؛ ابو نعیم، معرفة الصحابه، ج۱، ص۳۵۱.</ref>. شاید [[حس]] [[حسادت]] [[بشیر]] به [[سعد بن عُباده]] -بزرگ خزرج- که برای امارت خود بر همه انصار در [[سقیفه بنی ساعده]] تلاش میکرد، در [[شتاب]] او برای [[بیعت با ابوبکر]] بیتأثیر نبوده است<ref>نگاه کنید: جوهری، السقیفه و الفدک، ۵۸؛ طبرسی، الاحتجاج، ج۱، ص۹۳؛ ابن ابیالحدید، شرح نهج البلاغه، ج۶، ص۹-۱۰، به نقل از السقیفه جوهری.</ref>. بشیر که از سران خزرج بود، چون اتفاق قومش را بر [[خلافت]] [[سعد بن عباده]] دید، از روی حسادت به سعد بن عباده، برخاست و گفت: «ای گروه انصار، اگرچه ما در [[جهاد با مشرکان]] و [[سبقت]] در [[دین]] دارای فضیلتیم، اما ما این کارها را انجام ندادیم مگر برای [[رضایت]] و [[خشنودی خداوند]] و [[پیروی از پیامبر]]{{صل}}. سزاوار نیست که بواسطه این امور بر [[مردم]] مسلط شویم. ما در عوض انجام این امور از [[دنیا]] هیج نمیخواهیم. [[خداوند]] [[ولی نعمت]] ماست و بر ما بواسطه [[پذیرش دین]] [[منت]] دارد. محمد{{صل}} مردی از [[قریش]] است و [[قوم]] و قبیلهاش به [[میراث]] او از دیگران سزاوارترند. [[سوگند]] به [[خدا]]، خداوند هرگز ما را در حالی نخواهد یافت که با [[مهاجران]] در کار خلافت به [[مخالفت]] برخیزیم. با [[تقوا]] باشید و با مهاجران در کار خلافت به [[نزاع]] و مخالفت برنخیزید».<ref>ابن قتیبه دینوری، الامامة و السیاسه، ج۱، ص۲۵-۲۶؛ جوهری، السقیفه و الفدک، ۵۸-۵۹. نیز ر.ک: ابن ابیالحدید، شرح نهج البلاغه، ج۶، ص۹-۱۰.</ref>وی بر این امر هم بسنده نکرد و هنگامی که عمر و [[ابوعبیده]] رفتند تا با ابوبکر بیعت کنند، جهت هموار نشدن کار برای سعد بن عباده، در [[بیعت کردن]] با ابوبکر، از آن دو پیشی گرفت و با ابوبکر بیعت کرد. این اقدام بشیر، با [[اعتراض]] برخی انصاریها مواجه شد؛ چندان که [[حباب بن منذر]] او را [[آواز]] داد و گفت: «کار را ضایع کردی؛ چه چیزی تو را مجبور بر این کار کرد؟ آیا بر این که پسرعمویت [[امیر]] شود [[حسادت]] کردی؟» [[بشیر]] در پاسخ، این عمل خود را دلسوزانه قلمداد کرده گفت: «[[سوگند]] به [[خدا]]، چنین نیست؛ من [[دوست]] نداشتم با مردمی در مورد حقشان [[نزاع]] و درگیری داشته باشم». [[[قبیله اوس]] هم وقتی کار [[بشیر بن سعد]] را که از بزرگان [[قوم]] بود و همچنین تلاش و [[اصرار]] [[خزرجیان]] را برای [[امیر]] کردن [[سعد بن عباده]] دیدند، از [[خلافت]] سعد بر خود خائف شدند و برخاستند و همگی با [[ابوبکر]] [[بیعت]] کردند<ref>ابن قتیبه دینوری، الامامة و السیاسه، ج۱، ص۲۶.</ref>. بدین ترتیب اتفاقی که بر خلافت سعد بن عباده بود، در هم [[شکست]] و [[مردم]] از هر جانب با ابوبکر بیعت کردند<ref>ابن ابیالحدید، شرح نهج البلاغه، ج۲، ص۳۹.</ref>. | |||
نقل است که بعدها، زمانی که دستگاه حاکمه، [[امام علی]]{{ع}} را همراه [[زبیر]] و گروهی از [[بنیهاشم]] برای [[بیعت با ابوبکر]] به [[مسجد]] آوردند، و حضرت در زمینه [[استحقاق]] خود برای خلافت سخن گفت. [[بشیر]] پس از سخنان حضرت، اینگونه عذر آورد که اگر [[انصار]] این سخنان را پیش از بیعت با ابوبکر میشنیدند، حتی دو تن هم به [[مخالفت با علی]]{{ع}} برنمیخاستند<ref>ابن قتیبه دینوری، الامامة و السیاسه، ج۱، ص۲۹ طبرسی، الاحتجاج، ج۱، ص۹۶؛ ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۶، ص۱۲.</ref>. [[ثابت بن قیس بن شماس]] را هم از دیگر حارثیهای حاضر در [[جریان سقیفه]] گفتهاند. او زمانی که ابوبکر و همراهانش به جمع حضار [[سقیفه]] پیوستند، به سخن ایستاد و در [[حمایت]] از خلافت انصار، به ذکر خدمات انصاریها در [[زمان]] [[حیات]] [[رسول اکرم]]{{صل}} پرداخت<ref>واقدی، الرده، ص۳۵.</ref>. | |||
افزون بر جریان سقیفه، [[نبرد]] با [[متنبئین]] و به ویژه [[پیکار]] معروف یمامه در [[سال ۱۲ هجری]] با [[مسیلمه]] [[کذّاب]]، که تهدیدی جدی برای [[اساس اسلام]] به شمار میرفت، را میبایست از دیگر جلوهای حضور انصار از جمله بنی حارث بن خزرج در دوران [[خلافت ابوبکر]] دانست. این [[جنگ]]، با کشته شدن جمع زیادی از انصار، که برخی منابع تعداد این [[شهدا]] را تا هفتاد<ref>واقدی، المغازی، ج۱، ص۳۵۰؛ بیهقی، دلائل النبوه، ج۳، ص۲۷۷؛ ابن کثیر، البدایه و النهایه، ج۴، ص۴۶. نیز ر.ک: ابن عبد البر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۳، ص۱۲۱۳، ۲۳۶۳ و ج۴، ص۱۶۲۷؛ ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۱، ص۸۸، ۲۷۹، ۲۳۱، ۳۷۷ و ج۲، ص۱۰۴، ۱۸۹، ۲۸۱ و....</ref> و «[[واقدی]]» (م. ۲۰۷ [[هجری]]) آمار آن را تنها در یک مرحله از این [[جنگ]]، ۱۱۶ تن ذکر کردهاند، پایان پذیرفت<ref>واقدی، الرده، ص۱۳۴.</ref>. [[طایفه]] بنی حارث بن خزرج نیز به عنوان یکی از [[طوایف]] [[انصاری]] حاضر در این [[پیکار]]، تلفاتی را متحمل شد که از جمله شهدای آنان میتوان از معاریف و اصحابی چون: [[بشیر بن عبدالله]]<ref>خلیفة بن خیاط، تاریخ، ص۵۹؛ ابو نعیم، معرفة الصحابه، ج۱، ص۳۵۷؛ ابن عبد البر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۱، ص۱۷۵.</ref>، [[ثابت بن قیس بن شماس]]<ref>خلیفة بن خیاط، تاریخ، ص۵۹؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۶۴.</ref> و از [[احلاف]] ایشان میتوان از کلیب بن بشر بن تمیم حلیف بنی حارث<ref>خلیفة بن خیاط، تاریخ، ص۵۹؛ ابن عبد البر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۳، ص.۱۳۲۸</ref> یاد کرد. | |||
از دیگر شرکت کنندگان بنی [[حارثی]] این [[نبرد]]، باید از [[ثابت بن قیس بن شماس]]، شیخ [[انصار]] و [[خطیب]] آنان<ref>واقدی، الرده، ص۱۳۱؛ ابن اعثم کوفی، الفتوح، ج۱، ص۲۹-۳۰.</ref>، و به نقل بسیاری از منابع، خطیب [[رسول خدا]]{{صل}}<ref>ابن هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۴۰۵؛ ابن درید، الاشتقاق، ص۴۵۳؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۶۴.</ref> یاد کرد. [[ابوبکر]]، [[ثابت بن قیس انصاری]] را همراه با سپاهی که در آن جمع زیادی از [[مهاجر]] و انصار حضور داشتند، به [[فرماندهی]] [[خالد بن ولید]] به جنگ [[مسیلمه]] فرستاد. وی پیش از اعزام [[سپاه]]، برای هر قبیلهای، فرماندهای قرار داد و فرماندهی انصار را به ثابت سپرد<ref>ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۲، ص۳۶۱. نیز ر.ک: بلاذری، فتوح البلدان، ص۹۷؛ ابن عبد ربه، العقد الفرید، ج۳، ص۳۲۹؛ ابو نعیم، معرفة الصحابه، ج۱، ص۳۹۵. ضمن این که خلیفة بن خیاط از او به عنوان فرمانده انصار در جنگ با «طلیحه اسدی» ذکر کرده است. (خلیفة بن خیاط، تاریخ، ص۵۱)</ref>. [[ثابت بن قیس]] که در این جنگ [[پرچمدار]] انصار نیز بود<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۳، ص۲۸۸؛ ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۲، ص۳۶۳؛ تقی الدین مقریزی، إمتاع الأسماع بما للنبی من الأحوال و الأموال و الحفدة و المتاع، ج۱، ص۵۲۹.</ref>، در یکی از [[مواقف]] [[جنگ]]، در حالی که [[پرچم]] زردی در دست داشت، رجزخوان بر [[لشکر]] [[دشمن]] [[حمله]] برد و جنگید تا کشته شد<ref>واقدی، الرده، ص۱۳۱؛ [[ابن اعثم کوفی]]، [[الفتوح]]، ج۱، ص۲۹-۳۰. و در باب کشته شدن او در یمامه ر.ک: [[بلاذری]]، [[فتوح البلدان]]، ص۹۷؛ [[ابو نعیم]]، [[معرفة الصحابه]]، ج۱، ص۳۹۵؛ [[ابن عساکر]]، [[تاریخ مدینه دمشق]]، ج۴، ص۳۲۷.</ref>. | |||
کشته شدن [[مسیلمه]] [[کذاب]] در انتهای [[نبرد یمامه]] هم از دیگر مواضع این [[جنگ]] است که از [[بنی حارث]] و مردمش نامی به میان آمده است. بنا بر برخی نقلها، زمانی که [[مرتدان]] به [[فرماندهی]] مسیلمه، به [[باغی]] در یمامه پناه برده بودند، در پی حملات مکرر و مداوم [[سپاه اسلام]]، مسیلمه بهدست مردی از بنی حارث به نام [[عبدالله بن زید بن ثعلبه]] کشته شد<ref>بلاذری، فتوح البلدان، ص۹۴.</ref>. | |||
از مشارکت بنی حارث بن خزرج در دیگر حوادث و وقایع مهم دوران [[خلافت]] [[خلفای سه گانه]] از جمله [[فتوحات]]، جز اخباری از حضور [[بشیر بن سعد]] در فتح [[عین التمر]] ([[سال ۱۲ هجری]])<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۴۰۳؛ بلاذری، انساب الاشراف، جی۱، ص۲۴۴.</ref> و کشته شدنش در این جنگ<ref>ابن درید، الاشتقاق، ص۴۵۷؛ ابو نعیم، معرفة الصحابه، ج۱، ص۳۵۱؛ ابن عبد البر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۱، ص۲۳۱ و ص۱۷۲-۱۷۳.</ref> و نیز مشارکت [[قرظة بن کعب انصاری]] در برخی فتوحات [[ایران]] اطلاعی به دست نیامده است. قرظة بن کعب انصاری را بیگمان باید، چهره شاخص [[انصار]] و بنی حارث در فتوحات ایران نامید. او در [[زمان]] امارت [[عمار بن یاسر]] بر [[کوفه]]، در فتوحات [[اهواز]] و دهستانهای آن مشارکت جست و در [[فتح شوشتر]] در [[سال ۱۷ هجری]]، فرماندهی [[سوارهنظام]] لشکر [[مسلمانان]] را بر عهده داشت<ref>بلاذری، فتوح البلدان، ص۳۶۹؛ یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۲، ص۳۰.</ref>. فتح همدان<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۴، ص۱۴۸؛ ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۳، ص۲۳.</ref> و [[ری]]<ref>خلیفة بن خیاط، تاریخ، ص۹۰؛ یعقوبی، تاریخ الیعقوبی، ج۲، ص۱۵۷؛ ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۳، ص۲۴.</ref> در دوران [[خلافت عمر بن خطاب]] در خلال سالهای ۲۲ و ۲۳ [[هجری]] -بنا بر برخی اقوال- و نیز [[همراهی]] وی با [[سلمان بن ربیعه باهلی]] در [[فتوحات]] [[ارمنستان]] و [[بلنجر]]<ref>بلاذری، فتوح البلدان، ص۲۰۲.</ref>، همچنین، فتح نهایی [[ری]] پس از چندین بار [[شورش]] [[مردم]] این [[شهر]] توسط [[قرظة بن کعب انصاری]] در [[زمان]] امارت [[ابوموسی اشعری]] –عامل عثمان بر [[کوفه]]-<ref>بلاذری، فتوح البلدان، ص۳۱۱.</ref>، در زمان [[خلافت عثمان]]، از دیگر گزارشات [[تاریخی]] است که حضور بنی حارث بن خزرج در [[فتوحات اسلامی]] را به [[اثبات]] میرساند. | |||
[[بشیر بن سعد]] هم از بنی حارثیهایی بود که در [[سال ۱۲ هجری]] همراه با [[خالد بن ولید]]، جهت فتح [[عینالتمر]]، -شهری نزدیک [[انبار]] در غرب کوفه،-<ref>محمد محمدحسن شراب، المعالم الأثیرة فی السنة و السیره، ص۲۰۴.</ref> به [[عراق]] فرستاده شده بود. خالد بن ولید، بشیر بن سعد را بنا بر نقلی به بانقیا -دهکدهای نزدیک کوفه- فرستاد. در آنجا، سواران [[عجم]] به [[فرماندهی]] فرخبنداذ به [[رویارویی]] با [[یاران]] [[بشیر]] ب ن سعد پرداختند و آنها را آماج تیرهای خود قرار دادند. بشیر و یارانش نیز با آنان [[حمله]] کردند. در درگیریای که بین دو طرف به وقوع پیوست، فرخبنداذ کشته شد و [[سپاه]] [[ایرانیان]] عقب نشستند. بشیر نیز در حالی که زخم برداشته بود، به موضع خود بازگشت. این زخم در [[عین التمر]] [[دهان]] باز کرد و بشیر بن سعد را به کام [[مرگ]] کشاند<ref>بلاذری، فتوح البلدان، ص۲۴۱-۲۴۲؛ یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۱، ص۳۳۱-۳۳۲. این در حالی است که منابع رجالی شیعی، عمدتاً کشته شدن بشیر بن سعد را در یمن و در همراهی با خالد بن ولید عنوان کردهاند. (شیخ طوسی، رجال الطوسی، ص۲۸-۲۹؛ علامه حلی، خلاصة الاقوال، ص۷۹؛ ابن داود، رجال ابن داود، ص۵۶)</ref>. | |||
علاوه بر میادین نظامی، برخی از افراد بنی حارث بن خزرج در کسوت [[کارگزاری]] در دوران [[خلافت]] خلفای ثلاث به ایفای [[خدمت]] پرداختند که از جمله ایشان میتوان به نام [[ابودرداء]] [[عویمر بن زید بن قیس]] اشاره کرد. ابودرداء [[قاضی]] [[عمر بن خطاب]] در [[دمشق]] و به نقلی قاضی معاویه در دمشق در [[زمان عثمان]] بود<ref>ابن عبد البر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۳، ص۱۲۲۹. نیز ر.ک: ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۷، ص۲۷۵.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref> | |||
== منابع == | == منابع == | ||