اثبات عقلی ولایت فقیه: تفاوت میان نسخهها
←دلایل عقلی دیگر
(←منابع) |
|||
| خط ۴۹: | خط ۴۹: | ||
## [[حاکمیت طاغوت]] و [[خضوع]] برای آنکه عقلاً [[قبیح]] و شرعاً ممنوع است. | ## [[حاکمیت طاغوت]] و [[خضوع]] برای آنکه عقلاً [[قبیح]] و شرعاً ممنوع است. | ||
## یا [[هرج و مرج]] و بینظمی که منجر به [[فساد]] و [[خونریزی]] و احیاناً انقراض و نابودی جامعۀ بشر میشود، که این نیز عقلاً قبیح و شرعاً ممنوع است. | ## یا [[هرج و مرج]] و بینظمی که منجر به [[فساد]] و [[خونریزی]] و احیاناً انقراض و نابودی جامعۀ بشر میشود، که این نیز عقلاً قبیح و شرعاً ممنوع است. | ||
بنابراین عقلاً لازم است [[خداوند]] برای اعمال [[حاکمیت]] خویش بر جامعۀ بشر [[جانشینی]] به طور موقت - تا زمانی که عصر غیبت سر آید، و دوران حضور فرمانروای بالاصل فرا رسد - [[منصوب]] و معیّن نماید. | بنابراین عقلاً لازم است [[خداوند]] برای اعمال [[حاکمیت]] خویش بر جامعۀ بشر [[جانشینی]] به طور موقت - تا زمانی که عصر غیبت سر آید، و دوران حضور فرمانروای بالاصل فرا رسد - [[منصوب]] و معیّن نماید<ref>[[محسن اراکی|اراکی، محسن]]، [[فقه نظام سیاسی اسلام ج۶ (کتاب)|فقه نظام سیاسی اسلام ج۶]]، ص ۶۷-۷۴.</ref>. | ||
==== برهان دوم ==== | ==== برهان دوم ==== | ||
| خط ۵۶: | خط ۵۶: | ||
# اعمال فرمانروایی امام معصوم{{ع}}در دوران غیبت از طریق تعیین جانشین عملی میگردد. | # اعمال فرمانروایی امام معصوم{{ع}}در دوران غیبت از طریق تعیین جانشین عملی میگردد. | ||
از این دو مقدمه نتیجه میگیریم: عقلاً ضرورت دارد امام برای عمل به مسئولیتی که بر عهدۀ اوست، یعنی [[مسئولیت]] فرمانروایی و اعمال [[مدیریت]] [[الهی]] بر جامعۀ بشر - در هر اندازه و حدی که امکان دارد - جانشینی معیّن کند که بتواند بار مسئولیت فرمانروایی را به نمایندگی از او به دوش بگیرد تا زمانی که امکان حضور و [[اعمال]] [[فرمانروایی]] مستقیم برای او فراهم شود. | از این دو مقدمه نتیجه میگیریم: عقلاً ضرورت دارد امام برای عمل به مسئولیتی که بر عهدۀ اوست، یعنی [[مسئولیت]] فرمانروایی و اعمال [[مدیریت]] [[الهی]] بر جامعۀ بشر - در هر اندازه و حدی که امکان دارد - جانشینی معیّن کند که بتواند بار مسئولیت فرمانروایی را به نمایندگی از او به دوش بگیرد تا زمانی که امکان حضور و [[اعمال]] [[فرمانروایی]] مستقیم برای او فراهم شود<ref>[[محسن اراکی|اراکی، محسن]]، [[فقه نظام سیاسی اسلام ج۶ (کتاب)|فقه نظام سیاسی اسلام ج۶]]، ص ۶۷-۷۴.</ref>. | ||
==== [[برهان]] سوم ==== | ==== [[برهان]] سوم ==== | ||
| خط ۶۹: | خط ۶۹: | ||
حاصل آنکه عمل [[جامعه]] به [[فرمان خداوند]] و اطاعت از او متوقف بر [[نصب حاکم]] و فرمانروایی است که اطاعتش از سوی خداوند [[واجب]] شده باشد، و تفسیر و تبیین او از قوانین، و تطبیق آنها بر موارد جزئی از سوی خداوند بهعنوان تفسیر و تطبیق [[واجبالاطاعه]] معیّن شده باشد. | حاصل آنکه عمل [[جامعه]] به [[فرمان خداوند]] و اطاعت از او متوقف بر [[نصب حاکم]] و فرمانروایی است که اطاعتش از سوی خداوند [[واجب]] شده باشد، و تفسیر و تبیین او از قوانین، و تطبیق آنها بر موارد جزئی از سوی خداوند بهعنوان تفسیر و تطبیق [[واجبالاطاعه]] معیّن شده باشد. | ||
این مطلب شامل [[زمان غیبت]] [[معصوم]] نیز میشود، و لذا در زمان غیبت معصوم نیز باید فرمانروای واجبالاطاعهایاز سوی معصوم معیّن شود که فرمانش [[فرمان]] معصوم باشد، و تفسیر و تطبیق قوانین کلی بهوسیلۀ او در [[حکم]] تفسیر و تطبیق معصوم بوده و لازم الاجرا، و نافذ باشد، در غیر اینصورت عمل به احکام [[الهی]] و اطاعت خداوند در زندگی اجتماعی غیر ممکن خواهد بود. | این مطلب شامل [[زمان غیبت]] [[معصوم]] نیز میشود، و لذا در زمان غیبت معصوم نیز باید فرمانروای واجبالاطاعهایاز سوی معصوم معیّن شود که فرمانش [[فرمان]] معصوم باشد، و تفسیر و تطبیق قوانین کلی بهوسیلۀ او در [[حکم]] تفسیر و تطبیق معصوم بوده و لازم الاجرا، و نافذ باشد، در غیر اینصورت عمل به احکام [[الهی]] و اطاعت خداوند در زندگی اجتماعی غیر ممکن خواهد بود<ref>[[محسن اراکی|اراکی، محسن]]، [[فقه نظام سیاسی اسلام ج۶ (کتاب)|فقه نظام سیاسی اسلام ج۶]]، ص ۶۷-۷۴.</ref>. | ||
==== برهان چهارم ==== | ==== برهان چهارم ==== | ||
| خط ۸۵: | خط ۸۵: | ||
ضمانت اجرایی حکم حاکم عادل متوقف بر قدرت اجرایی و [[حق]] کیفر کردن متخلفان است. این حق در انحصار خداوند و [[معصومان]] منصوب از سوی اوست که حق حاکمیت دارند، بنابراین لازم است در [[زمان غیبت]] معصوم از سوی معصوم نمایندهای وجود داشته باشد که از سوی معصوم حق حاکمیت داشته باشد و قدرت اجرایی و حق شرعی کیفر متخلفان به او داده شود تا اجرای عدل ضمانت اجرایی داشته باشد. | ضمانت اجرایی حکم حاکم عادل متوقف بر قدرت اجرایی و [[حق]] کیفر کردن متخلفان است. این حق در انحصار خداوند و [[معصومان]] منصوب از سوی اوست که حق حاکمیت دارند، بنابراین لازم است در [[زمان غیبت]] معصوم از سوی معصوم نمایندهای وجود داشته باشد که از سوی معصوم حق حاکمیت داشته باشد و قدرت اجرایی و حق شرعی کیفر متخلفان به او داده شود تا اجرای عدل ضمانت اجرایی داشته باشد. | ||
حاصل آنکه بدون نفوذ حکم حاکم، که متوقف بر قدرت اجرایی و حق کیفر متخلفان توسط اوست، اجرای عدل و منع از ظلم ممکن نیست، و نفوذ حکم حاکم و برخورداری او از قدرت اجرایی و حق کیفر متخلفان، بدون نصب معصوم که دارای چنین اختیاری است امکانپذیر نیست. | حاصل آنکه بدون نفوذ حکم حاکم، که متوقف بر قدرت اجرایی و حق کیفر متخلفان توسط اوست، اجرای عدل و منع از ظلم ممکن نیست، و نفوذ حکم حاکم و برخورداری او از قدرت اجرایی و حق کیفر متخلفان، بدون نصب معصوم که دارای چنین اختیاری است امکانپذیر نیست<ref>[[محسن اراکی|اراکی، محسن]]، [[فقه نظام سیاسی اسلام ج۶ (کتاب)|فقه نظام سیاسی اسلام ج۶]]، ص ۶۷-۷۴.</ref>. | ||
==== [[برهان]] پنجم ==== | ==== [[برهان]] پنجم ==== | ||
| خط ۹۳: | خط ۹۳: | ||
# [[حق]] تصرف در اموال و انفس مخصوص [[خداوند]] و [[پیامبر اکرم]]{{صل}} و [[امامان معصوم]] [[منصوب از سوی خداوند]] برای [[ولایت]] بر [[مردم]] و [[اجرای حدود الهی]] و اقامۀ عدل در [[جامعۀ بشر]] است. | # [[حق]] تصرف در اموال و انفس مخصوص [[خداوند]] و [[پیامبر اکرم]]{{صل}} و [[امامان معصوم]] [[منصوب از سوی خداوند]] برای [[ولایت]] بر [[مردم]] و [[اجرای حدود الهی]] و اقامۀ عدل در [[جامعۀ بشر]] است. | ||
با توجه به مقدمۀ اول، مبنی بر [[وجوب]] [[اجرای عدل]] و [[اقامه حدود الهی]] - در حد مقدور - و با توجه به مقدمۀ دوم، مبنی بر توقف اجرای عدل و [[اقامۀ حدود]] بر اختیارات حکومتی و [[ولایتی]] که همان تصرف در اموال و انفس است، و با توجه به مقدمۀ سوم، که این اختیارات مخصوص [[خدا]] و [[رسول]] و [[امامان]] است نتیجه میگیریم: [[واجب]] است عقلاً برای اقامۀ حدود الهی و اجرای عدل - در حد مقدور و ممکن - در [[زمان غیبت]] [[معصوم]] حاکمی از سوی او تعیین شود که از اختیارات حکومتی و ولایتی معصوم برخوردار باشد و اقامۀ حدود الهی را در جامعۀ بشر بر عهده داشته باشد. | با توجه به مقدمۀ اول، مبنی بر [[وجوب]] [[اجرای عدل]] و [[اقامه حدود الهی]] - در حد مقدور - و با توجه به مقدمۀ دوم، مبنی بر توقف اجرای عدل و [[اقامۀ حدود]] بر اختیارات حکومتی و [[ولایتی]] که همان تصرف در اموال و انفس است، و با توجه به مقدمۀ سوم، که این اختیارات مخصوص [[خدا]] و [[رسول]] و [[امامان]] است نتیجه میگیریم: [[واجب]] است عقلاً برای اقامۀ حدود الهی و اجرای عدل - در حد مقدور و ممکن - در [[زمان غیبت]] [[معصوم]] حاکمی از سوی او تعیین شود که از اختیارات حکومتی و ولایتی معصوم برخوردار باشد و اقامۀ حدود الهی را در جامعۀ بشر بر عهده داشته باشد<ref>[[محسن اراکی|اراکی، محسن]]، [[فقه نظام سیاسی اسلام ج۶ (کتاب)|فقه نظام سیاسی اسلام ج۶]]، ص ۶۷-۷۴.</ref>. | ||
==== [[برهان]] ششم ==== | ==== [[برهان]] ششم ==== | ||
| خط ۱۰۶: | خط ۱۰۶: | ||
# فرض اول [[باطل]] است؛ زیرا عدم وجود [[فرمانروا]] در جامعۀ بشر منجر به [[هرج و مرج]] و [[گسترش ظلم و فساد]] میشود که عقلاً ممنوع است. | # فرض اول [[باطل]] است؛ زیرا عدم وجود [[فرمانروا]] در جامعۀ بشر منجر به [[هرج و مرج]] و [[گسترش ظلم و فساد]] میشود که عقلاً ممنوع است. | ||
# فرض دوم نیز باطل است؛ زیرا در مبحث [[جهانبینی سیاسی]] به تفصیل توضیح دادیم که [[حق حاکمیت]] و فرمانروایی مخصوص [[خداوند]] است و دست درازی به این جایگاه از سوی هر کس که باشد [[ظلم]] است، بلکه بدترین و زشتترین ظلمهاست و در نظر [[عقل]] به شدت محکوم است؛ زیرا بزرگترین [[تجاوز]]، تجاوز به حق حاکمیت و [[فرمانروایی خداوند]] است، نیز گفتیم پذیرش فرمانروایی کسی که بدون [[اذن خداوند]] خود را در جایگاه فرمانروایی که جایگاه ویژۀ خداوند است قرار داده است، از سوی [[مردم]] [[ظلم و ستم]] بزرگی است که در نظر عقل محکوم است. | # فرض دوم نیز باطل است؛ زیرا در مبحث [[جهانبینی سیاسی]] به تفصیل توضیح دادیم که [[حق حاکمیت]] و فرمانروایی مخصوص [[خداوند]] است و دست درازی به این جایگاه از سوی هر کس که باشد [[ظلم]] است، بلکه بدترین و زشتترین ظلمهاست و در نظر [[عقل]] به شدت محکوم است؛ زیرا بزرگترین [[تجاوز]]، تجاوز به حق حاکمیت و [[فرمانروایی خداوند]] است، نیز گفتیم پذیرش فرمانروایی کسی که بدون [[اذن خداوند]] خود را در جایگاه فرمانروایی که جایگاه ویژۀ خداوند است قرار داده است، از سوی [[مردم]] [[ظلم و ستم]] بزرگی است که در نظر عقل محکوم است. | ||
بنابراین فرض سوم عقلاً متعیّن خواهد بود. | |||
بنابراین فرض سوم عقلاً متعیّن خواهد بود<ref>[[محسن اراکی|اراکی، محسن]]، [[فقه نظام سیاسی اسلام ج۶ (کتاب)|فقه نظام سیاسی اسلام ج۶]]، ص ۶۷-۷۴.</ref>. | |||
==== [[برهان]] هفتم ==== | ==== [[برهان]] هفتم ==== | ||
| خط ۱۱۴: | خط ۱۱۵: | ||
# در میان فرضهای سهگانهای که در مقدمۀ اول به آنها اشاره شد رجحان فرض سوم بر فرضهای اول و دوم آشکار و بیّن است؛ زیرا تضمین بیشتری در [[اجرای عدل]] و تأمین منافع [[جامعه]] در آن وجود دارد. | # در میان فرضهای سهگانهای که در مقدمۀ اول به آنها اشاره شد رجحان فرض سوم بر فرضهای اول و دوم آشکار و بیّن است؛ زیرا تضمین بیشتری در [[اجرای عدل]] و تأمین منافع [[جامعه]] در آن وجود دارد. | ||
بنابراین بر اساس مقدمۀ دوم که ترجیح مرجوح عقلاً [[قبیح]] است، و با توجه به رجحان فرض سوم، از نظر عقل فرض سوم متعیّن است. | بنابراین بر اساس مقدمۀ دوم که ترجیح مرجوح عقلاً [[قبیح]] است، و با توجه به رجحان فرض سوم، از نظر عقل فرض سوم متعیّن است<ref>[[محسن اراکی|اراکی، محسن]]، [[فقه نظام سیاسی اسلام ج۶ (کتاب)|فقه نظام سیاسی اسلام ج۶]]، ص ۶۷-۷۴.</ref>. | ||
==== برهان هشتم ==== | ==== برهان هشتم ==== | ||