حج در فقه اسلامی: تفاوت میان نسخه‌ها

حج در فقه اسلامی (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۸ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۳۸

۱۱٬۵۳۴ بایت اضافه‌شده ، ‏۸ دسامبر ۲۰۲۵

←‏مناسک حج

دیداریویکی‌متن

Bahmani

مدیران

۱۲۹٬۶۲۱

ویرایش

@@ خط ۸۲: / خط ۸۲: @@
 بیتوته در منی در شب‌های یازدهم و دوازدهم و برای برخی سیزدهم و رمی جمرات سه گانه در روزهای یاد شده<ref>جواهر الکلام، ج۱۸، ص۱۳۶.</ref>. قربانی در منی در [[حج تمتع]]، [[واجب]] و در [[حج]] قِران و افراد [[مستحب]] است<ref>جواهر الکلام، ج۱۹، ص۱۱۴ ـ ۱۱۵.</ref>. تفصیل [[مناسک]] هریک از اقسام حج در همان قسم آمده است<ref>[[سید محمود هاشمی شاهرودی|هاشمی شاهرودی، سید محمود]]، [[فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت (کتاب)|فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت ج۳]]، ص ۲۱۰-۲۱۵.</ref>.
+== وقوف ==
+حجاج [[بیت الله الحرام]] در [[روز عرفه]] ـ [[نهم ذی الحجه]] ـ از ظهر تا [[مغرب]] [[شرعی]] در [[سرزمین عرفات]] حضور می‌یابند که در اصطلاح [[فقهی]]، این حضور «وقوف» نامیده می‌شود. اهمیت حضور در [[عرفات]] تا آنجاست که گفته‌اند: {{متن حدیث|الْحَجُّ عَرَفَةُ}} یا {{عربی|الحج عرفات}}. این وقوف یکی از ارکان [[حج تمتع]] است و در صورت عدم تحقق آن، حج محقق نمی‌شود. این تأکید قدری هم به خاطر [[تحریض]] [[قریش]] بر وقوف در عرفات بود؛ زیرا آنان که خود را طایفه برگزیده می‌دانستند و به اصطلاح [[اهل]] حُمس یا تشدد در [[دین‌داری]] و اهل [[حرم]] معرفی می‌کردند، خود را بی‌نیاز از وقوف در عرفات می‌دیدند این در حالی بود که [[رسول خدا]]{{صل}} این برخورد آنان را نادرست دانست و خود در [[حجةالوداع]]، در عرفات وقوف کرد<ref>آثار اسلامی مکه و مدینه، رسول جعفریان، مشعر، ص۱۲۹.</ref>. وقوف در عرفات عبارت است از توقف (و ماندن) در [[صحرای عرفات]]. وقوف در عرفات از [[واجبات]] رکنی حج است و دومین [[واجب]] از [[مراسم حج]] است که پس از [[احرام]] در [[میقات]] و آمدن به عرفات انجام می‌پذیرد. و کیفیت وقوف در عرفات (که موقف اول در مراسم حج است) می‌تواند در حالات مختلفی باشد، چون [[راه رفتن]]، پیاده بودن، نشسته بودن، سواره بودن، خوابیده بودن (البته در قسمتی از وقت وقوف). وقوف در عرفات را در دو وقت می‌توان انجام داد که تنها یک مقدار از این [[زمان]] رکن است (و اگر در این یک مقدار زمان وقوف صورت نگیرد حج [[باطل]] می‌شود) که عبارت است از:
+'''وقوف اختیاری''': ماندن در عرفات از اول ظهر [[عرفه]] ([[روز]] نهم [[هجری]]) تا غروب شرعی این روز برای شخصی که مختار است.
+'''وقوف [[اضطراری]]''': ماندن در عرفات است در شب [[عید قربان]] (شب [[دهم ذی‌حجه]]) از غروب شرعی تا [[طلوع فجر]] برای شخصی که [[مضطر]] است (یعنی کسی که تمکن ماندن در عرفات را از ظهر تا غروب روز نهم [[هجری]] نداشته است) و این وقوف [[اضطراری]] [[عرفات]] را «اضطراری شبانه» هم می‌گویند.
+'''[[مستحبات]] وقوف''': [[نیت]] به زبان آوردن، رو به [[قبله]] بودن، با [[وضو]] بودن، در نمره قرار گرفتن، در [[حال]] [[گریه]] بودن، زیر [[آسمان]] به سر بردن، به حالت ایستاده بودن، با همسفران به سر بردن، به [[خیرات]] اقدام کردن، از [[شیطان]] به [[خدا]] [[پناه بردن]]، یادآوری [[گناه]] و [[استغفار]] نمودن، [[حمد]] و [[ثنای الهی]] را به جای آوردن، [[زیارت]] [[حضرت سیدالشهداء]] را خواندن، بر [[پیامبر اکرم]]{{صل}} و [[آل]] او{{عم}} [[صلوات]] فرستادن، عطایای [[الهی]] را یادآوری و [[شکرگزاری]] کردن، [[حاجات]] [[دنیایی]] و [[آخرتی]] را از [[خداوند]] خواستن، هفتاد مرتبه از خداوند تقاضای [[بهشت]] نمودن، برای خود و [[والدین]] خود و دیگران [[دعا]] نمودن، دهن خود را از مانع توجه به خداوند دور داشتن، قبل از زوال (یعنی نزدیک ظهر) [[غسل]] به جای آوردن، [[دعای عرفه]] [[امام حسین]] و [[امام سجاد]] را خواندن، [[توفیق]] زیارت کردن هر ساله [[کعبه]] از [[درگاه الهی]] طلب نمودن، دو [[نماز ظهر]] و عصر را در اول وقت به یک [[اذان]] و دو اقامه به جای آوردن، سُوری از [[قرآن مجید]] را (مانند سوره‌های [[توحید]] و ناس و فلق) [[تلاوت]] نمودن، آیاتی از قرآن مجید را که در آن حمد و [[تسبیح]] و [[تکبیر]] و اسمای نیکوی الهی است خواندن، هر یک از [[اذکار]] {{متن حدیث|اللَّهُ أَكْبَرُ، لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ، الْحَمْدُ لِلَّهِ‌، سُبْحَانَ اللَّهِ، ما شاءَ اللَّهُ وَ لا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ، اللَّهُمَّ صَلِ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ}} را صد مرتبه گفتن، در طرف پایین چپ [[کوه]] (نسبت به کسی که از [[مکه مکرمه]] به سوی عرفات می‌آید) در [[زمین]] هموار قرار گرفتن.
+'''وقوف در مشعر''': عبارت است از توقف (و ماندن) در بیابان مشعر. و وقوف در مشعر از [[واجبات]] رکنی حج است و سومین [[واجب]] از [[مراسم حج]] است که (پس از وقوف در عرفات) با [[حرکت]] از عرفات و آمدن به [[مشعرالحرام]] صورت می‌گیرد به این ترتیب که در [[حال]] [[احرام]] بعد از غروب [[شرعی]] [[روز عرفه]] ([[نهم ذی حجه]]) از [[عرفات]] به سمت مشعر [[حرکت]] می‌کنند. کیفیت وقوف در مشعر (که وقوف دوم است) می‌تواند در حالات مختلفی باشد چون: [[راه رفتن]]، پیاده بودن، نشسته بودن، سواره بودن، خوابیده بودن (البته در قسمتی از وقوف).
+وقوف در مشعر را در سه وقت می‌توان انجام داد که تنها یک مقدار از این [[زمان]] رکن است (و اگر در این یک مقدار وقت، وقوف صورت نگیرد حج [[باطل]] می‌شود) که عبارت است از:
+# '''وقوف اختیاری''': ماندن در مشعر است از شب [[دهم ذی‌حجه]] (شب [[عید قربان]]) تا [[طلوع]] [[آفتاب]] برای شخص مختار. رکن [[واجب]] این وقوف از [[طلوع فجر]] است تا طلوع آفتاب (مدت قبل از آن واجب غیر رکنی است).
+# '''وقوف [[اضطراری]] اول''': ماندن در مشعر است در مقداری از شب عید قربان (شب دهم ذی‌حجه) برای شخص [[مضطر]] و معذور چون پیر و مریض و کسی که کار ضروری دارد (و به این ترتیب قبل از طلوع آفتاب به [[منی]] می‌روند) این وقوف را «اضطراری شبانه» هم می‌گویند.
+# '''وقوف اضطراری دوم''': ماندن در مشعر است بعد از طلوع آفتاب [[روز عید قربان]] (دهم ذی‌حجه) تا پیش از ظهر برای شخص مضطر یعنی کسی که از روی [[فراموشی]] یا عذر دیگری از وقوف مابین طلوع فجر تا طلوع آفتاب متمکن نشده است. این وقوف را «اضطراری روزانه» هم می‌گویند.
+'''[[مستحبات]] وقوف''': با [[وضو]] بودن، به حال [[احیا]] بودن، دعای مشلول، خواندن، هفتاد عدد سنگریزه بر داشتن، در دامنه [[کوه]] و رو به [[قبله]] بودن، [[حمد]] و ثنای [[پروردگار]] را به جای آوردن، [[نعمت‌ها]] و [[عظمت]] و بلای [[الهی]] را به نظر آوردن، دعای {{متن حدیث|اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ أَنْ تَجْمَعَ‌...}} را خواندن، دعای {{متن حدیث|اللَّهُمَ ارْحَمْ مَوْقِفِي}} را در [[تل]] سرخ خواندن، پابرهنه در بالای کوه [[قزح]] قدم زدن و [[ذکر خداوند]] نمودن، در [[حق]] خود و [[والدین]] و [[اولاد]] و [[اهل]] و [[مال]] دیگران [[دعا کردن]]، برای [[امامان]] و [[تعجیل فرج]] [[دعا]] نمودن و از اعدای ایشان [[بیزاری جستن]]، در وسط [[وادی]] [[مشعرالحرام]] و در سمت راست جاده جای گزیدن، نمازهای [[مغرب]] و عشاء را به یک [[اذان]] و دو اقامه بدون فاصله به جای آوردن، هر یک از [[اذکار]] {{متن حدیث|اللَّهُ أَكْبَرُ، لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ، الْحَمْدُ لِلَّهِ‌، سُبْحَانَ اللَّهِ، اللَّهُمَّ صَلِ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ}} را صد بار گفتن، نزدیک [[طلوع]] [[آفتاب]] بر بالای [[کوه]] [[ثبیر]] هفت مرتبه [[اعتراف به گناهان]] و هفت مرتبه [[استغفار]] کردن، پیش از طلوع آفتاب کوچ کردن و تا طلوع آفتاب از [[وادی محسر]] خارج نشدن، با [[آرامش]] و [[وقار]] و ذکر و استغفار راه افتادن و در وادی محسر هروله کردن.
+'''وقوف در [[منی]]''': عبارت است از توقف (بیتوته) کردن در وادی منی. وقوف در منی از [[واجبات]] غیر رکنی حج است و دوازدهمین [[واجب]] از [[مراسم حج]] است که پس از [[حرکت]] از مشعرالحرام بعد از طلوع آفتاب [[روز دهم ذی‌حجه]] و آمدن به وادی منی صورت می‌گیرد و [[زمان]] وقوف (بیتوته) در منی از غروب [[شرعی]] تا نیمه شب است. در هر یک از دو (یا سه) شب:
+# شب‌های یازدهم و دوازدهم: حجاج چه آنها که برای ادامه [[اعمال]] حج از منی به [[مکه]] رفته‌اند و چه آنها که نرفته‌اند و در منی باقی مانده‌اند، باید شب‌های یازدهم و [[دوازدهم ذی‌حجه]] را در منی باشند و بنابراین آنها که به مکه رفته‌اند باید قبل از غروب به منی باز گردند.
+# شب سیزدهم: اگر [[حاجی]] نتواند تا [[غروب]] [[روز دوازدهم ذی‌حجه]] از منی خارج شود در این صورت باید شب سیزدهم را هم در منی وقوف (بیتوته) کند و در [[روز]] سیزدهم [[رمی]] جمرات ثلاثه کرده و از منی خارج شود<ref>فرهنگ اصطلاحات حج، حریری، ص۲۰۸.</ref>.
+پس از وقوف در [[عرفات]]، وقوف در مشعر و وقوف در منی نیز از ارکان حج است<ref>[[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)|محمدنامه]]، ص ۱۰۶۶.</ref>.
 == [[مستحبات]] پس از اتمام مناسک ==