آیه سقایة الحاج: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۲۴: | خط ۲۴: | ||
این [[آیه شریفه]] که نزد مفسّرین به آیه سقایة الحاج معروف شده، به یکی دیگر از [[فضایل حضرت علی]]{{ع}} که میتوان با آن [[ولایت]] و [[خلافت]] آن حضرت را به [[اثبات]] رساند، اشاره میکند و کسانی را که {{متن قرآن|سِقَايَةَ الْحَاجِّ}} و {{متن قرآن|عِمَارَةَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ}} را مساوی با «[[ایمان به خداوند]] و هجرت در راه او و [[جهاد با جان]] و [[مال]]» میدانند زیر سؤال میبرد. | این [[آیه شریفه]] که نزد مفسّرین به آیه سقایة الحاج معروف شده، به یکی دیگر از [[فضایل حضرت علی]]{{ع}} که میتوان با آن [[ولایت]] و [[خلافت]] آن حضرت را به [[اثبات]] رساند، اشاره میکند و کسانی را که {{متن قرآن|سِقَايَةَ الْحَاجِّ}} و {{متن قرآن|عِمَارَةَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ}} را مساوی با «[[ایمان به خداوند]] و هجرت در راه او و [[جهاد با جان]] و [[مال]]» میدانند زیر سؤال میبرد. | ||
== مقدمه == | |||
یکی از آیاتی که با توجه به [[احادیث]] ذیل آن، بر [[افضلیت]] و در نتیجه [[خلافت بلافصل امیرالمؤمنین]]{{ع}} دلالت دارد، [[آیات]] نوزدهم و بیستم از [[سوره]] [[مبارک]][[ توبه]] است. [[خدای تعالی]] در این [[آیه]] میفرماید: {{متن قرآن|أَجَعَلْتُمْ سِقَایَةَ الْحَاجِّ وَعِمَارَةَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ کَمَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْیَوْمِ الْآخِرِ وَجَاهَدَ فِی سَبِیلِ اللَّهِ لَا یَسْتَوُونَ عِنْدَ اللَّهِ وَاللَّهُ لَا یَهْدِی الْقَوْمَ الظَّالِمِینَ الَّذِینَ آمَنُوا وَهَاجَرُوا وَجَاهَدُوا فِی سَبِیلِ اللَّهِ بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنْفُسِهِمْ أَعْظَمُ دَرَجَةً عِنْدَ اللَّهِ وَأُولَئِکَ هُمُ الْفَائِزُونَ}}<ref>«آیا آب دادن به حاجیان و آبادسازی مسجد الحرام را همگون کار آن کس قرار دادهاید که به خداوند و روز واپسین ایمان آورده و در راه خداوند جهاد کرده است؟ (هرگز این دو) نزد خداوند برابر نیستند و خداوند گروه ستمگران را رهنمایی نمیکند آنان که ایمان آوردهاند و هجرت کردهاند و در راه خداوند با مال و جان خود، جهاد ورزیدهاند، نزد خداوند بلند پایگاهترند و آنانند که رستگارند» سوره توبه، آیه ۱۹-۲۰.</ref>. | |||
براساس احادیث [[تفسیری]] ذیل این آیه که در متون معتبر سنیان و توسط [[محدثان]] و [[مفسران]] نامدار و مورد [[اعتماد]] آنان [[روایت]] شده، این آیه در [[شأن]] [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} نازل شده است. هنگامی که [[طلحه]] بن [[شیبه]] و عباس با یکدیگر [[تفاخر]] میکردند و یکی [[سقایت]] و آب رسانی به حجاج را نشانه [[برتری]] خود معرفی میکرد و دیگری کلید داری و تعمیر [[مسجد الحرام]] را [[فضیلت]] بالاتری میدانست. امیرالمؤمنین{{ع}} با اشاره به [[ایمان]]، [[هجرت]] و [[جهاد]] خود در [[راه خدا]] افضلیت خویش را یادآور میشوند. در این هنگام [[خداوند سبحان]] در [[تأیید]] [[ولیّ]] خود، این آیات را نازل فرمود. بر همین اساس، [[عالمان]] بزرگ [[شیعه]] همواره با استناد به این آیات بر افضلیت و [[شایستگی]] امیرالمؤمنین{{ع}} و بالتبع [[امامت]] آن حضرت پس از [[رسول خدا]]{{صل}} در برابر مخالفان [[احتجاج]] و [[استدلال]] کردهاند. مرحوم [[علاّمه حلّی]] در زمره همین عالمان است. ایشان در [[ادله امامت]] و خلافت بلافصل امیرالمؤمنین{{ع}} مینویسد: «[[برهان]] هفدهم قول [[خدای تعالی]] است که میفرماید: {{متن قرآن|الَّذِینَ آمَنُوا وَهَاجَرُوا وَجَاهَدُوا فِی سَبِیلِ اللَّهِ بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنْفُسِهِمْ أَعْظَمُ دَرَجَةً عِنْدَ اللَّهِ وَأُولَئِکَ هُمُ الْفَائِزُونَ}}، [[رزین]] بن معاویه در الجمع بین الصحاح السته [[روایت]] کرده است که این [[آیه در شأن علی]]{{ع}} نازل شده است. آنگاه که [[طلحة]] بن [[شیبه]] و عباس به هم [[تفاخر]] میکردند و این فضیلتی است که برای هیچ یک از [[صحابه]] غیر او حاصل نشده است. پس او [[افضل]] و در نتیجه همو [[امام]] است»<ref>منهاج الکرامة، ص۱۲۹.</ref> | |||
مرحوم [[سید]] [[شرفالدین]] نیز در کتاب [[ارزشمند]] المراجعات مینویسد: «درباره ایشان و درباره کسانی که به واسطه آب رسانی به [[حاجیان]] تعمیر [[مسجد الحرام]] برایشان [[فخر]] میفروختند، [[خدای تعالی]] این [[آیه]] را نازل فرمود که: {{متن قرآن|أَجَعَلْتُمْ سِقَایَةَ الْحَاجِّ...}}<ref>المراجعات، ص۹۷.</ref> | |||
در حاشیه این عبارت مینویسد: «این آیه درباره علی{{ع}}، عمویش عباس و طلحة بن شیبه نازل شد و مناسبت آن این است که آنان بر یکدیگر فخر میفروختند. [[طلحه]] گفت: من ملازم [[خانه]] خدایم و کلیدهای آن در دست من و پوشاندنش بر عهده من است. [[ابن عباس]] گفت: من [[مسئول]] آب رسانی و برپا دارنده آن هستم. علی{{ع}} نیز فرمود: نمیدانم این دو چه میگویند. به تحقیق شش ماه پیش از [[مردم]] [[نماز]] خواندم، در حالی که صاحب [[جهاد]] هستم. پس خدای تعالی این آیه را نازل کرد. | |||
این [[حدیثی]] است که امام واحدی در معنای آیه، در کتاب [[اسباب النزول]] از [[حسن بصری]]، [[شعبی]] و [[قرطبی]] نقل کرده است. وی از [[ابن سیرین]] و [[مرّه همدانی]] نقل کرده که علی{{ع}} به عباس فرمود: آیا تو [[هجرت]] کردی؟ آیا تو به [[پیامبر]]{{صل}} پیوستی؟ عباس گفت: آیا در من ویژگی [[برتر]] از هجرت نیست؟ آیا من حاجیان [[خانه خدا]] را آب رسانی و مسجد الحرام را آباد نمیکنم؟ پس این آیه نازل شد<ref>المراجعات، ص۹۷.<ref/>.<ref>سید علی میلانی، جواهر الکلام، ج۶، ص۶۹-۷۲.</ref> | |||
== [[شان نزول]] [[آیه]] == | == [[شان نزول]] [[آیه]] == | ||