فلسفه دین در کلام اسلامی: تفاوت میان نسخهها
←چیستی دین
| خط ۱۱: | خط ۱۱: | ||
== چیستی [[دین]] == | == چیستی [[دین]] == | ||
در تعریف [[دین]] آمده است که مجموعهای وحیانی و [[عقلانی]] است از [[عقاید]]، [[اخلاق]] و مقررات که نظر به [[اداره]] [[زندگی فردی]] و [[اجتماعی]] [[انسان]] دارند<ref>آموزش دین، ۹- ۶.</ref>. [[آموزههای دینی]] در بخش [[اعتقادی]]، مسائل مربوط به [[صفات خدا]]، [[توحید]]، [[نبوت]]، [[وحی]] و [[معاد]] را میکاود. در بخش [[اخلاق]]، تعالیمی را برمیرسد که در پی کسب [[فضائل]] و رفع رذائل اخلاقیاند، و سرانجام، واپسین بخش آن، ویژه مناسک و [[اعمال]] و [[احکام]] است؛ یعنی مقررات [[دینی]] که [[رفتار]] [[انسان]] با خود، [[خدا]] و اجتماع را به بررسی میگذارد<ref>آشنایی با علوم اسلامی، ۲۸۷ و ۲۸۸.</ref>.<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص ۳۶۴.</ref> | در تعریف [[دین]] آمده است که مجموعهای وحیانی و [[عقلانی]] است از [[عقاید]]، [[اخلاق]] و مقررات که نظر به [[اداره]] [[زندگی فردی]] و [[اجتماعی]] [[انسان]] دارند<ref>آموزش دین، ۹- ۶.</ref>. [[آموزههای دینی]] در بخش [[اعتقادی]]، مسائل مربوط به [[صفات خدا]]، [[توحید]]، [[نبوت]]، [[وحی]] و [[معاد]] را میکاود. در بخش [[اخلاق]]، تعالیمی را برمیرسد که در پی کسب [[فضائل]] و رفع رذائل اخلاقیاند، و سرانجام، واپسین بخش آن، ویژه مناسک و [[اعمال]] و [[احکام]] است؛ یعنی مقررات [[دینی]] که [[رفتار]] [[انسان]] با خود، [[خدا]] و اجتماع را به بررسی میگذارد<ref>آشنایی با علوم اسلامی، ۲۸۷ و ۲۸۸.</ref>.<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص ۳۶۴.</ref> | ||
== قلمرو فلسفه دین == | |||
برخی قلمرو فلسفه دین را در دو حوزه زیر میدانند: | |||
# ارزیابی معقولیت [[عقاید دینی]]، با توجه به انسجام و توان اثباتی [[براهین]] این حوزه؛ | |||
# تحلیل توصیفی و توضیح زبان، [[باور]] و [[اعمال]] [[دینی]] با توجه خاص به قواعد [[حاکم]]، معنا و مضمون آنها در [[زندگی]] دینی<ref>همتی، همایون، دینشناسی تطبیقی و عرفان، ص۹.</ref>. | |||
البته حوزه اخیر که در آن، وظیفهای غیر از [[وظیفه]] پیشین (نگاه [[عقلانی]] به دین) بر دوش [[فیلسوف]] دین نهاده میشود، ناشی از [[اعتقاد]] به تابعنبودن معیارهای عقلانی و توجیهی سایر رشتههای علمی در آموزهها و عقاید دینی است. بر اساس این نگاه، اعمال و عقاید دینی به هیچگونه توجیهی خارج از [[حیات دینی]] نیاز ندارد و وظیفه فیلسوف دین فهم این [[عقاید]] و اعمال است، نه محکوم و محدودکردن آنها در چارچوب معیارهای ناهمگون<ref>همتی، همایون، دینشناسی تطبیقی و عرفان، ص۱۶-۱۷.</ref>. | |||
پس، وظیفه این [[علم]] [[دفاع]] از [[آموزههای دینی]] نیست و در آن فقط سعی میشود با [[خرد]] بشری به نقد و بررسی آموزههای دینی پرداخته شود، همچنین [[فلسفه دین]]، ابزاری برای [[آموزش دین]] محسوب نمیشود<ref>هیک، جان، فلسفه دین، ترجمه بهزاد سالکی، ص۱۵.</ref> و کار فلسفه دین نگاه فیلسوفانه به بخش [[اعتقادی]] [[دین]] است؛ یعنی تنها آموزههایی در فلسفه دین بررسی میشوند که [[صدق]] و [[کذب]] بردارند<ref>پترسون، مایکل، و دیگران، عقل و اعتقاد دینی: درآمدی بر فلسفه دین، ترجمه احمد نراقی و ابراهیم سلطانی، ص۲۱.</ref>. بنابراین، فلسفه دین، یکی از گونههای [[فلسفه]] مضاف است و در آن، دین به آن دلیل که یکی از [[حقایق]] است، بررسی میشود به همین خاطر، فلسفه دین [[دانش]] درجه اول به حساب میآید<ref>فنایی، ابوالقاسم، درآمدی بر فلسفه دین و کلام جدید، ص۷۳-۷۴.</ref>. همچنین، در فلسفه دین تنها از روش [[عقلی]] استفاده میکند و به همین خاطر از [[علوم]] تکروشی محسوب میشود<ref>فنایی، ابوالقاسم، درآمدی بر فلسفه دین و کلام جدید، ص۷۸.</ref>.<ref>[[محمد کاشیزاده|کاشیزاده، محمد]]، [[فلسفه دین (مقاله)|مقاله «فلسفه دین»]]، [[فرهنگنامه کلام جدید (کتاب)|فرهنگنامه کلام جدید]]، ص ۵۱۴.</ref> | |||
== [[هدف]] [[دین]] == | == [[هدف]] [[دین]] == | ||