تعلیم در معارف و سیره نبوی: تفاوت میان نسخه‌ها

بدون خلاصۀ ویرایش
 
خط ۲۲: خط ۲۲:
[[رسول خدا]]{{صل}}، که به نص صریح [[قرآن کریم]]، [[برترین]] و بهترین [[اسوه]] و [[سرمشق]] [[مؤمنان]] بود و بر [[خوی]] و [[خلق عظیم]] تکیه داشت، در پرورش انسان‌های [[برتر]] و متعالی، حتی به جزئی‌ترین و ریزترین عناصر [[تعلیم و تربیت]]، عنایتی وافر و دقتی تمام داشت. [[جوامع]] رواییِ [[شیعه]] و [[سنی]] و کتاب‌های فراوان [[سیره]] و [[تاریخ]]، مشحون از [[اخبار]] و احادیثی است که در غایت وضوح، [[میزان]] عنایت و دقت آن حضرت را به امر تعلیم و تربیت نشان می‌دهد. تاریخ، این مشعل افروخته از [[عشق الهی]] را [[انسانی]] بس عظیم و تأثیرگذار می‌شناسد.
[[رسول خدا]]{{صل}}، که به نص صریح [[قرآن کریم]]، [[برترین]] و بهترین [[اسوه]] و [[سرمشق]] [[مؤمنان]] بود و بر [[خوی]] و [[خلق عظیم]] تکیه داشت، در پرورش انسان‌های [[برتر]] و متعالی، حتی به جزئی‌ترین و ریزترین عناصر [[تعلیم و تربیت]]، عنایتی وافر و دقتی تمام داشت. [[جوامع]] رواییِ [[شیعه]] و [[سنی]] و کتاب‌های فراوان [[سیره]] و [[تاریخ]]، مشحون از [[اخبار]] و احادیثی است که در غایت وضوح، [[میزان]] عنایت و دقت آن حضرت را به امر تعلیم و تربیت نشان می‌دهد. تاریخ، این مشعل افروخته از [[عشق الهی]] را [[انسانی]] بس عظیم و تأثیرگذار می‌شناسد.


[[متحد]] ساختنِ [[اقوام]] [[وحشی]] و پراکنده [[عرب]] و دمیدنِ [[روح ایمان]] و [[اخلاص]] و [[اعتماد به نفس]] در آنان، موجب شد تا آن [[قوم]] بتواند در کمتر از دو دهه، امپراتوری‌های عظیم و پر جلال و [[شکوه]] [[ایران]] و [[روم]] را به زانو درآورد. گفتنی است با وجود آن همه [[غزوات]] و عملیات نظامی و فتوحات رعدآسای این مرد بزرگ، هرگز نام وی در ردیف فاتحان نام‌آور تاریخ رقم نمی‌خورد؛ زیرا کار شگفت و [[انقلاب]] عظیم‌تری که آن حضرت در عرصه [[علم]] و [[فرهنگ]] و [[ارزش‌های اخلاقی]] بنیاد کرد، نام او را از زمره حادثه‌آفرینان و ماجراجویان بزرگ [[تاریخ]] جدا می‌سازد.
[[متحد]] ساختنِ [[اقوام]] وحشی و پراکنده [[عرب]] و دمیدنِ [[روح ایمان]] و [[اخلاص]] و [[اعتماد به نفس]] در آنان، موجب شد تا آن [[قوم]] بتواند در کمتر از دو دهه، امپراتوری‌های عظیم و پر جلال و [[شکوه]] [[ایران]] و [[روم]] را به زانو درآورد. گفتنی است با وجود آن همه [[غزوات]] و عملیات نظامی و فتوحات رعدآسای این مرد بزرگ، هرگز نام وی در ردیف فاتحان نام‌آور تاریخ رقم نمی‌خورد؛ زیرا کار شگفت و [[انقلاب]] عظیم‌تری که آن حضرت در عرصه [[علم]] و [[فرهنگ]] و [[ارزش‌های اخلاقی]] بنیاد کرد، نام او را از زمره حادثه‌آفرینان و ماجراجویان بزرگ [[تاریخ]] جدا می‌سازد.


[[خوی]] آسمانیِ [[پیامبر خدا]]، [[روح]] زلال و لطیف و [[دل]] سرشار از رحم و [[شفقت]] وی و [[صبر]] و [[متانت]] و [[ایمان]] و [[عشق]] و [[صفا]] و [[تدبیر]] حکیمانه او، ایشان را، حتی در [[قضاوت]] و اعتراف [[بیگانگان]] و بلکه [[دشمنان]] و [[بدخواهان]] و در میان همه بزرگان [[بشر]]، چهره‎ای استثنایی و بی‌بدیل قرار داده است.
[[خوی]] آسمانیِ [[پیامبر خدا]]، [[روح]] زلال و لطیف و [[دل]] سرشار از رحم و [[شفقت]] وی و [[صبر]] و [[متانت]] و [[ایمان]] و [[عشق]] و [[صفا]] و [[تدبیر]] حکیمانه او، ایشان را، حتی در [[قضاوت]] و اعتراف [[بیگانگان]] و بلکه [[دشمنان]] و [[بدخواهان]] و در میان همه بزرگان [[بشر]]، چهره‎ای استثنایی و بی‌بدیل قرار داده است.


آن حضرت از میان بی‌نام و نشان‌ترین افراد آن [[روزگار]] و حتی [[بردگان]] [[تحقیر]] شده و زجرکشیده [[مکه]]، چهره‌های تابناک و برجستهٔ [[تاریخ]] را برآورد و از ایشان، اسطوره‌های [[عزت]] و [[آزادگی]] و سرافرازی ساخت.
آن حضرت از میان بی‌نام و نشان‌ترین افراد آن [[روزگار]] و حتی [[بردگان]] تحقیر شده و زجرکشیده [[مکه]]، چهره‌های تابناک و برجستهٔ [[تاریخ]] را برآورد و از ایشان، اسطوره‌های [[عزت]] و [[آزادگی]] و سرافرازی ساخت.


[[سلمان فارسی]]، [[ابوذر غفاری]]، [[مقداد]]، [[بلال]]، [[اویس قرنی]]، [[یاسر]] و همسرش سمیّه و فرزندش عمار و... همه از این تبار زرّین‌اند. آنان چهره‌هایی با [[نور ایمان]]، [[قاطع]] و [[خاضع]]، مصمم و آرامند که چشم بر خاک دوخته و [[دل]] بر [[آسمان]] نهاده و [[ایمان]] و [[یقین]] را با نجابت و [[تقوا]] درآمیخته‌اند و در یک [[کلام]]: «[[راهبان]] شب‌اند و [[شیران روز]]»<ref>کافی، ج۲، ص۲۳۲؛ امالی صدوق، ص۵۴۷ (مجلس ۸۱)؛ المعجم الکبیر، ج۱۰، ص۸۹، ح۱۰۰۴۶.</ref>.
[[سلمان فارسی]]، [[ابوذر غفاری]]، [[مقداد]]، [[بلال]]، [[اویس قرنی]]، [[یاسر]] و همسرش سمیّه و فرزندش عمار و... همه از این تبار زرّین‌اند. آنان چهره‌هایی با [[نور ایمان]]، [[قاطع]] و [[خاضع]]، مصمم و آرامند که چشم بر خاک دوخته و [[دل]] بر [[آسمان]] نهاده و [[ایمان]] و [[یقین]] را با نجابت و [[تقوا]] درآمیخته‌اند و در یک [[کلام]]: «[[راهبان]] شب‌اند و شیران روز»<ref>کافی، ج۲، ص۲۳۲؛ امالی صدوق، ص۵۴۷ (مجلس ۸۱)؛ المعجم الکبیر، ج۱۰، ص۸۹، ح۱۰۰۴۶.</ref>.


[[رسول خدا]]{{صل}} از آن جهت، بزرگ‌ترین [[معلم]] و مربی بشر است که به [[حکم]] {{متن حدیث|أَدَّبَنِي رَبِّي فَأَحْسَنَ تَأْدِيبِي}}<ref>مجمع البیان، ج۱۰، ص۳۳۳؛ شرح النهج الحدیدی، ج۱۱، ص۲۳۳؛ ابن اثیر، النهایه، ج۱، ص۴.</ref>، دل و روان او پرورده [[پروردگار]] عالم و [[اخلاق]] و [[زندگی]] و سیره او تجسم آموزه‌های متعالی [[قرآن کریم]] است. آن حضرت می‌فرمود: {{متن حدیث|أُعْطِيتُ جَوَامِعَ الْكَلِمِ}}<ref>من لا یحضره الفقیه، ج۱، ص۲۴۰؛ ابن هشام، السیرة النبویه، ج۱، ص۶۷۶ و امتاع الاسماع، ج۹، ص۲۳۹.</ref> و {{متن حدیث|أَنَا أَفْصَحُ الْعَرَبِ}}<ref>اختصاص، ص۱۸۷؛ ابن قتیبه، المعارف، ص۱۳۲.</ref>. این نه بدان معناست که آنچه در آیینهٔ کلام و آبگینه شفاف احادیث نبوی انعکاس یافته، تمام [[فضایل]] و معارفی است که آن [[بزرگوار]] بدان آراسته بوده است. [[امام صادق]]{{ع}} فرمود: {{متن حدیث|مَا كَلَّمَ رَسُولُ اللَّهِ{{صل}} الْعِبَادَ بِكُنْهِ عَقْلِهِ قَطُّ}}؛ رسول خدا هرگز با کسی به اندازه عمق [[اندیشه]] خود سخن نگفت. رسول خدا{{صل}} می‌فرمود: {{متن حدیث|إِنَّا مَعَاشِرَ الْأَنْبِيَاءِ أُمِرْنَا أَنْ نُكَلِّمَ النَّاسَ عَلَى قَدْرِ عُقُولِهِمْ}}<ref>هر دو بخش روایت در کافی ج۱، ص۲۳؛ ج۸، ص۲۶۸؛ امالی صدوق، ص۴۱۸، (مجلس ۶۵)؛ کنزالعمال، ج۱۰، ص۲۴۲، ح۲۹۲۸۲.</ref>؛ ما گروه [[پیامبران]] مأموریم تا با [[مردم]] به اندازه فهم و [[خرد]] آنان سخن بگوییم.
[[رسول خدا]]{{صل}} از آن جهت، بزرگ‌ترین [[معلم]] و مربی بشر است که به [[حکم]] {{متن حدیث|أَدَّبَنِي رَبِّي فَأَحْسَنَ تَأْدِيبِي}}<ref>مجمع البیان، ج۱۰، ص۳۳۳؛ شرح النهج الحدیدی، ج۱۱، ص۲۳۳؛ ابن اثیر، النهایه، ج۱، ص۴.</ref>، دل و روان او پرورده [[پروردگار]] عالم و [[اخلاق]] و [[زندگی]] و سیره او تجسم آموزه‌های متعالی [[قرآن کریم]] است. آن حضرت می‌فرمود: {{متن حدیث|أُعْطِيتُ جَوَامِعَ الْكَلِمِ}}<ref>من لا یحضره الفقیه، ج۱، ص۲۴۰؛ ابن هشام، السیرة النبویه، ج۱، ص۶۷۶ و امتاع الاسماع، ج۹، ص۲۳۹.</ref> و {{متن حدیث|أَنَا أَفْصَحُ الْعَرَبِ}}<ref>اختصاص، ص۱۸۷؛ ابن قتیبه، المعارف، ص۱۳۲.</ref>. این نه بدان معناست که آنچه در آیینهٔ کلام و آبگینه شفاف احادیث نبوی انعکاس یافته، تمام [[فضایل]] و معارفی است که آن [[بزرگوار]] بدان آراسته بوده است. [[امام صادق]]{{ع}} فرمود: {{متن حدیث|مَا كَلَّمَ رَسُولُ اللَّهِ{{صل}} الْعِبَادَ بِكُنْهِ عَقْلِهِ قَطُّ}}؛ رسول خدا هرگز با کسی به اندازه عمق [[اندیشه]] خود سخن نگفت. رسول خدا{{صل}} می‌فرمود: {{متن حدیث|إِنَّا مَعَاشِرَ الْأَنْبِيَاءِ أُمِرْنَا أَنْ نُكَلِّمَ النَّاسَ عَلَى قَدْرِ عُقُولِهِمْ}}<ref>هر دو بخش روایت در کافی ج۱، ص۲۳؛ ج۸، ص۲۶۸؛ امالی صدوق، ص۴۱۸، (مجلس ۶۵)؛ کنزالعمال، ج۱۰، ص۲۴۲، ح۲۹۲۸۲.</ref>؛ ما گروه [[پیامبران]] مأموریم تا با [[مردم]] به اندازه فهم و [[خرد]] آنان سخن بگوییم.
۱۳۳٬۶۷۸

ویرایش