فلسفه دین در کلام اسلامی: تفاوت میان نسخهها
←زبان دین
برچسب: پیوندهای ابهامزدایی |
|||
| خط ۵۲: | خط ۵۲: | ||
== زبان [[دین]] == | == زبان [[دین]] == | ||
همه [[آدمیان]] زبان دین را میفهمند و هر [[پیامبری]] به زبان [[مردم]] خویش سخن گفته است<ref>{{متن قرآن| وَمَا أَرْسَلْنَا مِن رَّسُولٍ إِلاَّ بِلِسَانِ قَوْمِهِ لِيُبَيِّنَ لَهُمْ فَيُضِلُّ اللَّهُ مَن يَشَاء وَيَهْدِي مَن يَشَاء وَهُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ }}؛ سوره ابراهیم، آیه ۴.</ref>. [[فرمانهای الهی]] در هر روزگاری به گونه روشن و صریح و بی ابهام به گوش [[مردم]] رسیدهاند و کسی نمیتواند مدعی شود که زبان [[دین]] را نفهمیده است<ref>دهگفتار، ۲۰۱ و ۲۰۲؛ روش دعوت محمد، ۴۶- ۴۳.</ref>.<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص ۳۶۵.</ref> | همه [[آدمیان]] زبان دین را میفهمند و هر [[پیامبری]] به زبان [[مردم]] خویش سخن گفته است<ref>{{متن قرآن| وَمَا أَرْسَلْنَا مِن رَّسُولٍ إِلاَّ بِلِسَانِ قَوْمِهِ لِيُبَيِّنَ لَهُمْ فَيُضِلُّ اللَّهُ مَن يَشَاء وَيَهْدِي مَن يَشَاء وَهُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ }}؛ سوره ابراهیم، آیه ۴.</ref>. [[فرمانهای الهی]] در هر روزگاری به گونه روشن و صریح و بی ابهام به گوش [[مردم]] رسیدهاند و کسی نمیتواند مدعی شود که زبان [[دین]] را نفهمیده است<ref>دهگفتار، ۲۰۱ و ۲۰۲؛ روش دعوت محمد، ۴۶- ۴۳.</ref>.<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص ۳۶۵.</ref> | ||
== رابطه فلسفه دین و علوم دیگر == | |||
رابطه با علوم کارکردگرا: تمایز فلسفه دین و علومی از قبیل [[روانشناسی دین]] و [[جامعهشناسی دین]]، که ناظر به کارکرد دین هستند، در موضوع این علوم است. در فلسفه دین، به دین از آن دیدگاه که یک مجموعه [[اعتقادی]] به هم پیوسته است، توجه میشود؛ در نتیجه، موضوع فلسفه دین، خود دین است، ولی در علوم کارکردگرا از دیدگاه خاصی به دین توجه میشود و در اینگونه علوم [[دینپژوهی]]، منظور از دین، تدین یا [[رفتار]] [[دینداران]] است؛ مثلاً، در جامعهشناسی دین، دین فقط از آن نظر که اثر [[اجتماعی]] خاصی در دینداران دارد، بررسی میشود<ref>فرو، چارلز تالیا، فلسفه دین در [[قرن]] بیستم، [[ترجمه]] انشاءالله رحمتی، ص۲۱.</ref>. | |||
رابطه با [[معرفتشناسی دینی]]: همچنین تفاوت فلسفه دین و معرفتشناسی دینی که هر دو از سنخ علوم ناظر به [[صدق]] و [[کذب]] [[گزارههای دینی]] هستند، در این است که فلسفه دین از علوم درجه اول و معرفتشناسی دینی از سنخ علوم درجه دوم است<ref>خسروپناه، عبدالحسین، کلام جدید، ص۱۹.</ref>. | |||
رابطه با [[کلام]]: فلسفه دین و کلام، مسائل مشترک زیادی دارند و به همین خاطر دو [[علم]] نزدیک به هم حساب میشوند و این شباهتها به حدی است که بعضی این دو علم را یک علم دانستهاند<ref>ر.ک: محمدرضایی، محمد، چیستی فلسفه دین و مسائل آن، ص۴۴.</ref>. بسیاری از مسائل کلام خصوصاً [[کلام جدید]] با فلسفه دین مشترک است، ولی باید توجه داشت که این دو علم تفاوتهای اساسی با یکدیگر دارند و تفاوتهای فلسفه دین و کلام جدید را میتوان در محورهای زیر دید: | |||
# از نظر روش: در فلسفه دین فقط از روش [[عقلی]] استفاده میشود، ولی در [[کلام]] تنها به روش [[عقلی]] تکیه نمیشود، بلکه فرد هر روشی را که بتوان با آن به [[دفاع از دین]] پرداخت، به کار میگیرد. در نتیجه، [[فلسفه دین]] را میتوان [[علم]] «تکروشی» و [[کلام جدید]] را علم «چندروشی» دانست<ref>فنایی، ابوالقاسم، درآمدی بر فلسفه دین و کلام جدید، ص۷۸.</ref>. | |||
# از نظر غایت: [[هدف]] فرد در [[علم کلام]] نظاممندکردن [[اصول اعتقادی]] و [[دفاع از دین]] است، ولی فرد در فلسفه دین با نگاهی [[آزاد]] در پی کسب [[حقیقت]] است<ref>ر.ک: پترسون، مایکل، و دیگران، عقل و اعتقاد دینی: درآمدی بر فلسفه دین، ترجمه احمد نراقی و ابراهیم سلطانی، ص۲۸.</ref>. | |||
# از نظر محتوا: در فلسفه دین نگاهی عام به [[ادیان]] هست و فرد در آن نقاط مشترک میان ادیان را بررسی میکند و حتی نگاه فلسفه دین فراتر از [[ادیان توحیدی]] و [[الحادی]] است؛ ولی علم کلام ویژه به یک [[دین]] و حتی یک [[مذهب]] خاص است<ref>ر.ک: پترسون، مایکل، و دیگران، عقل و اعتقاد دینی: درآمدی بر فلسفه دین، ترجمه احمد نراقی و ابراهیم سلطانی، ص۲۸؛ جبرئیلی، محمدصفر، فلسفه دین و کلام جدید، (درآمدی به فلسفه دین)، ص۱۸.</ref>. | |||
# از نظر تقید و تعلق: [[فیلسوف]] دین خود را به دین خاصی ملتزم نمیداند، و سعی دارد بدون در نظر داشتن [[تعهد]] خویش به دین خاصی، دین را از نظر [[عقلانی]] تحلیل کند. چنین رویکردی در فلسفه دین سبب شده است تا کسانی که حتی منکر دین هستند و کسانی که خود را لاادریون مینامند، به فلسفه دین روی آورند<ref>هیک، جان، فلسفه دین، ص۱۶.</ref>. در صورتی که متکلم، مباحث [[الهیات]] و [[کلام]] را با هدف تبیین، [[اثبات]] و [[دفاع]] از [[عقاید]] خود سامان میدهد<ref>ر.ک: پترسون، مایکل، و دیگران، عقل و اعتقاد دینی: درآمدی بر فلسفه دین، ترجمه احمد نراقی و ابراهیم سلطانی، ص۲۸؛ رشاد، علیاکبر، فلسفه دین، ص۲۳؛ فنایی، ابوالقاسم، فلسفه دین و کلام جدید، ص۱۹.</ref>.<ref>[[محمد کاشیزاده|کاشیزاده، محمد]]، [[فلسفه دین (مقاله)|مقاله «فلسفه دین»]]، [[فرهنگنامه کلام جدید (کتاب)|فرهنگنامه کلام جدید]]، ص ۵۱۸.</ref> | |||
== منابع == | == منابع == | ||