عهد در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

# [[عهد]] [[خدا]] در [[تکوین]] و افاضه در ذات، مانند: {{متن قرآن|...قَالَ لَا يَنَالُ عَهْدِي الظَّالِمِينَ}}<ref>«فرمود: پیمان من به ستمکاران نمی‌رسد» سوره بقره، آیه ۱۲۴.</ref>. در واقع این [[آیه]] اشاره به عهدی است که در ذات ایجاد می‌شود و به وسیله آن [[خلوص]]، [[عصمت]] و [[حقیقت]] [[بندگی]] و کمال تحقق می‌یابد.

# عهد ذاتی از [[عبد]] و بندگان، مانند: {{متن قرآن|مِنَ الْمُؤْمِنِينَ رِجَالٌ صَدَقُوا مَا عَاهَدُوا اللَّهَ عَلَيْهِ}}<ref>«از مؤمنان، کسانی هستند که به پیمانی که با خداوند بستند وفا کردند» سوره احزاب، آیه ۲۳.</ref>. این عهد در نفس و ذات عبد تحقق می‌یابد و برآمده از ایمان یقینی و [[راسخ]]، [[شهود]] و [[حق الیقین]] است<ref>التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ج۸، ص۲۴۶-۲۴۷.</ref>.

# [[ایمان به پیامبر]] [[اسلام]] و [[یاری]] کردن او، [[عهد]] و میثاق الهی از انبیای گذشته و امت‌های آنان: {{متن قرآن|إِذْ أَخَذَ اللَّهُ مِيثَاقَ النَّبِيِّينَ لَمَا آتَيْتُكُمْ مِنْ كِتَابٍ وَحِكْمَةٍ ثُمَّ جَاءَكُمْ رَسُولٌ مُصَدِّقٌ لِمَا مَعَكُمْ لَتُؤْمِنُنَّ بِهِ وَلَتَنْصُرُنَّهُ قَالَ أَأَقْرَرْتُمْ وَأَخَذْتُمْ عَلَى ذَلِكُمْ إِصْرِي قَالُوا أَقْرَرْنَا قَالَ فَاشْهَدُوا وَأَنَا مَعَكُمْ مِنَ الشَّاهِدِينَ}} عامل: {{متن قرآن|وَإِذْ}} از (اُذکر) محذوف است یعنی به یاد آور وقتی را که... و گفته شده که (اذ) عطف بر گذشته یعنی {{متن قرآن|إِذْ قَالَتِ الْمَلَائِكَةُ}} است. و از [[امیرمؤمنان]] [[روایت]] شده که [[خداوند]] [[میثاق]] و پیمانی از [[انبیاء]] پیشین گرفت که به [[امت]] خود از [[بعثت]] و صفات و خصوصیات وی خبر و [[بشارت]] دهند و آنها را به تصدیق [[پیغمبری]] وی امر نمایند<ref>ترجمه مجمع البیان، ج۴، ص۱۴۴.</ref>.

# [[عهد]] و [[پیمان]] [[مؤمنان]] صدر اسلام با [[پیامبر]] بر [[اطاعت]] کامل از وی: {{متن قرآن|وَاذْكُرُوا نِعْمَةَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَمِيثَاقَهُ الَّذِي وَاثَقَكُمْ بِهِ إِذْ قُلْتُمْ سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا...}} که در این باره اقوالی است: یکم، مقصود همان [[پیمان]] و بیعتی است که [[پیامبر]] در موقع [[مسلمان]] شدن، از آنها گرفت، تا [[خدا]] را در همه امور [[واجب]] [[اطاعت]] کنند، خواه طبق میلشان باشد یا نباشد. این قول از [[ابن عباس]] و [[سدی]] است. دوم، [[ابو الجارود]] از [[امام باقر]] {{ع}} [[روایت]] کرده است که: مقصود مطالبی از قبیل [[حرام]] بودن چیزهای غیر [[مباح]] و کیفیت [[طهارت]] و [[وجوب]] [[ولایت]] است که در [[حجة الوداع]] بیان شده بود. این معنی داخل در قول اول است. سوم: ابو [[علی]] جبایی گوید: مقصود، متابعت آنها از [[پیامبر]] است در روز [[بیعت عقبه]] و [[بیعت رضوان]]<ref>ترجمه مجمع البیان، ج۶، ص۳۳.</ref>.

بدون [[شک]] یکی از اصول اخلاقی [[قرآن]] [[احترام]] به [[پیمان‌ها]] نسبت به هرکسی است، اعم از [[مسلمان]] و [[کافر]] موافق و مخالف. این اصل از بسیاری از [[آیات قرآن]] استفاده می‌شود و در [[سنت]] و احادیث نبوی و کلمات [[اهل بیت]] {{عم}} آن حضرت نیز تأکید شده است و هیچ چیزی به جز نقض مقابل آن را منتفی نمی‌کند. اما در این مدخل تنها آن دسته از آیاتی است که ناظر به [[پیامبر]] و حساسیت‌های آن حضرت است تا موضع ایشان را نشان دهد.

#{{متن قرآن|وَأَوْفُوا بِعَهْدِ اللَّهِ إِذَا عَاهَدْتُمْ وَلَا تَنْقُضُوا الْأَيْمَانَ بَعْدَ تَوْكِيدِهَا وَقَدْ جَعَلْتُمُ اللَّهَ عَلَيْكُمْ كَفِيلًا إِنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ مَا تَفْعَلُونَ}}<ref>«و چون با خداوند پیمان بستید وفا کنید و سوگندهای خود را چون استوار کردید در حالی که خداوند را بر خود گواه گرفته‌اید مشکنید؛ بی‌گمان خداوند از آنچه انجام می‌دهید آگاه است» سوره نحل، آیه ۹۱.</ref>. '''نکته''': {{متن قرآن|وَأَوْفُوا بِعَهْدِ اللَّهِ إِذَا عَاهَدْتُمْ}} برای پیمانی که [[انسان]] به آن [[متعهد]] می‌شود در پیشگاه [[خداوند]] حرمتی است که پاس داشتن آن [[حرمت]] [[واجب]] است و [[خداوند]] [[اراده]] کرده که [[انسان]] باید به تعهدات خود [[وفا]] کند و به آن ملتزم باشد تفاوتی نمی‌کند که این تعهدات عملی یا رابطه‌ای یا [[مالی]] باشد. طرف [[تعهد]] [[انسان]] دیگر و یا [[خداوند]] یا خود [[انسان]] و یا جهات دیگر باشد زیرا این [[التزام]] شخصی به [[التزام]] [[شرعی]] تبدیل می‌شود و [[خداوند]] [[اراده]] کرده [[حرمت]] او در [[قانون]] [[پیمان‌ها]] پاس داشته شود و همانند یک [[قانون]] [[شرعی]] [[انسان‌ها]] خود را ملزم به رعایت آن بدانند و شاید [[ارزش]] این [[التزام]] [[شرعی]] این باشد که روابط [[انسانی]] را در همه [[پیمان‌ها]] و [[قوانین]] و سوگندها به یک قاعده ثابتی تبدیل می‌کند و به آن قداستی میدهد که [[زندگی]] [[انسان‌ها]] را در [[صراط مستقیم]] قرار میدهد و پای‌بند نبودن و لزران بودن تعهدات و [[پیمان‌ها]] همه قوانین اجتماعی [[سیاسی]] [[اقتصادی]] را متزلزل می‌کند و [[انسان‌ها]] فاقد [[جایگاه]] محکمی برای [[زندگی]] حال وآینده می‌شوند {{متن قرآن|وَلَا تَنْقُضُوا الْأَيْمَانَ بَعْدَ تَوْكِيدِهَا}}<ref>من وحی القرآن، ج۱۳، ص۲۸۴.</ref>.