حقوق مجروحان جنگی: تفاوت میان نسخه‌ها

== مقدمه ==

منظور از حقوق مجروحان جنگی، امتیازات و حقوقی است که در [[دین مبین اسلام]] برای متخاصمانی که در [[پیکار]] با [[مسلمانان]] مجروح شده‌اند، در نظر گرفته شده است. گرچه [[حربی]] ([[دشمن]] [[متخاصم]]) از نظر [[اسلام]] احترامی ندارد و در واقع این خود حربی است که با عملیات خصمانه خود، [[احترام]] خویش را از میان برداشته است و به طور ضمنی هرگونه [[رفتار]] متقابل را از پیش برگزیده است.

 

[[مشروعیت جهاد]] در برابر حربی و [[مشروعیت]] غنیمت‌گیری [[اموال]] حربی دلالت روشنی بر سلب احترام حربی از دیدگاه اسلام دارد، چنان که اصولاً این خود مقتضای طبیعت [[جنگ]] است.

 

 

نکات ریزی در رابطه با مسائل [[انسانی]] در [[فقه]] نسبت به مجروحان دشمن متخاصم دیده می‌شود، که برخی از آنان از این قبیل‌اند:

# انتقال اعضای جدا شده از بدن دشمن مانند سر و دست از جبهه جنگ به جای دیگر، به منظور تحقیر دشمن ممنوع است و این عمل در واقع نوعی مثله کردن یا عملی مشابه آن محسوب شده و از سوی دیگر موجب تحریک دشمن به عمل مشابه نیز می‌شود<ref>جواهر الکلام، ۲۱، ص۱۳۲؛ شرح السیر الکبیر، ج۱، ص۷۸؛ فتح القدیر، ج۴، ص۲۸۹.</ref>؛

# دفن کردن اجساد دشمن ممنوع نیست و به مقتضی اصل اولی [[اباحه]]، جایز بودن این عمل انسانی از نظر فقه قابل قبول است و نظر به این که عمل دفن از [[عبادات]] محسوب نمی‌شود، با وجود فقدان دستور [[شرعی]] در این مورد، می‌توان گفت که جواز دفن در واقع «[[تشریع]]» محسوب نمی‌شود<ref>جواهر الکلام، ۲۱، ص۱۳۳.</ref>. [[نهی]] در یکی از [[احادیث]]<ref>وسائل الشیعه، ج۱۱، ص۱۱۲.</ref> مربوط به دفن کشته‌شدگان بر اساس توهم [[وجوب]] دفن است که بر اساس یک قاعده اصولی در چنین مواردی نهی، دلالتی بر [[تحریم]] ندارد؛

# روایت نبوی در مورد [[احسان]] نسبت به اجساد دشمن: {{متن حدیث|ان الله كتب الإحسان على كل شيء فإذا فقلتم فاحسنوا القتله}}<ref>سنن بیهقی، ج۹، ص۶۸؛ نیل الاوطار، ج۸، ص۱۴۱.</ref>، [[خداوند]] [[احسان]] را در هر چیزی [[واجب]] شمرده، هرگاه دست به [[قتل]] ([[دشمن]]) زدید با کشته‌شدگان رفتار نیکو داشته باشید؛

# با وجود سنت جاهلی که در [[جنگ‌ها]] سرهای کشته‌شده‌های دشمن را بر سر نیزه می‌کردند و با خود به [[نشانه]] [[پیروزی]] حمل می‌کردند، اما در تمام پیروزی‌های سپاه اسلام در [[زمان رسول خدا]]{{صل}} یکبار هم این عمل دیده نشد<ref>المغنی، ج۸، ص۴۹۴.</ref>؛

# هنگامی که اجساد قابل [[شناسایی]] نباشند، همه آنها [[دفن]] می‌شوند، بسیاری از [[فقها]] بر این [[احتیاط]] تأکید می‌ورزند<ref>جواهر الکلام، ج۲۱، ص۱۳۳.</ref>؛

# [[پیامبر اکرم]]{{صل}} در سفرها هرگاه به جسد [[انسان]] برمی‌خورد آن را دفن می‌کرد و هرگز نمی‌پرسید که جساد [[مسلمان]] است یا [[کافر]]<ref>سنن الدارمی ص۴۷۳.</ref>؟؛

# در [[غزوه طائف]]، پیامبر اکرم{{صل}} جسد زنی را مشاهده کرد که بر روی [[زمین]] افتاده است، فرمود: مگر از کشتن [[زنان]] [[نهی]] نکردم؟! این کار کیست؟! مردی از آن میان برخواست و گفت: من او را بر مرکبم سوار کردم، اما او قصد [[جان]] مرا کرد و می‌خواست مرا بکشد. [[رسول خدا]]{{صل}} امر فرمود تا آن جسد را به خاک بسپارند<ref>سنن بیهقی، ج۹، ص۸۲.</ref>؛

# [[مسلمانان]] در [[غزوه بدر]] همه اجساد را از میدان [[نبرد]] جمع‌آوری و به خاک سپردند و هیچ جسدی را روی زمین رها نکردند<ref>سنن بیهقی، ج۹، ص۸۲؛ فتح الباری، ج۹، ص۲۱۷.</ref>.

# اجساد [[یهودیان]] [[بنی قریظه]] در یک حفره بزرگ دفن شد<ref>زاد المعاد، ج۲، ص۷۲.</ref>.

 

از بررسی موارد فوق می‌توان نتیجه گرفت که [[اسلام]] بی‌احترامی به اجساد دشمن (مثله کردن) را مردود دانسته و [[خصومت]] با اجساد را هرگز منطقی نشمرده است و از نظر اسلام پذیرفتن تعهدات بین‌المللی در مبادله اجساد و یا هر نوع اقدامات انسان‌دوستانه مربوط به آمار کشته‌شدگان و مجروحان [[جنگی]] امکان‌پذیر بوده و برای [[دولت اسلامی]] نه تنها قابل قبول، بلکه قابل استقبال نیز خواهد بود<ref>فقه سیاسی، ج۶، ص۲۲۷-۲۲۹.</ref>.<ref>[[عباس علی عمید زنجانی|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۱ (کتاب)|دانشنامه فقه سیاسی ج۱]]، ص ۷۳۰.</ref>