بدون خلاصۀ ویرایش
(←منابع) |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱۱: | خط ۱۱: | ||
از واژگان مرتبط با صبر، [[حلم]]، [[استقامت]]، [[تأنی]] و تثبّت است. صبر، در مقایسه با حلم از عمومیت بیشتری برخوردار است؛ زیرا حلم جلوگیری نفس در حال [[غضب]] است، اما صبر، شامل صبر در مصیبت، صبر بر طاعت و امثال آنها نیز میشود<ref>نراقی، مهدی، جامع السعادات، ۳/۲۸۰.</ref>. استقامت نیز به معنای ادامه دادن راه، نترسیدن و سُستی نکردن در [[مشکلات]]<ref>امام خمینی، صحیفه، ۱۳/۴۶۳.</ref> و [[ثبات]] بر امر است و [[استقامت]] در [[صفات پسندیده]] حرکت در خط مستقیم و [[اعتدال]] در آن است<ref>نراقی، احمد، معراج السعاده، ۵۲.</ref>.<ref>[[احمد فکور افشاگر|فکور افشاگر، احمد]]، [[صبر (مقاله)|مقاله «صبر»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۶ (کتاب)|دانشنامه امام خمینی ج۶]]، ص۶۱۲ ـ ۶۱۷.</ref> | از واژگان مرتبط با صبر، [[حلم]]، [[استقامت]]، [[تأنی]] و تثبّت است. صبر، در مقایسه با حلم از عمومیت بیشتری برخوردار است؛ زیرا حلم جلوگیری نفس در حال [[غضب]] است، اما صبر، شامل صبر در مصیبت، صبر بر طاعت و امثال آنها نیز میشود<ref>نراقی، مهدی، جامع السعادات، ۳/۲۸۰.</ref>. استقامت نیز به معنای ادامه دادن راه، نترسیدن و سُستی نکردن در [[مشکلات]]<ref>امام خمینی، صحیفه، ۱۳/۴۶۳.</ref> و [[ثبات]] بر امر است و [[استقامت]] در [[صفات پسندیده]] حرکت در خط مستقیم و [[اعتدال]] در آن است<ref>نراقی، احمد، معراج السعاده، ۵۲.</ref>.<ref>[[احمد فکور افشاگر|فکور افشاگر، احمد]]، [[صبر (مقاله)|مقاله «صبر»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۶ (کتاب)|دانشنامه امام خمینی ج۶]]، ص۶۱۲ ـ ۶۱۷.</ref> | ||
"جزع" و بیتابی نقطه مقابل صبر است و آن، حالت بیقراری و [[ناشکیبایی]] در برابر حوادث و [[مشکلات]] است، به گونهای که [[انسان]] در برابر حادثه زانو زند، [[مایوس]] شود، بیتابی کند و یا از تلاش و کوشش برای رسیدن به مقصد چشم بپوشد. [[امیرمؤمنان علی]]{{ع}} در | "جزع" و بیتابی نقطه مقابل صبر است و آن، حالت بیقراری و [[ناشکیبایی]] در برابر حوادث و [[مشکلات]] است، به گونهای که [[انسان]] در برابر حادثه زانو زند، [[مایوس]] شود، بیتابی کند و یا از تلاش و کوشش برای رسیدن به مقصد چشم بپوشد. [[امیرمؤمنان علی]]{{ع}} در مذمت جزع میفرمایند: «از جزع و ناشکیبایی بپرهیز؛ زیرا [[امید]] انسان را قطع و کوشش و تلاش را [[ضعیف]] ساخته و [[غم]] و [[اندوه]] به بار میآورد»<ref>مکارم شیرازی، ناصر، اخلاق در قرآن، ج۲، ص۴۵۷.</ref>. | ||
== پیشینه == | == پیشینه == | ||
| خط ۴۶: | خط ۴۶: | ||
## صبر بر انجام [[واجبات]] و دوری از [[محرّمات]]، [[واجب]] است؛ مانند صبر بر انجام [[نماز]]، و صبر بر دوری از رباخواری. | ## صبر بر انجام [[واجبات]] و دوری از [[محرّمات]]، [[واجب]] است؛ مانند صبر بر انجام [[نماز]]، و صبر بر دوری از رباخواری. | ||
## صبر حرام آن است که [[انسان]] اگرچه میتواند [[ظلم]] ظالمی را از خود دفع نماید، اما آن [[ظلم]] را تحمّل نموده بر آن صبر کند. چنانچه به ناموس و آبروی [[انسان]] تعرّض شود، در شمار بدترین [[گناهان کبیره]] قرار میگیرد. | ## صبر حرام آن است که [[انسان]] اگرچه میتواند [[ظلم]] ظالمی را از خود دفع نماید، اما آن [[ظلم]] را تحمّل نموده بر آن صبر کند. چنانچه به ناموس و آبروی [[انسان]] تعرّض شود، در شمار بدترین [[گناهان کبیره]] قرار میگیرد. | ||
## صبر مستحب، صبری است که [[آدمی]] بر انجام [[اعمال]] مستحب به کار میبرد. صبر بر [[خواندن نماز]] | ## صبر مستحب، صبری است که [[آدمی]] بر انجام [[اعمال]] مستحب به کار میبرد. صبر بر [[خواندن نماز]] شب، نمازهای [[نافله]]، انفاقهای مستحبی و صدقههای غیر [[واجب]]، در این شمار است. | ||
## صبر مکروه، صبری است که بر انجام کارهای [[مکروه]] صورت پذیرد. | ## صبر مکروه، صبری است که بر انجام کارهای [[مکروه]] صورت پذیرد. | ||
## صبر [[مباح]]، صبری است که بر انجام [[اعمال]] [[مباح]] رود. | ## صبر [[مباح]]، صبری است که بر انجام [[اعمال]] [[مباح]] رود. | ||
| خط ۷۸: | خط ۷۸: | ||
[[امام صادق]] {{ع}} در زیارت پیامبر {{صل}} از راه دور میفرماید: «ای [[پیامبر خدا]]! همراه هر [[گواهی]] و به جای هر [[انکار]] کنندهای، [[گواهی]] میدهم که تو پیامهای خدایت را رساندی و برای امّتت خیر خواستی و در راه پروردگارت با تمام توان کوشیدی و فرمانش را فراز آوردی و به خاطرش آزارها دیدی و به [[حکمت]] و اندرزهای [[نیکو]] و زیبا به راهش فرا خواندی»<ref>{{متن حدیث|الْإِمَامُ الصَّادِقُ {{ع}} فِی زِیَارَةَ النَّبِیِّ {{صل}} مِنْ بَعِیدِ... أَشْهَدُ یَا رَسُولَ اللَّهِ مَعَ کُلِّ شَاهِدٍ وَ أَتَحَمَّلُهَا عَنْ کُلِّ جَاحِدٍ أَنَّکَ قَدْ بَلَّغْتَ رِسَالاتِ رَبِّکَ وَ نَصَحْتَ لِأُمَّتِکَ وَ جَاهَدْتَ فِی سَبِیلِ رَبِّکَ وَ صَدَعْتَ بِأَمْرِهِ وَ احْتَمَلْتَ الْأَذَی فِی جَنْبِهِ وَ دَعَوْتَ إِلَی سَبِیلِهِ بِالْحِکْمَةِ وَ الْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ الْجَمِیلَةِ}}؛ الإقبال، ج۳، ص۱۲۴؛ مصباح الزائر، ص۶۷؛ المزار، ص۱۲، من دون إسناد إلی أحد من أهل البیت {{ع}}؛ بحار الأنوار، ج۱۰۰، ص۱۸۴، ح۱۱.</ref>. | [[امام صادق]] {{ع}} در زیارت پیامبر {{صل}} از راه دور میفرماید: «ای [[پیامبر خدا]]! همراه هر [[گواهی]] و به جای هر [[انکار]] کنندهای، [[گواهی]] میدهم که تو پیامهای خدایت را رساندی و برای امّتت خیر خواستی و در راه پروردگارت با تمام توان کوشیدی و فرمانش را فراز آوردی و به خاطرش آزارها دیدی و به [[حکمت]] و اندرزهای [[نیکو]] و زیبا به راهش فرا خواندی»<ref>{{متن حدیث|الْإِمَامُ الصَّادِقُ {{ع}} فِی زِیَارَةَ النَّبِیِّ {{صل}} مِنْ بَعِیدِ... أَشْهَدُ یَا رَسُولَ اللَّهِ مَعَ کُلِّ شَاهِدٍ وَ أَتَحَمَّلُهَا عَنْ کُلِّ جَاحِدٍ أَنَّکَ قَدْ بَلَّغْتَ رِسَالاتِ رَبِّکَ وَ نَصَحْتَ لِأُمَّتِکَ وَ جَاهَدْتَ فِی سَبِیلِ رَبِّکَ وَ صَدَعْتَ بِأَمْرِهِ وَ احْتَمَلْتَ الْأَذَی فِی جَنْبِهِ وَ دَعَوْتَ إِلَی سَبِیلِهِ بِالْحِکْمَةِ وَ الْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ الْجَمِیلَةِ}}؛ الإقبال، ج۳، ص۱۲۴؛ مصباح الزائر، ص۶۷؛ المزار، ص۱۲، من دون إسناد إلی أحد من أهل البیت {{ع}}؛ بحار الأنوار، ج۱۰۰، ص۱۸۴، ح۱۱.</ref>. | ||
[[امام علی]] {{ع}} میفرماید: «[[گواهی]] میدهیم که [[محمّد]] [[بنده]] و فرستاده [[خداوند]] است... و او پیامهای پروردگارش را همانگونه که به او [[فرمان]] داده بود، ابلاغ کرد... و به خاطر [[خداوند]] و برای بندگانش با [[شکیبایی]] و خالصانه [[خیرخواهی]] نمود»<ref>{{متن حدیث|الْإِمَامُ عَلِیّ {{ع}} فِی خُطْبَةٍ لَهُ {{ع}} فِی الْجُمُعَةِ-: نَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّداً عَبْدُهُ وَ رَسُولُهُ... فَبَلَّغَ رِسَالاتِ رَبِّهِ کَمَا أَمَرَهُ... وَ نَصَحَ لَهُ فِی عِبَادِهِ صَابِراً مُحْتَسِباً}}؛ کتاب من یحضره الفقیه، ج، ۱ ص۴۲۸، ح۱۲۶۳؛ مصباح المتهجد، ص۳۸۱، ح۵۰۸، عن زید بن وهب؛ بحار الأنوار، ج۸۹، ص۲۳۷، ح۶۸.</ref>.<ref>ر.ک: [[محمد محمدی ریشهری|محمدی ریشهری، محمد]]، [[سیره پیامبر خاتم ج۱ (کتاب)|سیره پیامبر خاتم]]، ص ۳۲۰-۳۳۷.</ref> | [[امام علی]] {{ع}} میفرماید: «[[گواهی]] میدهیم که [[محمّد]] [[بنده]] و فرستاده [[خداوند]] است... و او پیامهای پروردگارش را همانگونه که به او [[فرمان]] داده بود، ابلاغ کرد... و به خاطر [[خداوند]] و برای بندگانش با [[شکیبایی]] و خالصانه [[خیرخواهی]] نمود»<ref>{{متن حدیث|الْإِمَامُ عَلِیّ {{ع}} فِی خُطْبَةٍ لَهُ {{ع}} فِی الْجُمُعَةِ-: نَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّداً عَبْدُهُ وَ رَسُولُهُ... فَبَلَّغَ رِسَالاتِ رَبِّهِ کَمَا أَمَرَهُ... وَ نَصَحَ لَهُ فِی عِبَادِهِ صَابِراً مُحْتَسِباً}}؛ کتاب من یحضره الفقیه، ج، ۱ ص۴۲۸، ح۱۲۶۳؛ مصباح المتهجد، ص۳۸۱، ح۵۰۸، عن زید بن وهب؛ بحار الأنوار، ج۸۹، ص۲۳۷، ح۶۸.</ref>.<ref>ر.ک: [[محمد محمدی ریشهری|محمدی ریشهری، محمد]]، [[سیره پیامبر خاتم ج۱ (کتاب)|سیره پیامبر خاتم ج۱]]، ص ۳۲۰-۳۳۷.</ref> | ||
== صبر بر سختی در وظایف منتظران == | == صبر بر سختی در وظایف منتظران == | ||