پرش به محتوا

جهاد از دیدگاه اهل سنت: تفاوت میان نسخه‌ها

بدون خلاصۀ ویرایش
 
خط ۱۳: خط ۱۳:
گرچه موارد جهاد در [[حکم]] یکسانند ولی جهاد دریایی [[افضل]] از جهاد زمینی است<ref>ابن قدامه، المغنی، ج۹، ص۱۶۵؛ و ر. ک: عسقلانی، الجهاد والسیر من فتح الباری، ص۱۱-۳۵.</ref> و نیز [[جهاد با اهل کتاب]] بهتر از جهاد با دیگر فرق [[کفار]] می‌باشد<ref>ابن قدامه، المغنی، ج۹، ص۱۶۵؛ سرخسی، المبسوط، ج۱۰، ص۳؛ عسقلانی، الجهاد والسیر من فتح الباری، ص۱۳۳.</ref>.
گرچه موارد جهاد در [[حکم]] یکسانند ولی جهاد دریایی [[افضل]] از جهاد زمینی است<ref>ابن قدامه، المغنی، ج۹، ص۱۶۵؛ و ر. ک: عسقلانی، الجهاد والسیر من فتح الباری، ص۱۱-۳۵.</ref> و نیز [[جهاد با اهل کتاب]] بهتر از جهاد با دیگر فرق [[کفار]] می‌باشد<ref>ابن قدامه، المغنی، ج۹، ص۱۶۵؛ سرخسی، المبسوط، ج۱۰، ص۳؛ عسقلانی، الجهاد والسیر من فتح الباری، ص۱۳۳.</ref>.


[[پاسداری از امنیت]] [[دارالاسلام]] و [[امت]] مانند جهاد دارای [[فضیلت]] [[برتر]] است [[رسول خدا]] {{صل}} فرمود:
پاسداری از امنیت [[دارالاسلام]] و [[امت]] مانند جهاد دارای [[فضیلت]] [[برتر]] است [[رسول خدا]] {{صل}} فرمود:
“چشمانی هستند که [[آتش دوزخ]] با آنها هرگز تماس ندارد: چشمی که از [[ترس]] [[خدا]] بگرید و چشمی که برای پاسداری بیدار بماند”<ref>ابن قدامه، المغنی، ج۹، ص۱۷۰؛ عسقلانی، الجهاد والسیر من فتح الباری، همان.</ref>.
“چشمانی هستند که [[آتش دوزخ]] با آنها هرگز تماس ندارد: چشمی که از [[ترس]] [[خدا]] بگرید و چشمی که برای پاسداری بیدار بماند”<ref>ابن قدامه، المغنی، ج۹، ص۱۷۰؛ عسقلانی، الجهاد والسیر من فتح الباری، همان.</ref>.


خط ۲۷: خط ۲۷:
[[جهاد]] در صورت [[مصلحت]] [[واجب]] است ولی حداقل آن یکبار در یک سال است<ref>ابن قدامه، المغنی، ج۹، ص۱۶۴.</ref>.
[[جهاد]] در صورت [[مصلحت]] [[واجب]] است ولی حداقل آن یکبار در یک سال است<ref>ابن قدامه، المغنی، ج۹، ص۱۶۴.</ref>.


[[فرماندهی]] جهاد با [[امام]] [[مسلمین]] است و او باید [[اوامر]] لازم را برای آمادگی واجدین شرایط جهت انجام جهاد صادر نماید و [[ایجاد تشکیلات]] نظامی و تعیین سلسله مراتب فرماندهی با وی می‌باشد<ref>ابن قدامه، المغنی، ج۹، ص۱۶۶.</ref>.
[[فرماندهی]] جهاد با [[امام]] [[مسلمین]] است و او باید [[اوامر]] لازم را برای آمادگی واجدین شرایط جهت انجام جهاد صادر نماید و ایجاد تشکیلات نظامی و تعیین سلسله مراتب فرماندهی با وی می‌باشد<ref>ابن قدامه، المغنی، ج۹، ص۱۶۶.</ref>.


هر کدام از [[مجاهدان]] از [[بیت‌المال]] [[حقوقی]] دریافت می‌کنند که در صورت فوت باید به [[همسران]] و [[اولاد]] آنها پرداخت گردد و [[حقوق]] مجاهدان از محل چهار پنجم [[غنایم]] تأمین می‌گردد<ref>ابن قدامه، المغنی، ج۹، ص۱۶۳.</ref>.
هر کدام از [[مجاهدان]] از [[بیت‌المال]] [[حقوقی]] دریافت می‌کنند که در صورت فوت باید به [[همسران]] و [[اولاد]] آنها پرداخت گردد و [[حقوق]] مجاهدان از محل چهار پنجم [[غنایم]] تأمین می‌گردد<ref>ابن قدامه، المغنی، ج۹، ص۱۶۳.</ref>.
خط ۳۶: خط ۳۶:
# هنگامی که امام، مردم را به جهاد فرا بخواند با [[اعلان]] [[بسیج]] از طرف امام، شرکت در جهاد بر عموم واجب می‌گردد.
# هنگامی که امام، مردم را به جهاد فرا بخواند با [[اعلان]] [[بسیج]] از طرف امام، شرکت در جهاد بر عموم واجب می‌گردد.


[[فرماندهان]] باید از میان کسانی که [[اهل]] نظر، مدیر، مدبّر، آشنا به دشمن، تیزبینی و دارای مهارت در امور [[جنگ]] می‌باشند [[انتخاب]] شوند. فرماندهان باید [[امانتدار]] و نسبت به [[مسلمانان]] [[مهربان]] و [[دلسوز]] باشند<ref>ابن قدامه، المغنی، ج۹، ص۱۶۶.</ref>.
فرماندهان باید از میان کسانی که [[اهل]] نظر، مدیر، مدبّر، آشنا به دشمن، تیزبینی و دارای مهارت در امور [[جنگ]] می‌باشند [[انتخاب]] شوند. فرماندهان باید [[امانتدار]] و نسبت به [[مسلمانان]] [[مهربان]] و دلسوز باشند<ref>ابن قدامه، المغنی، ج۹، ص۱۶۶.</ref>.


نیروهای شرکت کننده در جهاد باید برای هر نوع عملیات و اقدامات خود از فرماندهی اجازه لازم را احراز نمایند<ref>المبسوط، ج۱۰، ص۱۶۵؛ الجهاد و السیر من فتح الباری، ص۸۸.</ref>.
نیروهای شرکت کننده در جهاد باید برای هر نوع عملیات و اقدامات خود از فرماندهی اجازه لازم را احراز نمایند<ref>المبسوط، ج۱۰، ص۱۶۵؛ الجهاد و السیر من فتح الباری، ص۸۸.</ref>.
خط ۴۲: خط ۴۲:
[[امامت]] در جهاد نیاز به [[عدالت]] ندارد با هر امامی چه [[عادل]] و چه [[فاجر]] می‌توان جهاد نمود، هر چند که مرتکب مناهی چون می‌خوارگی، [[خیانت]] و [[اختلاس]] باشد<ref>المبسوط، ج۱۰، ص۱۷۶؛ الجهاد و السیر من فتح الباری، ص۱۸۳.</ref>.
[[امامت]] در جهاد نیاز به [[عدالت]] ندارد با هر امامی چه [[عادل]] و چه [[فاجر]] می‌توان جهاد نمود، هر چند که مرتکب مناهی چون می‌خوارگی، [[خیانت]] و [[اختلاس]] باشد<ref>المبسوط، ج۱۰، ص۱۷۶؛ الجهاد و السیر من فتح الباری، ص۱۸۳.</ref>.


تنها مشکل از نظر [[فقه حنبلی]]، آن است که اگر امام مورد [[وثوق]] نباشد و بخواهد در اثنای جهاد عقب‌نشینی و یا فرار نماید، چگونه می‌توان به امر وی جهاد نمود<ref>الجهاد و السیر من فتح الباری، ص۸۸.</ref>.
تنها مشکل از نظر فقه حنبلی، آن است که اگر امام مورد وثوق نباشد و بخواهد در اثنای جهاد عقب‌نشینی و یا فرار نماید، چگونه می‌توان به امر وی جهاد نمود<ref>الجهاد و السیر من فتح الباری، ص۸۸.</ref>.


[[تخلف از جهاد]] و ترک جبهه با اجازه [[فرمانده]] جزء، جایز نیست، باید از فرمانده کل کسب اجازه نمود<ref>الجهاد و السیر من فتح الباری، ص۱۷۷.</ref>. هنگامی که [[مسلمانان]] با حملات [[دشمن]] غافلگیر می‌شوند، برای [[جهاد]] نیازی به کسب اجازه از [[فرماندهی]] نیست و همچنین در موارد ضروری که کسب اجازه امکان‌پذیر نمی‌باشد<ref>الجهاد و السیر من فتح الباری، ص۱۷۴.</ref>.
[[تخلف از جهاد]] و ترک جبهه با اجازه فرمانده جزء، جایز نیست، باید از فرمانده کل کسب اجازه نمود<ref>الجهاد و السیر من فتح الباری، ص۱۷۷.</ref>. هنگامی که [[مسلمانان]] با حملات [[دشمن]] غافلگیر می‌شوند، برای [[جهاد]] نیازی به کسب اجازه از [[فرماندهی]] نیست و همچنین در موارد ضروری که کسب اجازه امکان‌پذیر نمی‌باشد<ref>الجهاد و السیر من فتح الباری، ص۱۷۴.</ref>.


هرگاه [[اعلان]] [[نماز]] و [[بسیج]] برای جهاد همزمان صورت بگیرد اگر دشمن در دوردست باشد، ابتدا باید نماز اقامه شود و سپس حرکت برای جهاد انجام گیرد. لکن اگر دشمن نزدیک و یا حرکت فوری باشد، نماز را در حال حرکت بر روی مرکب برگزار می‌نمایید<ref>الجهاد و السیر من فتح الباری، ص۱۷۴.</ref>.
هرگاه [[اعلان]] [[نماز]] و [[بسیج]] برای جهاد همزمان صورت بگیرد اگر دشمن در دوردست باشد، ابتدا باید نماز اقامه شود و سپس حرکت برای جهاد انجام گیرد. لکن اگر دشمن نزدیک و یا حرکت فوری باشد، نماز را در حال حرکت بر روی مرکب برگزار می‌نمایید<ref>الجهاد و السیر من فتح الباری، ص۱۷۴.</ref>.


باید از حضور کسانی که موجب [[ضعف]] و [[شکست]] مسلمانان در جهاد می‌شوند در جبهه ممانعت به عمل آید مانند: کسانی که کار را قبل از به پایان رساندن رها می‌کنند ([[مخذل]])، روحیه [[سپاهیان]] را تضعیف می‌نمایند ([[مرجف]])، [[جاسوسان]]، [[مفسران]]، اگر اینان در جهاد شرکت کنند سهمی از [[غنایم]] نخواهند داشت<ref>الجهاد و السیر من فتح الباری، ص۱۶۶.</ref>. همراه بردن [[زن]] به جبهه [[جنگ]] که در خاک دشمن قرار دارد مجاز نیست، تنها [[فرماندهان]] می‌توانند همسرانشان را با خود همراه داشته باشند<ref>الجهاد و السیر من فتح الباری، ص۱۶۶؛ المبسوط، ج۱۰، ص۱۷.</ref>.
باید از حضور کسانی که موجب [[ضعف]] و [[شکست]] مسلمانان در جهاد می‌شوند در جبهه ممانعت به عمل آید مانند: کسانی که کار را قبل از به پایان رساندن رها می‌کنند (مخذل)، روحیه سپاهیان را تضعیف می‌نمایند ([[مرجف]])، [[جاسوسان]]، [[مفسران]]، اگر اینان در جهاد شرکت کنند سهمی از [[غنایم]] نخواهند داشت<ref>الجهاد و السیر من فتح الباری، ص۱۶۶.</ref>. همراه بردن [[زن]] به جبهه [[جنگ]] که در خاک دشمن قرار دارد مجاز نیست، تنها فرماندهان می‌توانند همسرانشان را با خود همراه داشته باشند<ref>الجهاد و السیر من فتح الباری، ص۱۶۶؛ المبسوط، ج۱۰، ص۱۷.</ref>.


همچنین بردن [[قرآن]] به خاک دشمن در حال جنگ ممنوع است<ref>المبسوط، ج۱۰، ص۱۷۵؛ الجهاد و السیر من فتح الباری، ص۲۰۱.</ref> و به هنگام بازگشت [[مجاهدان]] استقبال از آنان انجام نمی‌گیرد؛ زیرا [[علی]] {{ع}} در [[غزوه تبوک]] [[پیامبر اکرم]] {{صل}} را بدرقه نمود ولی به هنگام بازگشت از وی استقبال به عمل نیاورد<ref>المبسوط، ج۱۰، ص۱۶۷؛ الجهاد و السیر من فتح الباری، ص۲۸۵.</ref>.
همچنین بردن [[قرآن]] به خاک دشمن در حال جنگ ممنوع است<ref>المبسوط، ج۱۰، ص۱۷۵؛ الجهاد و السیر من فتح الباری، ص۲۰۱.</ref> و به هنگام بازگشت [[مجاهدان]] استقبال از آنان انجام نمی‌گیرد؛ زیرا [[علی]] {{ع}} در [[غزوه تبوک]] [[پیامبر اکرم]] {{صل}} را بدرقه نمود ولی به هنگام بازگشت از وی استقبال به عمل نیاورد<ref>المبسوط، ج۱۰، ص۱۶۷؛ الجهاد و السیر من فتح الباری، ص۲۸۵.</ref>.
خط ۵۴: خط ۵۴:
در جهاد می‌توان از کسانی که جهاد بر آنها [[واجب]] نیست با [[قرارداد]] استیجار استفاده نمود. این گونه افراد (مرتزقه) می‌توانند در امور نظامی و یا امور خدماتی انجام وظیفه نمایند. لکن سهمی از غنایم بجز [[حقوقی]] که طبق قرارداد دریافت می‌کنند نخواهند داشت<ref>المبسوط، ج۱۰، ص۲۴۴؛ الجهاد و السیر من فتح الباری، ص۲۱۶.</ref>.
در جهاد می‌توان از کسانی که جهاد بر آنها [[واجب]] نیست با [[قرارداد]] استیجار استفاده نمود. این گونه افراد (مرتزقه) می‌توانند در امور نظامی و یا امور خدماتی انجام وظیفه نمایند. لکن سهمی از غنایم بجز [[حقوقی]] که طبق قرارداد دریافت می‌کنند نخواهند داشت<ref>المبسوط، ج۱۰، ص۲۴۴؛ الجهاد و السیر من فتح الباری، ص۲۱۶.</ref>.


از افراد [[مشرک]] در [[جهاد]] نمی‌توان بهره برد لکن استفاده از وجود کارشناسان نظامی [[کافر]] به عنوان [[مستشار]] در صورتی که دارای [[حسن]] [[رأی]] باشند، مجاز می‌باشد<ref>الجهاد و السیر من فتح الباری، ص۲۰۷؛ المبسوط، ج۱۰، ص۲۳.</ref>.
از افراد [[مشرک]] در [[جهاد]] نمی‌توان بهره برد لکن استفاده از وجود کارشناسان نظامی [[کافر]] به عنوان [[مستشار]] در صورتی که دارای [[حسن]] رأی باشند، مجاز می‌باشد<ref>الجهاد و السیر من فتح الباری، ص۲۰۷؛ المبسوط، ج۱۰، ص۲۳.</ref>.


[[امام]] باید [[دستورات]] لازم را برای رعایت حال نیروهای [[رزمنده]] به [[فرماندهان]] [[ابلاغ]] نماید و دستورالعمل خط‌مشی‌های نظامی را برای آنان مشخص کند<ref>الجهاد و السیر من فتح الباری، ص۱۶۶؛ المبسوط، ج۱۰، ص۴.</ref>.
[[امام]] باید [[دستورات]] لازم را برای رعایت حال نیروهای [[رزمنده]] به فرماندهان [[ابلاغ]] نماید و دستورالعمل خط‌مشی‌های نظامی را برای آنان مشخص کند<ref>الجهاد و السیر من فتح الباری، ص۱۶۶؛ المبسوط، ج۱۰، ص۴.</ref>.


نیروها در مدتی که در جبهه حضور دارند از کوتاه کردن ناخن‌ها خودداری می‌کنند؛ زیرا ممکن است در مواردی چون باز کردن گره‌ها، [[نیازمند]] آنها گردند<ref>الجهاد و السیر من فتح الباری، ص۱۶۷.</ref>. فرماندهان موظفند در امور نظامی با نیروهای رزمنده [[مشورت]] نموده و از [[فکر]] و [[تدبیر]] هر کدام استفاده نمایند<ref>الجهاد و السیر من فتح الباری، ص۱۷۵.</ref>.
نیروها در مدتی که در جبهه حضور دارند از کوتاه کردن ناخن‌ها خودداری می‌کنند؛ زیرا ممکن است در مواردی چون باز کردن گره‌ها، [[نیازمند]] آنها گردند<ref>الجهاد و السیر من فتح الباری، ص۱۶۷.</ref>. فرماندهان موظفند در امور نظامی با نیروهای رزمنده [[مشورت]] نموده و از [[فکر]] و [[تدبیر]] هر کدام استفاده نمایند<ref>الجهاد و السیر من فتح الباری، ص۱۷۵.</ref>.
خط ۶۴: خط ۶۴:
استفاده از [[نیرنگ]] در جنگ برای [[فریب دادن]] [[دشمن]] جایز است و این [[حکم]] در مورد رزمنده و غیر رزمنده نیز صادق می‌باشد<ref>الجهاد و السیر من فتح الباری، ص۱۷۷، ۲۳۶.</ref>.
استفاده از [[نیرنگ]] در جنگ برای [[فریب دادن]] [[دشمن]] جایز است و این [[حکم]] در مورد رزمنده و غیر رزمنده نیز صادق می‌باشد<ref>الجهاد و السیر من فتح الباری، ص۱۷۷، ۲۳۶.</ref>.


در [[فقه حنبلی]]، [[شبیخون]] زدن به دشمن جایز است<ref>الجهاد و السیر من فتح الباری، ص۲۳۰؛ المبسوط، ج۱۰، ص۳۱.</ref> و جنگ تن به تن با اجازه فرماندهان مجاز می‌باشد و در صورتی که کسی برای پاسخ به درخواست جنگ تن به تن دشمن حاضر نشد، می‌توان نیروی دشمن را که برای درخواست جنگ تن به تن ([[مبارزه]]) از [[سپاه]] خود جدا شده مورد حمله قرار داد مگر آن که، توافق ضمنی و یا قاعده عرفی بر خلاف آن باشد<ref>الجهاد و السیر من فتح الباری، ص۱۷۷.</ref>.
در فقه حنبلی، [[شبیخون]] زدن به دشمن جایز است<ref>الجهاد و السیر من فتح الباری، ص۲۳۰؛ المبسوط، ج۱۰، ص۳۱.</ref> و جنگ تن به تن با اجازه فرماندهان مجاز می‌باشد و در صورتی که کسی برای پاسخ به درخواست جنگ تن به تن دشمن حاضر نشد، می‌توان نیروی دشمن را که برای درخواست جنگ تن به تن ([[مبارزه]]) از [[سپاه]] خود جدا شده مورد حمله قرار داد مگر آن که، توافق ضمنی و یا قاعده عرفی بر خلاف آن باشد<ref>الجهاد و السیر من فتح الباری، ص۱۷۷.</ref>.


استقرار نیروهای دشمن در پناه کسانی که جانشان محترم می‌باشد مانع از جهاد نیست لکن باید قاعده {{عربی|الأهَمّ‏ فالأهَمّ}} در موارد مختلف رعایت شود<ref>الجهاد و السیر من فتح الباری، ص۲۳۱؛ المبسوط، ج۱۰، ص۶۵.</ref>.
استقرار نیروهای دشمن در پناه کسانی که جانشان محترم می‌باشد مانع از جهاد نیست لکن باید قاعده {{عربی|الأهَمّ‏ فالأهَمّ}} در موارد مختلف رعایت شود<ref>الجهاد و السیر من فتح الباری، ص۲۳۱؛ المبسوط، ج۱۰، ص۶۵.</ref>.
استفاده از [[آتش]] و آب برای نابود کردن [[دشمن]] در صورتی که [[راه]] دیگری برای [[پیروزی]] وجود دارد جایز نیست، اما اگر تنها راه تلقی شود جایز می‌باشد<ref>الجهاد و السیر من فتح الباری، ص۲۳۰، ۲۳۲؛ المبسوط، ج۱۰، ص۳۱ و ۶۴.</ref>.
استفاده از [[آتش]] و آب برای نابود کردن [[دشمن]] در صورتی که راه دیگری برای [[پیروزی]] وجود دارد جایز نیست، اما اگر تنها راه تلقی شود جایز می‌باشد<ref>الجهاد و السیر من فتح الباری، ص۲۳۰، ۲۳۲؛ المبسوط، ج۱۰، ص۳۱ و ۶۴.</ref>.


[[رزمنده]] [[مسلمان]] که در معرض [[اسارت]] قرار دارد بهتر آن است که به [[جهاد]] ادامه دهد تا به [[شهادت]] برسد و هرگز خود را [[تسلیم]] دشمن ننماید<ref>الجهاد و السیر من فتح الباری، ص۲۵۵.</ref>.
[[رزمنده]] [[مسلمان]] که در معرض [[اسارت]] قرار دارد بهتر آن است که به [[جهاد]] ادامه دهد تا به [[شهادت]] برسد و هرگز خود را [[تسلیم]] دشمن ننماید<ref>الجهاد و السیر من فتح الباری، ص۲۵۵.</ref>.


[[احمد بن حنبل]]، مثله کردن اجساد دشمن و انتقال سرها از جبهه و [[شکنجه]] دادن نیروهای دشمن را [[مکروه]] شمرده است<ref>الجهاد و السیر من فتح الباری، ص۲۶۱.</ref>. غیر [[نظامیان]] دشمن مانند: کشاورزان، کودکان، [[زنان]] و [[روحانیون]] دشمن [[مصونیت]] دارند مگر آنکه به نحوی در فعالیت‌های نظامی [[مشارکت]] داشته باشند<ref>الجهاد و السیر من فتح الباری، ص۲۲۳، ۲۴۹ و ۲۵۰.</ref>.
[[احمد بن حنبل]]، مثله کردن اجساد دشمن و انتقال سرها از جبهه و [[شکنجه]] دادن نیروهای دشمن را [[مکروه]] شمرده است<ref>الجهاد و السیر من فتح الباری، ص۲۶۱.</ref>. غیر نظامیان دشمن مانند: کشاورزان، کودکان، [[زنان]] و [[روحانیون]] دشمن [[مصونیت]] دارند مگر آنکه به نحوی در فعالیت‌های نظامی [[مشارکت]] داشته باشند<ref>الجهاد و السیر من فتح الباری، ص۲۲۳، ۲۴۹ و ۲۵۰.</ref>.


[[قرارداد هدنه]]، [[استیمان]] و [[ذمه]] با همه فِرَق [[کفّار]] جایز است و [[کفار]] غیر [[اهل کتاب]] هرگاه به پرداخت [[جزیه]] و [[قرارداد ذمه]] [[رضایت]] دهند از تعرض مصون خواهند بود<ref>الجهاد و السیر من فتح الباری، ص۲۶۸؛ المبسوط، ج۱۰، ص۷.</ref>.<ref>[[عباس علی عمید زنجانی|عمید زنجانی، عباس علی]] و [[ابراهیم موسی‌زاده|موسی‌زاده، ابراهیم]]، [[بایسته‌های فقه سیاسی (کتاب)|بایسته‌های فقه سیاسی]]، ص ۲۲۷-۲۳۱.</ref>
[[قرارداد هدنه]]، [[استیمان]] و [[ذمه]] با همه فِرَق [[کفّار]] جایز است و [[کفار]] غیر [[اهل کتاب]] هرگاه به پرداخت [[جزیه]] و [[قرارداد ذمه]] [[رضایت]] دهند از تعرض مصون خواهند بود<ref>الجهاد و السیر من فتح الباری، ص۲۶۸؛ المبسوط، ج۱۰، ص۷.</ref>.<ref>[[عباس علی عمید زنجانی|عمید زنجانی، عباس علی]] و [[ابراهیم موسی‌زاده|موسی‌زاده، ابراهیم]]، [[بایسته‌های فقه سیاسی (کتاب)|بایسته‌های فقه سیاسی]]، ص ۲۲۷-۲۳۱.</ref>
۱۳۳٬۹۶۰

ویرایش