پرش به محتوا

آموزش قرآن در معارف و سیره نبوی: تفاوت میان نسخه‌ها

خط ۶: خط ۶:
}}
}}


==اهتمام به [[آموزش قرآن]]==
== اهتمام پیامبر خاتم{{صل}} به [[آموزش قرآن]] ==
به جز [[آموزه‌های دینی]] و [[اخلاقی]] که [[پیامبر خدا]] همواره [[مردم]] را از آن بهره‌مند می‌ساخت و از کمترین [[فرصت‌ها]]، بیشترین بهره را برای القای درس‌های بزرگ [[زندگی]] می‌برد، [[آموزش قرآن کریم]] را نیز در رأس آموزه‌های دینی خود قرار می‌داد و همواره [[مسلمانان]] را بدان [[تشویق]] و بر آن [[نظارت]] می‌کرد.
به جز [[آموزه‌های دینی]] و [[اخلاقی]] که [[پیامبر خدا]] همواره [[مردم]] را از آن بهره‌مند می‌ساخت و از کمترین فرصت‌ها، بیشترین بهره را برای القای درس‌های بزرگ [[زندگی]] می‌برد، [[آموزش قرآن کریم]] را نیز در رأس آموزه‌های دینی خود قرار می‌داد و همواره [[مسلمانان]] را بدان [[تشویق]] و بر آن [[نظارت]] می‌کرد.
 
آن حضرت، [[حاملان قرآن]] را مهتران [[امت]] خویش می‌خواند<ref>{{متن حدیث|أَشْرَافُ أُمَّتِي حَمَلَةُ الْقُرْآنِ وَ...}} (من لا یحضره الفقیه، ج۴، ص۳۹۹؛ صحیح بخاری، ص۹۲۸، ح۵۰۲۷ (کتاب فضائل القرآن - باب (۲۱)).</ref> و می‌فرمود: «بهترین شما کسی است که [[قرآن]] را فرا گیرد و به دیگران بیاموزد»<ref>{{متن حدیث|خِيَارُكُمْ مَنْ تَعَلَّمَ الْقُرْآنَ وَ عَلَّمَهُ}} (امالی طوسی، ص۳۵۷، مجلس ۱۲؛ صحیح بخاری، ص۹۲۸، ح۵۰۲۷ (کتاب فضائل القرآن - باب (۲۱)).</ref>.
آن حضرت، [[حاملان قرآن]] را مهتران [[امت]] خویش می‌خواند<ref>{{متن حدیث|أَشْرَافُ أُمَّتِي حَمَلَةُ الْقُرْآنِ وَ...}} (من لا یحضره الفقیه، ج۴، ص۳۹۹؛ صحیح بخاری، ص۹۲۸، ح۵۰۲۷ (کتاب فضائل القرآن - باب (۲۱)).</ref> و می‌فرمود: «بهترین شما کسی است که [[قرآن]] را فرا گیرد و به دیگران بیاموزد»<ref>{{متن حدیث|خِيَارُكُمْ مَنْ تَعَلَّمَ الْقُرْآنَ وَ عَلَّمَهُ}} (امالی طوسی، ص۳۵۷، مجلس ۱۲؛ صحیح بخاری، ص۹۲۸، ح۵۰۲۷ (کتاب فضائل القرآن - باب (۲۱)).</ref>.
شماری از [[اصحاب]] [[رسول]] تصریح کرده‌اند که قرآن را مستقیما از زبان حضرت شنیده و آموخته‌اند.
شماری از [[اصحاب]] [[رسول]] تصریح کرده‌اند که قرآن را مستقیما از زبان حضرت شنیده و آموخته‌اند.
[[جابر بن عبدالله انصاری]] گوید: «[[پیامبر]]{{صل}} [[استخاره]] در کارها را همچون [[آموزش]] سوره‌ای از قرآن به ما آموخت»<ref>مستدرک الوسائل، ج۶، ص۲۳۶؛ صحیح بخاری، ص۲۱۲، ح۱۱۶۲ (کتاب التهجد، باب ۲۵).</ref>.
[[جابر بن عبدالله انصاری]] گوید: «[[پیامبر]]{{صل}} [[استخاره]] در کارها را همچون [[آموزش]] سوره‌ای از قرآن به ما آموخت»<ref>مستدرک الوسائل، ج۶، ص۲۳۶؛ صحیح بخاری، ص۲۱۲، ح۱۱۶۲ (کتاب التهجد، باب ۲۵).</ref>.


[[ابن عباس]] نیز با بیانی دیگر به آموزش قرآن کریم توسط آن حضرت تصریح کرده است<ref>{{متن حدیث|كَانَ رَسُولُ اللَّهِ{{صل}} يُعَلِّمُنَا التَّشَهُّدَ كَمَا يُعَلِّمُنَا السُّورَةَ مِنَ الْقُرْآنِ‌}} (مسند احمد بن حنبل، ج۱، ص۳۹۴، ح۳۷۳۸؛ فتح الباری، ج۲، ص۳۱۵).</ref>.
[[ابن عباس]] نیز با بیانی دیگر به آموزش قرآن کریم توسط آن حضرت تصریح کرده است<ref>{{متن حدیث|كَانَ رَسُولُ اللَّهِ{{صل}} يُعَلِّمُنَا التَّشَهُّدَ كَمَا يُعَلِّمُنَا السُّورَةَ مِنَ الْقُرْآنِ‌}} (مسند احمد بن حنبل، ج۱، ص۳۹۴، ح۳۷۳۸؛ فتح الباری، ج۲، ص۳۱۵).</ref>.
[[عبدالله بن عمر]] نیز گفته است که [[رسول خدا]]{{صل}} گاه برای ما قرآن [[تلاوت]] می‌فرمود و چون به [[آیه]] [[سجده]] می‌رسید، [[تکبیر]] می‌گفت و به سجده می‌رفت و ما نیز همراه ایشان سجده می‌کردیم<ref>مسند احمد بن حنبل، ج۲، ص۱۵۷، ح۶۴۶۱؛ الدر المنثور، ج۳، ص۱۵۸.</ref>.
[[عبدالله بن عمر]] نیز گفته است که [[رسول خدا]]{{صل}} گاه برای ما قرآن [[تلاوت]] می‌فرمود و چون به [[آیه]] [[سجده]] می‌رسید، [[تکبیر]] می‌گفت و به سجده می‌رفت و ما نیز همراه ایشان سجده می‌کردیم<ref>مسند احمد بن حنبل، ج۲، ص۱۵۷، ح۶۴۶۱؛ الدر المنثور، ج۳، ص۱۵۸.</ref>.
این رویکرد و اقبال عمومی به [[حفظ]] و فراگیری [[کتاب خدا]]، موجب پیدایش جمع کثیری از [[حافظان قرآن]] [[کریم]] در [[عصر پیامبر]] شد که گاه محفوظات خویش را بر آن حضرت عرضه می‌داشتند.
این رویکرد و اقبال عمومی به [[حفظ]] و فراگیری [[کتاب خدا]]، موجب پیدایش جمع کثیری از [[حافظان قرآن]] [[کریم]] در [[عصر پیامبر]] شد که گاه محفوظات خویش را بر آن حضرت عرضه می‌داشتند.
[[صحابی]] جلیل، [[عبدالله بن مسعود]] گوید:
روزی رسول خدا{{صل}} به من فرمود: برایم قرآن بخوان. عرض کردم: من چگونه برایتان قرآن بخوانم در حالی که قرآن بر شما نازل شده است؟
فرمود: دوست دارم آن را از غیر خود بشنوم.


از این رو، شروع به [[تلاوت]] [[سوره نساء]] کردم، تا به [[آیه]] ۴۱ رسیدم:
[[صحابی]] جلیل، [[عبدالله بن مسعود]] گوید: روزی رسول خدا{{صل}} به من فرمود: برایم قرآن بخوان. عرض کردم: من چگونه برایتان قرآن بخوانم در حالی که قرآن بر شما نازل شده است؟ فرمود: دوست دارم آن را از غیر خود بشنوم. از این رو، شروع به [[تلاوت]] [[سوره نساء]] کردم، تا به [[آیه]] ۴۱ رسیدم: {{متن قرآن|فَكَيْفَ إِذَا جِئْنَا مِنْ كُلِّ أُمَّةٍ بِشَهِيدٍ وَجِئْنَا بِكَ عَلَى هَؤُلَاءِ شَهِيدًا}}<ref>«پس آن هنگام که از هر امّتی گواهی آوریم و تو را (نیز) بر آنان، گواه گیریم (حالشان) چگونه خواهد بود؟» سوره نساء، آیه ۴۱.</ref>. با شنیدن این آیه [[اشک]] از دیدگان حضرت جاری شد و فرمود: اینک بس است<ref>الجمع بین الصحیحین، ج۱، ص۱۲۱، ح۲۶۲؛ الطبقات الکبری، ج۲، ص۳۴۲.</ref>.
{{متن قرآن|فَكَيْفَ إِذَا جِئْنَا مِنْ كُلِّ أُمَّةٍ بِشَهِيدٍ وَجِئْنَا بِكَ عَلَى هَؤُلَاءِ شَهِيدًا}}<ref>«پس آن هنگام که از هر امّتی گواهی آوریم و تو را (نیز) بر آنان، گواه گیریم (حالشان) چگونه خواهد بود؟» سوره نساء، آیه ۴۱.</ref>.
 
با شنیدن این آیه [[اشک]] از دیدگان حضرت جاری شد و فرمود: اینک بس است<ref>الجمع بین الصحیحین، ج۱، ص۱۲۱، ح۲۶۲؛ الطبقات الکبری، ج۲، ص۳۴۲.</ref>.
بدین ترتیب، آن همه تأکید و عنایت [[پیامبر خدا]]{{صل}} به [[فضیلت]] [[تعلیم و تعلم]] [[قرآن کریم]]، حافظان و [[قاریان]] را در حوزه‌های [[آموزش]]، در خدمت [[مشتاقان]] و تشنگان [[پیام]] [[وحی]]، از [[زن]] و مرد و کودک و [[جوان]]، قرار داد.
بدین ترتیب، آن همه تأکید و [[عنایت]] [[پیامبر خدا]]{{صل}} به [[فضیلت]] [[تعلیم و تعلم]] [[قرآن کریم]]، [[حافظان]] و [[قاریان]] را در حوزه‌های [[آموزش]]، در [[خدمت]] [[مشتاقان]] و تشنگان [[پیام]] [[وحی]]، از [[زن]] و مرد و [[کودک]] و [[جوان]]، قرار داد.
 
این نکته نیز گفتنی است که گاه [[پیامبر]]{{صل}} زنی را به [[عقد]] [[ازدواج]] مردی درمی‌آورد و مهر و کابین وی را [[آموختن]] آنچه مرد از [[قرآن]] می‌داند به همسرش قرار می‌داد<ref>مستدرک الوسائل، ج۱۴، ص۳۱۳؛ صحیح بخاری، ص۹۲۸، ح۵۰۲۹ و ۵۰۳۰ (کتاب فضائل القرآن - باب ۲۱ و ۲۲).</ref>.
این نکته نیز گفتنی است که گاه [[پیامبر]]{{صل}} زنی را به [[عقد]] [[ازدواج]] مردی درمی‌آورد و مهر و کابین وی را [[آموختن]] آنچه مرد از [[قرآن]] می‌داند به همسرش قرار می‌داد<ref>مستدرک الوسائل، ج۱۴، ص۳۱۳؛ صحیح بخاری، ص۹۲۸، ح۵۰۲۹ و ۵۰۳۰ (کتاب فضائل القرآن - باب ۲۱ و ۲۲).</ref>.
باری، [[جوامع روایی شیعه]] و [[سنی]] و منابع فراوان [[سیره]] و [[تاریخ]]، مشحون از [[اخبار]] و احادیثی است که در [[غایت]] وضوح، [[میزان]] عنایت و دقت [[رسول اکرم]]{{صل}} را به امر [[تعلیم و تربیت]]، نشان می‌دهد که این [[مقام]] را مجال آن همه نیست.<ref>[[احمد کریمیان|کریمیان، احمد]]، [[نگاهی به سیره آموزشی رسول خدا (کتاب)|نگاهی به سیره آموزشی رسول خدا]]، ص ۱۰۰.</ref>
 
باری، [[جوامع روایی شیعه]] و [[سنی]] و منابع فراوان [[سیره]] و [[تاریخ]]، مشحون از [[اخبار]] و احادیثی است که در غایت وضوح، [[میزان]] عنایت و دقت [[رسول اکرم]]{{صل}} را به امر [[تعلیم و تربیت]]، نشان می‌دهد که این [[مقام]] را مجال آن همه نیست<ref>[[احمد کریمیان|کریمیان، احمد]]، [[نگاهی به سیره آموزشی رسول خدا (کتاب)|نگاهی به سیره آموزشی رسول خدا]]، ص ۱۰۰.</ref>.


== منابع ==
== منابع ==
۱۳۳٬۷۸۶

ویرایش