هرمنوتیک در فلسفه دین و کلام جدید: تفاوت میان نسخه‌ها

هرمنوتیک در فلسفه دین و کلام جدید (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۳ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۴۰

۱۰٬۰۰۴ بایت اضافه‌شده ، ‏۳ سپتامبر ۲۰۲۵

←‏منابع

دیداریویکی‌متن

Jaafari

مدیران

۸۲٬۰۳۴

ویرایش

@@ خط ۶۹: / خط ۶۹: @@
 '''نقد و بررسی''': شلایر ماخر به بازسازی [[شخصیت]] مؤلف معتقد است، در حالی که این عمل درباره مؤلفان در گذشته ممکن نیست و برای مؤلفان هم‌عصر [[مفسر]] نیز کاری بسیار دشوار است. هر [[انسانی]] بعد از آموزش‌های گوناگون ساختار شخصیتی خاصی می‌یابد و هر اندازه تلاش کند که این [[جایگزینی]] صورت گیرد، این مسئله به‌طور [[واقعی]] ممکن نیست. در نتیجه، باید هیچ تفهیم و تفهمی بین افراد و بین مؤلفان و [[مفسران]] صورت نگیرد؛ در حالی که این ادعا کاملاً [[باطل]] است و اینکه برخی ناقدان به نقد آثار مؤلفان می‌پردازند و آنها هم پاسخگو هستند، دلیل وجود نوعی [[ارتباط گفتاری]] و تفاهمی است<ref>خسروپناه، عبدالحسین، کلام جدید، ص۱۰۵.</ref>.<ref>[[رضا میرزائی|میرزائی، رضا]]، [[هرمونوتیک رمانتیک (مقاله)|مقاله «هرمونوتیک رمانتیک»]]، [[فرهنگنامه کلام جدید (کتاب)|فرهنگنامه کلام جدید]]، ص ۶۲۸.</ref>
+==هرمنوتیک فلسفی (نظریه قرائت‌های متعدد یا بی‌پایان)==
+در [[قرن]] بیستم نگرش‌های متعددی میان متفکران [[غربی]] مطرح شد که هرکدام از آنها مبنای نظریه قرائت‌های متعدد از یک متن به [[حساب]] می‌آید. در همه این نگرش‌ها بر [[مفسر]] محوربودن متن، [[استقلال]] معنای متن از مراد مؤلف و بی‌پایان‌بودن [[قرائت‌ها]] و [[تفاسیر]] از متن تأکید می‌‌شد و مهم‌ترین این دیدگاه‌ها [[نظریه]] هرمنوتیک فلسفی است.
+هرمنوتیک فلسفی بر خلاف کلاسیک و رمانتیک، روش [[فهم]] متون نیست، بلکه در این دیدگاه خود پدیده فهم به طور فلسفی بررسی می‌شود و فرد به دنبال تحلیل ماهیت پدیده فهم است. مارتین هایدگر، بنیان‌گذار این نگرش در اوائل قرن بیستم است و به [[اعتقاد]] او پدیده فهم، امری تاریخ‌مند و سیال است و پیش‌ساختارها و ذهنیت خواننده متن نقش اساسی در پیدایش فهم او از متن دارد. بعد از هایدگر، شاگردش، هانس گئورگ گادامر دیدگاه هرمنوتیک فلسفی را تکمیل کرد و مدعی شد که [[انسان]] بدون پیش‌داوری‌ها و پیش‌دانسته‌ها و پیش‌ساختارهای [[ذهنی]] خود نمی‌تواند یک متن را بفهمد و آن را [[تفسیر]] کند<ref>حسین‌زاده، محمد، مبانی معرفت دینی، ص۱۶۶-۱۶۹؛ همو، درآمدی بر معرفت‌شناسی و مبانی معرفت دینی، ص۱۱۸-۱۱۹.</ref>.<ref>[[رضا میرزائی|میرزائی، رضا]]، [[هرمنوتیک فلسفی (مقاله)|مقاله «هرمونوتیک فلسفی»]]، [[فرهنگنامه کلام جدید (کتاب)|فرهنگنامه کلام جدید]]، ص ۶۳۰.</ref>
+===دستاوردهای هرمنوتیک فلسفی===
+مهم‌ترین دستاوردهای هرمنوتیک فلسفی درباره فهم و تفسیر متون:
+# تفسیر، پدیده مفسرمحور است و در نتیجه، [[هدف]] اصلی از تفسیر یک متن، فهمیدن مراد مؤلف نیست؛ زیرا مؤلف نیز یکی از خوانندگان متن است که بر اساس پیش‌دانسته‌های تازه می‌‌تواند فهم جدیدی از متن داشته باشد.
+# فهم متن یک گفتمان دوطرفه است و در یک طرف، مفسر و ذهنیت و افق معنایی او و در سوی دیگر متن وافق معنایی متبلور در آن قرار دارد ذهنیت و پیش‌داوری‌های مفسر برای عمل فهم [[ضرورت]] دارد. در عین حال، مفسر باید از دخالت‌دادن پیش‌داوری‌های موجب [[کج‌فهمی]] بپرهیزد.
+#روند تفسیر و فهم متن، یک روند بی‌پایانی است؛ چون از یک طرف، ممکن است انسان به پیش‌دانسته‌های جدید دست یابد و از سوی دیگر، خود متن تفسیرهای بی‌پایانی را برمی‌تابد.
+#همه فهم‌ها از یک متن و قرائت‌های درباره آن معتبر هستند و ما هیچ‌گونه [[فهم]] عینی و [[مطابق با واقع]] و هیچ معیاری برای [[داوری]] و مشخص‌کردن فهم‌های درست از نادرست نداریم.
+#بنابراین، نسبیت در [[فهم]] متون رسمیت می‌‌یابد؛ چراکه همه فهم‌ها نتیجه [[پیش‌داوری]] و پیش‌دانسته‌های [[مفسران]] و آن پیش‌داوری‌ها نیز بر اساس [[سنت]] و [[تاریخ]] است. تاریخ و سنت هم همواره در حال [[دگرگونی]] است؛ در نتیجه، همه فهم‌ها و [[تفسیرها]] دگرگون و نسبی خواهد بود<ref>حسین‌زاده، محمد، درآمدی بر معرفت‌شناسی و مبانی معرفت دینی، ص۱۲۰-۱۲۱.</ref>.<ref>[[رضا میرزائی|میرزائی، رضا]]، [[هرمنوتیک فلسفی (مقاله)|مقاله «هرمونوتیک فلسفی»]]، [[فرهنگنامه کلام جدید (کتاب)|فرهنگنامه کلام جدید]]، ص ۶۳۰.</ref>
+===نقد هرمنوتیک فلسفی===
+ایرادات متعددی بر این دیدگاه وارد است؛ از جمله:
+#موزه‌های هرمنوتیک فلسفی خود، متناقض و خودشکن هستند؛ یعنی خودشان را نقض می‌کنند. به این بیان که در صورت نسبی و سیال و دگرگون‌بودن هر فهمی، پس هرمنوتیک فلسفی و آموزه‌های آن مانند: «هر فهمی نسبی است» و در نتیجه، تحلیل هایدگر و گادامر از [[حقیقت]] فهم نیز امری نسبی، دگرگون و سیال است؛ چون این تحلیل از پیش‌دانسته‌ها و پیش‌داوری‌های آنها ناشی شده؛ پس، هرمنوتیک فلسفی امری مطلق و ثابت نیست.
+#طبق هرمنوتیک فلسفی ممکن است برخی پیش‌دانسته‌ها موجب بدفهمی شود، پس باید از آنها [[پرهیز]] کرد. از سوی دیگر، طبق آن، ما معیاری برای داوری نداریم. اکنون این اشکال مطرح است که اگر ما معیاری نداریم، پس از کجا می‌‌توانیم بفهمیم که کدام پیش‌دانسته‌ها باعث [[کج‌فهمی]] و کدام‌یک باعث خوش‌فهمی می‌شوند. همچنین، [[پیروان]] آن ادعا می‌کنند که ما هیچ فهم عینی نداریم. پس از آنها می‌‌پرسیم که اگر ما به واقع دست‌رسی نداریم، پس چگونه می‌‌توانیم تشخیص دهیم که یک متن را نادرست فهمیده‌ایم یا درست، و [[تفسیر]] ما از آن درست بوده است یا نادرست؟
+#ما همیشه نمی‌توانیم از [[نیت]] مؤلف متن یا گوینده یک گفتار صرف‌نظر کنیم؛ چراکه عقلاً همیشه از [[نوشتن]] یا گفتن یک متن مقصود و منظوری دارند و در صدد انتقال آن به مخاطب خود هستند؛ بنابراین، هر برداشت و [[تفسیری]] بیان‌کننده مقصود مؤلف نیست، مخصوصاً درباره متون مقدسی مثل [[قرآن]] که [[وظیفه]] [[مفسر]] دست‌یافتن به مراد [[خداوند]] است. پس حتی در صورت صرف‌نظر کردن ما از مؤلف متن باز هم نمی‌توان گفت که ممکن است یک متن بی‌نهایت [[تفسیر]] داشته باشد؛ بنابراین، بین الفاظ و معانی ارتباط خاصی برقرار است و [[اهل]] یک زبان الفاظ را برای معانی خاصی وضع می‌کنند و لذا یک لفظ در نهایت ممکن است چند معنا داشته باشد؛ یعنی معانی محدود داشته باشد.
+#ادعای اصلی مطرح شده در این دیدگاه [[ضرورت]] [[دخالت]] پیش‌دانسته‌ها در عمل [[فهم]] است. درباره این ادعا باید گفت، ما با انواع مختلفی از پیش‌دانسته‌ها روبه‌رو هستیم که برخی از آنها در حصول فهم لازم هستند؛ از قبیل؛ معلومات ابزاری، مثل لغت، [[ادبیات]]، [[قواعد]] محاوره عقلایی، اطلاعات خواننده و [[مفسر]] درباره [[شخصیت]] مؤلف و گوینده پیش‌دانسته‌های [[یقینی]] مفسر؛ مثل اینکه [[خداوند]] [[جسمانی]] نیست؛ و معلوماتی که امکان به سخن درآوردن متن را فراهم می‌‌کند؛ مثل [[پرسش‌های علمی]] که برای مفسر مطرح است. اما دسته‌ای از پیش‌دانسته‌ها به نام پیش‌دانسته‌های ظنی وجود دارد که استفاده از آنها موجب [[تفسیر به رأی]] می‌شود و در [[تفسیر]] متون باید از چنین پیش‌دانسته‌هایی [[پرهیز]] کرد؛ مانند اینکه کیفیت [[آفرینش]] [[انسان در قرآن]] را بر دیدگاه تکاملی [[داروین]] منطبق کنیم<ref>حسین‌زاده، محمد، درآمدی بر معرفت‌شناسی و مبانی معرفت دینی، ص۱۲۱-۱۲۷.</ref>.
+#لازمه این دیدگاه [[نسبی‌گرایی]] است که امری مردود و ناپذیرفته است. همچنین، بر اساس [[هرمنوتیک]] [[فلسفی]] راه نقد و [[انتقاد]] [[تفاسیر]] بسته می‌شود؛ طبق آن چون [[ارزش]] همه تفاسیر یکسان است<ref>خسروپناه، عبدالحسین، کلام جدید، ص۱۱۵-۱۱۸.</ref>.<ref>[[رضا میرزائی|میرزائی، رضا]]، [[هرمنوتیک فلسفی (مقاله)|مقاله «هرمونوتیک فلسفی»]]، [[فرهنگنامه کلام جدید (کتاب)|فرهنگنامه کلام جدید]]، ص ۶۳۱.</ref>
 == منابع ==
@@ خط ۷۴: / خط ۹۴: @@
 # [[پرونده:IM010879.jpg|22px]] [[سعید متقی‌فر|متقی‌فر، سعید]]، [[روش هرمنوتیکی (مقاله)|مقاله «روش هرمنوتیکی»]]، [[فرهنگنامه کلام جدید (کتاب)|'''فرهنگنامه کلام جدید''']]
 # [[پرونده:IM010879.jpg|22px]] [[رضا میرزائی|میرزائی، رضا]]، [[هرمونوتیک رمانتیک (مقاله)|مقاله «هرمونوتیک رمانتیک»]]، [[فرهنگنامه کلام جدید (کتاب)|'''فرهنگنامه کلام جدید''']]
+# [[پرونده:IM010879.jpg|22px]] [[رضا میرزائی|میرزائی، رضا]]، [[هرمنوتیک فلسفی (مقاله)|مقاله «هرمونوتیک فلسفی»]]، [[فرهنگنامه کلام جدید (کتاب)|'''فرهنگنامه کلام جدید''']]
 {{پایان منابع}}