بدون خلاصۀ ویرایش
(←پانویس) |
بدون خلاصۀ ویرایش برچسب: پیوندهای ابهامزدایی |
||
| خط ۵: | خط ۵: | ||
| پرسش مرتبط = | | پرسش مرتبط = | ||
}} | }} | ||
== مقدمه == | == مقدمه == | ||
== [[شأن نزول آیه]] == | |||
== معناشناسی و مصداق یابی == | |||
=== [[شهادت]] === | |||
=== مصداق {{متن قرآن|من عنده}} و {{متن قرآن|الکتاب}} | |||
دلالت [[آیه]] == | |||
=== دلالت بر [[افضلیت امام علی]]{{ع}} | |||
=== دلالت بر [[علم]] به تمام [[قرآن]] === | |||
=== دلالت بر [[عصمت]] و [[علم به غیب]] === | |||
{{متن قرآن|وَيَقُولُ الَّذِينَ كَفَرُوا لَسْتَ مُرْسَلًا قُلْ كَفَى بِاللَّهِ شَهِيدًا بَيْنِي وَبَيْنَكُمْ وَمَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْكِتَابِ}}<ref>«و کافران میگویند: تو فرستاده (خداوند) نیستی؛ بگو: میان من و شما خداوند و کسی که دانش کتاب نزد اوست، گواه بس» سوره رعد، آیه ۴۳.</ref>. | {{متن قرآن|وَيَقُولُ الَّذِينَ كَفَرُوا لَسْتَ مُرْسَلًا قُلْ كَفَى بِاللَّهِ شَهِيدًا بَيْنِي وَبَيْنَكُمْ وَمَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْكِتَابِ}}<ref>«و کافران میگویند: تو فرستاده (خداوند) نیستی؛ بگو: میان من و شما خداوند و کسی که دانش کتاب نزد اوست، گواه بس» سوره رعد، آیه ۴۳.</ref>. | ||
آیه ۴۳ [[سوره رعد]] مکی است و در [[احتجاج]] با منکرین [[رسالت پیامبر]] [[اکرم]]{{صل}} نازل شده است. [[اثبات]][[ امر]] [[رسالت]] برای [[کفار]] مستلزم [[برهان]] است؛ ولی [[خداوند]] به جای ارائه [[معجزه]] یا آیتی از این دست، به موضوعی فراتر اشاره نموده و این برهان را در قالب [[اعلان]] شهادت بیان فرموده است. بر این اساس، مبنای برهان بر پایه شهادت خداوند بر رسالت پیامبرش{{صل}} شکل گرفته است. مسلماً شهادت [[الهی]] در ردیف شهادتهای عادی نیست که در آن احتمال [[صدق]] و [[کذب]] برود؛ بلکه خبر از حاقّ واقع میدهد؛ چنان که [[شهادت به توحید]] در آیه ۱۸ [[آل عمران]] نیز به همین گونه بیان شده است. | |||
هرچند چنین شهادتی برای اولی الألباب مفید [[یقین]] است، اما برای [[توده]] [[مردم]] قابل [[درک]] نیست. از همین رو، در [[آیه شریفه]]، شهادت الهی به شهادتی [[انسانی]] ضمیمه شده تا برای همگان [[حجت]] باشد. نکته مهم آن است که چنان [[شخصیت]] [[ارجمندی]] که شهادت او به رسالت [[رسول خدا]] {{صل}} به دنبال شهادت [[پروردگار]] قرار دارد و [[کشف]] از حاق واقع مینماید، لزوماً باید دارای | هرچند چنین شهادتی برای اولی الألباب مفید [[یقین]] است، اما برای [[توده]] [[مردم]] قابل [[درک]] نیست. از همین رو، در [[آیه شریفه]]، شهادت الهی به شهادتی [[انسانی]] ضمیمه شده تا برای همگان [[حجت]] باشد. نکته مهم آن است که چنان [[شخصیت]] [[ارجمندی]] که شهادت او به رسالت [[رسول خدا]]{{صل}} به دنبال شهادت [[پروردگار]] قرار دارد و [[کشف]] از حاق واقع مینماید، لزوماً باید دارای عصمت و علم از جانب خداوند باشد. | ||
خداوند در آیه شریفه، این [[انسان]] عظیمالشأن را با وصف {{متن قرآن|مَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْكِتَابِ}} معرفی مینماید. از آنجا که در این گونه موارد وصف مُشعِر به علیّت است، خداوند در عین [[اقامه برهان]] بر اینکه چرا شهادت او یقینآور است، مصداق | خداوند در آیه شریفه، این [[انسان]] [[عظیمالشأن]] را با وصف {{متن قرآن|مَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْكِتَابِ}} معرفی مینماید. از آنجا که در این گونه موارد وصف مُشعِر به علیّت است، خداوند در عین [[اقامه برهان]] بر اینکه چرا شهادت او یقینآور است، مصداق عینی چنین وجود با ارزشی را در میان [[انسانها]] معرفی مینماید؛ به این ترتیب که چنین فردی میباید دارای [[علم لدنی]] باشد و [[آگاهی]] او از [[عالم غیب]] از طریق [[شهود]] یقینآور و بدون [[خطا]] باشد، تا برای دیگران [[حج]]ت به شمار آید. طبعاً چنین فردی باید [[معصوم]] به [[عصمت الهی]] باشد و چون مؤدای [[شهادت]]، اعلام [[صداقت]] [[نبی]]{{صل}} در [[رسالت]] خود است؛ لذا میباید در مراتب [[قرب الهی]] و [[علم غیب]]، در مقامی باشد که اشراف و اطلاع از مراتب ولایی [[رسول اکرم]]{{صل}} در [[عوالم ملکوت]] داشته باشد. مصداقاً وجود چنین فردی منحصر در اوصیای معصوم [[نبیّ]] مکرّم [[اسلام]]{{عم}} است. | ||
در طی برهان از چند طریق ثابت شد کسی که صاحب [[علمالکتاب]] است، از مقامی در پیشگاه [[الهی]] برخوردار است که در [[علم]] و عصمت الهی مانند [[رسول خدا]] {{صل}} میباشد. چنین مقامی در [[فرهنگ قرآن]] و بیانات [[اهل بیت]] {{عم}} همان [[مقام امامت]] است که در اوصیای رسول اکرم {{صل}} از | در طی [[برهان]] از چند طریق ثابت شد کسی که صاحب [[علمالکتاب]] است، از مقامی در پیشگاه [[الهی]] برخوردار است که در [[علم]] و عصمت الهی مانند [[رسول خدا]]{{صل}} میباشد. چنین مقامی در [[فرهنگ قرآن]] و بیانات [[اهل بیت]]{{عم}} همان [[مقام امامت]] است که در اوصیای رسول اکرم{{صل}} از حضرت{{ع}} تا [[امام عصر]]{{ع}} وجود دارد. | ||
با توجه به آنکه شهادت الهی مانند شهادت افراد عادی نیست، بلکه خبر از حاق واقع - با احاطهای که بر [[واقعیت]] دارد- میدهد، بنابراین، شهادت {{متن قرآن| وَمَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْكِتَابِ}} نیز از همین قبیل است. به این ترتیب، [[حد وسط]] [[قیاس]] اقترانی که تشکیل میشود، [[مقام شهادت]] و [[حق الیقین]] صاحبان [[علم الکتاب]] است؛ بر این اساس میگوییم: | با توجه به آنکه شهادت الهی مانند شهادت افراد عادی نیست، بلکه خبر از حاق واقع - با احاطهای که بر [[واقعیت]] دارد- میدهد، بنابراین، شهادت {{متن قرآن| وَمَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْكِتَابِ}} نیز از همین قبیل است. به این ترتیب، [[حد وسط]] [[قیاس]] اقترانی که تشکیل میشود، [[مقام شهادت]] و [[حق الیقین]] صاحبان [[علم الکتاب]] است؛ بر این اساس میگوییم: | ||
اولاً، {{متن قرآن| وَمَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْكِتَابِ}}، | اولاً، {{متن قرآن| وَمَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْكِتَابِ}}، در [[مقام]] [[حقالیقین]] و اشراف بر [[ملکوت]] عالم است. | ||
ثانیاً، کسی که در | ثانیاً، کسی که در مقام حق الیقین و اشراف بر ملکوت عالم است، معصوم به عصمت الهی و عالم به [[خزائن]] [[غیب الهی]] است. | ||
نتیجه آنکه: {{متن قرآن| وَمَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْكِتَابِ}} معصوم به عصمت الهی و عالم به خزائن [[غیب]] به [[اذن پروردگار]] است. | نتیجه آنکه: {{متن قرآن| وَمَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْكِتَابِ}} معصوم به عصمت الهی و عالم به خزائن [[غیب]] به [[اذن پروردگار]] است. بدیهی است که چنین مقامی اکتسابی نیست و مانند [[نبوت]] و رسالت، به [[انتخاب]] [[پروردگار]] و [[انتصاب الهی]] است. | ||
با توجه به [[سیر]] برهانی که در این [[آیه]] ارائه شد، [[مقام عصمت]] و [[علمی]] که برای [[امام]] ثابت میشود، فوق | با توجه به [[سیر]] برهانی که در این [[آیه]] ارائه شد، [[مقام عصمت]] و [[علمی]] که برای [[امام]][[ ثابت]] میشود، فوق آگاهی بر [[احکام شریعت]] و یا [[منزه بودن]] از هرگونه [[گناه]] است؛ بلکه چون [[امام]] در این نگاه درعالیترین مرتبه [[حقالیقین]] و مشرف بر [[عوالم ملکوت]] قرار دارد، اولاً، [[علم]] او به [[اذن الهی]] اشراف بر [[تکوین]] و [[تشریع]] و [[سنن الهی]] در این دو [[مقام]] دارد و ثانیاً، [[عصمت]] و [[طهارت]] از همه آلودگیها و قذاراتی است که مناسبت با این مقام ندارد<ref>[[محمد تقی فیاضبخش|فیاضبخش]] و [[فرید محسنی|محسنی]]، [[ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۵ (کتاب)|ولایت و امامت از منظر عقل و نقل]]، ج۵، ص۱۹۹ و ۲۱۹.</ref>. | ||
=== دلالت بر [[امامت امام علی]]{{ع}} === | |||
=== دلالت بر [[ولایت تکوینی امام]] علی{{ع}} === | |||
== جمعبندی و نتیجهگیری == | |||
== پرسش مستقیم == | == پرسش مستقیم == | ||