طغیان در قرآن: تفاوت میان نسخهها
←سرکشی و تجاوز از حدّ متعارف در گناه و کفر
| خط ۳۳: | خط ۳۳: | ||
==[[سرکشی]] و [[تجاوز]] از حدّ متعارف در [[گناه]] و [[کفر]]== | ==[[سرکشی]] و [[تجاوز]] از حدّ متعارف در [[گناه]] و [[کفر]]== | ||
واژه | واژه «طغیان» مصدر از ریشه «ط ـ غ ـ ی»<ref>لسان العرب، ج ۱۵، ص۷، «طغی»؛ المصباح، ج ۲، ص۳۷۳، «طغو».</ref> یا «ط ـ غ ـ و»<ref>المصباح، ج ۲، ص۳۷۳؛ تاج العروس، ج ۱۹، ص۶۳۵، «طغو».</ref> و به معنای گذشتن از اندازه<ref> العین، ج ۴، ص۴۳۵؛ المصباح، ج ۲، ص۳۷۴، «طغی».</ref> در [[امور مادی]] یا در [[امور معنوی]] است<ref> التحقیق، ج ۷، ص۸۲، «طغی».</ref>، از این رو به [[تجاوز از حد]] در گناه<ref> التعریفات، ص۱۱۶، «طغیان».</ref>، [[ظلم]]<ref> القاموس المحیط، ج ۴، ص۳۹۹-۴۰۰، «طغی»؛ تاج العروس، ج ۱۹، ص۶۳۴.</ref> یا کفر<ref> لسان العرب، ج ۱۵، ص۷.</ref> «طغیان» و به کسی که این امور را از حد بگذراند «[[طاغی]]» گفته میشود<ref> لسان العرب، ج ۱۵، ص۷-۹؛ المصباح، ج ۲، ص۳۷۴.</ref>. به نظر، طغیان وصفی است که ظهور و بروز آن، تجاوز از حدّ متعارف است. این سرکشی گاه در حوزه [[عقیده]] و به سبب [[لجاجت]] و [[افراط]] در کفر و [[شرک]] و [[نفاق]] و گاه در حوزه [[رفتار]] است که با [[زیادهروی]] در گناه و [[ستم]]<ref> التحقیق، ج ۷، ص۸۲-۸۳.</ref> همراه با [[قهر و غلبه]]<ref> الفروق فی اللغه، ص۲۲۴.</ref> ظاهر میشود. | ||
[[طاغوت]]، [[انسان]] باشد یا [[جن]] و [[شیطان]]، کسی است که طغیان و تجاوز او بسیار باشد. او [[مظهر]] [[دنیا]] و [[باطل]] است و در برابر [[خدا]] قرار میگیرد. برخی مصادیق طاغوت عبارتاند از [[حاکمان ستمگر]]، [[دانشمندان]] دنیازده، [[ثروتمندان]] فرورفته در [[ثروت]] و رئیسان [[دوستدار]] [[ریاست]]<ref> التحقیق، ج ۷، ص۸۴، «طغی».</ref>. بر این اساس، بروز طغیان، باز داشتن از [[راه خدا]] و [[حق]] و [[برتریطلبی]] در امور مادی و [[گرایشهای نفسانی]] است و طاغوت کسی است که [[احساس]] [[بینیازی]] همراه با [[استکبار]] و خودبرتربینی دارد<ref> التحقیق، ج ۷، ص۸۴-۸۵، «طغی».</ref>. (طاغوت) در [[قرآن کریم]] واژه طغیان به معنای [[عصیان]] و سرکشی و گناه و تجاوز از حد در امور [[مکروه]] با قهر و غلبه بهکاررفته است<ref>لفروق فی اللغه، ص۲۲۴؛ مفردات، ص۵۲۰-۵۲۱، «طغی»؛ المصباح، ج ۱۹، ص۶۳۴، «طغی».</ref>. در [[قرآن کریم]] واژه [[طغیان]] و مشتقات آن ۳۸ بار به کار رفتهاند که به [[طغیان]] [[طاغوتها]] در طول [[تاریخ]]، مانند فرعون<ref>{{متن قرآن|ٱذْهَبْ إِلَىٰ فِرْعَوْنَ إِنَّهُۥ طَغَىٰ}}«به سوی [[فرعون]] روان شو که او [[سرکشی]] کرده است» [[سوره طه]]، [[آیه]] ۲۴. {{متن قرآن|ٱلَّذِينَ طَغَوْا۟ فِى ٱلْبِلَـٰدِ}}«آنان که در [[شهرها]] سر به سرکشی برداشتند،» [[سوره]] فجر، آیه ۱۱.</ref> و [[نهی]] از طغیان<ref>{{متن قرآن|كُلُوا۟ مِن طَيِّبَـٰتِ مَا رَزَقْنَـٰكُمْ وَلَا تَطْغَوْا۟ فِيهِ فَيَحِلَّ عَلَيْكُمْ غَضَبِى وَمَن يَحْلِلْ عَلَيْهِ غَضَبِى فَقَدْ هَوَىٰ}} «از چیزهای پاکیزهای که روزیتان کردهایم بخورید و در آن از اندازه مگذرید که خشم من شما را فرا گیرد و هر که خشم من او را فرا گیرد بیگمان نابود خواهد شد» سوره طه، آیه ۸۱.</ref> و دوری و [[پیروی]] نکردن از [[طاغوت]]<ref>{{متن قرآن|وَٱلَّذِينَ ٱجْتَنَبُوا۟ ٱلطَّـٰغُوتَ أَن يَعْبُدُوهَا وَأَنَابُوٓا۟ إِلَى ٱللَّهِ لَهُمُ ٱلْبُشْرَىٰ فَبَشِّرْ عِبَادِ}} «و آنان را که از پرستیدن بت دوری گزیدهاند و به درگاه خداوند بازگشتهاند، مژده باد! پس به بندگان من مژده بده!» سوره زمر، آیه ۱۷.</ref> و طغیان [[یهود]]<ref>{{متن قرآن|وَقَالَتِ ٱلْيَهُودُ يَدُ ٱللَّهِ مَغْلُولَةٌ غُلَّتْ أَيْدِيهِمْ وَلُعِنُوا۟ بِمَا قَالُوا۟ بَلْ يَدَاهُ مَبْسُوطَتَانِ يُنفِقُ كَيْفَ يَشَآءُ وَلَيَزِيدَنَّ كَثِيرًۭا مِّنْهُم مَّآ أُنزِلَ إِلَيْكَ مِن رَّبِّكَ طُغْيَـٰنًۭا وَكُفْرًۭا وَأَلْقَيْنَا بَيْنَهُمُ ٱلْعَدَٰوَةَ وَٱلْبَغْضَآءَ إِلَىٰ يَوْمِ ٱلْقِيَـٰمَةِ كُلَّمَآ أَوْقَدُوا۟ نَارًۭا لِّلْحَرْبِ أَطْفَأَهَا ٱللَّهُ وَيَسْعَوْنَ فِى ٱلْأَرْضِ فَسَادًۭا وَٱللَّهُ لَا يُحِبُّ ٱلْمُفْسِدِينَ}} «و یهودیان گفتند که دست خداوند بسته است، دستشان بسته باد و بر آنچه گفتهاند لعنت بر ایشان باد بلکه دستهای او باز است و هرگونه بخواهد میبخشد و بیگمان آنچه به سوی تو از سوی پروردگارت فرو فرستاده شده است بر سرکشی و کفر بسیاری از آنان میافزاید؛ و میان آنان تا رستخیز دشمنی و کینهجویی افکندیم؛ هر بار که آتشی را برای جنگ بر افروختند خداوند آن را خاموش گردانید؛ و در زمین به تباهی میکوشند و خداوند تبهکاران را دوست نمیدارد» سوره مائده، آیه ۶۴.</ref> اشاره دارند و در سه مورد آن طغیان به اشیاء نسبت داده شده است<ref>{{متن قرآن|مَا زَاغَ ٱلْبَصَرُ وَمَا طَغَىٰ}}«چشم (وی سوی دیگر) نگشت و کژ ندید» سوره نجم، آیه ۱۷. {{متن قرآن|إِنَّا لَمَّا طَغَا ٱلْمَآءُ حَمَلْنَـٰكُمْ فِى ٱلْجَارِيَةِ}}«ما آنگاه که آب سر برکشید، شما را در کشتی (نوح) سوار کردیم» سوره حاقه، آیه ۱۱.</ref> که به معنای لغوی [[تجاوز]] از حدّ آمده است و در این مقاله از آن بحث نمیشود. | [[طاغوت]]، [[انسان]] باشد یا [[جن]] و [[شیطان]]، کسی است که طغیان و تجاوز او بسیار باشد. او [[مظهر]] [[دنیا]] و [[باطل]] است و در برابر [[خدا]] قرار میگیرد. برخی مصادیق طاغوت عبارتاند از [[حاکمان ستمگر]]، [[دانشمندان]] دنیازده، [[ثروتمندان]] فرورفته در [[ثروت]] و رئیسان [[دوستدار]] [[ریاست]]<ref> التحقیق، ج ۷، ص۸۴، «طغی».</ref>. بر این اساس، بروز طغیان، باز داشتن از [[راه خدا]] و [[حق]] و [[برتریطلبی]] در امور مادی و [[گرایشهای نفسانی]] است و طاغوت کسی است که [[احساس]] [[بینیازی]] همراه با [[استکبار]] و خودبرتربینی دارد<ref> التحقیق، ج ۷، ص۸۴-۸۵، «طغی».</ref>. (طاغوت) در [[قرآن کریم]] واژه طغیان به معنای [[عصیان]] و سرکشی و گناه و تجاوز از حد در امور [[مکروه]] با قهر و غلبه بهکاررفته است<ref>لفروق فی اللغه، ص۲۲۴؛ مفردات، ص۵۲۰-۵۲۱، «طغی»؛ المصباح، ج ۱۹، ص۶۳۴، «طغی».</ref>. در [[قرآن کریم]] واژه [[طغیان]] و مشتقات آن ۳۸ بار به کار رفتهاند که به [[طغیان]] [[طاغوتها]] در طول [[تاریخ]]، مانند فرعون<ref>{{متن قرآن|ٱذْهَبْ إِلَىٰ فِرْعَوْنَ إِنَّهُۥ طَغَىٰ}}«به سوی [[فرعون]] روان شو که او [[سرکشی]] کرده است» [[سوره طه]]، [[آیه]] ۲۴. {{متن قرآن|ٱلَّذِينَ طَغَوْا۟ فِى ٱلْبِلَـٰدِ}}«آنان که در [[شهرها]] سر به سرکشی برداشتند،» [[سوره]] فجر، آیه ۱۱.</ref> و [[نهی]] از طغیان<ref>{{متن قرآن|كُلُوا۟ مِن طَيِّبَـٰتِ مَا رَزَقْنَـٰكُمْ وَلَا تَطْغَوْا۟ فِيهِ فَيَحِلَّ عَلَيْكُمْ غَضَبِى وَمَن يَحْلِلْ عَلَيْهِ غَضَبِى فَقَدْ هَوَىٰ}} «از چیزهای پاکیزهای که روزیتان کردهایم بخورید و در آن از اندازه مگذرید که خشم من شما را فرا گیرد و هر که خشم من او را فرا گیرد بیگمان نابود خواهد شد» سوره طه، آیه ۸۱.</ref> و دوری و [[پیروی]] نکردن از [[طاغوت]]<ref>{{متن قرآن|وَٱلَّذِينَ ٱجْتَنَبُوا۟ ٱلطَّـٰغُوتَ أَن يَعْبُدُوهَا وَأَنَابُوٓا۟ إِلَى ٱللَّهِ لَهُمُ ٱلْبُشْرَىٰ فَبَشِّرْ عِبَادِ}} «و آنان را که از پرستیدن بت دوری گزیدهاند و به درگاه خداوند بازگشتهاند، مژده باد! پس به بندگان من مژده بده!» سوره زمر، آیه ۱۷.</ref> و طغیان [[یهود]]<ref>{{متن قرآن|وَقَالَتِ ٱلْيَهُودُ يَدُ ٱللَّهِ مَغْلُولَةٌ غُلَّتْ أَيْدِيهِمْ وَلُعِنُوا۟ بِمَا قَالُوا۟ بَلْ يَدَاهُ مَبْسُوطَتَانِ يُنفِقُ كَيْفَ يَشَآءُ وَلَيَزِيدَنَّ كَثِيرًۭا مِّنْهُم مَّآ أُنزِلَ إِلَيْكَ مِن رَّبِّكَ طُغْيَـٰنًۭا وَكُفْرًۭا وَأَلْقَيْنَا بَيْنَهُمُ ٱلْعَدَٰوَةَ وَٱلْبَغْضَآءَ إِلَىٰ يَوْمِ ٱلْقِيَـٰمَةِ كُلَّمَآ أَوْقَدُوا۟ نَارًۭا لِّلْحَرْبِ أَطْفَأَهَا ٱللَّهُ وَيَسْعَوْنَ فِى ٱلْأَرْضِ فَسَادًۭا وَٱللَّهُ لَا يُحِبُّ ٱلْمُفْسِدِينَ}} «و یهودیان گفتند که دست خداوند بسته است، دستشان بسته باد و بر آنچه گفتهاند لعنت بر ایشان باد بلکه دستهای او باز است و هرگونه بخواهد میبخشد و بیگمان آنچه به سوی تو از سوی پروردگارت فرو فرستاده شده است بر سرکشی و کفر بسیاری از آنان میافزاید؛ و میان آنان تا رستخیز دشمنی و کینهجویی افکندیم؛ هر بار که آتشی را برای جنگ بر افروختند خداوند آن را خاموش گردانید؛ و در زمین به تباهی میکوشند و خداوند تبهکاران را دوست نمیدارد» سوره مائده، آیه ۶۴.</ref> اشاره دارند و در سه مورد آن طغیان به اشیاء نسبت داده شده است<ref>{{متن قرآن|مَا زَاغَ ٱلْبَصَرُ وَمَا طَغَىٰ}}«چشم (وی سوی دیگر) نگشت و کژ ندید» سوره نجم، آیه ۱۷. {{متن قرآن|إِنَّا لَمَّا طَغَا ٱلْمَآءُ حَمَلْنَـٰكُمْ فِى ٱلْجَارِيَةِ}}«ما آنگاه که آب سر برکشید، شما را در کشتی (نوح) سوار کردیم» سوره حاقه، آیه ۱۱.</ref> که به معنای لغوی [[تجاوز]] از حدّ آمده است و در این مقاله از آن بحث نمیشود. | ||